Data: Wtorek 19 września 2023 r.

Zdalne spotkanie za pośrednictwem WebEx

Obecność

Komisja Europejska

Dwóch członków Sekretariatu Generalnego (SG)

Czterech członków Dyrekcji Generalnej ds. Rynku Wewnętrznego, Przemysłu, Przedsiębiorczości i MŚP („DG GROW”)

Czterech członków Dyrekcji Generalnej ds. Środowiska (DG ENV)

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich (Dyrekcja Dochodzeniowa)

KRAJEWSKI Michał, urzędnik ds. dochodzeń

KING Jennifer, ekspert prawny

EHNERT Tanja, koordynatorka ds. zapytań

KOSMOPOULOU Maria Eleni, stażystka ds. zapytań

WAWRZYCZEK-SEIFERT Krzesimir, stażysta ds. zapytań

Cel posiedzenia

Celem spotkania było zrozumienie przez zespół dochodzeniowy Rzecznika charakteru zawartości dokumentacji związanej z włączeniem do załącznika XIV, indywidualnymi zezwoleniami i ograniczeniami na mocy rozporządzenia REACH [1] oraz wyjaśnienie niektórych aspektów pisemnej odpowiedzi Komisji w ramach tego dochodzenia.

W szczególności spotkanie miało na celu lepsze zrozumienie administracyjnej organizacji procesu zarządzania ryzykiem, roli Komisji w tym procesie oraz przejrzystości tego procesu.

Wprowadzenie i informacje proceduralne

Zespół dochodzeniowy Rzecznika przedstawił się, podziękował przedstawicielom Komisji za spotkanie z nimi i określił cel spotkania. Określiły one ramy prawne mające zastosowanie do posiedzeń Rzecznika Praw Obywatelskich, w szczególności fakt, że Rzecznik Praw Obywatelskich nie ujawni żadnych informacji określonych przez Komisję jako poufne żadnej innej osobie poza Biurem Rzecznika Praw Obywatelskich bez uprzedniej zgody Komisji ^[2].

Zespół prowadzący dochodzenie wyjaśnił, że sporządzi projekt sprawozdania ze spotkania, które zostanie przesłane Komisji w celu zapewnienia, że jego treść jest zgodna ze stanem faktycznym i kompletna. Sprawozdanie z posiedzenia zostanie następnie sfinalizowane i włączone do dokumentacji. Żadne poufne informacje nie zostałyby zawarte w sprawozdaniu ani w inny sposób podane do wiadomości publicznej.

Wymieniane informacje

Dokumenty sporządzone w trakcie procesu zarządzania ryzykiem w Komisji

W odpowiedzi na pytanie zespołu dochodzeniowego Rzecznika Praw Obywatelskich przedstawiciele Komisji przedstawili poszczególne etapy procesu zarządzania ryzykiem w Komisji oraz rodzaje dokumentów sporządzanych w trakcie tego procesu.

· Opracowanie projektu środka: Główna dyrekcja generalna ds. zezwoleń i ograniczeń – DG GROW – opracowuje pierwszy projekt środka, który jest następnie omawiany z drugą wiodącą dyrekcją generalną – DG ENV. Wymiana informacji między DG GROW a DG ENV zazwyczaj nie jest rejestrowana w Ares. Obejmują one wstępne nieformalne kontakty i dyskusje między urzędnikami, którzy informują o nich swoich hierarchów. Na tym etapie w przypadku decyzji o zezwoleniu w folderach udostępnionych w ostatnim czasie tworzone są, zmieniane i komentowane wczesne projekty robocze.

Pierwszym dokumentem zarejestrowanym w aktach jest projekt środka wraz z pismem przewodnim skierowanym do innych dyrekcji generalnych, przedłożony do konsultacji między służbami.

· Konsultacje między służbami: Konsultacje odbywają się z Sekretariatem Generalnym, Służbą Prawną, DG AGRI,[3] DG JUST,[4] DG SANTE, DG TRADE, DG EMPL, DG ENER, DG MOVE, DG TAXUD, JRC, RTD i Europejską Służbą Działań Zewnętrznych, która stanowi standardowy wykaz usług, z którymi konsultowano się w ramach tego rodzaju procesu REACH. Dokumenty sporządzone podczas konsultacji między służbami obejmują również noty przesłane do odpowiednich gabinetów komisarzy odpowiedzialnych za dwie główne dyrekcje generalne, projekt formularza zgłoszeniowego do Światowej Organizacji Handlu („WTO”) zgodnie z warunkami Porozumienia w sprawie barier technicznych w handlu (w przypadku włączenia do załącznika XIV lub ograniczeń) oraz notę wyjaśniającą w przypadku ograniczeń przewidzianych w art. 73 rozporządzenia REACH.

