Rzecznik Praw Obywatelskich skrytykował Komisję za brak przejrzystości w odniesieniu do informacji na temat praw człowieka, na których oparła się przed podpisaniem umowy z Tunezją obejmującej fundusze UE na zarządzanie granicami. Wezwała również Komisję do określenia wyraźnych kryteriów zawieszania finansowania unijnego.

Komisja nie opublikowała żadnych informacji na temat zarządzania ryzykiem, na którym oparła się w odniesieniu do protokołu ustaleń z 2023 r., pomimo obaw społeczeństwa dotyczących sytuacji w zakresie praw człowieka w Tunezji, w szczególności w odniesieniu do traktowania migrantów.

Protokół ustaleń zawiera postanowienia dotyczące zwalczania nielegalnej migracji, a także wsparcia finansowego UE na rzecz zapewnienia sprzętu, szkoleń i wsparcia technicznego dla tunezyjskiego zarządzania granicami, zwalczania operacji zwalczania przemytu oraz wzmocnienia kontroli granic.

W dochodzeniu Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że pomimo wielokrotnych twierdzeń, że przed podpisaniem umowy nie była zobowiązana do przeprowadzenia wyraźnej oceny wpływu na prawa człowieka, Komisja w rzeczywistości zakończyła podobną ocenę.

Chociaż pozytywne jest to, że Komisja zweryfikowała sytuację w zakresie praw człowieka w Tunezji, w tym poprzez sprawozdania delegatury UE w tym kraju, bardziej pożądana byłaby formalna ocena wpływu umowy na prawa człowieka. Takie formalne oceny są podawane do wiadomości publicznej, co może zwiększyć skuteczność środków łagodzących, które należy podjąć w odniesieniu do wszelkich problemów związanych z prawami człowieka wynikających z umowy.

Rzecznik Praw Obywatelskich wezwał Komisję do opublikowania podsumowania procesu zarządzania ryzykiem na swojej stronie internetowej.

Kryteria zawieszania finansowania

W swoich ustaleniach z dochodzenia Rzecznik podkreśliła, że Komisja ma obowiązek dopilnować, aby fundusze UE nie wspierały działań naruszających prawa człowieka. Zwróciła się do Komisji o określenie i opublikowanie konkretnych kryteriów zawieszania finansowania przez UE projektów w Tunezji ze względu na naruszenia praw człowieka.

Komisja powinna również zachęcać organizacje monitorujące prawa człowieka w Tunezji do ustanowienia mechanizmów składania skarg, w ramach których osoby fizyczne mogą zgłaszać domniemane naruszenia ich praw człowieka podczas wdrażania funduszy. Komisja opiera się na sprawozdaniach tych organizacji, w tym Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji i Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka, w celu zidentyfikowania przypadków łamania praw człowieka.  

Odnotowując, że społeczeństwu trudno jest uzyskać pełny obraz sytuacji w zakresie praw człowieka, Rzecznik zwrócił się do Komisji o zebranie informacji na temat monitorowania tej sytuacji w jednym dokumencie, opublikowanie tego dokumentu i jego regularne aktualizowanie.