Kontekst skargi

1. Skarżący został wykluczony w 2013 r. z konkursu na rekrutację administratorów w dziedzinie audytu prowadzonego przez Europejski Urząd Doboru Kadr (EPSO). Został on wykluczony ze względu na to, że jego kwalifikacje akademickie nie były wystarczająco istotne dla ogłaszanych stanowisk. Skarżący wskazał w swojej skardze do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, że kilku kandydatów, którzy zostali dopuszczeni do edycji tego samego konkursu w 2010 r.[1], posiadało dyplomy takie same lub mniej istotne niż jego dyplom. Stwierdził, że jeżeli kwalifikacje pozostałych kandydatów były wystarczające w 2010 r., to jego dyplom powinien być wystarczający również w 2013 r.[2].

Rozpatrywanie przez EPSO skargi na podstawie art. 90 ust. 2

Zalecenie Rzecznika Praw Obywatelskich

2. Kierując zalecenie do EPSO, Rzecznik wziął pod uwagę argumenty i opinie przedstawione przez strony.

3. Kontekst zalecenia był następujący: W toku dochodzenia Rzecznik zwróciła się do EPSO o wyjaśnienie swojego oświadczenia (w uwagach skierowanych do Rzecznika), zgodnie z którym przed rozpatrzeniem kandydatur komisja konkursowa zdecydowała, że będzie akceptować dyplomy tylko wtedy, gdy większość badanych przedmiotów dotyczy bezpośrednio dziedziny audytu i charakteru obowiązków wymienionych w zawiadomieniu. Rzecznikowi nie było jasne, czy Izba podjęła tę decyzję przed rozpatrzeniem kandydatur kandydatów, którzy pomyślnie przeszli testy wstępne edycji konkursu z 2010 r., czy też dopiero przed rozpatrzeniem kandydatur kandydatów, którzy wzięli udział w edycji z 2013 r. EPSO zostało zatem poproszone o wyjaśnienie, czy komisja konkursowa, badając kwalifikacje innych dopuszczonych kandydatów w EPSO/AD/177/10 (tj. w edycji z 2010 r.), zastosowała taką samą ścisłą wykładnię, jaką zastosowała do skarżącego w edycji z 2013 r.

4. EPSO poinformowało Rzecznika, że konkurs z 2013 r. był nowym konkursem, a nie ponownym konkursem z 2010 r.[3]. Podniosła ona, że kandydaci zostali o tym poinformowani.

5. Skarżący przedstawił jednak dowody na to, że konkurs z 2013 r. był powtórzeniem konkursu z 2010 r.

6. W swoim zaleceniu Rzecznik stwierdziła, że edycja z 2013 r. była częścią tego samego konkursu, który pierwotnie przeprowadzono w 2010 r., oraz że te same kryteria dotyczące kwalifikacji powinny były mieć zastosowanie w 2013 r. co w 2010 r. Rzecznik stwierdził niewłaściwe administrowanie przez EPSO, ponieważ EPSO nie zbadało w rozpatrywanym czasie, czy komisja konkursowa przyjęła bardziej rygorystyczne podejście do oceny dyplomów kandydatów w wydaniu z 2013 r. niż w wydaniu z 2010 r. W związku z tym EPSO uniknęło zbadania, czy komisja konkursowa naruszyła zasadę równego traktowania. Rzecznik zalecił, aby EPSO „zwróciło się do komisji konkursowej o zmianę decyzji o niedopuszczeniu skarżącego do etapu oceny zintegrowanej w ramach danego konkursu w 2013 r. Komisja konkursowa powinna pamiętać, że edycji konkursu otwartego EPSO/AD/177/10 z 2010 r. i 2013 r. nie należy uznawać za odrębne konkursy. W związku z tym należy interpretować warunki kwalifikowalności do wydania z 2013 r. w taki sam sposób, w jaki zinterpretowano je w wydaniu z 2010 r.

7. W swojej opinii w sprawie zalecenia Rzecznika EPSO stwierdziło, że kwestia, czy procedury z 2010 r. i 2013 r. były takie same, czy też dwa odrębne konkursy, nie została podniesiona jako taka w skardze skarżącego na podstawie art. 90 ust. 2.