Następnie, w oparciu o odpowiedzi służb, z którymi przeprowadzono konsultacje, przygotowuje się ostateczny projekt środka, który ma zostać przedstawiony państwom członkowskim w ramach Komitetu REACH [5].

Przedstawiciele Komisji potwierdzili, że przed zakończeniem konsultacji między służbami Komitet REACH zasadniczo nie prowadzi wymiany poglądów na temat projektu środka.

· Dyskusje w ramach Komitetu REACH: Przedstawiciele Komisji stwierdzili, że dokumenty wymieniane z Komitetem REACH obejmują zaproszenie na posiedzenie i projekt porządku dziennego, ostateczny projekt środka, notę wyjaśniającą w przypadku ograniczeń, wszelkie stanowiska wyrażone przez zainteresowane strony, uwagi otrzymane w związku ze zgłoszeniem do WTO, zaproszenia do głosowania oraz informacje na temat wyników głosowań, protokoły posiedzeń i wnioski skierowane do członków Komitetu REACH o przedstawienie sugestii językowych dotyczących ich odpowiednich wersji językowych.

Przed posiedzeniami Komitetu REACH państwa członkowskie często przedkładają pisemne uwagi na temat projektów środków. Uwagi te są przekazywane wszystkim członkom Komitetu REACH. Państwa członkowskie mogą jednak również zgłaszać uwagi na temat danego środka wyłącznie podczas posiedzenia, nie przedstawiając uprzednio swoich opinii na piśmie.

Organizacja administracyjna procesu zarządzania ryzykiem

W odpowiedzi na szereg pytań zadanych przez zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich przedstawiciele Komisji przedstawili dalsze szczegóły administracyjnej organizacji procesu zarządzania ryzykiem.

1) W jaki sposób udział pracowników Komisji w posiedzeniach komitetów ECHA ds. oceny ryzyka („RAC”) i ds. analizy społeczno-ekonomicznej („SEAC”) ułatwia proces zarządzania ryzykiem przez Komisję?

Przedstawiciele Komisji potwierdzili, że pracownicy Komisji uczestniczą w posiedzeniach RAC i SEAC w charakterze obserwatorów. Dzięki temu Komisja może być na bieżąco z analizowanymi aktami i opracowywaniem projektu opinii. Przedstawiciele Komisji stwierdzili, że Komisja wnosi wkład wyłącznie w celu upewnienia się, że wnioski i uzasadnienia komitetów potwierdzające te wnioski są wystarczająco kompletne, jasne i solidne ze względu na następujący po nich proces decyzyjny.

Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że Komisja nie może rozpocząć własnego procesu zarządzania ryzykiem przed otrzymaniem ostatecznych opinii RAC i SEAC, ponieważ często istnieją znaczne różnice między omawianymi projektami opinii a przyjętymi końcowymi opiniami. Rola obserwatora może jednak zaoszczędzić trochę czasu, ponieważ Komisja może rozpocząć prace nad aktami po przyjęciu opinii jeszcze przed jej formalnym otrzymaniem od ECHA.

2) W jaki sposób dzielą się zadania między DG GROW i DG ENV? Czy istnieją procedury lub wytyczne dotyczące sposobu wypracowania wspólnego stanowiska?

Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że zarówno DG GROW, jak i DG ENV są głównymi służbami odpowiedzialnymi za REACH. Do celów organizacyjnych DG GROW przejmuje jednak inicjatywę w zakresie włączenia ograniczeń i zezwoleń do załącznika XIV. DG GROW jest zatem odpowiedzialna za przygotowanie różnych pierwszych projektów (środka, noty przewodniej do innych dyrekcji generalnych, noty wyjaśniającej itp., z wyjątkiem noty skierowanej do gabinetu komisarza odpowiedzialnego za DG ENV), na podstawie wcześniej uzgodnionych wzorów w przypadku decyzji o udzieleniu zezwolenia. Dyskusje między dwiema głównymi dyrekcjami generalnymi są kontynuowane, ponieważ projekty są przekazywane między odpowiedzialnymi urzędnikami obu dyrekcji generalnych. W odpowiedzi na pytanie uzupełniające dotyczące sposobu koordynacji tych wymian przedstawiciele Komisji potwierdzili, że w praktyce istnieją uzgodnienia robocze między obiema dyrekcjami generalnymi. 

