Kontekst

1. Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych jest międzynarodowym traktatem dotyczącym praw człowieka, który wszedł w życie w 2008 r. Po dziesięcioleciach aktywizmu ruchu na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych potwierdziła na szczeblu międzynarodowym prawa polityczne, obywatelskie, gospodarcze, społeczne i kulturalne osób z niepełnosprawnościami.

2. UE jest stroną Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, którą stosuje od 2011 r. W związku z tym UE jako pracodawca ma obowiązek uznać prawo osób niepełnosprawnych do korzystania z „najwyższego osiągalnego poziomu zdrowia”. Prawo do opieki zdrowotnej obejmuje w szczególności dostęp do bezpłatnej lub przystępnej cenowo opieki zdrowotnej bez dyskryminacji, a także zakaz dyskryminacji w zakresie zapewniania ubezpieczenia zdrowotnego. Te dwa elementy są istotne dla systemu ubezpieczenia zdrowotnego pracowników UE, wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego (JSIS), który reguluje zwrot kosztów związanych ze zdrowiem w oparciu o zasady regulujące zatrudnianie pracowników UE („regulamin pracowniczy”)[1] oraz ogólne przepisy wykonawcze przyjęte przez Komisję. 

3. Wypełnianie przez UE jej zobowiązań wynikających z Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych jest regularnie poddawane przeglądowi przez wyspecjalizowany organ – Komitet ONZ ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami (zwany dalej „Komitetem ONZ”).

4. W tym kontekście w 2015 r., kiedy UE została poddana pierwszemu przeglądowi przez Komitet ONZ, wyrażono obawy co do zgodności RCAM z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.[2] Dokładniej rzecz ujmując, podczas procesu przeglądu organizacje społeczeństwa obywatelskiego wskazały, że RCAM wymaga od osób z niepełnosprawnościami udowodnienia, że ich niepełnosprawność jest równoważna „poważnej chorobie”, aby otrzymały pełny zwrot kosztów związanej z nimi opieki zdrowotnej. Organizacje te wyraziły obawy, że warunek ten, jak również kryteria stosowane do zdefiniowania „poważnej choroby”, powodują, że wiele osób z niepełnosprawnościami ponosi dodatkowe koszty w zależności od ich niepełnosprawności.[3] W swoich konkluzjach Komitet ONZ wyraził obawy, że pracownicy UE z niepełnosprawnościami lub członkowie rodzin z niepełnosprawnościami są dyskryminowani przez JSIS.[4] Komitet zalecił przegląd systemu w celu zapewnienia kompleksowego pokrycia potrzeb zdrowotnych związanych z niepełnosprawnością w sposób zgodny z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.

5. W 2016 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął strategiczne dochodzenie w tej sprawie. W 2018 r. Rzecznik stwierdziła, że niepodjęcie przez Komisję skutecznych działań w odpowiedzi na zalecenie Komitetu stanowi przypadek niewłaściwego administrowania, i zaleciła, aby Komisja dokonała przeglądu OPW, które są przepisami regulującymi funkcjonowanie JSIS. Przedstawiła również pięć sugestii dotyczących usprawnień [5].

6. Komisja przyjęła zalecenie Rzecznika Praw Obywatelskich, a także cztery z sugestii dotyczących usprawnień, a w 2020 r. zaktualizowano OPW [6].

Inicjatywa

7. UE jest poddawana drugiemu okresowemu przeglądowi, w związku z czym Rzecznik Praw Obywatelskich skorzystał z okazji, aby zastanowić się nad tym, co zrobiono od czasu pierwszego przeglądu.