8. Było to „raczej zaskoczone wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich, że „utrzymując, iż [procedury z 2010 r. i 2013 r.] były odrębnymi konkursami […] EPSO nie przeprowadziło prawidłowo przeglądu administracyjnego (skargi na podstawie art. 90 ust. 2)”[4] (i w związku z tym dopuściło się niewłaściwego administrowania). EPSO wyraziło zaniepokojenie, że wniosek ten „może wynikać z pewnego rodzaju nieporozumień”. Uznając w pełni, że Rzecznik Praw Obywatelskich może sam podnieść zasadniczą kwestię, jeżeli ma ona znaczenie dla prowadzonego przez nią dochodzenia (dlatego też, jak twierdzi, odniósł się do pytania Rzecznika), EPSO stwierdziło, że w swojej odpowiedzi na skargę z art. 90 ust. 2 nie podniosło, że procedury z 2010 r. i 2013 r. były odrębnymi konkursami. W związku z tym EPSO nie widziało podstaw do stwierdzenia przez Rzecznika niewłaściwego administrowania. W związku z tym zwróciła się do Rzecznika o ponowne rozważenie jej ustaleń.

9. W odniesieniu do argumentu skarżącego, zgodnie z którym niektórzy kandydaci dopuszczeni do dziedziny audytu w ramach procedury z 2010 r. mają mniej adekwatne kwalifikacje niż skarżący, EPSO odniosło się do ugruntowanego orzecznictwa, zgodnie z którym nawet w przypadku niewłaściwego zastosowania ogłoszenia o konkursie przez komisję konkursową, skutkującego nieuzasadnionym dopuszczeniem niektórych kandydatów do konkursu, taka okoliczność nie może świadczyć o naruszeniu zasady równego traktowania, na które wykluczony kandydat mógłby skutecznie powołać się w celu zakwestionowania odrzucenia jego własnego wniosku, „ponieważ żadna osoba nie może powoływać się we własnej sprawie na niezgodne z prawem działanie popełnione na rzecz innej osoby”.

10. EPSO stwierdziło, że jest to standardowe podejście przyjęte w odpowiedzi na skargi, w których wykluczony kandydat kwestionuje swój brak dopuszczenia, porównując własne kwalifikacje z kwalifikacjami dopuszczonych kandydatów w tej samej procedurze konkursowej. W związku z tym EPSO nie opiera swoich wniosków co do tego, czy decyzja komisji konkursowej o nieprzyjęciu skarżącego była uzasadniona z prawnego punktu widzenia, na analizie porównawczej kwalifikacji skarżącego z kwalifikacjami dopuszczonych kandydatów w tej samej procedurze. Bada raczej, czy decyzja Rady o niedopuszczeniu wydaje się uzasadniona w świetle szczególnych kryteriów dopuszczenia stosowanych w danym konkursie.

11. EPSO stwierdziło również, że prawdą jest, iż gdy kwestia równego traktowania została podniesiona w toku dochodzenia prowadzonego przez Rzecznika, podtrzymało ono pogląd, że procedury z 2010 r. i 2013 r. były odrębnymi konkursami. Wbrew stwierdzeniom zawartym w zaleceniu Rzecznika EPSO wykazało jednak gotowość do zbadania, czy interpretacja kryteriów dopuszczenia przez komisję konkursową była inna w procedurach z 2010 r. i 2013 r.

12. W toku dochodzenia Rzecznik porównała próbę dokumentów z dziedziny audytu procedur z 2010 r. i 2013 r. w celu ustalenia, czy taka analiza porównawcza wykazałaby wyraźną różnicę w podejściu komisji konkursowej do oceny kwalifikacji w obu procedurach. EPSO stwierdziło, że „porównanie to nie pozwoliło stwierdzić, że w podejściu Rady w latach 2010 i 2013 istniały wyraźne różnice systemowe”. Dodało, że kwestie te zostały omówione na posiedzeniu zespołu dochodzeniowego Rzecznika Praw Obywatelskich i pracowników EPSO w dniu 19 października 2016 r. EPSO przekazało Rzecznikowi kopię wykorzystanej próby.

13. EPSO stwierdziło, że nie może „uzasadnić wniosku dotyczącego niewłaściwego administrowania tym, że chętnie unikało porównywania dokonanej przez Radę interpretacji kryteriów kwalifikowalności w latach 2010 i 2013”. Zwróciło się do Rzecznika o ponowne rozważenie tego wniosku.

