Zainteresowana instytucja: Komisja Europejska

Data i godzina: 16 marca 2017 r., w godz. 10.00–11.00

Lokalizacja:  BERL, Rue de la Loi 200, 1000 - Bruksela

rzecznik

reprezentowane przez: Rosita Hickey, kierownik Działu ds. Dochodzenia Strategicznego

Alice Bossière, Dział ds. Zapytań Strategicznych

Diana Riochet, Dział ds. Zapytań Trzecich

Komisja Europejska

reprezentowane przez: 5 osób (SG)

1. Wprowadzenie i aspekty proceduralne

Przedstawiciele Rzecznika przedstawili się i wyjaśnili, że celem spotkania było omówienie skutków komunikatu Komisji „Prawo Unii: lepsze wyniki dzięki lepszemu stosowaniu” (C(2016)8600) opublikowanym w dniu 19 stycznia 2017 r.[1] (zwanym dalej „komunikatem”), aby pomóc w określeniu kolejnego etapu dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich. Celem jest opublikowanie niniejszego sprawozdania na stronie internetowej Rzecznika Praw Obywatelskich.

Przedstawiciele Rzecznika Praw Obywatelskich przedstawili ramy prawne mające zastosowanie do posiedzenia, w szczególności fakt, że Rzecznik Praw Obywatelskich nie ujawni żadnych informacji ani dokumentów określonych przez Komisję jako poufne bez uprzedniej zgody instytucji [2].

2. Komunikat Komisji

Wymiana poglądów dotyczyła w szczególności następujących części komunikatu Komisji:

• „Członkowie społeczeństwa, przedsiębiorstwa i społeczeństwo obywatelskie wnoszą znaczący wkład w monitorowanie prowadzone przez Komisję, zgłaszając niedociągnięcia w stosowaniu prawa UE przez państwa członkowskie. Komisja uznaje kluczową rolę skarg w wykrywaniu naruszeń prawa UE”.
• „Naruszenia muszą być rozpatrywane niezwłocznie. Komisja i państwa członkowskie muszą niezwłocznie przystąpić do badania naruszeń prawa. Ustrukturyzowany dialog dotyczący rozwiązywania problemów między Komisją a państwami członkowskimi, znany jako EU Pilot, został ustanowiony w celu szybkiego rozwiązywania potencjalnych naruszeń prawa UE na wczesnym etapie w odpowiednich przypadkach. Nie ma on na celu dodania długiego etapu do postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, które samo w sobie jest środkiem do nawiązania dialogu z państwem członkowskim na temat rozwiązywania problemów. W związku z tym Komisja będzie wszczynać postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego bez korzystania z mechanizmu rozwiązywania problemów EU Pilot, chyba że skorzystanie z EU Pilot zostanie uznane za przydatne w danym przypadku.”
• „Komisja zacieśni współpracę z europejską siecią rzeczników praw obywatelskich, koordynowaną przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i skupiającą krajowych i regionalnych rzeczników praw obywatelskich w celu promowania dobrej administracji w stosowaniu prawa UE na szczeblu krajowym”.

Dyskusje koncentrowały się również na następujących zmianach wprowadzonych do istniejących procedur administracyjnych dotyczących postępowania w stosunkach ze skarżącymi w odniesieniu do stosowania prawa UE [3], załączonych do komunikatu Komisji:

• „5. Sposoby składania skarg
  Skargi należy składać za pomocą standardowego formularza skargi. Należy je złożyć online lub pisemnie w Sekretariacie Generalnym Komisji na adres „1049 Bruksela, Belgia” lub złożyć w jednym z biur Komisji w państwach członkowskich [].”
• „8. Termin rozpatrywania skarg:
  Co do zasady Komisja będzie badać skargi w celu podjęcia decyzji o wystosowaniu wezwania do usunięcia uchybienia lub zamknięciu sprawy w terminie nie dłuższym niż jeden rok od daty rejestracji skargi, pod warunkiem że skarżący przedłożył wszystkie wymagane informacje.
  W przypadku przekroczenia tego terminu Komisja poinformuje skarżącego na piśmie.”

3. Wymiana poglądów

1. Cele Komisji

Komisja przedstawiła ogólne informacje na temat kontekstu komunikatu Komisji. W 2008 r. wszczęto procedurę „EU Pilot” mającą na celu szybkie wyeliminowanie potencjalnych naruszeń prawa UE na wczesnym etapie oraz ograniczenie korzystania z formalnych postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Opiera się on na internetowej bazie danych i narzędziu komunikacyjnym ułatwiającym wymianę informacji z państwami członkowskimi.