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał, czy współpraca ta wiąże się z jakimiś wyzwaniami. Przedstawiciele Komisji stwierdzili, że trudno jest udzielić ogólnej odpowiedzi na to pytanie i określić konkretne wyzwania. Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że ze względu na różne cele polityczne dyrekcji generalnych i różnorodność interesów, które należy wziąć pod uwagę, istnieją uzasadnione rozbieżności między opiniami wyrażonymi przez różne dyrekcje generalne w odniesieniu do konkretnych spraw. W związku z tym, chociaż zazwyczaj DG ENV i DG GROW mają podobne poglądy na temat dokumentacji REACH (np. potrzeba wprowadzenia pewnego ograniczenia), zazwyczaj istnieje potrzeba omówienia pewnych szczegółów, a w indywidualnych przypadkach mogą pojawić się problemy.

Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że nietypowym rozwiązaniem w ramach Komisji jest istnienie dwóch głównych dyrekcji generalnych odpowiedzialnych za te same sprawy, jednak spekuluje się, czy i w jakim stopniu rozwiązanie to wydłuża czas potrzebny na rozpatrzenie tych spraw. Zauważyły one, że rozbieżności prawdopodobnie wystąpią niezależnie od struktury organizacyjnej procesu zarządzania ryzykiem, najpóźniej w trakcie konsultacji między służbami.

3) W jaki sposób Komisja radzi sobie z pokrywaniem się wniosków dotyczących ograniczeń i zaleceń dotyczących włączenia do załącznika XIV?

Przedstawiciele Komisji stwierdzili, że w przypadku nakładania się działań Komisja ocenia odpowiednie akta i poszukuje odpowiedniego sposobu postępowania w poszczególnych przypadkach. W przypadkach, w których do tej pory trwał proces wprowadzania ograniczeń w odniesieniu do substancji zalecanej przez ECHA do priorytetowego traktowania w celu włączenia do załącznika XIV, Komisja odroczyła swoją decyzję w sprawie włączenia substancji do załącznika XIV. Przedstawiciele Komisji odnieśli się do dwóch przykładów: jedno dotyczy substancji „Dechlorane Plus”, która figuruje w zaleceniu ECHA z 2019 r. dotyczącym substancji priorytetowych do włączenia do załącznika XIV, a drugie dotyczy siedmiu związków ołowiu, które figurują w tym samym zaleceniu i są obecne głównie w PCW pochodzącym z recyklingu.

Przedstawiciele Komisji stwierdzili, że Komisja nie może uniemożliwiać państwom członkowskim proponowania ograniczeń na mocy rozporządzenia REACH, co może powodować nakładanie się narzędzi regulacyjnych dotyczących ograniczeń i zezwoleń dla tej samej substancji. Komisja zachęciła jednak państwa członkowskie, aby przed przedłożeniem wniosku w sprawie ograniczenia lub wniosku dotyczącego identyfikacji substancji jako substancji wzbudzającej szczególnie duże obawy (które są objęte wykazem w załączniku XIV) uwzględniły analizę wariantu zarządzania regulacyjnego (RMOA). Analiza ta pozwala określić, czy np. ograniczenie mogłoby być najwłaściwszym narzędziem regulacyjnym w każdym indywidualnym przypadku. Przedstawiciele Komisji zauważyli, że każde narzędzie regulacyjne ma swoje zalety i wady. Dotychczas jednak odroczenie procedury włączenia substancji do załącznika XIV przyniosło pozytywne wyniki.

Rola Komisji w procesie zarządzania ryzykiem

4) Komisja stwierdziła w swojej pisemnej odpowiedzi, że „opinie RAC i SEAC nie zawsze zawierały wszystkie elementy niezbędne do skutecznego podejmowania decyzji przez Komisję lub nie zawsze czyniły to z wystarczającą jasnością”. Jakie były przyczyny niewystarczającej jasności/braku wszystkich niezbędnych elementów?

