Data: Środa 29 maja 2024 r.

Uzgodnienia na odległość

Spotkanie Webex

Obecność

Komisja Europejska

DG GROW

Kierownik Działu GROW.DDG2.F.1 - REACH

Specjalista ds. prawnych i politycznych - Chemikalia GROW.DDG2.F.1 - REACH

Specjalista ds. prawnych - Chemikalia GROW.DDG2.F.1 - REACH

Starszy ekspert GROW.DDG2.F.1 - REACH

Kierownik sektora – Stosunki międzyinstytucjonalne GROW.D.4.001 – Stosunki międzyinstytucjonalne

DG ENVI

Zastępca kierownika działu – Chemikalia ENV.B.2 – Bezpieczny & Zrównoważone chemikalia

Urzędnik ds. polityki – Chemikalia, w szczególności REACH – ENV.B.2 – Bezpieczne i bezpieczne; Zrównoważone chemikalia

Specjalista ds. prawnych – Chemikalia, w szczególności REACH, oraz Wykorzystywanie zwierząt do celów naukowych – ENV.B.2 – Bezpieczny & Zrównoważone chemikalia

SG

Starszy ekspert – koordynator ds. stosunków międzyinstytucjonalnych – stosunki z Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich – SG.DSG1.C.2 – Etyka, dobra administracja & Stosunki z Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

Jennifer King - ekspert prawniczy

Tanja Ehnert - Koordynator ds. zapytań

Michał Krajewski - Specjalista ds. zapytań

Anežka Hlinovská - Zapytania Stażysta

Cel posiedzenia

Celem spotkania było przedyskutowanie wstępnych ustaleń z dochodzenia przez zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich. Zespół dochodzeniowy zidentyfikował trzy ogólne kwestie i szereg konkretnych pytań, w odniesieniu do których zwrócił się o dalsze wyjaśnienia.

Wprowadzenie i informacje proceduralne

Zespół dochodzeniowy Rzecznika przedstawił się, podziękował przedstawicielom Komisji za spotkanie z nimi i określił cel spotkania. Przedstawiły one ramy prawne mające zastosowanie do posiedzeń Rzecznika Praw Obywatelskich, w szczególności fakt, że Rzecznik nie ujawnia żadnych informacji określonych przez Komisję jako poufne, w szczególności żadnej osobie spoza Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, bez uprzedniej zgody Komisji ^[1].

Zespół prowadzący dochodzenie wyjaśnił, że sporządzi projekt sprawozdania ze spotkania, które zostanie przesłane Komisji w celu zapewnienia, że jego treść jest zgodna ze stanem faktycznym i kompletna. Sprawozdanie z posiedzenia zostanie następnie sfinalizowane i włączone do dokumentacji. Żadne poufne informacje nie zostałyby włączone do sprawozdania ani w inny sposób podane do wiadomości publicznej lub przekazane jakiejkolwiek osobie trzeciej.

Wymieniane informacje

Czy Komisja wprowadziła ustalenia administracyjne dotyczące szybkiego sporządzania wniosków w oparciu o porady ekspertów otrzymane od Europejskiej Agencji Chemikaliów?

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich wyjaśnił, że pytania koncentrują się przede wszystkim na indywidualnych zezwoleniach, ponieważ rozumie się, że są to najliczniejsze akta, co wpływa na skuteczność całego systemu podejmowania decyzji na mocy rozporządzenia REACH [2].

Zauważyła ona ponadto, że z kontroli dokumentacji wynika, iż Komisja nie odbiega od opinii komitetów Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) – Komitetu ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych (SEAC) i Komitetu ds. Oceny Ryzyka (RAC) – w odniesieniu do tego, czy spełnione są warunki udzielania zezwoleń na podstawie rozporządzenia REACH. Komisja raczej podsumowuje opinie komitetów ECHA i zasadniczo się z nimi zgadza. Zespół prowadzący dochodzenie odniósł się do jednej z pisemnych odpowiedzi udzielonych przez Komisję w kontekście tego dochodzenia, a mianowicie, że opinie ECHA „są pomyślane w taki sposób, aby zapewnić Komisji wszelkie wsparcie techniczne i naukowe niezbędne do podejmowania decyzji, w związku z czym zazwyczaj nie ma potrzeby dostarczania dodatkowych informacji”. W związku z tym zespół dochodzeniowy zapytał, dlaczego Komisja nie może dotrzymać terminu trzech miesięcy, określonego w rozporządzeniu REACH, na przedstawienie komitetowi REACH projektu decyzji w sprawie zezwolenia. Ponadto zespół dochodzeniowy zapytał, jakie środki wprowadzono, aby umożliwić Komisji dotrzymanie ustawowego terminu trzech miesięcy.

