Strasburg, 27 lipca 2020 r.

OI/4/2020/TE

Przedmiot: Przejrzystość procesu decyzyjnego Rady podczas kryzysu związanego z COVID-19

Szanowny Panie,

Niedawno z zadowoleniem przyjąłem ^[1] kroki podjęte przez Radę w celu proaktywnego publikowania dodatkowych dokumentów ustawodawczych. Ulepszenia te powinny ułatwić obywatelom wypowiadanie się w procesie stanowienia prawa UE, który jest ważnym prawem demokratycznym.

Rada, wraz z innymi głównymi instytucjami UE, podejmuje obecnie decyzje w sprawie środków o największym znaczeniu w odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19. Aby obywatele mogli rozliczać instytucje UE i ich rządy krajowe oraz w jak największym stopniu uczestniczyć w procesie demokratycznym UE, decyzje te muszą być podejmowane w sposób przejrzysty.

Rada postanowiła tymczasowo odstąpić od swojego regulaminu wewnętrznego, aby kontynuować prace w tych wyjątkowych okolicznościach. Rozumiem, że Sekretariat Generalny Rady rozesłał notę wewnętrzną, w której szczegółowo opisuje, w jaki sposób Rada funkcjonuje zgodnie z warunkami tego odstępstwa.

Chociaż dostrzegam potrzebę dostosowania przez Radę jej procesu decyzyjnego w obecnej sytuacji, należy utrzymać najwyższe standardy przejrzystości, nie pomimo kryzysu, ale właśnie z powodu kryzysu i ważnych decyzji, które są podejmowane w tym okresie.

Wstępna ocena obecnych metod pracy Rady budzi szereg obaw co do przejrzystości, które przedstawiono bardziej szczegółowo w poniższych pytaniach. Należy zauważyć, że główną obawą jest to, że obecne ustalenia wydają się skutkować mniej przejrzystym podejmowaniem decyzji ze względu na mniejszą dostępność dokumentacji niż w normalnych okolicznościach. Aby kontynuować moje dochodzenie [2], konieczne jest, aby moje biuro dokonało przeglądu niektórych dokumentów i spotkało się z przedstawicielami Rady.

Byłbym zatem wdzięczny za zorganizowanie spotkania między moim zespołem śledczym a pracownikami Rady w celu lepszego zrozumienia ustaleń dotyczących przejrzystości obowiązujących w czasie kryzysu związanego z COVID-19, w szczególności w odniesieniu do dostępnej dokumentacji dotyczącej procesu decyzyjnego Rady.

Podczas tego spotkania byłbym wdzięczny, gdyby zechciał Pan zlecić moim pracownikom sprawdzenie ^[3] następujących dokumentów:

1. Akta dotyczące przyjęcia pięciu aktów przyjętych w drodze procedury pisemnej w czasie kryzysu związanego z COVID-19. Te pięć dossier powinno obejmować następujące dwa akty prawne:

Rozporządzenie Rady (UE) 2020/672 z dnia 19 maja 2020 r. w sprawie ustanowienia europejskiego instrumentu tymczasowego wsparcia w celu zmniejszenia zagrożeń związanych z bezrobociem w sytuacji nadzwyczajnej (SURE) w związku z pandemią COVID-19 (kod międzyinstytucjonalny: 2020/0057)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/696 z dnia 25 maja 2020 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1008/2008 w sprawie wspólnych zasad wykonywania przewozów lotniczych na terenie Wspólnoty w związku z pandemią COVID-19 (kod międzyinstytucjonalny: 2020/0069)

Pozostałe trzy dossier mogą zostać wybrane przez Radę i mogą zawierać akty związane lub niezwiązane z COVID-19, o charakterze ustawodawczym i nieustawodawczym.

2. Dokument ST 6934 2020 INIT, zatytułowany „Wyjątkowe środki dotyczące kontynuacji procesu decyzyjnego w Radzie”, z dnia 19 marca 2020 r.