8. Aby ocenić, czy wprowadzone zmiany były skuteczne w zapewnianiu konkretnych i pozytywnych zmian dla pracowników UE z niepełnosprawnościami lub mających członka rodziny z niepełnosprawnościami, 16 lutego 2024 r. Rzecznik Praw Obywatelskich skierował do Komisji pismo [7], w którym zwrócił się do Komisji o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

A. W jaki sposób Komisja podjęła działania następcze w związku z zaleceniem Rzecznika Praw Obywatelskich i trzema sugestiami dotyczącymi ulepszeń, a w szerszym ujęciu, w jaki sposób przegląd GIP zapewnił zgodność JSIS z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych;

B. W jaki sposób kryteria oceny poważnej choroby zostały zastosowane do niepełnosprawności i jakie były konsekwencje niespełnienia jednego lub kilku z nich;

C. Czy przy podejmowaniu decyzji o pełnym zwrocie kosztów wystąpiła jakakolwiek różnica w odniesieniu do charakteru niepełnosprawności lub jej postrzeganego „stopnia”;

D. W jaki sposób Komisja dopilnowała, aby większa elastyczność nie skutkowała większą nieprzewidywalnością zwrotu kosztów;

E. Jakie działania podjęła Komisja w zakresie podnoszenia świadomości na temat podejścia do niepełnosprawności opartego na prawach człowieka w odniesieniu do pracowników służby zdrowia UE i pracowników pracujących nad JSIS;

F. Jakikolwiek przegląd statystyczny, który Komisja musiałaby monitorować.

9. Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymał odpowiedź Komisji 10 lipca 2024 r.[8]

Odpowiedzi Komisji

10. W ogólnym oświadczeniu Komisja podkreśliła swoje zobowiązanie do dawania przykładu w zakresie praw osób z niepełnosprawnościami [9]. Wyjaśniła, że chociaż jej odpowiedź koncentruje się na przeglądzie i wdrażaniu OPW, szeroki zakres innych środków wsparcia jest dostępny dla pracowników z niepełnosprawnością lub mających członka rodziny z niepełnosprawnością.

Działania następcze w związku z ustaleniami OI/4/2016/EA (pytanie A)

11. Jeżeli chodzi o działania następcze podjęte przez Komisję w związku z zaleceniem Rzecznika Praw Obywatelskich, Komisja najpierw nakreśliła ogólne ramy zwrotu kosztów opieki zdrowotnej na podstawie regulaminu pracowniczego. Wyjaśniła, że w następstwie reformy regulaminu pracowniczego z 2013 r. obecnie definiuje się i uzupełnia pojęcia niepełnosprawności i racjonalnych usprawnień zgodnie z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Ponadto wyjaśniła, że koszty leczenia są zwracane przez JSIS, które jest systemem wyłącznie medycznym. Regularne zasady zwrotu kosztów w ramach wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego, które mają zastosowanie do kosztów leczenia osób niepełnosprawnych, są następujące:

• Ogólnie rzecz biorąc, koszty leczenia są refundowane do 80 % lub 85 % w zależności od rodzaju leczenia, niezależnie od tego, czy beneficjent jest niepełnosprawny, czy nie;
• Jeżeli beneficjent – w tym beneficjent z niepełnosprawnością – cierpi na „poważną chorobę”, zwrot kosztów zwiększa się do 100 % w odniesieniu do wszystkich powiązanych kosztów leczenia.

12. Komisja wyjaśniła, że regulamin pracowniczy wyraźnie wymienia pewną liczbę chorób, w przypadku których refundacja została zwiększona do 100%[10]. Inne choroby uznane za „porównywalnie poważne” również uprawniają do pełnego zwrotu kosztów. Aby choroba mogła zostać zakwalifikowana jako taka, musi zawierać cztery elementy wymienione w OPW jako: a) choroba, która może być wydłużona; b) potrzebę stosowania agresywnych procedur diagnostycznych i/lub terapeutycznych; c) obecność lub ryzyko poważnego upośledzenia oraz d) skróconą średnią długość życia.