14. Ponadto EPSO stwierdziło, że nie ma dowodów na poparcie twierdzenia skarżącego, że dokonana przez komisję konkursową interpretacja kryteriów oceny była bardziej rygorystyczna – a nawet inna – w 2013 r. niż w 2010 r. W związku z tym nie ma podstaw do stwierdzenia, że gdyby skarżący został oceniony na etapie dopuszczenia do udziału w procedurze z 2010 r., decyzja komisji konkursowej w odniesieniu do jego kwalifikowalności byłaby inna, co zdaniem EPSO wydaje się być powodem zalecenia Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącego ponownej oceny jego kandydatury.

15. W swoich uwagach do opinii EPSO skarżący argumentował, że wyniki konkursu z 2013 r. zostały opublikowane w dniu 10 lipca 2014 r., czyli dwa miesiące po terminie złożenia skargi na podstawie art. 90 ust. 2. Analiza przeprowadzona po opublikowaniu listy rezerwowej laureatów konkursu w edycji 2013 wykazała, że kryteria wyboru były stosowane w różny sposób w edycjach 2010 i 2013. Wyniki były wyraźnie „nowym faktem”. W związku z tym EPSO nie mogło odmówić udzielenia odpowiedzi na pytanie Rzecznika Praw Obywatelskich, czy te dwie procedury były tymi samymi, czy też dwoma odrębnymi konkursami.

16. Skarżący twierdził, że doszło do naruszenia zasady równego traktowania, ponieważ niektórzy kandydaci, którzy uczestniczyli w edycji z 2010 r., posiadali dyplom dokładnie taki sam jak jego. Ponieważ Rzecznik wyraźnie wykazał, że edycja z 2013 r. była powtórką konkursu z 2010 r., EPSO powinno było sprawdzić dyplomy kandydatów dopuszczonych do konkursu z 2010 r.

17. Skarżący stwierdził, że dokonał przeglądu wszystkich kandydatów na liście rezerwowej i przedstawił „przekonujące dowody na to, że w 2010 r. wielu kandydatów miało inżynierów, a nawet stopnie naukowe w dziedzinie medycyny/chemii”. Na przykład jedna osoba, której nazwisko znajduje się na liście rezerwowej w związku z edycją z 2010 r., uzyskała tytuł doktora neurobiologii. Z drugiej strony komisja konkursowa była bardziej rygorystyczna w 2013 r., a dyplomy w dziedzinie prawa i ekonomii „były zwykłymi dyplomami”, jak pokazano w próbie dostarczonej przez EPSO. Ponieważ do każdej edycji konkursu dopuszczono mniej niż 50 kandydatów, łatwo byłoby przedstawić wszystkie zgłoszenia, a nie tylko próbkę. Ponadto, ponieważ skarżący zwrócił uwagę na kilku „podejrzanych kandydatów”, lepiej byłoby skupić się na tych kandydatach.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich po wydaniu zalecenia

18. EPSO „sprawdza, czy decyzja Rady o niedopuszczeniu wydaje się uzasadniona w świetle szczególnych kryteriów dopuszczenia stosowanych w danym konkursie” (podkreślenie dodane). Ponieważ w skardze złożonej na podstawie art. 90 ust. 2 skarżący podniósł, że niektórzy kandydaci dopuszczeni do dziedziny audytu w ramach procedury z 2010 r. mają mniej istotne kwalifikacje niż jego własne, EPSO nie powinno było zadowolić się w swojej decyzji w sprawie skargi złożonej na podstawie art. 90 ust. 2 powołaniem się na orzecznictwo, zgodnie z którym niewłaściwe zastosowanie ogłoszenia o konkursie skutkujące nienależytym dopuszczeniem niektórych kandydatów nie może stanowić naruszenia zasady równego traktowania, bez głębszego zbadania tego zarzutu. Biorąc pod uwagę szczególne okoliczności niniejszej sprawy (dwie edycje tego samego konkursu), zarzut ten powinien był wzbudzić w EPSO pewne wątpliwości co do tego, czy „szczególne kryteria dopuszczenia” zastosowane w edycji z 2010 r. były takie same jak te zastosowane w edycji z 2013 r. Kiedy Rzecznik zapytał EPSO, czy kryteria stosowane w procedurze z 2013 r. są bardziej rygorystyczne niż kryteria stosowane w procedurze z 2010 r., EPSO odpowiedziało po prostu, że są to dwa odrębne konkursy. Oczywiste jest zatem, że ponieważ EPSO zawsze uważało obie procedury za odrębne, nigdy nie upewniło się, że „szczególne kryteria przyjęcia” były stosowane w identyczny sposób w edycjach z 2010 r. i 2013 r. (poprzez sprawdzenie tabel oceny stosowanych przez komisje konkursowe w obu edycjach). Rzecznik miała na myśli w pkt 37 swojego zalecenia (tj. w oświadczeniu przytoczonym częściowo w pkt 8 powyżej i w całości w przypisie 4 powyżej), że skoro EPSO uznało obecnie (a zatem siłą rzeczy również w momencie podejmowania decyzji w sprawie zażalenia na podstawie art. 90 ust. 2), że były to dwa odrębne konkursy, oczywiste jest, że rozpatrując zażalenie na podstawie art. 90 ust. 2, EPSO nie oceniło, czy komisja konkursowa naruszyła zasadę równego traktowania, stosując różne kryteria naboru do kandydatów w procedurach z 2010 r. i 2013 r., ponieważ nigdy nie starała się ustalić, czy „szczególne kryteria dopuszczenia” były stosowane w różny sposób w obu edycjach.  