Przedstawiciele Komisji podkreślili, że ECHA jest niezależną agencją i że Komisja nie może wpływać na proces opiniowania ECHA. Komisja może jednak zwrócić się do ECHA, jeżeli uzna, że jej opinie są niekompletne lub niewystarczająco jasne.

Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że może się to zdarzyć w przypadku braku jasności opinii lub niewystarczającej argumentacji na poparcie wniosków komitetów naukowych. Przedstawiciele Komisji odnieśli się do szeregu przykładów, w których uznano, że opinie ECHA są niejasne lub nie zawierają wszystkich elementów niezbędnych do skutecznego podejmowania decyzji.

• Pierwszy przykład dotyczył trzech opinii RAC w sprawie indywidualnych zezwoleń na substancję „trichloroetylen”. Wstępne opinie RAC zawierały pewne niejasne stwierdzenia dotyczące ryzyka oraz zalecenia dotyczące poprawy środków zarządzania ryzykiem i warunków operacyjnych w celu zmniejszenia narażenia pracowników. W związku z tym Komisja zwróciła się do ECHA o wyjaśnienie tych opinii. W tym przypadku ECHA przedstawiła uzupełnienia do opinii wraz z wyjaśnieniami dotyczącymi oceny i wniosków na temat stosowności i skuteczności środków zarządzania ryzykiem oraz warunków operacyjnych we wnioskach. W addendach wyjaśniono również ograniczenia RAC w tych przypadkach dotyczące możliwości doprecyzowania zaleceń, ale w miarę możliwości wskazano w nich te same aspekty, które można rozważyć w celu ich uwzględnienia.
• Drugi przykład przedstawiony przez przedstawicieli Komisji dotyczył szeroko zakrojonych wniosków o indywidualne zezwolenie na stosowanie tritlenku chromu, w przypadku których opinie były niejasne, ponieważ same wnioski nie były szczegółowe i szczegółowe. W tych przypadkach zarówno RAC, jak i SEAC przedstawiły ogólnie pozytywną opinię, ale z zastrzeżeniem, że nadal istnieją wątpliwości. Komisja wyraziła obawy w związku z niepewnością we wnioskach, a przypadki te wymagały dłuższych ocen ze strony Komisji, ponieważ przedstawiciele Komisji podkreślili, że Komisja musi zapewnić, aby na wypadek zaproponowania środka w celu udzielenia zezwolenia na podstawie rozporządzenia REACH pozostały jedynie nieznaczne niepewności.
• Trzeci przykład dotyczył proponowanego ograniczenia formaldehydu, na którym opinia SEAC musiała opierać się na niewystarczających danych ze względu na propozycję RAC dotyczącą niższego limitu emisji w porównaniu z dokumentacją przygotowaną przez ECHA. Chociaż SEAC nie jest zobowiązany do wyszukiwania większej ilości danych, uwzględnił informacje na temat skutków przedłożone podczas konsultacji z osobami trzecimi, aby wypełnić lukę i ocenić skutki związane z obniżeniem wartości dopuszczalnej, w tym inne wartości dopuszczalne rozważane przez RAC. W związku z tym w opiniach RAC i SEAC nie wskazano wyraźnie konkretnego limitu emisji, który należy uznać za najbardziej odpowiedni do przeciwdziałania ryzyku, biorąc również pod uwagę jego skutki społeczno-gospodarcze, w związku z czym Komisja musiała przeprowadzić własną obszerną ocenę w celu opracowania proporcjonalnego środka mającego na celu ograniczenie formaldehydu.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał, jaki jest wspólny powód braku jasności opinii ECHA. Przedstawiciele Komisji odpowiedzieli, że czasami brakuje danych dostarczonych przez wnioskodawcę. Wnioskodawcy działający na wyższym szczeblu łańcucha dostaw często nie mają wystarczających danych lub zrozumienia dokładnych scenariuszy narażenia w każdym dalszym miejscu użytkowania, a także możliwych alternatywnych substancji i technologii zastępujących substancję wzbudzającą szczególnie duże obawy w odniesieniu do konkretnych zastosowań objętych wnioskiem o udzielenie zezwolenia; wnioski składane przez dalszych użytkowników są na ogół bardziej precyzyjne i lepiej uzasadnione.