Przedstawiciele Komisji stwierdzili, że w 2018 r. Komisja wprowadziła szczegółowe ustalenia robocze, które określają przebieg prac i zawierają odpowiednie terminy dla każdego etapu procesu. Terminy te zostały opracowane z myślą o przestrzeganiu trzymiesięcznego terminu na przedstawienie Komitetowi REACH projektu decyzji nałożonego na Komisję rozporządzeniem REACH.

Jednakże w odniesieniu do wniosków w sprawie przetwarzania dotyczących ograniczeń w odniesieniu do niebezpiecznych substancji chemicznych terminy te okazały się nierealistyczne w świetle rosnącej złożoności wniosków.[3] Pojawiają się wnioski w sprawie ograniczeń obejmujących szeroki zakres substancji.[4] Pojawiły się również wnioski obejmujące nowe rodzaje obowiązków regulacyjnych, takie jak wymogi szkoleniowe [5] oraz wnioski w sprawie ograniczeń w odniesieniu do szerokiego zakresu zastosowań substancji [6]. Takie złożone pliki wymagają dokładniejszych analiz i dyskusji. Ponadto w niektórych przypadkach zainteresowane strony zgłaszają obawy na podstawie nowych informacji, których komitety ECHA nie uwzględniły w opiniach przedłożonych Komisji. W takich sytuacjach potrzebne są dalsze dyskusje w ramach departamentów Komisji i między nimi. Ponadto nie udało się przyspieszyć procesu uzyskiwania formalnych porozumień w celu rozpoczęcia konsultacji między służbami w sprawie projektów aktów przygotowanych przez Dyrekcję Generalną Komisji ds. Rynku Wewnętrznego, Przemysłu, Przedsiębiorczości i MŚP (DG GROW) oraz Dyrekcję Generalną ds. Środowiska (DG ENV). Proces uzyskiwania formalnych umów na rozpoczęcie konsultacji między służbami trwa zazwyczaj od 4 do 6 tygodni. Ponadto pracownicy Komisji odpowiedzialni za dokumentację dotyczącą ograniczeń byli ostatnio w dużym stopniu zaangażowani w przegląd rozporządzenia REACH. Zmiana ta powinna jednak umożliwić rozwiązanie niektórych problemów merytorycznych i proceduralnych napotkanych podczas przetwarzania plików dotyczących ograniczeń.

Ponadto przedstawiciele Komisji zauważyli, że w odniesieniu do dokumentacji dotyczącej ograniczeń niektóre terminy określone w rozporządzeniu REACH mogły być wykonalne w momencie przyjęcia tego rozporządzenia, ale ze względu na obecne procedury wewnętrzne nie są już wykonalne. Złożoność spraw i wpływ ograniczeń na zainteresowane strony stały się znacznie większe niż wcześniej. Ponadto ograniczenia często mają wymiar polityczny, a kolegium komisarzy musi uzgodnić przyjęte podejście, co może zająć trochę czasu.

W odniesieniu do indywidualnych zezwoleń na stosowanie substancji chemicznych „stanowiących bardzo duże zagrożenie”[7] ustalenia robocze okazały się skuteczne w przypadku większości niekontrowersyjnych dokumentów. Pomogły one ustrukturyzować i zracjonalizować proces redakcyjny i wymianę informacji między DG GROW, DG ENV i innymi departamentami Komisji, zwłaszcza Wydziałem Prawnym, a także z państwami członkowskimi. Umożliwiły one osiągnięcie porozumienia w sprawie projektów decyzji we wszystkich dossier z wyjątkiem jednego, w których występowały wyjątkowe wewnętrzne spory i rozbieżne poglądy. Nie przyspieszyły one jednak procesu uzyskiwania formalnych umów na rozpoczęcie konsultacji między służbami, które nadal trwają od 4 do 6 tygodni, podobnie jak w przypadku ograniczeń. Również w przypadku zezwoleń termin trzech miesięcy na sporządzenie decyzji na podstawie opinii ECHA, określony w rozporządzeniu REACH, jest niewystarczający i powinien zostać znacznie przedłużony [8].

Ponadto przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że opóźnienia w sporządzaniu decyzji o udzieleniu zezwolenia były spowodowane kilkoma czynnikami.

Po pierwsze, Komisja oczekiwała na ważne wyroki Trybunału w dwóch sprawach [9]. Następnie bardziej rygorystyczna wykładnia rozporządzenia REACH przez Trybunał wymagała szeroko zakrojonych dyskusji między służbami Komisji. Wszystkie nierozstrzygnięte sprawy musiały zostać wstrzymane do czasu ustalenia wspólnego rozumienia wyroków przez służby Komisji i członków Komitetu REACH. Ponadto w wielu przypadkach konieczne było skontaktowanie się z przedsiębiorstwami ubiegającymi się o zezwolenie w celu uzyskania dodatkowych informacji. Informacje te musiały następnie zostać najpierw ocenione przez komitety ECHA, zanim Komisja mogła je uwzględnić w swoich decyzjach.