19. Nie wystarczy, że EPSO twierdzi, iż dokonało porównania próby akt z dziedziny audytu procedur z 2010 r. i 2013 r. i stwierdziło, że nie było wyraźnych różnic systemowych w podejściu Rady w latach 2010 i 2013. EPSO nie powinno było sprawdzać oczywistych różnic, ale powinno było sprawdzać, czy podejście Rady było identyczne w obu procedurach. Gdyby EPSO chciało udowodnić, że interpretacja kryteriów dopuszczenia przez komisję konkursową była identyczna w procedurach z 2010 r. i 2013 r., powinno było sprawdzić tabele oceny stosowane do celów obu procedur.

20. W tym kontekście Rzecznik potwierdza swoje stwierdzenie niewłaściwego administrowania.

Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznik zamyka tę sprawę następującym ustaleniem:

Odmowa zwrócenia się przez EPSO do komisji konkursowej o zmianę decyzji o niedopuszczeniu skarżącego do etapu oceny zintegrowanej w ramach danego konkursu w 2013 r. stanowi niewłaściwe administrowanie.

Skarżący i EPSO zostaną poinformowani o tej decyzji.

Emily OħReilly właśc.

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

Strasburg, 23 maja 2018 r.

[1] W 2010 r. skarżący wziął udział w konkursie otwartym EPSO/AD/177/10 – AUDIT – Administratorzy. Został wykluczony z procedury naboru na podstawie wyników testów wstępnych. W 2013 r., w świetle wyniku sprawy Pachtitis (wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej z dnia 15 czerwca 2010 r., Pachtitis/Komisja, F‑35/08, ECLI:EU:F:2010:51), EPSO ogłosiło, że ponownie przeprowadzi konkurs EPSO/AD/177/10. Wszyscy kandydaci wykluczeni z konkursu EPSO/AD/177/10 na podstawie wyników testów wstępnych zostali zaproszeni do udziału w nowych testach. Skarżący zdał testy wstępne konkursu otwartego EPSO/AD/177/10 – AUDIT 2013 – Administratorzy („wydanie z 2013 r.”).

[2] Więcej informacji na temat kontekstu skargi, argumentów stron i dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich można znaleźć w pełnym tekście zalecenia Rzecznika Praw Obywatelskich dostępnym pod adresem:

https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/recommendation.faces/en/81510/html.bookmark

[3] W przypadku dwóch różnych konkursów kryteria przyjęcia mogą być stosowane w różny sposób w obu przedmiotowych konkursach. Wręcz przeciwnie, jeśli istnieje tylko jeden konkurs, podzielony na dwie edycje, kryteria przyjęcia muszą być stosowane w ten sam sposób w obu edycjach.

[4] Wniosek ten znajduje się w pkt 37 zalecenia Rzecznika Praw Obywatelskich, który brzmi następująco: „Utrzymując, że są to odrębne konkursy, EPSO uniknęło konieczności badania, czy komisja konkursowa przyjęła bardziej rygorystyczne podejście do oceny dyplomów kandydatów w edycji 2013 niż w edycji 2010. EPSO unikało zatem badania, czy komisja konkursowa naruszyła zasadę równego traktowania. Ponieważ jednak Rzecznik nie zgadza się z tym, że odbyły się dwa odrębne konkursy, stwierdza ona, że EPSO nie przeprowadziło prawidłowo kontroli administracyjnej (skargi na podstawie art. 90 ust. 2). Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że EPSO niesłusznie stwierdziło, iż nie ma dowodów na to, że komisja konkursowa popełniła oczywisty błąd w ocenie przy ocenie wniosku skarżącego.”