Komisja wyjaśniła, że prawie we wszystkich przypadkach Komisja korzystała z systemu EU Pilot przed podjęciem decyzji o wszczęciu lub niewszczynaniu postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. W niektórych przypadkach system EU Pilot nie okazał się skuteczny w szybkim rozwiązywaniu problemów. Skuteczne stosowanie, wdrażanie i egzekwowanie prawa UE jest dla Komisji priorytetem. Komisja skoncentruje swoje działania w zakresie egzekwowania prawa na systemowych i poważnych naruszeniach prawa UE. Jednocześnie Komisja będzie szybko prowadzić dochodzenia w sprawie potencjalnych naruszeń prawa UE. W związku z tym EU Pilot nie będzie już stosowany jako procedura domyślna przed wszczęciem postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Komisja będzie polegać na systemie EU Pilot, gdy zostanie to uznane za przydatne w danym przypadku.

Komisja wyjaśniła, że postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego nie zawsze jest najwłaściwszym narzędziem rozwiązywania indywidualnych problemów obywateli. W indywidualnych przypadkach nieprawidłowego stosowania prawa UE, gdy na szczeblu unijnym lub krajowym dostępne są odpowiednie mechanizmy rozwiązywania problemów, Komisja będzie udzielać wskazówek, porad i zachęcać skarżących do korzystania z nich. W tym celu Komisja zacieśni współpracę z odpowiednimi organami na szczeblu europejskim i krajowym.

W przypadku skarg związanych z poważnymi i systemowymi naruszeniami prawa UE Komisja będzie dążyć do szybkiego działania, bez konieczności korzystania z systemu EU Pilot.

Komisja wyjaśniła również, że jej Sekretariat Generalny zapewni wytyczne dyrekcjom generalnym oraz że ustalenia robocze z państwami członkowskimi dotyczące EU Pilot zostaną odpowiednio dostosowane. Sekretariat Generalny Komisji oczekuje konsekwentnego stosowania komunikatu przez służby Komisji w ciągu kilku miesięcy.

Podejmując decyzję o zastosowaniu systemu EU Pilot, Komisja będzie nadal stosować standardową wartość odniesienia wynoszącą 10 tygodni, aby państwo członkowskie mogło przedłożyć Komisji swoją odpowiedź, a Komisja mogła ocenić odpowiedzi państw członkowskich [4].

Komisja podkreśliła, że utrzymano roczny termin na podjęcie decyzji w sprawie skargi, ponieważ jest to zgodne z zasadami dobrej administracji. Ponadto wiele spraw zostaje zamkniętych w tym okresie.

Komisja wskazała również, że zamierza zacieśnić współpracę z krajowymi rzecznikami praw obywatelskich za pośrednictwem europejskiej sieci rzeczników praw obywatelskich. Krajowi rzecznicy praw obywatelskich mają szerokie uprawnienia i czasami są lepiej przygotowani do rozwiązywania problemów związanych z prawidłowym wdrażaniem prawa UE na szczeblu krajowym. 

2. Najnowsze usprawnienia w komunikacji ze skarżącymi

Komisja przedstawiła aktualne informacje na temat najnowszych usprawnień w zakresie komunikacji ze skarżącymi w odniesieniu do stosowania prawa UE:

• skargi należy składać do Komisji przy użyciu standardowego formularza;
• potwierdzenie odbioru przesłane przez Komisję po otrzymaniu skargi wyraźnie określa granice działania Komisji;
• jeżeli Komisja przekroczy jednoroczny termin na podjęcie decyzji, skarżący są informowani automatycznie (poinformowano ich wcześniej na wniosek).

Komisja zaproponowała przekazanie Rzecznikowi nowych wzorów listów do skarżących przygotowanych przez Sekretariat Generalny.

Przedstawiciele Rzecznika podziękowali przedstawicielom Komisji i wyrazili opinię, że spotkanie było przydatne w wyjaśnieniu konsekwencji komunikatu Komisji dla przyszłego wykorzystania systemu EU Pilot.

Bruksela, 2 maja 2017 r.

Alice Bossière urzędnik ds. dochodzeń
strategicznych Dział ds. dochodzeń
strategicznych

Diana Riochet pełnomocnik
ds.
dochodzeń Dział 3

[1] http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:52017XC0119(01)&from=EN

[2] Art. 4 ust. 8 przepisów wykonawczych Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.

[3] Wcześniej określone w komunikacie Komisji „Aktualizacja zasad postępowania w stosunkach ze skarżącym w odniesieniu do stosowania prawa Unii”, COM(2012) 154 z 2.4.2012.

[4] Komisja Europejska, Drugie sprawozdanie z oceny projektu EU Pilot, COM(2011) 930 final. Dostępne pod adresem:

http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=COM:2011:0930:FIN