13. Chociaż cztery kryteria mają charakter kumulatywny, Komisja wyjaśniła, że już w przeszłości stosowała elastyczne i całościowe podejście do ich spełnienia w indywidualnych przypadkach. W następstwie dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie OI/4/2016/EA w 2020 r. Komisja postanowiła skodyfikować tę elastyczność w OPW. W związku z tym po wykazie kryteriów w OPW Komisja zawarła następujące oświadczenie: „Te kumulatywne kryteria muszą podlegać całościowej ocenie wagi skutków danej choroby. Biorąc pod uwagę sposób, w jaki mogą one być ze sobą powiązane, ocena jednego z kryteriów może mieć wpływ na ocenę pozostałych kryteriów, w szczególności w odniesieniu do przypadków poważnej niepełnosprawności. Analiza jednego kryterium w świetle oceny pozostałych kryteriów może prowadzić do wniosku, że dane kryterium, w szczególności kryterium dotyczące skróconej średniej długości życia, zostało spełnione.”[11]

14. Komisja sprecyzowała, że nie zmienia to łącznego charakteru kryteriów. W związku z tym „zwykła obecność »poważnego upośledzenia« niekoniecznie oznacza uznanie poważnej choroby”.

15. Ponadto Komisja stwierdziła, że ta ukierunkowana zmiana OPW pozostaje bez uszczerbku dla szerszego przeglądu OPW w przyszłości.

16. Jeżeli chodzi o sugestie Rzecznika dotyczące usprawnień [12], odpowiedź Komisji można streścić w następujący sposób:

• Niewyczerpujący wykaz zwrotnych urządzeń wspomagających: Proces ten jest złożony i długotrwały, również ze względu na szybki rozwój sektora, ale obecnie specjalny zespół opracowuje taki wykaz w celu uzupełnienia wykazu istniejącego w OPW;
• Szkolenie dla kadry kierowniczej i personelu zajmującego się kwestiami związanymi z niepełnosprawnością: Kurs wprowadzający Komisji dla nowych kadry kierowniczej odpowiada na potrzeby pracowników z niepełnosprawnościami lub mających członków rodziny z niepełnosprawnościami, a dalsze szkolenia i materiały edukacyjne są dostępne online dla wszystkich pracowników. Biuro ds. Różnorodności i Włączenia Społecznego (DIO), utworzone w 2020 r. w ramach Dyrekcji Generalnej ds. Zasobów Ludzkich i Bezpieczeństwa, zorganizowało w latach 2021 i 2022 szereg wydarzeń i warsztatów podnoszących świadomość na tematy związane z niepełnosprawnością dla kadry kierowniczej, specjalistów ds. zasobów ludzkich, innych konkretnych grup i wszystkich pracowników;
• Konsultacje ze stowarzyszeniami osób niepełnosprawnych: Komisja omawia wnioski ustawodawcze i strategie dotyczące pracowników na forach przewidzianych w regulaminie pracowniczym (przedstawiciele pracowników, a w wielu przypadkach Komitet Pracowniczy), zapewniając w ten sposób zaangażowanie całego personelu. Komisja utrzymuje również regularne kontakty ze stowarzyszeniami pracowników UE związanymi z niepełnosprawnością, z którymi konsultuje się wraz ze Wspólnym Komitetem ds. Równości Szans w sprawie wniosków dotyczących niepełnosprawności. Takie konsultacje miały miejsce podczas przeglądu OPW w 2020 r.

Zwrot kosztów związanych z niepełnosprawnością w ramach nowych OPW (pytania B, C i D)

17. W odniesieniu do sposobu stosowania tych czterech kryteriów do osób z niepełnosprawnościami (pytanie B) Komisja przypomniała, że kryteria te opierały się na opinii ówczesnej Rady Lekarskiej JSIS, w której stwierdzono, że stanowią one elementy wspólne dla wszystkich poważnych chorób wymienionych w regulaminie pracowniczym. Celem tych kryteriów pozostaje określenie warunków zdrowotnych o „porównywalnej wadze” jak te wyraźnie wymienione. W związku z tym kryteria pozostają kumulatywne i mają zastosowanie w równym stopniu do osób z niepełnosprawnością lub bez niej, nawet przy ocenie, czy są one spełnione globalnie, czy też nie w indywidualnej sytuacji.

