Wprowadzenie

Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF)[1] jest centralnym mechanizmem finansowania Next Generation EU [2], tymczasowego unijnego programu finansowania utworzonego w odpowiedzi na pandemię COVID-19. Fundusze RRF są podzielone na sześć obszarów lub „filarów”: transformacja ekologiczna; transformacja cyfrowa; spójność gospodarcza, wydajność i konkurencyjność; spójność społeczna i terytorialna; odporność zdrowotna, gospodarcza, społeczna i instytucjonalna; oraz polityki na rzecz następnego pokolenia. Po raz pierwszy pozyskano finansowanie z obligacji wyemitowanych w imieniu Unii Europejskiej.

Rozporządzenie ustanawiające RRF [3] weszło w życie w lutym 2021 r. Zapewnia on państwom członkowskim wsparcie finansowe w formie dotacji i pożyczek na łączną kwotę 723,8 mld EUR. W ramach maksymalnych przydziałów krajowych środki są rozdzielane na podstawie krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności (RRP) opracowanych przez państwa członkowskie.

Tabela wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności zawiera przegląd postępów we wdrażaniu Instrumentu i planów krajowych. W akcie delegowanym [4] zdefiniowano wspólne wskaźniki sprawozdawczości i określono, w jaki sposób państwa członkowskie składają sprawozdania na temat ogólnych wyników RRF i stanu postępów w osiąganiu jego celów w zakresie aktualizowania tablicy wyników.

W lutym 2023 r. rozporządzenie w sprawie RRF zmieniono [5] w ramach planu REPowerEU [6], aby umożliwić państwom członkowskim wykorzystanie środków z RRF do przeprowadzenia reform i inwestycji mających na celu dywersyfikację dostaw energii oraz zwiększenie odporności, bezpieczeństwa i zrównoważonego charakteru systemu energetycznego.

RRF podlega „zarządzaniu bezpośredniemu”[7], zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu finansowym UE ^[8], w ramach którego Komisja dokonuje płatności bezpośrednio w ratach na rzecz państw członkowskich w oparciu o postępy we wdrażaniu ich planów krajowych. W tym celu Komisja regularnie ocenia osiągnięcie przez państwa członkowskie kamieni milowych określonych w tych RRP. Państwa członkowskie z kolei zarządzają wypłatą środków na rzecz ostatecznych odbiorców.

Zasady dobrych praktyk Rzecznika Praw Obywatelskich i OECD

We współpracy z OECD Rzecznik Praw Obywatelskich opracował zasady dobrych praktyk w zakresie przejrzystości rządowej w wykorzystywaniu funduszy naprawczych [9]. Pierwsza grupa zasad dobrych praktyk koncentruje się na zapewnieniu wystarczającej proaktywnej i reaktywnej przejrzystości w wykorzystywaniu funduszy naprawczych. Należy w jak największym stopniu proaktywnie ujawniać informacje związane z RRF. Aby poprawić przejrzystość reaktywną, potrzebne są jasne wytyczne dotyczące dostępu do informacji i dokumentów, możliwe dzięki odpowiednim systemom prowadzenia dokumentacji.

Dalsze zasady dobrych praktyk przyczyniają się do refleksji nad sposobem ustanowienia ogólnoeuropejskiej rozliczalności i kontroli oraz prawdziwie partycypacyjnego działania na rzecz RRF. Kluczowe znaczenie ma zapewnienie nadzoru i kontroli ze strony społeczeństwa obywatelskiego na etapach wdrażania i oceny RRF. Na przykład Komisja przyznała, że europejski semestr może być silną platformą zaangażowania partnerów społecznych, społeczeństwa obywatelskiego i innych zainteresowanych stron w proces kształtowania polityki, co przyczyniłoby się do bardziej konstruktywnego dialogu i większej odpowiedzialności za reformy. Aby zapewnić wielopoziomowe sprawowanie rządów w zakresie przejrzystości, odpowiednie regionalne i lokalne organy publiczne powinny być również zaangażowane w ten ogólnoeuropejski dialog. Ponadto można by zwiększyć świadomość na temat mechanizmów rozpatrywania skarg, za pomocą których społeczeństwo może wyrażać obawy dotyczące podejrzewanych nieprawidłowości we wdrażaniu RRF. Ponadto jasne i spójne informowanie opinii publicznej o RRF oraz odpowiednie gromadzenie i publikowanie danych mają kluczowe znaczenie dla przejrzystości i większej odpowiedzialności społecznej.

