Szanowny Panie Przewodniczący!

Zwracam się do Pana w związku z pismem Komisji z dnia 1 lipca 2022 r., które było odpowiedzią na mój wniosek o udzielenie informacji z dnia 24 lutego 2022 r. We wniosku tym zwróciłem się do Pana o opinię na temat kilku kwestii związanych z przejrzystością i rozliczalnością Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF). Dotyczyły one przejrzystości krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności oraz ich oceny; wymogi RRF w zakresie informacji, komunikacji i promocji; oraz mechanizmy wprowadzone w celu nadzorowania wydatkowania funduszy.

W swojej odpowiedzi Komisja uznała znaczenie wysokich standardów przejrzystości i rozliczalności we wdrażaniu RRF. Jak Panu zapewne wiadomo, w międzyczasie do mojego biura wpłynęło kilka skarg dotyczących sposobu, w jaki Komisja rozpatrywała wnioski o publiczny dostęp do dokumentów dotyczących krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności.^[1] Zachęcające jest to, że Komisja nadal poszukuje sposobów dalszego zwiększenia proaktywnej publikacji dokumentów związanych z RRF.

Mój zespół śledczy dokładnie przeanalizował odpowiedź Komisji i na tej podstawie zidentyfikowałem pewne kwestie, w odniesieniu do których chciałbym otrzymać od Komisji dalsze wyjaśnienia. Pytania w tym zakresie przedstawiłem w załączniku do niniejszego pisma.

Byłbym wdzięczny, gdyby zechciał Pan ustosunkować się do tych kwestii przez Komisję w miarę możliwości do dnia 1 grudnia 2022 r. W przypadku konieczności uzyskania dodatkowych informacji lub wyjaśnień pracownicy Komisji mogą skontaktować się z Leticią Díez Sánchez.

Z poważaniem,

Emily O'Reilly
Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich

Strasburg, 5 października 2022 r.

załącznik

1. Przejrzystość krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności oraz ich ocena

W swojej odpowiedzi Komisja wyjaśnia, że rozporządzenie w sprawie RRF nie zawiera klauzuli dotyczącej publikacji planów krajowych. Komisja dodaje, że „od momentu odzwierciedlenia planów w decyzji wykonawczej Rady ich wykonanie staje się kwestią wykonania budżetu Unii”.

Czy Komisja może wyjaśnić, które części planów krajowych są „odzwierciedlone” w decyzji wykonawczej Rady?

Komisja stwierdza również, że plany oficjalnie przedłożone przez państwa członkowskie zostały udostępnione Parlamentowi Europejskiemu i Radzie zgodnie z art. 25 rozporządzenia w sprawie RRF. W swoim sprawozdaniu z wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ^[2] Komisja stwierdziła, że dostarczyła Parlamentowi Europejskiemu i Radzie tłumaczenia maszynowe wszystkich przedłożonych planów w języku angielskim, aby ułatwić ich przegląd.

Czy Komisja byłaby gotowa do upublicznienia tych tłumaczeń planów krajowych wraz z odpowiednimi klauzulami o wyłączeniu odpowiedzialności?

Komisja zauważa ponadto, że otrzymała 110 wniosków o dostęp do dokumentów dotyczących RRF oraz że w odpowiedzi ujawniła około 1600 dokumentów związanych z różnymi krajowymi planami odbudowy i zwiększania odporności.

Czy Komisja może wskazać charakter dokumentów, do których udzieliła publicznego dostępu? Biorąc pod uwagę znaczną liczbę dokumentów ujawnianych na wniosek, czy Komisja określiła jakiekolwiek kategorie dokumentów, które rozważyłaby aktywnie ujawniać w przyszłości?

2. Informacja, komunikacja i promocja

Komisja stwierdza, że nie ma podstawy prawnej, aby zobowiązać wszystkie państwa członkowskie do stosowania wspólnego podejścia w zakresie informowania, komunikowania i promocji planów krajowych oraz wykorzystania funduszy naprawczych. Rozumiem, że państwa członkowskie uwzględniły w swoich planach zarys swoich krajowych strategii komunikacyjnych oraz że Komisja sprawdziła, czy te strategie komunikacyjne spełniają minimalne wymogi w zakresie widoczności i komunikacji mające zastosowanie do funduszy UE określone w rozporządzeniu w sprawie RRF oraz w rozporządzeniu (UE) 2021/241 ^[3].

Czy Komisja może wyjaśnić, w jaki sposób oceniła wymogi dotyczące informacji, komunikacji i promocji zawarte w planach krajowych? W tym celu Komisja może odwołać się do wewnętrznych wytycznych i list kontrolnych, które opracowała przed dokonaniem oceny.

3. Mechanizmy nadzorcze

W swojej odpowiedzi Komisja wyjaśnia, że będzie przeprowadzać audyty ex post kamieni milowych i wartości docelowych oraz audyty systemów monitorowania i kontroli.

Czy Komisja może dokładnie wyjaśnić, jakie mechanizmy kontroli i audytów wdroży i w jakich okolicznościach zostaną one wykorzystane?

Komisja stwierdza ponadto, że państwa członkowskie mogą zostać poproszone o zapewnienie dostępu do danych dotyczących ostatecznych odbiorców do celów kontroli i audytu. Zwracam się do Pana w nawiązaniu do mojego poprzedniego pisma, w którym zwróciłem się do Komisji z pytaniem, w jakich okolicznościach zwróci się ona o szczegółowe zestawienie ostatecznych odbiorców środków finansowych z państw członkowskich.

Czy Komisja może wyjaśnić, w jakich okolicznościach może wystąpić do Komisji z wnioskiem o udostępnienie danych dotyczących ostatecznych odbiorców?

Ponadto Komisja twierdzi, że publikacja niektórych informacji dotyczących ostatecznych odbiorców finansowania może być obowiązkowa zgodnie z niektórymi przepisami UE, na przykład dotyczącymi celów przeciwdziałania praniu pieniędzy.

Czy Komisja mogłaby wyjaśnić, jakie informacje państwa członkowskie musiałyby publikować i na jakich zasadach?

[1] Dotyczą one duńskiego i szwedzkiego

(https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/61681), francuski (https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/61897), niderlandzki (https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/61847) i niemiecki (https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/60962) krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności.

[2] https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/com_2022_75_1_en.pdf. 

[3] Tamże.