18. Komisja wyjaśniła, że w praktyce przyjęła „elastyczne i całościowe podejście” do oceny współzależności między tymi kryteriami. Lekarze ustalają fakty, a także przeprowadzają kompleksową ocenę medyczną tych faktów, podczas której analizują każde kryterium w sposób niezależny, a następnie całościowo oceniają ich współzależność. W tym kontekście kryterium „potrzeby agresywnej procedury diagnostycznej lub terapeutycznej” jest ważne, zwłaszcza gdy choroba spowodowała lub mogłaby spowodować „poważne upośledzenie”. W przypadku gdy konieczne są poważne środki terapeutyczne lub diagnostyczne (w tym znaczne koszty finansowe) w przypadkach (ryzyka) „poważnego upośledzenia”, środki takie mogą prowadzić do wniosku, że kryterium skróconej oczekiwanej długości życia jest spełnione, nawet jeśli nie zostało to jasno ustalone. 

19. Jeśli chodzi o to, czy decyzje o pełnym zwrocie kosztów mogą się różnić w zależności od rodzaju upośledzenia lub ich postrzeganego „stopnia” (pytanie C), Komisja powtórzyła, że system zwrotu kosztów przewidziany w regulaminie pracowniczym ma na celu pokrycie kosztów leczenia i że jedynie takie koszty, które są związane z uznaną poważną chorobą, kwalifikują się do pełnego zwrotu. Wyjaśnił on, że przy ocenie kryterium występowania lub ryzyka „poważnego upośledzenia” samo ryzyko jest wystarczające, aby kryterium to zostało spełnione. Nie ma zatem rozróżnienia ze względu na rodzaj upośledzenia ani oceny wpływu tego upośledzenia na funkcjonowanie danej osoby lub na jej działalność osobistą, domową lub społeczną. Ważna jest historia naturalna choroby i diagnoza medyczna lekarza przy ustalaniu, czy takie ryzyko istnieje lub czy się zmaterializowało.

20. W odpowiedzi na pytanie dotyczące wpływu elastyczności na przewidywalność zwrotów (pytanie D) Komisja stwierdziła, że chociaż elastyczność nieuchronnie wiąże się z pewną nieprzewidywalnością, podejście to w większym stopniu uwzględnia potrzebę indywidualnej analizy każdego dossier. Komisja stwierdziła, że w celu zapewnienia spójności i zharmonizowanego podejścia lekarze spotykają się, aby omawiać najbardziej złożone sprawy dwa razy w miesiącu, a po stwierdzeniu poważnej choroby lekarz medycyny sporządza wewnętrzny wykaz środków kwalifikujących się do pełnego zwrotu kosztów, aby ułatwić rozpatrywanie wniosków przez urzędnika JSIS.

Działania w zakresie podnoszenia świadomości i monitorowania (pytania E i F)

21. Dwa ostatnie pytania Rzecznika dotyczyły środków wprowadzonych przez Komisję w celu zapewnienia i monitorowania wdrażania podejścia do niepełnosprawności opartego na prawach człowieka w JSIS, zgodnie z wymogami Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.

22. Komisja wyjaśniła, że jeśli chodzi o podnoszenie świadomości na temat Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych i podejścia do niepełnosprawności opartego na prawach człowieka (pytanie E), pracownicy służby zdrowia w ramach szkoleń krajowych są zobowiązani do ustawicznego szkolenia i w związku z tym mogą uczestniczyć w odpowiednich seminariach zewnętrznych. Komisja zaleca im również udział w szkoleniu online pt. „Prawo, polityka różnorodności i niepełnosprawność” na szczeblu krajowym. Ponadto siedmiu członków wyspecjalizowanego zespołu biura rozliczeniowego JSIS ds. niepełnosprawności zapewnia osobiste i dedykowane podejście do pracowników UE, którzy są niepełnosprawni lub mają członka rodziny z niepełnosprawnością. Członkowie tego zespołu ściśle współpracują z Komisją i służbami innych instytucji zajmującymi się prawami człowieka, a także uczestniczą w odpowiednich seminariach lub konferencjach. 