Inicjatywa strategiczna Rzecznika Praw Obywatelskich

Rzecznik zrealizowała tę inicjatywę strategiczną, aby pomóc w uzyskaniu informacji na temat przejrzystości krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności, publicznych strategii informacyjnych i komunikacyjnych dotyczących RRF oraz sposobu nadzorowania funduszy.

W lutym 2022 r. Rzecznik Praw Obywatelskich skierował pytania do Komisji [10], a w czerwcu 2022 r. Komisja przesłała swoją odpowiedź [11].

W październiku 2022 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się o dalsze wyjaśnienia [12], na które Komisja odpowiedziała w kwietniu 2023 r.[13].

W poniższych sekcjach przedstawiono pytania Rzecznika do Komisji, odpowiedzi Komisji oraz ocenę Rzecznika dotyczącą trzech aspektów objętych inicjatywą strategiczną:

1) Przejrzystość krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności oraz ich ocena

2) Informacja, komunikacja i promocja

3) Mechanizmy nadzorcze

1. Przejrzystość krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności oraz ich ocena

Zarówno społeczeństwo obywatelskie, jak i dziennikarze wyrazili zaniepokojenie brakiem przejrzystości w negocjacjach i wdrażaniu krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności. Ponieważ wchodzące w grę interesy publiczne są bardzo ważne, Rzecznik Praw Obywatelskich zadał Komisji kilka pytań dotyczących mechanizmów wprowadzonych w celu zapewnienia przejrzystości w negocjacjach dotyczących planów krajowych oraz środków podjętych w celu umożliwienia publicznej kontroli oceny kamieni milowych i reform państw członkowskich. W tym względzie należy rozróżnić przejrzystość proaktywną i reaktywną.

Proaktywna przejrzystość

Ogólnie

Ta strategiczna inicjatywa uważnie śledziła wysiłki Komisji na rzecz proaktywnego informowania opinii publicznej o RRF. Rzecznik docenia postępy poczynione od początku jej inicjatywy. Jak wyjaśniła Komisja w swojej odpowiedzi skierowanej do Rzecznika Praw Obywatelskich, na stronach krajowych strony internetowej RRF ^[14] opublikowała linki do RRP i załączników do decyzji wykonawczych Rady (zatwierdzających plany). Załączniki te odzwierciedlają plany krajowe i zawierają reformy i inwestycje zaproponowane przez państwa członkowskie, a także opis i orientacyjny harmonogram ich realizacji. Ponadto wskazano i opisano odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe oraz orientacyjny harmonogram ich osiągnięcia. Publikowane są również towarzyszące dokumenty robocze służb Komisji. Zawierają one bardziej szczegółowy opis dokonanej przez Komisję oceny planów.

W odniesieniu do konkretnego wdrożenia RRF Komisja wyjaśniła, że strony krajowe zawierają linki do ustaleń operacyjnych uzgodnionych z państwami członkowskimi ze szczegółowymi informacjami ^[15] na temat ustaleń dotyczących monitorowania oraz informacje na temat sposobu zapewnienia oceny kamieni milowych i osiągnięcia wartości docelowych. Komisja publikuje również wstępne oceny osiągnięcia kamieni milowych i wartości docelowych w odniesieniu do wszystkich wniosków o płatność. W odniesieniu do tych wniosków o płatność udostępniane są również decyzje wykonawcze Komisji i towarzyszące im materiały prasowe oraz Q&As.