5) W jaki sposób Komisja rozpatruje wnioski o indywidualne pozwolenia o niewystarczającej jakości? W jaki sposób Komisja wdraża najnowsze orzecznictwo wyjaśniające, że ciężar dowodu w procesie udzielania indywidualnych zezwoleń spoczywa na wnioskodawcach?

Przedstawiciele Komisji zauważyli, że zezwolenie może zostać udzielone na podstawie drogi „odpowiedniej kontroli” (w przypadku której wykazano, że ryzyko wynikające ze stosowania substancji jest odpowiednio kontrolowane) lub drogi „społeczno-ekonomicznej” (w przypadku której wykazano, że korzyści wynikające ze stosowania substancji przewyższają ryzyko i nie ma odpowiednich alternatyw). Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że zgodnie z wcześniejszymi wytycznymi ECHA plan zastąpienia uznano za konieczny jedynie w kontekście „odpowiedniej kontroli”. Sąd wyjaśnił jednak, że wnioskodawcy muszą również przedłożyć plan zastąpienia w kontekście trasy „społeczno-gospodarczej”, w przypadku gdy ogólnie dostępne są odpowiednie alternatywy, ale alternatywy te nie są jeszcze wykonalne dla wnioskodawcy [7]. W odniesieniu do tego ostatniego Komisja zwróciła się w lutym 2020 r. do kilku wnioskodawców o przedłożenie planu zastąpienia w celu uzupełnienia ich wniosków. SEAC ocenił te plany zastąpienia i latem 2021 r. wydał addenda do odnośnych opinii.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał, dlaczego w świetle niedawnego wyroku sądowego Komisja nie odrzuciła wniosków o udzielenie zezwolenia w drodze „społeczno-gospodarczej”, które nie zawierały planu zastąpienia. Zespół prowadzący dochodzenie zastanawiał się również, czy odrzucenie takich wniosków niezawierających planu zastąpienia skutkowałoby zawieszeniem stosowania przedmiotowej substancji szkodliwej i czy wnioskodawcy mieliby możliwość złożenia nowego wniosku w takich przypadkach.

Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że w wyroku Trybunału rozważono ogólnie dostępne rozwiązania alternatywne, podczas gdy ocena Komisji i SEAC koncentrowała się na rozwiązaniach alternatywnych wykonalnych dla wnioskodawcy. Trybunał wyjaśnił, że jeżeli ogólnie dostępne są rozwiązania alternatywne, ale nie są one jeszcze wykonalne dla wnioskodawcy, zezwolenie może zostać udzielone, jeżeli wnioskodawca przedstawi plan zastąpienia. Ponieważ wymóg przedłożenia planu zastąpienia w kontekście wniosków o indywidualne pozwolenia trasą „społeczno-gospodarczą” wynikał z wyroku Trybunału, a wnioski zostały złożone przed tym wyrokiem, dokumentacja nie była kompletna do celów oceny i decyzji Komisji w sprawie przedmiotowych wniosków i umożliwiła odpowiednim wnioskodawcom przedstawienie brakujących planów. Takie plany zostałyby ocenione przez ECHA. Ponadto ich zdaniem odrzucenie wniosków, które nie zawierały planu zastąpienia, ponieważ były zgodne z wytycznymi ECHA, byłoby niesprawiedliwe dla skarżących rozważających wytyczne ECHA.

Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że Komisja odrzuciła wnioski z powodu niewystarczających informacji dostarczonych przez wnioskodawcę. Przedstawiciele Komisji podkreślili jednak, że aby odrzucić wniosek, Komitet REACH musi osiągnąć większość kwalifikowaną, zauważając, że czasami istnieją mniejszości blokujące. Zauważyli oni ponadto, że jakość złożonych wniosków poprawiła się ostatnio, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, w którym wyjaśniono między innymi, że wnioskodawcy muszą rozważyć nie tylko wykonalne pod względem technicznym i ekonomicznym alternatywy dla nich, ale także te, które są ogólnie dostępne w UE [8].