23. Ponadto Komisja nie dysponowała danymi statystycznymi (pytanie F) wymaganymi przez Rzecznika Praw Obywatelskich w odniesieniu do liczby otrzymanych wniosków dotyczących niepełnosprawności w celu uznania poważnej choroby oraz ich wyniku. Komisja stwierdziła jednak, że od 2020 r. otrzymała 39 zażaleń na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego dotyczących nieuznania poważnej choroby. Chociaż Komisja nie była w stanie ustalić odsetka skarg złożonych przez osoby z niepełnosprawnościami, zauważyła, że w dziewięciu przypadkach wnioskodawca wspomniał o domniemanej niepełnosprawności.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

24. Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych stanowi, że osoby z niepełnosprawnościami mają prawo do korzystania z najwyższego osiągalnego poziomu zdrowia bez dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność. Ratyfikując konwencję, UE jako państwo-strona zobowiązała się do podjęcia odpowiednich działań w tej dziedzinie. Obejmuje to między innymi zobowiązanie do zakazania dyskryminacji przy zapewnianiu ubezpieczenia zdrowotnego, które musi być zapewnione w sprawiedliwy i rozsądny sposób [13].

25. Kiedy w 2016 r. Rzecznik Praw Obywatelskich po raz pierwszy przyjrzała się tej sprawie, jej dochodzenie było zgodne z obawami Komitetu ONZ, że RCAM dyskryminuje osoby z niepełnosprawnościami. W tamtym czasie Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że niepodjęcie przez Komisję działań w związku z zaleceniem Komitetu ONZ dotyczącym przeglądu RCAM stanowi przypadek niewłaściwego administrowania. Wezwała Komisję do interpretacji regulaminu pracowniczego w świetle Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych oraz do zmiany wytycznych w sprawie procedur dochodzeniowych, aby zapewnić ich większą adekwatność i skuteczność w ocenie powagi konkretnej sytuacji osób z niepełnosprawnościami. Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił szereg propozycji dotyczących tego, w jaki sposób można to zrobić w ramach OPW, na przykład poprzez wyjaśnienie obecnego tekstu, wprowadzenie szczegółowych przepisów dodatkowych lub wprowadzenie zestawu alternatywnych kryteriów mających zastosowanie do niepełnosprawności [14].  

26. Celem tej strategicznej inicjatywy była ocena, czy zmiany w JSIS wprowadzone przez Komisję skutecznie rozwiały obawy wyrażone przez Komitet ONZ w 2015 r. i przez Rzecznika Praw Obywatelskich w 2018 r. Niestety, na podstawie odpowiedzi Komisji, Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest przekonany, że tak jest, z powodów przedstawionych poniżej.

27. Po pierwsze, jeśli chodzi o OPW, główną zmianą wprowadzoną w wyniku ich przeglądu w 2020 r. jest wyraźna kodyfikacja praktyki, która nie tylko już istniała, ale była również wymagana na mocy orzecznictwa UE [15]. Charakter i skumulowany skutek czterech kryteriów w przypadkach niepełnosprawności pozostały niezmienione. W związku z tym przegląd OPW z 2020 r. w dużej mierze utrzymuje system, który istniał już przed wydaniem zalecenia przez Komitet ONZ.

28. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich jest zdania, że takie powierzchowne zmiany prawdopodobnie nie będą wystarczające, aby rozwiać podstawową obawę Komitetu ONZ, że RCAM dyskryminuje osoby z niepełnosprawnościami. Przypomina ona, podobnie jak w 2018 r., że zasady równego traktowania i niedyskryminacji wymagają, aby porównywalne sytuacje nie były traktowane w odmienny sposób oraz aby różne sytuacje nie były traktowane w ten sam sposób, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie uzasadnione [16]. Aby zapewnić pełną skuteczność tych zasad, Komisja powinna wziąć pod uwagę zarówno dyskryminację osób z niepełnosprawnościami jako grupy (ponieważ cztery kryteria, choć z pozoru neutralne, nie zostały opracowane z myślą o niepełnosprawności), jak i w ramach ich grupy (ponieważ upośledzenia o porównywalnych skutkach dla życia codziennego mogą, w zależności od ich charakteru, mniej lub bardziej łatwo spełniać te cztery kryteria). Rzecznik ponownie zwraca się do Komisji o zastanowienie się nad sposobami zmiany przepisów regulujących RCAM w celu zapewnienia kompleksowego pokrycia potrzeb zdrowotnych związanych z niepełnosprawnością, zgodnie z apelem Komitetu ONZ i zgodnie z wymogami UE jako państwa-strony Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.