Ten zakres proaktywnie publikowanych informacji daje dobry przegląd dokonanej przez Komisję oceny planów, natomiast strony krajowe na stronie internetowej RRF pomagają zapewnić, aby odpowiednie informacje znajdowały się w jednym miejscu, co rozwiązuje wcześniejszy problem rozproszonych informacji. Publikacja planów krajowych pozostaje jednak w gestii organów państw członkowskich. Ostateczne plany są zatem dostępne wyłącznie w języku(-ach) urzędowym(-ych) państwa członkowskiego. Z odpowiedzi udzielonej Rzecznikowi wynika, że Komisja nie zamierza proaktywnie publikować tłumaczeń maszynowych tych planów, które udostępniła Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w kontekście procesu zatwierdzania. Rzecznik nadal uważa, że przydatne byłoby publikowanie tłumaczeń maszynowych planów krajowych wraz z odpowiednimi zastrzeżeniami, tak aby te istotne informacje mogły być przedmiotem ogólnoeuropejskiej kontroli.

Ponadto godne ubolewania jest to, że proaktywna przejrzystość ma miejsce głównie dopiero po zatwierdzeniu planów, co oznacza, że społeczeństwo miało trudności z śledzeniem negocjacji. W celu wdrożenia RRF Rzecznik Praw Obywatelskich wzywa zatem Komisję do dalszego publikowania wstępnych ocen wniosków państw członkowskich o płatność oraz do informowania opinii publicznej o swoich pracach nadzorczych, co zostanie określone w pkt 3.

Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje również zobowiązanie Komisji do dalszej refleksji nad kolejnymi dokumentami, które można proaktywnie publikować, biorąc pod uwagę adekwatność i przydatność dokumentu. W tym względzie pomocne mogą być wyżej wymienione zasady dobrych praktyk.

Ostateczni odbiorcy środków z RRF

Informacje na temat ostatecznych odbiorców środków z RRF mają kluczowe znaczenie dla znaczącej rozliczalności za wydatkowanie tych środków. Tylko te szczegółowe informacje umożliwią zainteresowanym stronom w całej UE niezależne sprawdzenie, czy poszczególne projekty są zgodne z zatwierdzonymi celami, oraz monitorowanie potencjalnych konfliktów interesów, nadużyć finansowych i korupcji. Jest to zgodne z zasadą przejrzystości budżetowej opisaną w rozporządzeniu finansowym [16], które stanowi, że obywatele powinni wiedzieć, gdzie i na jaki cel UE wydaje środki finansowe. Ponieważ fundusze RRF podlegają zarządzaniu bezpośredniemu, ostatecznymi „beneficjentami” są formalnie państwa członkowskie. Komisja wskazuje zatem państwa członkowskie jako odpowiedzialne za informowanie opinii publicznej, które podmioty są ostatecznymi odbiorcami. Mimo to Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja publikuje w internecie mapę przykładowych projektów [17] wspieranych z RRF, chociaż może ona być bardziej szczegółowa.

Jeśli chodzi o informowanie przez państwa członkowskie o ostatecznych odbiorcach finansowania, Parlament Europejski regularnie wzywał do większej przejrzystości. W rezultacie [18], od lutego 2023 r.[19], istnieje wymóg utworzenia łatwego w użyciu publicznego portalu zawierającego dane na temat 100 ostatecznych odbiorców otrzymujących najwyższą kwotę finansowania na realizację działań w ramach RRF. Rzecznik Praw Obywatelskich przyjmuje to jako potwierdzenie, że istnieje większa świadomość tego, jak ważne jest informowanie społeczeństwa o tym, dokąd trafiają środki z RRF. Ponieważ wydaje się, że nie wszystkie państwa członkowskie utworzyły swoje portale [20], Rzecznik wzywa Komisję do dopilnowania, aby pozostałe państwa członkowskie jak najszybciej utworzyły swoje portale. Ponadto Rzecznik uważa, że Komisja powinna zachęcać państwa członkowskie do korzystania z tego portalu w celu uwzględnienia wszystkich odbiorców.