Po drugie, jako efekt domina niedawnego orzecznictwa Trybunału, które zapewniło ściślejszą interpretację warunków udzielania zezwoleń na podstawie rozporządzenia REACH w odniesieniu do wniosków składanych przez podmioty na wyższym szczeblu łańcucha dostaw, Komisja otrzymała, począwszy od 2022 r., większą liczbę wniosków od podmiotów na niższym szczeblu łańcucha dostaw dotyczących stosowania substancji chromowych (VI) (ponad 130 otrzymanych wniosków i oczekuje się większej liczby wniosków). Jest to obecnie najpoważniejsze wyzwanie dla procesu wydawania pozwoleń, zarówno dla Komisji, jak i ECHA.

Po trzecie, Parlament Europejski przyjął cztery rezolucje wyrażające sprzeciw wobec projektów zezwoleń, co zaowocowało dalszymi dyskusjami między departamentami Komisji i członkami komitetu REACH. Dyskusje te spowolniły ten proces, ponieważ istniały inne dossier podobne do tych, którymi zajął się Parlament. Te inne dokumenty również wymagały omówienia.

Po trzecie, począwszy od 2019 r. ECHA i Komisja niespodziewanie otrzymały duże partie wniosków o udzielenie zezwolenia na zastosowania OPE [10] i NPE [11] (około 80 lub 90 wniosków), które przekroczyły możliwości zarówno ECHA, jak i Komisji. Wnioski te spowodowały znaczne opóźnienia.

Komisja starała się aktywnie zająć dużą liczbą wniosków dotyczących chromu(VI). Komisja upoważniła ECHA do zainicjowania procesu wprowadzania ograniczeń obejmującego odpowiednie substancje, tak aby z substancjami tymi można było obchodzić się w ramach jednego ograniczenia (z ewentualnymi odstępstwami), a nie w ramach wielokrotnych zezwoleń [12]. Podejście to stanowiłoby odpowiedź na wyzwanie, przed którym stoi Komisja w sposób strukturalny.

Przedstawiciele Komisji wspomnieli również, że w kontekście przeglądu rozporządzenia REACH toczy się wewnętrzna dyskusja na temat realistycznych ram czasowych, w jakich Komisja mogłaby sporządzać i rozpatrywać decyzje dotyczące ograniczeń lub zezwoleń.

W odniesieniu do kwestii, czy komitety ECHA dostarczają Komisji wszystkich elementów niezbędnych do podejmowania przez nią decyzji, przedstawiciele Komisji potwierdzili, że decyzja Komisji opiera się na opiniach komitetów ECHA. Opinie te zawierają jednak oceny naukowe i techniczne, podczas gdy Komisja musi przyjąć szerszą perspektywę, w tym aspekty prawne i polityczne. Komisja ma stwierdzić, czy spełnione są prawne warunki udzielania zezwoleń, a w przypadku gdy podejmuje decyzję o udzieleniu zezwoleń [13], musi również zdecydować o długości okresu przeglądu oraz o warunkach i ustaleniach dotyczących monitorowania. Komisja nie tylko „kopiuje i wkleja” opinie ECHA w swoich decyzjach o udzieleniu zezwolenia. Komisja powinna raczej rozwinąć swoje rozumowanie i zweryfikować spójność, solidność i kompletność rozumowania przedstawionego w opiniach komitetów ECHA. Zadania te wymagają czasu od ekonomistów, prawników i ekspertów technicznych. Wszelkie odstępstwa od zaleceń komitetów ECHA należy dokładnie wyjaśnić w motywach decyzji Komisji. Często Komisja musi „dopracować” lub dostosować odpowiednie zalecenia wydane przez komitety ECHA. Co istotne, Komisja musi zapewnić, aby decyzja była uzasadniona pod względem prawnym, ponieważ podlega zaskarżeniu do Trybunału. Przedstawiciele Komisji podkreślili, że to wyłącznie Komisja jest odpowiedzialna za podjęcie decyzji, czy warunki udzielenia zezwolenia są spełnione.

Komisja musi również zapewnić równe traktowanie wnioskodawców, którzy często składają podobne wnioski. Dlatego konieczne jest spójne podejście do wszystkich zastosowań. Problem lub zmiana występująca w jednym pliku wymaga sprawdzenia tego problemu w innych plikach.[14] Następnie konieczne jest znalezienie wspólnego rozwiązania tych problemów, aby być spójnym.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał o przykłady spraw, w których komitety ECHA wniosły już istotny wkład, ale nadal wymaga to dalszego opracowania przez Komisję.

Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że jedną z najbardziej dyskutowanych kwestii w Komitecie REACH (zwłaszcza w przypadku chromu (VI)) jest analiza rozwiązań alternatywnych, w szczególności poziomu szczegółowości wymaganego do zdefiniowania zastosowania i odpowiedniej analizy rozwiązań alternatywnych.

Ponadto czasami od wnioskodawców wymagano nowych, nieobowiązkowych informacji, np. danych liczbowych dotyczących zmniejszenia ilości stosowanej substancji w czasie, co wymagało dodatkowych prac ze strony Komisji.

Przedstawiciele Komisji wspomnieli również, że długość okresu przeglądu jest kolejnym punktem, który powoduje długie dyskusje. W przepisach nie ma kryteriów określania okresu przeglądu. W art. 60 ust. 4 wymaga się, aby czas trwania okresu przeglądu był ustalany indywidualnie dla każdego przypadku, z uwzględnieniem wszystkich istotnych informacji, w tym, w stosownych przypadkach, elementów wymienionych w art. 60 ust. 4 lit. a)–d). Komisja określa okres przeglądu, biorąc pod uwagę różne elementy, biorąc pod uwagę opinie RAC i SEAC, takie jak to, czy w UE dostępna jest odpowiednia alternatywa i jaki jest rzeczywisty poziom ryzyka. Ze względu na częste nieporozumienia między państwami członkowskimi dyskusje te były bardzo trudne.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika odniósł się do wyroku w sprawie T-837/16 Szwecja przeciwko Komisji, w którym Sąd stwierdził, że jeżeli Komisja zdecyduje się odstąpić od opinii ECHA lub ją zastąpić, musi przedstawić uzasadnienie „o poziomie naukowym co najmniej współmiernym do poziomu danej opinii”.[15] Ponieważ decyzje Komisji odnoszą się wyłącznie do ocen ECHA, zespół dochodzeniowy zapytał, czy inne opinie zostały kiedykolwiek uwzględnione. Zespół prowadzący dochodzenie zapytał również, czy opóźnienia były również spowodowane różnicami zdań między wiodącą DG GROW a DG ENV.

Przedstawiciele Komisji potwierdzili, że główną podstawą oceny Komisji są opinie naukowe ECHA. Można jednak wziąć pod uwagę również inne elementy natury politycznej lub prawnej, a o tym, czy warunki udzielenia zezwolenia są spełnione, decyduje Komisja. Ponadto decyzja Komisji dotyczy nie tylko tego, czy spełnione są warunki udzielenia zezwolenia. Komisja decyduje o każdym elemencie decyzji o zezwoleniu, który obejmuje okres przeglądu oraz ewentualne warunki i ustalenia dotyczące monitorowania. Chociaż w konsultacjach między służbami zasięga się opinii szeregu służb, dyskusje odbywają się głównie między dwiema głównymi DG GROW i DG ENV, ale także ze Służbą Prawną, a w niektórych przypadkach z innymi odpowiednimi służbami. W każdym razie wyjątkowe jest to, że proces decyzyjny trwa kilka lat. Przypadki te są często związane ze specyfiką i wrażliwością przedmiotu.

Przedstawiciele Komisji sprecyzowali ponadto, że w przypadku niektórych wniosków uzyskanie większości kwalifikowanej w komitecie REACH okazało się bardzo trudne [16]. Z tego powodu przed przedstawieniem projektu tekstu na następnym posiedzeniu komitetu REACH potrzebny jest dodatkowy czas, biorąc również pod uwagę, że istotne zmiany w projekcie wymagają nowych konsultacji między służbami lub co najmniej nowych nieformalnych konsultacji ze Służbą Prawną. Ponadto zgodnie z regulaminem wewnętrznym Komitetu REACH projekty decyzji muszą być udostępniane co najmniej 20 dni przed posiedzeniem, aby można było zorganizować głosowanie.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał, czy Komisja dzieli się wstępnymi projektami decyzji z państwami członkowskimi przed ich przedłożeniem Komitetowi REACH.

Przedstawiciele Komisji wyjaśnili proces tworzenia dokumentacji dotyczącej zezwoleń. Jak tylko projekty są gotowe po konsultacjach między służbami, są one udostępniane państwom członkowskim najpóźniej 20 dni przed posiedzeniem. Jeżeli projekty są gotowe na długo przed tym terminem, na przykład 2 miesiące przed posiedzeniem, Komisja udostępnia akta na „wstępny” okres na zgłaszanie uwag pisemnych w celu zebrania wczesnych wskazówek od państw członkowskich.

Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że jej praktyka nie zawsze była taka sama. Przed 2021 r. niektóre wstępne projekty byłyby omawiane z państwami członkowskimi przed rozpoczęciem konsultacji między służbami (które obecnie byłyby niewykonalne ze względu na liczbę dossier, zmian i uwag).