29. Po drugie, jeśli chodzi o inne środki mające na celu zapewnienie zgodności z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych w zakresie świadczenia opieki zdrowotnej i ubezpieczenia zdrowotnego, Rzecznik obawia się, że Komisja może nie spełniać oczekiwanych od niej standardów w zakresie podnoszenia świadomości, szkoleń i środków monitorowania.

30. W szczególności zgodnie z obecnymi wytycznymi w sprawie procedur dochodzeniowych zgodność JSIS z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych opiera się głównie na zwiększonej elastyczności przyznanej lekarzowi urzędowemu odpowiedzialnemu za daną sprawę. Wydaje się jednak, że Komisja nie opracowała szkoleń ani wytycznych w celu zapewnienia, aby jej pracownicy służby zdrowia korzystali z tej elastyczności zgodnie z konwencją [17]. Wydaje się raczej, że Komisja polega na zobowiązaniu personelu medycznego do ciągłego doskonalenia zawodowego, ale bez dokonywania przeglądu treści tych programów ani przeprowadzania dalszych szczegółowych szkoleń na temat podejścia do niepełnosprawności opartego na prawach człowieka w odniesieniu do OPW.

31. Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest przekonany, że fakt, iż najbardziej złożone sprawy mogą być kolegialnie omawiane przez lekarzy, jest wystarczający, aby zagwarantować spójność, przewidywalność i zgodność z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych przy rozpatrywaniu spraw związanych z niepełnosprawnością. Jest to tym bardziej niepokojące, że nie wydaje się, aby Komisja posiadała system monitorowania liczby wniosków o uznanie „poważnej choroby” złożonych przez osoby niepełnosprawne lub w ich imieniu oraz ich wyników [18]. W świetle powyższego wątpliwe jest, w jaki sposób Komisja jest w stanie z całą pewnością potwierdzić, że RCAM jest wdrażany w sposób zgodny z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.

32. W związku z tym, chociaż Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje i docenia wysiłki Komisji w zakresie niektórych aspektów jej poprzedniego dochodzenia, nadal jest rozczarowana ogólnym poziomem zaangażowania Komisji w tę kwestię w ciągu ostatniej dekady. Przypomina, że Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych zawiera wyraźne obowiązki państw stron w zakresie gromadzenia informacji do celów formułowania i wdrażania strategii politycznych mających na celu zapewnienie pełnej skuteczności konwencji.[19] W tym kontekście wzywa Komisję do rozpoczęcia skutecznego monitorowania sytuacji osób z niepełnosprawnościami w ramach JSIS oraz do zbadania innych środków, które mogłyby sprawić, że system ten będzie zgodny z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.

33. Jako członek ram UE dotyczących Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych Rzecznik Praw Obywatelskich będzie nadal monitorować tę kwestię i będzie czekać na wynik drugiego przeglądu UE przeprowadzonego przez Komitet ONZ.  

Wnioski

Rzecznik zamyka tę strategiczną inicjatywę następującymi wnioskami:

Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest przekonany, że przegląd przepisów regulujących RCAM przeprowadzony przez Komisję w 2020 r. był wystarczający, aby rozwiać obawy Komitetu ONZ, że RCAM dyskryminuje osoby z niepełnosprawnościami.

Rzecznik Praw Obywatelskich, jako członek ram UE dotyczących Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, będzie nadal monitorować tę kwestię i będzie czekać na wynik drugiego przeglądu UE przez Komitet ONZ.

Komisja zostanie poinformowana o niniejszej nocie końcowej.

Europejska
Rzecznik Praw Obywatelskich Emily O'Reilly

Strasburg, 12 lutego 2025 r.

[1] Art. 72 Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej i warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej określonych w rozporządzeniu Rady (EWG, Euratom, EWWiS) nr 259/68.