Przejrzystość reaktywna

W odniesieniu do reaktywnej przejrzystości dokumentów związanych z RRF Komisja wyjaśniła Rzecznikowi, że przesunęła zasoby do departamentów zajmujących się wnioskami o dostęp do dokumentów otrzymanymi w kontekście RRF, aby poprawić skuteczność rozpatrywania takich wniosków. Do kwietnia 2023 r. Komisja otrzymała 128 wstępnych wniosków o dostęp do dokumentów dotyczących RRF. Komisja częściowo lub całkowicie ujawniła ponad 2000 dokumentów po przeprowadzeniu indywidualnej oceny i konsultacji z organami krajowymi w odniesieniu do dokumentów pochodzących z państw członkowskich.

Rzecznik Praw Obywatelskich rozpatrzył i rozpatruje obecnie kilka skarg dotyczących odmowy publicznego dostępu do dokumentów związanych z negocjacjami RRP, w szczególności dotyczących wymiany informacji między Komisją a kilkoma państwami członkowskimi na temat ich projektów planów [21]. Przedmiotowe dochodzenia dotyczą dokumentów związanych z RRF o zróżnicowanym charakterze [22], które wymagają indywidualnej oceny możliwości ujawnienia [23].

W sprawie dotyczącej duńskiego i szwedzkiego RRP [24] Rzecznik Praw Obywatelskich uznał, że Komisja zbyt szeroko zastosowała wyjątki przewidziane w przepisach UE dotyczących publicznego dostępu do dokumentów, które dotyczą ochrony interesu publicznego w odniesieniu do polityki finansowej, pieniężnej lub gospodarczej Unii lub państw członkowskich [25] oraz ochrony trwającego procesu decyzyjnego [26]. Rzecznik będzie zatem nadal monitorować, w jaki sposób Komisja rozpatruje wnioski o publiczny dostęp do dokumentów związanych z RRF.

Szczególnie niepokojące są długie opóźnienia Komisji w rozpatrywaniu niektórych z tych wniosków [27]. Na przykład dziennikarz czekał ponad rok na ostateczną decyzję w sprawie wniosku o dostęp do dokumentów dotyczącego przeprowadzonej przez Komisję analizy niemieckiego RRP [28]. Inny dziennikarz ubiegał się o publiczny dostęp do dokumentów dotyczących planów krajowych Polski i Niderlandów. W odniesieniu do dokumentów związanych z polskim RRF Komisja ostatecznie przyznała częściowy dostęp dziewięć miesięcy po złożeniu pierwotnego wniosku przez skarżącego [29]. W sierpniu 2023 r. Komisja nadal nie podjęła ostatecznej decyzji w sprawie niderlandzkich dokumentów RRF, mimo że skarżący po raz pierwszy zwrócił się o dostęp w czerwcu 2022 r.[30].

2. Informacja, komunikacja i promocja

Informacje, komunikacja i promocja na temat planów krajowych są przewidziane w rozporządzeniu w sprawie RRF [31]. Konkretnie wszystkie państwa członkowskie przedstawiły w swoich planach zarys planowanej krajowej strategii komunikacyjnej. Komisja wyjaśniła, że przedstawiła swoje oczekiwania w tym zakresie w wytycznych mających na celu wsparcie państw członkowskich oraz że spełnienie tych elementów jest weryfikowane we współpracy z państwami członkowskimi w celu zapewnienia spójności działań komunikacyjnych dotyczących RRF. Strategie komunikacyjne państw członkowskich opisano również w dokumentach roboczych służb Komisji, ale nie uznano ich za elementy decydujące o zatwierdzeniu planów krajowych. Ponadto w ramach umowy w sprawie finansowania podpisanej z Komisją [32] każde państwo członkowskie zobowiązuje się do zapewnienia widoczności finansowania unijnego i informowania o wkładzie RRF w odbudowę Europy.