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał o formę i jakość opinii ECHA w tych przypadkach, w których Komisja odrzuciła wniosek. Przedstawiciele Komisji odnieśli się do przypadku wcześniejszego wniosku, w którym ECHA, przed wydaniem wyroku Trybunału, o którym mowa powyżej, ogólnie pozytywnie rozpatrzyła wniosek o indywidualne zezwolenie, ale z zastrzeżeniami wynikającymi z niepewności. W następstwie wyroku Komisja zwróciła się do wnioskodawcy o plan zastąpienia, który został następnie oceniony przez SEAC. W addendum do pierwotnej opinii SEAC stwierdził, że plan zastąpienia nie jest wiarygodny. Po dokonaniu przeglądu Komisja uznała, że skarżąca nie wywiązała się z ciężaru dowodu, w związku z czym odmówiła udzielenia zezwolenia. Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że kiedy Komisja zwróciła się do wnioskodawcy o plan zastąpienia, nie zezwoliła jej na aktualizację, uzupełnienie lub sprostowanie innych części wniosku, a uzupełnienie SEAC dotyczy wyłącznie planu zastąpienia.

Ogólnie rzecz biorąc, przedstawiciele Komisji podkreślili, że system zezwoleń jest obecnie przeciążony. Chociaż Trybunał udzielił pewnych wyjaśnień dotyczących procedury, która ma być stosowana, wyjaśnienie to miało pozytywny wpływ jedynie na wnioski złożone od czasu ogłoszenia tego orzeczenia. Wcześniej złożone wnioski, które nie zawierają planu zastąpienia, w oparciu o wcześniejsze wytyczne ECHA, są obecnie uważane za niekompletne, co wpływa na czas potrzebny na zakończenie procesu oceny. Przedstawiciele Komisji zauważyli, że ECHA oszacowała swoją zdolność do przyjmowania około 60 opinii rocznie, podczas gdy obecnie oczekuje na rozpatrzenie około 250 wniosków.

Ponadto zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał, w jakim stopniu wyjaśnienia Trybunału mogą ułatwić ECHA ocenę, a także czy ECHA i Komisja prowadziły dyskusje na temat sposobu wykonania najnowszego wyroku Trybunału. Przedstawiciele Komisji odpowiedzieli, że toczyły się dyskusje na temat najnowszego orzecznictwa. W szczególności Komisja poinformowała SEAC i RAC o swojej opinii na temat tego orzecznictwa oraz o tym, w jaki sposób wpłynie ono na ocenę dokonywaną przez komitety. Przedstawiciele Komisji zauważyli również, że Komisja będzie współpracować z ECHA w celu zaktualizowania jej wytycznych dla wnioskodawców.

6) Kiedy Komisja »uwzględniła informacje i aspekty nieuwzględnione w zaleceniach lub opiniach ECHA«?

W dziedzinie decyzji o udzieleniu zezwolenia przedstawiciele Komisji wspomnieli o wyjątkowym przypadku, w którym Komisja wzięła pod uwagę informacje i aspekty nieuwzględnione w opiniach ECHA dotyczących substancji 4-(1,1,3,3-tetrametylobutylo)fenol, etoksylowany („4-tert-OPnEO”). W niektórych zastosowaniach RAC zalecił, aby wszystkie ścieki, które zostały zanieczyszczone tą substancją, były zbierane do spalania. Miałoby to wpływ na tysiące szpitali i laboratoriów, które odprowadzają tysiące ton ścieków przy minimalnym stężeniu substancji i wymagają transportu i spalania tak dużych ilości ścieków, które wymagają dużych ilości energii. W kontekście zarządzania ryzykiem Komisja, biorąc pod uwagę informacje pochodzące z systemów gospodarowania odpadami wodnymi państw członkowskich i od wnioskodawców, oceniła inne rozwiązania alternatywne i przyjęła szerszą perspektywę oraz określiła szczegółowe cele w zakresie ograniczenia zużycia pośredniego, których wnioskodawcy muszą przestrzegać, a także nałożyła na wnioskodawców obowiązek informowania odpowiednich władz lokalnych o zrzutach. Przypadki te były jednak bardziej wyjątkami niż regułą.

W odniesieniu do przejrzystości procesu zarządzania ryzykiem

7) W jaki sposób Komisja zapewnia przejrzystość procesu przed przedstawieniem Komitetowi REACH projektu środka?

Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że Komisja regularnie publikuje kroczący plan prac CARACAL [9], który przewiduje kolejne trzy lub cztery posiedzenia Komitetu REACH. Każdy kroczący plan prac obejmuje projekty środków już przedłożone Komitetowi REACH i wskazuje, kiedy mają zostać przedłożone nowe projekty środków. Przedstawiciele Komisji potwierdzili, że tylko te pozycje wymienione w planie prac są omawiane na forum Komitetu REACH. W związku z powyższym przedstawiciele Komisji argumentowali, że materiał, który został już opublikowany, zapewnia zadowalający poziom przejrzystości.

Przedstawiciele Komisji dodali, że dysponuje ona innymi narzędziami służącymi przejrzystości. Na przykład w odniesieniu do ograniczeń i włączenia do załącznika XIV Komisja powiadamia WTO o projekcie środków, które są następnie udostępniane w publicznie dostępnej bazie danych Komisji dotyczącej barier technicznych w handlu (TBT). Opinie i zalecenia ECHA są również publicznie dostępne. Ponadto, jeżeli Komisja potrzebuje opinii uzupełniających ECHA, wnioski o takie opinie uzupełniające i wynikające z nich opinie są podawane do wiadomości publicznej.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał, czy Komisja rozważyła dodanie projektów do portalu „Wyraź swoją opinię” w celu uzyskania uwag od opinii publicznej. Komisja zauważyła, że włączenie substancji do załącznika XIV jest publikowane na portalu „Wyraź swoją opinię”, natomiast ECHA prowadzi konsultacje publiczne w sprawie każdej dokumentacji dotyczącej ograniczeń i każdego wniosku o udzielenie zezwolenia. Ponadto po konsultacjach między służbami upubliczniono już wiele informacji, takich jak wspomniana już notyfikacja WTO, która obejmuje ostateczny projekt środka.

Przedstawiciele Komisji byli zdania, że dopóki Komisja nie uzgodni wewnętrznie ostatecznego projektu środka (tj. zakończenia konsultacji między służbami), publikowanie dodatkowych informacji może wprowadzać w błąd. Dodały, że ze względu na nieprzewidywalność niektórych elementów procesu przekazywanie informacji na temat terminów podejmowania decyzji przez Komisję jest trudne.

8) W jaki sposób opinia publiczna może być świadoma stanu prac nad omawianym dossier przed głosowaniem w komitecie REACH?

Przedstawiciele Komisji powtórzyli, że informacje na temat stanu prac nad daną sprawą są podawane do wiadomości publicznej za pośrednictwem kroczącego planu prac.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zauważył, że informowanie opinii publicznej o stanie prac nad danym aktem za pośrednictwem kroczących planów prac działa tylko wtedy, gdy akta są aktywnie omawiane. W przeciwnym razie opinia publiczna nie jest aktualizowana.

Przedstawiciele Komisji wyjaśnili również, że każdy projekt środka jest w całości publikowany w rejestrze procedury komitetowej przed każdym posiedzeniem Komitetu REACH, na którym będzie omawiany. Na przykład w odniesieniu do ograniczeń dotyczących mikrodrobin plastiku publikowane są różne wersje projektu środka, które opinia publiczna może porównać. Ponadto skrócony protokół z posiedzeń Komitetu REACH jest zawsze udostępniany wkrótce po każdym posiedzeniu i określa, czy odbyła się dyskusja lub głosowanie.

Przedstawiciele Komisji zauważyli, że Komitet REACH nie ma żadnych terminów zakończenia negocjacji. Przyznały one, że nie można szczegółowo wywnioskować stanu negocjacji w ramach komitetu REACH.  

W tym względzie przedstawiciele Komisji stwierdzili, że Komisja dostarcza społeczeństwu aktualnych informacji również poprzez udzielanie odpowiedzi na wnioski o udzielenie informacji oraz że stara się, aby jej odpowiedzi były jak najbardziej przejrzyste. Wyjaśniły ponadto, że Komisja otrzymuje głównie wnioski o udzielenie informacji od zainteresowanych stron, często wraz z uwagami dotyczącymi konkretnych akt.

9) W odniesieniu do przypadków publicznego dostępu do dokumentów, o których mowa w pisemnej odpowiedzi Komisji, w jaki sposób Komisja rozpatrzyła te wnioski? Czy udzielono pełnego lub częściowego dostępu?