3. Dostępne dokumenty dotyczące funkcjonowania trzech grup roboczych, w tym porządki obrad, protokoły posiedzeń, protokoły nieformalnych posiedzeń telekonferencji lub wideokonferencji oraz wyniki konsultacji pisemnych za pośrednictwem poczty elektronicznej, w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r.

Trzy grupy robocze mogłyby zostać wybrane przez Radę i powinny składać się z grup roboczych, które odbyły (i nie odbyły) „istotne posiedzenia”.

Informacje lub dokumenty, które Państwa instytucja uznaje za poufne, nie zostaną ujawnione żadnej innej osobie bez uprzedniej zgody Rady. Informacje i dokumenty tego rodzaju zostaną usunięte z akt Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich wkrótce po zakończeniu dochodzenia [4].

Aby uzyskać pełny przegląd funkcjonowania Rady w tym okresie, podczas posiedzenia inspekcyjnego pomocne byłoby również przeanalizowanie kwestii przedstawionych poniżej. Po posiedzeniu Rada może również zwrócić się o pisemną odpowiedź na niektóre lub wszystkie z tych kwestii:

1. Nota wewnętrzna rozesłana przez Sekretariat Generalny, w której przedstawiono funkcjonowanie procesu decyzyjnego Rady w czasie kryzysu związanego z COVID-19, nie jest publicznie dostępna. Proszę uzasadnić decyzję o pozostawieniu tej notatki „wewnętrznej”.

2. Zgodnie z decyzją Rady o tymczasowym odstępstwie od jej regulaminu wewnętrznego nie odbywają się obecnie żadne oficjalne posiedzenia Rady. Ministrowie mogą jednak spotykać się na nieformalnych posiedzeniach ministerialnych odbywających się za pośrednictwem wideokonferencji lub telekonferencji.

Czy porządki obrad takich nieformalnych posiedzeń są podawane do wiadomości publicznej? Jeśli tak, to kiedy i w jakiej formie?

Czy społeczeństwo ma dostęp do zapisów takich nieformalnych spotkań, a jeśli tak, to w jaki sposób?

3. Rozumiem, że grupy robocze Rady, których posiedzenia nie są uważane za niezbędne, nadal pracują, nie organizując jednak spotkań fizycznych.

Czy opinia publiczna ma dostęp do zapisów posiedzeń grupy roboczej lub konsultacji, które nie mają charakteru fizycznego? Proszę wyjaśnić, określając rodzaj dokumentu, który jest wykorzystywany do tych celów, oraz czy opinia publiczna byłaby w stanie znaleźć takie wpisy w rejestrze dokumentów Rady.

Proszę przedstawić przegląd częstotliwości osiągania przez grupy robocze porozumienia w sprawie aktów ustawodawczych w okresie od 23 marca 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. bez fizycznych posiedzeń.

Pomocne byłoby zorganizowanie posiedzenia w drugiej połowie września 2020 r. Jeżeli Państwa pracownicy potrzebują dodatkowych informacji lub wyjaśnień dotyczących zapytania, mogą skontaktować się z moim Działem ds. Zapytań Strategicznych (Pani Tanja Ehnert lub Elke Winter-Mes).

Z poważaniem,

Emily O'Reilly

[1] https://www.ombudsman.europa.eu/pl/press-release/pl/130298

[2] Oprócz dochodzeń w sprawie konkretnych skarg Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich jest również uprawniony do prowadzenia dochodzeń z własnej inicjatywy. Dochodzenia strategiczne dotyczą szerszych kwestii systemowych mających wpływ na administrację UE:

[3] Gromadzenie informacji i inspekcje dokumentów przeprowadza się na podstawie art. 3 ust. 2 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (http://www.ombudsman.europa.eu/en/resources/statute.faces#hl2) oraz art. 4 przepisów wykonawczych Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich: http://www.ombudsman.europa.eu/en/resources/provisions.faces#hl3.

[4] Zgodnie z art. 4.8 i 9.4 przepisów wykonawczych Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich: https://www.ombudsman.europa.eu/en/resources/provisions.faces