Oprócz zestawiania linków do samych planów odbudowy państw członkowskich Komisja skompilowała również linki do stron internetowych poświęconych RRF państw członkowskich na stronach krajowych swojej strony internetowej. W swoich wyjaśnieniach dla Rzecznika Komisja przyznała, że informacje na tych stronach internetowych są różne. Chociaż Komisja zachęca do szczegółowej komunikacji, stwierdziła, że nie ma podstawy prawnej, aby zobowiązać wszystkie państwa członkowskie do stosowania wspólnego podejścia. Ponadto Komisja współpracuje z państwami członkowskimi nad kampaniami medialnymi pod hasłem „Informuj UE”[33] i udziela porad i wskazówek [34] w zakresie komunikacji.

Własna strategia komunikacyjna Komisji koncentruje się na tablicy wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Tabela wyników przedstawia postępy we wdrażaniu RRF w czasie rzeczywistym, w tym składanie i wyniki wniosków o płatność. Służy również jako podstawa do przygotowywania rocznych sprawozdań Komisji z wdrażania RRF oraz sprawozdania z przeglądu dla Parlamentu i Rady, a także dialogu na temat odbudowy i zwiększania odporności między Parlamentem a Komisją [35]. Strona internetowa tablicy wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności zawiera: i) specjalne sekcje dotyczące osiągnięcia kamieni milowych i wartości docelowych; ii) wydatki w podziale na obszary polityki oraz podział wydatków ekologicznych, cyfrowych i społecznych w ramach Instrumentu; iii) postępy w wypłacie środków; sprawozdawczość w zakresie 14 wspólnych wskaźników; oraz v) analizy tematyczne środków.

Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Komisji na rzecz opracowania strony internetowej RRF i tabeli wyników oraz zachęca ją do kontynuowania współpracy z państwami członkowskimi w tym zakresie. Komunikat w sprawie wkładu RRF w objętych nim obszarach ma istotny wpływ na to, w jaki sposób społeczeństwo postrzega jego sukces. W świetle rosnących obaw dotyczących opóźnień we wdrażaniu RRF taki komunikat jest szczególnie ważny [36].

Jak przedstawiono w zasadach dobrych praktyk Rzecznika Praw Obywatelskich, tabela wyników nie odzwierciedla rzeczywistych wydatków państw członkowskich, ponieważ kamienie milowe i wartości docelowe nie wiążą się z przypisanymi kosztami. Zamiast tego państwa członkowskie przekazują Eurostatowi i Komisji sprawozdania na temat wydatków związanych z RRF. W tym kontekście państwa członkowskie we współpracy z Komisją mogłyby poprawić zdolność zainteresowanych stron do monitorowania wpływu projektów i ochrony interesów finansowych UE. Na przykład Komisja mogłaby dołożyć starań w celu zapewnienia, aby wspólne wskaźniki tablicy wyników były rozumiane w ten sam sposób przez wszystkie państwa członkowskie, aby wspierać spójne stosowanie we wszystkich państwach członkowskich i w ich obrębie.

3. Mechanizmy nadzorcze

Rzecznik przyjrzała się mechanizmom nadzorczym stosowanym przez Komisję w celu zapewnienia właściwego wykorzystania RRF. W swoich odpowiedziach Komisja podkreśliła rolę krajowych systemów kontroli państw członkowskich, ponieważ art. 22 rozporządzenia w sprawie RRF nakłada na państwa członkowskie obowiązek ochrony interesów finansowych UE. Sama Komisja oceni osiągnięcie kamieni milowych i wartości docelowych po otrzymaniu wniosku o płatność, przeprowadzi audyty ex post kamieni milowych i wartości docelowych oraz przeprowadzi audyty systemów monitorowania i kontroli. W przypadku poważnych nieprawidłowości odzyskanie wszelkich środków finansowych, których to dotyczy, należy w pierwszej kolejności do państwa członkowskiego. Jeżeli państwo członkowskie zawiedzie lub dojdzie do poważnego naruszenia obowiązków przez organy krajowe, Komisja może również odzyskać środki. Na potrzeby tych prac audytowych „Komisja opracowała strategię audytu opartą na analizie ryzyka – w okresie obowiązywania RRF zarówno audyty ex post, jak i audyty systemu będą przeprowadzane w każdym państwie członkowskim”.