W odniesieniu do trzeciego podpunktu na s. 19 odpowiedzi na piśmie [10] Komisja odniosła się do wniosku o publiczny dostęp do wyników głosowania komitetu REACH w sprawie konkretnego ograniczenia. Wnioskodawca zapytał w szczególności, w jaki sposób poszczególne państwa członkowskie głosowały. Przedstawiciele Komisji stwierdzili, że Komisja odmówiła dostępu do żądanych dokumentów zgodnie z art. 4 ust. 3 tiret drugie rozporządzenia 1049/2001, ponieważ żądany dokument odnosi się do decyzji, która nie została jeszcze podjęta, a Komisja uznała, że ujawnienie poważnie naruszyłoby jej proces decyzyjny i że nie istnieje nadrzędny interes publiczny przemawiający za ujawnieniem.

W odniesieniu do czwartego podpunktu na s. 19 odpowiedzi na piśmie Komisja odniosła się do dwóch wniosków o publiczny dostęp do korespondencji Komisji z danym państwem członkowskim dotyczącej tego samego ograniczenia. Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że pierwszy wniosek dotyczył akt, w odniesieniu do których w tym czasie nie podjęto żadnej decyzji, natomiast w momencie składania drugiego wniosku decyzja została podjęta, i zauważyli, że oba wnioski zostały złożone przez tego samego wnioskodawcę. W następstwie drugiego wniosku Komisja odmówiła pełnego dostępu do dwóch dokumentów zgodnie z art. 4 ust. 3 tiret pierwsze rozporządzenia 1049/2001, ponieważ uznała, że ujawnienie tych dokumentów poważnie naruszyłoby jej trwający proces decyzyjny i że nie istnieje nadrzędny interes publiczny przemawiający za ujawnieniem tych dokumentów. Nie wskazała ona nadrzędnego interesu publicznego przemawiającego za ujawnieniem. Komisja wzięła również pod uwagę stanowisko państwa członkowskiego, z którego pochodzą niektóre dokumenty, zgodnie z art. 4 ust. 5 wyżej wymienionego rozporządzenia. Udzielił on jednak częściowego dostępu do siedmiu z dziewięciu dokumentów objętych zakresem drugiego wniosku, utajniając dane osobowe i stanowiska państwa członkowskiego.

W odniesieniu do tych trzech wniosków nie złożono żadnych ponownych wniosków.

Wreszcie, w odpowiedzi na pytanie zespołu dochodzeniowego Rzecznika Praw Obywatelskich, przedstawiciele Komisji powstrzymali się od komentowania wyroku Sądu w sprawie Pollinis [11]. Stwierdziły one, że Komisja zastrzega swoje stanowisko do czasu wydania przez Trybunał Sprawiedliwości decyzji w sprawie odwołania od wyroku wniesionego przez Komisję.

Zakończenie posiedzenia

Zespół prowadzący dochodzenie podziękował przedstawicielom Komisji za poświęcony im czas i przedstawione wyjaśnienia, a spotkanie zakończyło się.

Bruksela, 29 listopada 2023 r.

 

Michał Krajewski Jennifer King

Specjalista ds. zapytań

 

[1] Rozporządzenie nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów, Dz.U. L 396 z 1 r., https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02006R1907-20140410.

[2] Art. 4.8 przepisów wykonawczych Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.

[3] Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich.

[4] Dyrekcja Generalna ds. Sprawiedliwości i Konsumentów.

[5] Składa się z przedstawicieli państw członkowskich w ramach procedury komitologii.

[6] Wyrok Sądu z dnia 7 marca 2019 r. w sprawie T-837/16 oraz wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 25 lutego 2021 r. w sprawie C-389/19 Szwecja przeciwko Komisji,

https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=211428&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=561546; Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 20 kwietnia 2023 r., Parlament/Komisja, sprawa C-144/21, https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=272682&pageIndex=0&doclang=en&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=480945

[7] Wyrok Sądu z dnia 7 marca 2019 r., Szwecja/Komisja, sprawa T-837/16, pkt 74–76, https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=211428&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=561546

[8] Tamże.

[9] Grupa właściwych organów ds. rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) oraz klasyfikacji, etykietowania i pakowania, https://ec.europa.eu/transparency/expert-groups-register/screen/expert-groups/consult?lang=en&do=groupDetail.groupDetail&groupID=2385

[10] Dostępne pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/63908

[11] Wyrok Sądu z dnia 14 września 2022 r., Pollinis France/Komisja Europejska, https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=265442&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=566540