Komisja wspomniała również inne przykłady trudnych dyskusji w następstwie wyroku Szwecja/Komisja [17]. Chociaż przed wydaniem wyroku uznano, że alternatywa jest odpowiednia, jeżeli zapewnia ten sam poziom jakości i wydajności, Trybunał uznał, że należy rozważyć również rozwiązania o gorszych wynikach. W związku z tym należy teraz określić, o ile „gorsze” jest dopuszczalne, co może przyczynić się do opóźnień w podejmowaniu decyzji [18].

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał, czy Komisja próbuje rozwiązać podobne problemy z Komitetem REACH na wczesnym etapie procesu decyzyjnego.

Przedstawiciele Komisji stwierdzili, że czasami przeprowadza wczesne konsultacje w sprawie trudnych dossier. Wyjaśniła jednak, że obecnie Komisja zajmuje się głównie zastosowaniami niższego szczebla jednorazowego użytku, a nie szeroko zakrojonymi zastosowaniami wyższego szczebla, jak miało to miejsce w przeszłości. W związku z tym obecna praktyka decyzyjna jest inna, ponieważ obejmuje wiele szeroko zakrojonych kwestii przekrojowych, biorąc pod uwagę podobieństwa między dossier.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zauważył, że na podstawie wyłącznie skontrolowanych dokumentów trudno jest zrozumieć dokładne ustalenia robocze między obiema dyrekcjami generalnymi Komisji. Byłoby zatem wskazane, aby Komisja przekazała zespołowi dochodzeniowemu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich dokumenty określające wewnętrzną procedurę zastosowaną we wszelkich aktach dotyczących wdrażania rozporządzenia REACH, takich jak ustalenia robocze z 2018 r. i standardowa procedura operacyjna udostępniania projektów Komitetowi REACH, w celu lepszego uwzględnienia w praktyce procedury Komisji.

Czy Komisja wprowadziła ustalenia administracyjne dotyczące rozpatrywania wniosków zawierających niewystarczające informacje

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał, czy istnieje szczególna procedura wstępnej kontroli wniosków, aby upewnić się, że zawierają one wszystkie informacje wymagane na mocy art. 62 rozporządzenia REACH oraz czy informacje te są wystarczająco szczegółowe, aby umożliwić merytoryczną ocenę przez komitety ECHA.

Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że wnioskodawcy, którzy złożyli w przeszłości bardzo szerokie wnioski, nie posiadają szczegółowych informacji wymaganych na mocy rozporządzenia REACH w celu wykazania spełnienia warunków udzielenia zezwolenia na szeroki zakres takich wniosków zgodnie z normą wymaganą przez sądy UE. W najnowszym orzecznictwie akceptuje się jedynie „nieznaczną niepewność” co do braku rozwiązań alternatywnych. W związku z tym Komisja zajmuje się obecnie głównie znacznie węższymi, ale także znacznie liczniejszymi zastosowaniami niższego szczebla, które spowodowały znaczne zaległości.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał, czy orzecznictwo pomaga Komisji w terminowym odrzucaniu niewystarczająco uzasadnionych wniosków podmiotów na wyższym szczeblu łańcucha dostaw.

Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że zależy to od każdego indywidualnego wniosku. W kilku przypadkach niedawne orzecznictwo doprowadziło do szybkiej odmowy, ale w wielu innych przypadkach, jak wspomniano powyżej, orzecznictwo wywołało szeroko zakrojone dyskusje i opóźnienia. Dyskusje dotyczyły na przykład sposobu uwzględnienia poziomu wydajności, poziomu szczegółowości w opisie zastosowania itp.).

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał, czy Komisja rozważy wprowadzenie przyspieszonej procedury odrzucania wniosków, które są wyraźnie niewystarczająco uzasadnione, w celu zmniejszenia obciążenia pracą Komisji i Komitetu REACH.

Przedstawiciele Komisji stwierdzili, że może to wymagać zmiany rozporządzenia REACH. W każdym razie takie podejście może nie rozwiązać problemu, ponieważ dopiero na późniejszym etapie procesu decyzyjnego może być oczywiste, że niektóre państwa członkowskie uznają wnioski za zbyt szerokie lub nieuzasadnione. Kontrola zgodności przeprowadzana przez ECHA polega jedynie na sprawdzeniu, czy „wszystkie pola zostały zaznaczone”. Jednak nawet jeżeli wniosek spełnia wszystkie wymogi formalne, może nie zawierać wszystkich informacji niezbędnych do przeprowadzenia rzetelnej oceny ryzyka lub oceny społeczno-ekonomicznej/alternatywnej. Komisja jest zatem wyłącznie odpowiedzialna za ustalenie, czy informacje dostarczone przez skarżące są wystarczające w świetle wymogów REACH.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał, czy miały miejsce przypadki, w których dowody przedstawione przez skarżącą w jej wniosku okazały się ewidentnie niewystarczające, a mimo to wniosek został uznany za „zgodny”, co dało skarżącej korzyść z ciągłego korzystania podczas podejmowania decyzji przez Komisję.