Rzecznik docenia fakt, że nadzór i audyt w kontekście RRF musiały zostać dostosowane do sytuacji, w której państwa członkowskie są prawnie uznawane za ostatecznych odbiorców funduszy – stosunkowo nowatorskie podejście do finansowania na taką skalę. W odpowiedziach Komisji brakuje jednak konkretnych szczegółów, które zapewniłyby niezależnego obserwatora o tym, w jaki sposób zabezpieczy ona wydatkowanie tych środków. Na przykład Komisja nie określa, kiedy i w jaki sposób będą przeprowadzane jej kontrole ex post i kontrole systemu ani jakie procedury zostały wprowadzone w celu odzyskania środków. W tym względzie Europejski Trybunał Obrachunkowy uznał, że na poziomie UE nadal istnieje luka w zakresie pewności i rozliczalności w odniesieniu do ochrony interesów finansowych Unii, i zalecił, aby Komisja określiła środki mające na celu rozwiązanie tego problemu [37].

Jeżeli chodzi konkretnie o dane dotyczące ostatecznych odbiorców, muszą one być gromadzone przez państwa członkowskie do celów kontroli i audytu zgodnie z rozporządzeniem w sprawie RRF [38]. Według Komisji o dane te mogą wystąpić Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), Prokuratura Europejska (EPPO), Europejski Trybunał Obrachunkowy i sama Komisja. Komisja nie wyjaśniła jednak, w jakich konkretnych okolicznościach miałoby to miejsce. Określono w nim jedynie, że taki wniosek może zostać złożony „w przypadku kontroli dotyczących tego, czy konkretny cel wybrany do audytu [na podstawie próby] został rzeczywiście osiągnięty w zadowalający sposób”. W swojej odpowiedzi skierowanej do Rzecznika Komisja stwierdziła, że nie może publikować tych danych ze względu na ograniczenia do celów kontroli i audytu.

Ogólniej rzecz biorąc, informacje na temat kontroli przedstawiono w rocznym sprawozdaniu z działalności, które zawiera bardziej szczegółowe informacje [39] na temat sposobu prowadzenia przez Komisję działań nadzorczych. Konkretne sprawozdania z audytu nie są publikowane proaktywnie, zgodnie ze standardową praktyką audytową Komisji. Biorąc pod uwagę interes publiczny związany z wydatkowaniem tych środków, Rzecznik uważa, że Komisja powinna udostępnić informacje na temat audytów, które przeprowadza [40], po ich zakończeniu i podjęciu w związku z nimi działań. Ujawnienie takich informacji przyczynia się do wzmocnienia zaufania publicznego, że środki są rzeczywiście wydawane na cele, na które zostały przeznaczone. W związku z tym Rzecznik będzie nadal monitorować działania nadzorcze Komisji w ramach RRF.

Wnioski

Inicjatywa ta umożliwiła Rzecznikowi uzyskanie wglądu w to, w jaki sposób Komisja zapewnia przejrzystość i rozliczalność Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz w jaki sposób Komisja współpracuje w tym celu z państwami członkowskimi.

Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje postępy poczynione od początku jej inicjatywy i wskazała szereg obszarów wymagających poprawy, przedstawionych powyżej. Ponieważ interes publiczny związany z RRF prawdopodobnie pozostanie wysoki w nadchodzących latach, Rzecznik zamierza nadal monitorować, w jaki sposób Komisja zapewnia przejrzystość RRF i nadzoruje go. W tym kontekście Rzecznik Praw Obywatelskich rozważy wyniki śródokresowej oceny RRF przeprowadzonej przez Komisję [41] na początku przyszłego roku.

Na tej podstawie Rzecznik zamyka inicjatywę. Rzecznik dziękuje Komisji za szczegółowe wyjaśnienia i zwraca się do niej o uwzględnienie powyższych uwag. Z niecierpliwością oczekuje na wymianę poglądów z Komisją na te tematy w przyszłości.

 

[1] Więcej informacji: https://commission.europa.eu/business-economy-euro/economic-recovery/recovery-and-resilience-facility_en

[2] Więcej informacji: https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/eu-budget/eu-borrower-investor-relations/nextgenerationeu_en

[3] Rozporządzenie 2021/241 ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32021R0241

[4] Rozporządzenie delegowane Komisji 2021/2106 w sprawie wspólnych wskaźników i szczegółowych elementów tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2021.429.01.0083.01.ENG&toc=OJ%3AL%3A2021%3A429%3ATOC

[5] Rozporządzenie 2023/435 dotyczące rozdziałów REPowerEU w planach odbudowy i zwiększania odporności: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX%3A32023R0435

[6] Więcej informacji: https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/priorities-2019-2024/european-green-deal/repowereu-affordable-secure-and-sustainable-energy-europe_en#how-repowereu-is-funded

[7] „Ze względu na swój wyjątkowy charakter wdrażanie RRF będzie przebiegać zgodnie ze szczególnymi procedurami. Środki będą wypłacane bezpośrednio państwom członkowskim w oparciu o postępy we wdrażaniu krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności. https://commission.europa.eu/funding-tenders/find-funding/funding-management-mode_en

[8] Jedna z trzech form zarządzania budżetem na podstawie rozporządzenia 2018/1046 w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, najnowsza wersja skonsolidowana: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1046/2022-12-14. Inne formy zarządzania wydatkami to zarządzanie pośrednie i dzielone. Zarządzanie pośrednie polega na tym, że Komisja wypłaca środki koordynatorowi, który następnie wypłaca je ostatecznym odbiorcom. Zarządzanie dzielone polega na wspólnym zarządzaniu przez Komisję Europejską i państwa członkowskie płatnościami środków unijnych na rzecz ostatecznych odbiorców.

[9] Zob.: https://www.ombudsman.europa.eu/en/news-document/en/163020 

[10] https://www.ombudsman.europa.eu/en/opening-summary/en/148742

[11] https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/158511

[12] https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/161530

[13] https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/174448

[14] Patrz: https://commission.europa.eu/business-economy-euro/economic-recovery/recovery-and-resilience-facility_en

[15] Częstotliwość i format wymiany informacji, warunki dostępu do danych, etapy monitorowania, orientacyjny harmonogram wniosków o płatność, dalsze określenie kamieni milowych i wartości docelowych, w tym mechanizmów weryfikacji.

[16] Zob. preambuła rozporządzenia 2018/1046 w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, ostatnia wersja skonsolidowana: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1046/2022-12-14

[17] Patrz: https://commission.europa.eu/business-economy-euro/economic-recovery/recovery-and-resilience-facility_en#map

[18] Patrz: https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-9-2022-0260_EN.html

[19] Art. 1 ust. 10 rozporządzenia 2023/435 dotyczący rozdziałów REPowerEU w planach odbudowy i zwiększania odporności: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX%3A32023R0435

[21] Zob. 925/2022/LDS ( https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/61681), 1129/2022/SF (https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/61897), 137/2023/SF (https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/63201)

[22] Komisja wyjaśniła również Rzecznikowi, że zakres wniosków o udzielenie dostępu znacznie się różni:

„Rodzaje dokumentów ujawnionych do tej pory obejmują, tytułem przykładu: projekty wniosków Komisji dotyczących decyzji wykonawczych Rady (i załączników) oraz dokumentów roboczych służb Komisji (i załączników), dokumentów oceny skutków gospodarczych sporządzonych przez służby Komisji podczas oceny RRP; decyzje Komisji zatwierdzające ustalenia operacyjne; korespondencję z Państwami Członkowskimi; protokoły spotkań z organami państw członkowskich; dokumenty przedłożone przez państwa członkowskie podczas przygotowywania planów krajowych; protokoły ze spotkań i korespondencji ze stronami trzecimi niebędącymi państwami członkowskimi.”

[23] W sprawie Asesores Comunitarios (wyrok z dnia 15 lutego 2023 r., Asesores Comunitarios, T-77/22, EU:T:2023:69, https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=F37B1D1E07C3F9681329CB3F536BF956?text=&docid=270470&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=32346) chodziło o hiszpański krajowy plan naprawy, pismo Hiszpanii zapowiadające oficjalne przedłożenie planu, potwierdzenie odbioru przez Komisję oraz pismo Hiszpanii zawierające informacje na temat dwóch elementów krajowego planu naprawy.

[24] Zob. 925/2022/LDS (https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/61681)

[25] Art. 4 ust. 1 lit. a) tiret czwarte rozporządzenia 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32001R1049

[26] Artykuł 4 ust. 3 rozporządzenia 1049/2001

^[27] Zob. OI/2/2022/OAM (https://www.ombudsman.europa.eu/en/recommendation/en/167661)

[28] Zob. 187/2022/LDS (https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/60962)

[29] Zob. 2186/2022/SF (https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/62960)

[30] Zob. 409/2023/OAM (https://www.ombudsman.europa.eu/en/opening-summary/en/167336)

[31] Artykuł 34 rozporządzenia

[32] Artykuł 10 ust. 2 umów

[33] Więcej informacji: https://ec.europa.eu/regional_policy/policy/communication/inform-network_en

[34] Więcej informacji: https://international-partnerships.ec.europa.eu/knowledge-hub/communicating-and-raising-eu-visibility-guidance-external-actions_en

[35] Więcej informacji: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_21_6862

[36] Więcej informacji: https://www.spglobal.com/ratings/en/research/articles/230719-eu-rrf-at-half-time-italy-and-spain-will-likely-need-extra-time-to-spend-their-funds-12790825 oraz https://www.ftm.eu/articles/recovery-files-evaluation?share=kmDWV1qOXCG5sINrOdhcBWZjZkqbhf6K%2BLRoYH5PVbkGEz157z7xqkjWz1uH%2Bi4%3D

[37] Więcej informacji: https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/SR-2023-07/SR-2023-07_EN.pdf

[38] Artykuł 22 ust. 2 lit. d) rozporządzenia

[39] Patrz: https://commission.europa.eu/system/files/2023-06/ECFIN_AAR_2022_en.pdf#page69. Na przykład w odniesieniu do kontroli ex post w sprawozdaniu określono, że: „W celu określenia poziomu ryzyka stosuje się różne kryteria, takie jak rodzaj i liczba organów wdrażających, rodzaj i liczba ostatecznych odbiorców, oznakowanie środka i złożoność mechanizmu weryfikacji. Na przykład środki takie jak wejście w życie lub publikacja ustawy uznaje się za obarczone niskim ryzykiem. Jeżeli chodzi o audyty systemów, w sprawozdaniu stwierdzono, że „takie audyty zostaną przeprowadzone we wszystkich państwach członkowskich do końca 2023 r.”.

[40] Jak Komisja na przykład wspomniała w załączniku 14 do rocznego sprawozdania z działalności: https://commission.europa.eu/system/files/2023-06/ECFIN_AAR_2022_annexes_en.pdf.

[41] Więcej informacji: https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/13608-Recovery-and-Resilience-Facility-2020-2024-mid-term-evaluation_en