[2] Art. 25 Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych, dostępny pod adresem: https://www.un.org/disabilities/documents/convention/convoptprot-e.pdf

[3] Alternatywne sprawozdanie Europejskiego Forum Osób Niepełnosprawnych z wdrażania Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, s. 75, dostępne pod adresem: https://www.autismeurope.org/wp-content/uploads/2017/08/2015-03-04-edf-alternative-report-final-accessible.pdf

[4] Uwagi końcowe dotyczące wstępnego sprawozdania Unii Europejskiej, CRPD/C/EU/CO/1, pkt 86–87, dostępne pod adresem: https://digitallibrary.un.org/record/812354?ln=en&v=pdf

[5] Szczegółowe informacje na temat zapytania OI/4/2016/EA, zalecenia i sugestie dotyczące usprawnień są dostępne pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/112191

[6] Decyzja Komisji C(2020) 3002 final.

[7] Pismo i lista pytań dostępne pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/pl/opening-summary/pl/18217 0

[8] Dostępne pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/194374

[9] Strategia UE na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami na lata 2021–2030, dostępna pod adresem: https://employment-social-affairs.ec.europa.eu/policies-and-activities/social-protection-social-inclusion/persons-disabilities/union-equality-strategy-rights-persons-disabilities-2021-2030_en

Mianowicie gruźlica, poliomyelitis, rak i choroby psychiczne.

[11] Decyzja Komisji C(2020) 3002 final.

[12] Komisja została poproszona o ustosunkowanie się do trzech następujących sugestii dotyczących usprawnień: (1) Komisja powinna opublikować niewyczerpujący wykaz urządzeń wspomagających, które podlegają zwrotowi w ramach OPW. (4) Komisja powinna zapewnić, tam gdzie nie ma to jeszcze miejsca, aby specjalne szkolenia dotyczące sposobów radzenia sobie z niepełnosprawnością były częścią programu wprowadzającego dla jej pracowników zajmujących się powiązanymi kwestiami, jak również dla pracowników na szczeblu kierowniczym. (5) Komisja powinna nawiązywać regularne kontakty ze stowarzyszeniami pracowników UE z niepełnosprawnościami lub mających niepełnosprawnych członków rodziny, aby otrzymywać informacje zwrotne na temat codziennego stosowania wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego i systemów socjalnych dla osób z niepełnosprawnościami. Komisja powinna również konsultować się z tymi stowarzyszeniami w znaczący, terminowy i uporządkowany sposób przy opracowywaniu i wdrażaniu dotyczących ich przepisów i polityk.

[13] Art. 25 lit. e) Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, dostępny pod adresem: https://www.un.org/disabilities/documents/convention/convoptprot-e.pdf

[14] Zalecenie Rzecznika Praw Obywatelskich zawarte w OI/4/2016/EA, w szczególności pkt 32-34, dostępne pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/recommendation/en/99578

[15] Zob. np. sprawa F-23/10, Allen przeciwko Komisji, pkt 79: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=F-23/10&language=EN ; lub, ostatnio, T-685/21, IR/Komisja, pkt 61–62: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&td=ALL&num=T-685/21

[16] Wyrok Trybunału z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie C-344/04, IATA i ELFAA, pkt 95, dostępny pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&num=c-344/04

[17] Zgodnie z wymogami art. 25 lit. d) Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, dostępnymi pod adresem: https://www.un.org/disabilities/documents/convention/convoptprot-e.pdf

[18] Kwestia dostępnych danych umożliwiających konkretną ocenę włączenia osób niepełnosprawnych do siły roboczej w UE została również podniesiona w niedawnym sprawozdaniu Europejskiego Trybunału Obrachunkowego pt. „Wspieranie osób niepełnosprawnych. Praktyczny wpływ działań UE jest ograniczony”, w szczególności pkt 61–69 i 92, dostępne pod adresem: https://www.eca.europa.eu/ECAPublications/SR-2023-20/SR-2023-20_EN.pdf

[19] Art. 31 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, dostępny pod adresem: https://www.un.org/disabilities/documents/convention/convoptprot-e.pdf