Przedstawiciele Komisji zauważyli, że do tej pory odnotowano tylko jeden przypadek niezgodności. Komitety ECHA i Komisja szybko rozpatrzyły ten wniosek, ponieważ oczywiście wymagane informacje nie zostały dostarczone.

W odniesieniu do dyskusji w ramach komitetu REACH przedstawiciele Komisji stwierdzili również, że ocena, czy niepewność w przedstawionych informacjach naukowych jest „nieistotna”, nie jest banalna. W każdym razie Komisja zawsze wzywała ECHA do jak najjaśniejszego przedstawiania swoich opinii. Niepewność dotyczy co do zasady istnienia rozwiązań alternatywnych. Przedstawiciele Komisji przyznali, że chociaż próg odmowy udzielenia zezwolenia mógł „przesunąć się” w świetle niedawnych wyroków, nadal wymagana jest dogłębna ocena.

Ponadto zauważyły one, że bardziej rygorystyczne podejście niekoniecznie może odciążyć proces decyzyjny. Przeciwnie, rygorystyczne podejście wymagane w niedawnym orzecznictwie doprowadziło do dużej liczby szczegółowych zastosowań na dalszych etapach łańcucha dostaw (zamiast mniejszej liczby szerszych zastosowań na wcześniejszych etapach łańcucha dostaw).

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał, czy Komisja oszacowała, na ile już udzielonych zezwoleń mogą mieć wpływ niedociągnięcia stwierdzone przez Trybunał w niedawnych wyrokach [19], oraz czy istnieje potrzeba ponownej oceny tych zezwoleń.

Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że udzielone zezwolenia są ograniczone w czasie, chyba że zostanie przedłożone sprawozdanie z przeglądu, a w takim przypadku zostaną poddane przeglądowi przed ich ewentualnym przedłużeniem. W związku z tym, chociaż zezwala na to art. 61 ust. 2 rozporządzenia REACH, Komisja uznała, po przeprowadzeniu starannej oceny, że wczesny przegląd w świetle najnowszego orzecznictwa nie jest konieczny. W każdym razie taka ocena miałaby miejsce w przypadkach, w których przedkładane jest sprawozdanie z przeglądu. Komisja musiała jednak przeanalizować wszystkie oczekujące na rozpatrzenie wnioski o udzielenie zezwolenia (ponad 140). W rezultacie około 13 spraw uznano za niezgodne z bardziej rygorystycznymi wymogami ustanowionymi w niedawnych wyrokach sądów UE. Komisja zada dodatkowe pytania odpowiednim wnioskodawcom, co zwiększy opóźnienia. Będzie to miało również wpływ na wnioski rozpatrywane obecnie przez ECHA.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał o podejście Komisji do wniosków, które w trakcie procesu okazują się niekompletne [20].

Komisja wyjaśniła, że informacje istotne dla wywiązania się z ciężaru dowodu, dotyczące podstawowych elementów udzielenia zezwolenia, muszą zostać przedłożone przez wnioskodawcę przed zakończeniem procesu wydawania opinii przez ECHA. Zaradzenie wszelkim niedociągnięciom po zakończeniu tego procesu stanowiłoby nadużycie procesu.

Niedawne orzecznictwo Trybunału wprowadziło jednak nowe elementy. Trybunał nie poparł wcześniejszej wykładni rozporządzenia REACH dokonanej przez Komisję. W szczególności przedłożenie planu zastąpienia, zgodnie z jego wykładnią dokonaną przez Trybunał w sprawie „chromianu ołowiu”, nie było wymagane przez Komisję w momencie składania wniosku. Lub też w „sprawie Chemservice” Trybunał nie poparł poziomu szczegółowości analizy rozwiązań alternatywnych. Dlatego też Komisja dała zainteresowanym wnioskodawcom możliwość przedstawienia brakujących informacji zamiast odrzucenia ich wniosków jako „niezgodnych” z wymogami rozporządzenia REACH (tj. niekompletnych). Odrzucenie takich wniosków byłoby niesprawiedliwe. Komisja stosuje obecnie to samo podejście do wyżej wymienionych 13 wniosków uznanych za niezgodne z przepisami w następstwie niedawnych wyroków, w związku z czym konieczne jest uzyskanie dodatkowych informacji na temat funkcjonalności i poziomu wydajności rozwiązań alternatywnych.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał, czy ocena tych dodatkowych informacji jest następnie traktowana priorytetowo. W tym kontekście zespół śledczy odniósł się do opóźnienia w ocenie planów zastąpienia w sprawie (ostatecznie wniosek ten został wycofany wiele lat po jego złożeniu).

Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że podobnie jak w przypadku pozostałych 13 wniosków, sprawa, do której odniósł się zespół Rzecznika Praw Obywatelskich, była pierwszym przypadkiem, w którym komitet SEAC ocenił plan zastąpienia. SEAC stanął przed trudnymi pytaniami, zwłaszcza dotyczącymi dużych zastosowań wyższego szczebla, co wymagało dalszej dyskusji również na etapie Komisji.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał, czy wytyczne ECHA są aktualizowane w świetle najnowszego orzecznictwa.

Przedstawiciele Komisji odpowiedzieli, że w odniesieniu do planów zastąpienia odpowiednie wytyczne ECHA zostały już zaktualizowane, a także wzór wniosku i związany z nim Q&A. Jeżeli chodzi o ustalenia Trybunału w sprawie Parlament/Komisja [21], trwają prace nad aktualizacją. Komisja pozostaje w kontakcie z ECHA w celu zapewnienia formalnego uwzględnienia nowych, bardziej rygorystycznych wymogów w zaktualizowanych wytycznych, udostępniając również Q&A na stronie internetowej Komisji.

W jaki sposób Komisja zapewnia szybkie i przejrzyste podejmowanie decyzji w ramach procedury komitetowej?

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał o elementy, które wpływają na tempo podejmowania decyzji w ramach Komitetu REACH.

Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że istnieje kilka czynników. Zazwyczaj Komisja przesyła projekt decyzji o zezwoleniu do dyskusji w ramach Komitetu REACH z trzytygodniowym wyprzedzeniem, aby umożliwić państwom członkowskim przedstawienie uwag. Komentarze te są jednak często otrzymywane w ostatniej chwili. Ponieważ dyskusja w ramach Komitetu REACH opiera się na tych uwagach, często wymagane jest drugie posiedzenie, zwłaszcza w przypadku uwag merytorycznych, w celu ich pełnego przetworzenia.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał o rolę komitetu odwoławczego w podejmowaniu decyzji w sprawie zezwoleń na podstawie rozporządzenia REACH w przypadkach, w których komitet REACH nie przyjmie opinii w rozsądnym terminie.

Przedstawiciele Komisji zauważyli, że decyzje o zezwoleniu są wydawane zgodnie z procedurą sprawdzającą, w ramach której komitet odwoławczy może odgrywać rolę dopiero po przeprowadzeniu głosowania w komitecie REACH, które jest albo negatywne, albo nie jest ani pozytywne, ani negatywne („brak opinii”).

Zgodnie z rozporządzeniem dotyczącym procedury komitetowej przewodniczący komitetu powinien starać się o jak najszersze poparcie w ramach komitetu [22]. Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że Komisja zawsze dąży do uzyskania większości kwalifikowanej. Dopóki istnieje możliwość osiągnięcia tego celu, Komisja będzie kontynuować dyskusję w ramach Komitetu REACH.

Przedstawiciele Komisji zauważyli ponadto, że w jednym przypadku, po długich dyskusjach, było jasne, że nie można osiągnąć większości kwalifikowanej. Podczas gdy w tamtej sprawie rozważali skierowanie sprawy do komitetu odwoławczego, w praktyce wydawało się mało prawdopodobne, aby komitet odwoławczy doszedł do innego wniosku niż komitet REACH. Ogólnie rzecz biorąc, wydaje się mało prawdopodobne, aby komitet odwoławczy mógł przyspieszyć ten proces.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji z pytaniem, czy może opublikować bardziej szczegółowe streszczenia posiedzeń Komitetu REACH. W tym kontekście odniosła się ona do streszczeń komitetu SCOPAFF [23], w których wspomniano, że niektóre państwa członkowskie wyraziły opinię, nie wymieniając konkretnie, które państwa członkowskie.

Przedstawiciele Komisji zauważyli, że zaletą obecnej skróconej dokumentacji jest to, że można ją sporządzić, zatwierdzić i opublikować w krótkim czasie. W przeszłości Komisja była krytykowana za opóźnienia w publikowaniu sprawozdań podsumowujących. Komisja jest jednak skłonna przeanalizować nowy format, pod warunkiem że zachowa poufny charakter posiedzeń Komitetu (zgodnie z jego regulaminem wewnętrznym). Związany z tym proces opracowywania i zatwierdzania oznaczałby z konieczności dłuższe ramy czasowe publikacji takich skróconych zapisów w porównaniu z obecnymi ramami czasowymi.

Zakończenie posiedzenia

Uzgodniono, że Komisja udostępni zespołowi dochodzeniowemu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich dokumenty określające wewnętrzną procedurę stosowaną we wszelkich aktach dotyczących wdrażania rozporządzenia REACH, takie jak ustalenia robocze z 2018 r. i standardowa procedura operacyjna udostępniania komitetowi REACH projektów dla zespołu dochodzeniowego w celu lepszego zrozumienia procesu decyzyjnego Komisji.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika podziękował przedstawicielom Komisji za poświęcony im czas i przedstawione wyjaśnienia, a posiedzenie zakończyło się.

 

Bruksela, dnia 29 maja 2024 r.

JENNIFER KING MICHAŁ KRAJEWSKI

Specjalista ds. zapytań ekspertów prawnych

 

[1] Art. 4.8 przepisów wykonawczych Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.

[2] Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), Dz.U. L 396 z 1 r., https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02006R1907-20140410.

[3] Na przykład podczas pierwszych konsultacji publicznych w sprawie ograniczenia dotyczącego PFAS ECHA otrzymała ponad 5600 uwag (w porównaniu z ok. 600 uwag na temat podobnie szerokiego ograniczenia dotyczącego mikrodrobin plastiku).

[4] Na przykład ograniczenie obejmujące około 4000 substancji w tuszach do tatuażu. Zob. https://echa.europa.eu/hot-topics/tattoo-inks#:~:text=The%20use%20of%20more%20than,inks%20or%20permanent%20make%2Dup. Zob. również https://single-market-economy.ec.europa.eu/sectors/chemicals/reach/restrictions_en.

[5] Na przykład w przypadku diizocyjanianów. Zob. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv:OJ.L_.2020.252.01.0024.01.ENG&toc=OJ:L:2020:252:TOC.

[6] Na przykład niedawne szerokie ograniczenie dotyczące mikrodrobin plastiku, obejmujące wiele sektorów. Zob. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_23_4581. Zob. również https://single-market-economy.ec.europa.eu/sectors/chemicals/reach/restrictions_en.

[7] Załącznik XIV do rozporządzenia REACH.

[8] Formalna zgoda na rozpoczęcie konsultacji między służbami trwa już 4–6 tygodni, a sama konsultacja między służbami trwa zwykle 4–6 tygodni.

[9] Sprawa T-837/16, Szwecja przeciwko Komisji, https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=211428&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=4702  

Sprawa C-389/19 P, Komisja przeciwko Szwecji, https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=238162&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=4702

Sprawa C-144/21, Parlament przeciwko Komisji, https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=272682&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=4701

[10] Oksyetylenowane oktylofenole.

[11] Oksyetylenowane nonylofenole.

[13] Na tak zwanym szlaku społeczno-ekonomicznym ma szerokie uprawnienia dyskrecjonalne.

[14] Na przykład miało to miejsce w przypadku opinii ECHA w sprawie OPE/NPE.

[15] Sprawa T-837/16, Szwecja przeciwko Komisji, https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=211428&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=4702 , pkt 69

[16] Na przykład do dekoracyjnych zastosowań CrVI w sektorze motoryzacyjnym.

[17] Sprawa T-837/16 Szwecja przeciwko Komisji https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=211428&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=4702

[18] Może to być szczególnie trudne w przypadku substancji stosowanych do zastosowań dekoracyjnych.

[19] Zob. przypis 9.

[20] Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zauważył, że w jednej ze swoich decyzji Komisja stwierdziła: „W przypadku gdy wnioskodawca nie wywiązał się ze spoczywającego na nim ciężaru dowodu przed komitetami, fakt przesłania przez Komisję dodatkowych informacji przedłożonych jej po etapie opracowywania opinii z powrotem do RAC i SEAC w celu uzyskania dodatkowych opinii lub uwzględnienia tych informacji w inny sposób umożliwiłby wnioskodawcy przerwanie lub opóźnienie (nawet wielokrotnie) procedury decyzyjnej, w wyniku czego substancja wzbudzająca szczególnie duże obawy pozostanie na rynku przez dłuższy czas lub bez warunków i środków, które mogą zostać ustanowione na podstawie decyzji o zezwoleniu, w przypadku jej udzielenia, z możliwymi wynikającymi z tego zagrożeniami dla zdrowia publicznego lub środowiska. Biorąc pod uwagę, że do wnioskodawcy należało przedstawienie wszystkich istotnych informacji w ramach wniosku, stanowiłoby to również nadużycie proceduralne”. Zob. https://ec.europa.eu/transparency/comitology-register/core/api/integration/ers/225107/070377/4/attachment (motyw 8).

[21] Sprawa 144/21 Parlament przeciwko Komisji https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=272682&pageIndex=0&doclang=en&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=480945

[22] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiające przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję, art. 3 ust. 4

[23] Stały Komitet ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz.