Szanowny Panie,
W dniach 3 i 15 października 1997 r. przesłał Pan skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w imieniu włoskiego stowarzyszenia konsumentów "Movimento Consumatori". Skarżący dotyczył zarówno rzekomego nieuwzględnienia przez Komisję problemów wskazanych w Pana skargach skierowanych do instytucji, jak i nieudzielenia odpowiedzi na jedno z pism z dnia 14 czerwca 1996 r. dotyczących tej sprawy.
W dniu 1 grudnia 1997 r. przekazałem skargę przewodniczącemu Komisji Europejskiej. Komisja przesłała swoją opinię w dniu 9 marca 1998 r., którą przekazałem Panu wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag. W dniu 28 maja 1998 r. otrzymałem Pańskie uwagi.
W dniach 3 sierpnia 1998 r. i 26 listopada 1998 r. przesłał mi Pan dodatkowe informacje dotyczące Pana sprawy. W celu wyjaśnienia niektórych kwestii poruszonych przez instytucję w trakcie dochodzenia, w dniu 17 marca 1999 r. zwróciłem się do Komisji o dodatkowe informacje. W dniu 6 maja 1999 r. Komisja poinformowała mnie, że jej służby są w trakcie gromadzenia wymaganych informacji i zwróciła się o przedłużenie terminu na udzielenie odpowiedzi.
Instytucja przesłała te dodatkowe informacje w dniu 18 maja 1999 r. Przekazałem Panu nową odpowiedź Komisji w dniu 27 maja 1999 r. i otrzymałem Pańskie uwagi w dniu 1 lipca 1999 r.
Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone.

WNIOSEK

Skarga dotyczy sposobu, w jaki Komisja zajęła się problemem stwarzanym konsumentom przez rzekomo niebezpieczny produkt. Według skarżącego szczególny rodzaj świecznika sprzedawanego we Włoszech był przyczyną kilku pożarów. W dniu 14 czerwca 1996 r. pan M. w imieniu włoskiego stowarzyszenia konsumentów złożył do Komisji Europejskiej formalną skargę, w której stwierdził, że wypadki spowodowane przez ten świecznik spowodowały poważne szkody dla konsumentów. Skarżący twierdził, że władze włoskie nie przestrzegały przepisów art. 6 i 8 dyrektywy 92/59/EWG w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów (1) ("dyrektywa"), nie podejmując odpowiednich środków w celu kontroli stosowania tego towaru. Odniosła się również do faktu, że organy te nie podjęły żadnych działań w związku z wcześniejszym powiadomieniem przekazanym wszystkim państwom członkowskim przez władze hiszpańskie w odniesieniu do ryzyka związanego z podobnym rodzajem produktu.
Skarżący zwrócił się do Komisji o wszczęcie dochodzenia w tej sprawie, ponieważ pomimo niebezpieczeństwa związanego z produktem władze włoskie nie wszczęły żadnej procedury w trybie pilnym, jak określono w art. 8 dyrektywy. Zwrócił się do Komisji o podjęcie szeregu inicjatyw w celu kontroli zagrożeń dla konsumentów, w tym o powołanie komisji nadzwyczajnej w celu dokonania przeglądu sytuacji, zwrócenia się do władz włoskich o podjęcie dalszych działań oraz o bezpośredni zakaz wprowadzania do obrotu tego rodzaju świecznika.
W dniu 10 października 1996 r. skarżący otrzymał od Komisji potwierdzenie odbioru, w którym wskazano, że skarga zostanie przekazana władzom włoskim odpowiedzialnym za bezpieczeństwo konsumentów.
Skarżący ponownie skierował pismo do Komisji w dniu 29 maja 1997 r., ale nie otrzymał dalszej odpowiedzi na swoje pismo.
W związku z zaistniałą sytuacją skarżący skierował pismo do Rzecznika Praw Obywatelskich w dniu 3 października 1997 r., twierdząc, że Komisja (1) nie
odpowiedziała na jego drugie pismo z dnia 29 maja 1997 r. i
(2) nie podjęła odpowiednich środków w celu zapewnienia, aby produkt, o którym mowa w jego skardze, nie stwarzał żadnego zagrożenia dla konsumentów.

WNIOSEK

Opinia Komisji Uwagi
Komisji Europejskiej na temat skargi są w skrócie następujące:
Służby Komisji otrzymały pierwsze pismo ze skargą od pana M. w czerwcu 1996 r. Skarga dotyczyła rzekomego nieprzyjęcia przez władze włoskie odpowiednich środków nadzwyczajnych w celu kontroli ryzyka stwarzanego przez określony rodzaj świecznika, zgodnie z wymogami art. 8 dyrektywy 92/59/EWG (2).
Instytucja wskazała, że celem tego art. 8 jest umożliwienie skutecznego i szybkiego systemu wymiany informacji między państwami członkowskimi a Komisją w sytuacjach nadzwyczajnych stwarzanych przez produkty niebezpieczne. Zdaniem Komisji na podstawie dyrektywy jedynie państwa członkowskie mogą uruchomić stosowanie art. 8 dyrektywy.
W takich przypadkach należy poinformować Komisję o przyjętych środkach, a następnie poinformować o nich pozostałe państwa członkowskie.
Na podstawie tych przepisów prawnych Komisja wyjaśniła, że jej rola w tego rodzaju sprawach konsumenckich jest bardzo ograniczona. Może jedynie zweryfikować zgodność otrzymanych informacji z przepisami dyrektywy, a następnie przekazać je pozostałym państwom członkowskim. Instytucja może przeprowadzić własne dochodzenie tylko wtedy, gdy produkt stwarza poważne i bezpośrednie ryzyko oraz gdy środki krajowe nie są odpowiednie. Komisja uznała, że biorąc pod uwagę te ograniczenia prawne, nie może podjąć żadnych działań, o które wnioskował skarżący.
Komisja podkreśliła, że przekazała skargę władzom włoskim, ponieważ są one odpowiedzialne za monitorowanie bezpieczeństwa produktów i mogą podjąć odpowiednie środki. Komisja zwróciła się również o informowanie jej na bieżąco o wynikach dochodzenia. W piśmie do władz włoskich służby Komisji odniosły się do faktu, że w 1994 r. władze hiszpańskie poinformowały pozostałe państwa członkowskie o potencjalnych zagrożeniach związanych z podobnym rodzajem świecznika, zgodnie z wymogami art. 7 dyrektywy. W tej sprawie Komisja zauważyła, że władze włoskie nie poinformowały jej o żadnych przyjętych środkach.
Władze włoskie odpowiedziały w dniu 9 września 1996 r. na pismo Komisji z czerwca 1996 r. i wskazały, że nie uznały za konieczne podjęcia jakichkolwiek środków w odniesieniu do przedmiotowego produktu, ponieważ nie wydawał się on niebezpieczny dla konsumentów. W decyzji tej uwzględniono fakt, że postępowanie sądowe dotyczące wykorzystania produktu przed sędziami pokoju C. zostało umorzone przez obie strony.
Na podstawie tej odpowiedzi Komisja uznała, że twierdzenie dotyczyło jedynie indywidualnego przypadku, który nie miał wpływu na ograniczoną liczbę produktów.
Komisja przekazała te informacje skarżącemu w dniu 10 października 1996 r. W piśmie tym Komisja wyjaśniła, że ze względu na ograniczenia nałożone na instytucję przez obowiązujące przepisy prawne, a mianowicie dyrektywę 92/59/EWG, nie może ona podjąć żadnej inicjatywy.
W swojej opinii Komisja odniosła się również do pisma skarżącego z dnia 29 maja 1997 r. Uzasadniła ona brak odpowiedzi na tę korespondencję, ponieważ była ona jej zdaniem zwykłym powtórzeniem tych samych argumentów podniesionych przez skarżącego w pismach precedensowych.
Wreszcie Komisja zilustrowała zainteresowanie swoich służb właściwym stosowaniem dyrektywy we Włoszech faktem, że w dniu 13 maja 1997 r. właściwa komisarz, pani Bonino, skierowała do władz włoskich pismo, w którym wyraziła swoje zaniepokojenie sposobem, w jaki dyrektywa 92/59/EWG jest wdrażana we Włoszech.
Uwagi skarżącego
Rzecznik przekazał opinię Komisji skarżącym wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag.
W piśmie z dnia 20 maja 1998 r. skarżący podkreślił argumenty przedstawione już w skardze. Pan M. odpowiedział jednak na niektóre uwagi poczynione przez Komisję w jej opinii. Skarżący podkreślił, że celem jego skargi nie było zwrócenie się do Komisji o wsparcie działań podejmowanych przez jego stowarzyszenie ani podjęcie jakichkolwiek bezpośrednich działań w odniesieniu do rzekomo niebezpiecznego produktu. Celem skarżącego było dopilnowanie, aby Komisja podjęła niezbędne środki w celu wywiązania się przez władze włoskie z obowiązków określonych w dyrektywie 92/59/EWG.
W opinii skarżącego, po powiadomieniu przez władze hiszpańskie w 1994 r. o zagrożeniach stwarzanych przez podobny produkt, zgodnie z art. 8 dyrektywy, władze włoskie zostały zobowiązane do poinformowania Komisji o środkach podjętych na ich terytorium lub o powodach niepodjęcia takich środków.
Skarżący zwrócił uwagę na fakt, że władze włoskie nie odpowiedziały na sprawozdania sporządzone przez władze hiszpańskie w 1994 r. i przekazane wszystkim państwom członkowskim. Ponadto Komisja nie podjęła żadnych działań w celu zażądania tych informacji od władz włoskich. Służby Komisji zbadały tę sprawę dwa lata później i dopiero po piśmie skarżącego z czerwca 1996 r.
Chociaż Komisja wymieniła pismo komisarza Bonino do władz włoskich z dnia 13 maja 1997 r. jako przykład wysiłków podjętych przez jej służby w celu zapewnienia właściwego stosowania dyrektywy we Włoszech, skarżący zwrócił uwagę na fakt, że takie pismo nie ma żadnego związku ze szczególnymi problemami wymienionymi w jego skardze.

NASTĘPUJĄCE PYTANIA

W celu wyjaśnienia niektórych argumentów przedstawionych przez Komisję na jej poparcie, w piśmie z dnia 17 marca 1999 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do instytucji o dodatkowe informacje. Komisja broniła swojego stanowiska w niniejszej sprawie, powołując się na fakt, że przepisy dyrektywy 92/59/EWG były w dużej mierze skierowane do państw członkowskich, w związku z czym instytucja ta nie mogła podjąć żadnej inicjatywy. W swoim piśmie do Komisji Rzecznik Praw Obywatelskich przypomniał, że dyrektywa, w pkt 8 załącznika do niej, wydaje się umożliwiać Komisji bezpośrednie badanie niebezpieczeństw związanych z niektórymi towarami konsumpcyjnymi (3).
W świetle okoliczności sprawy Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji z pytaniem, czy rozważała ona lub powinna rozważyć skorzystanie ze swoich uprawnień do wszczęcia dochodzenia z urzędu.
W piśmie z dnia 6 maja 1999 r. Komisja uznała, że na podstawie dyrektywy przysługuje jej pewne prawo inicjatywy, takie jak wszczynanie dochodzenia z urzędu lub zwoływanie komitetu ds. sytuacji nadzwyczajnych. Dodał jednak, że uprawnienia te są przyznawane jedynie w wyjątkowych okolicznościach, które nie występowały w niniejszej sprawie. Zdaniem Komisji korzystanie z tych uprawnień może mieć miejsce tylko wtedy, gdy państwo członkowskie uprzednio powiadomiło o istnieniu produktu niebezpiecznego.
Nie zgłoszono sytuacji, o której poinformował skarżący. Nawet w przypadku takiego zgłoszenia, dodała Komisja, działanie z jej strony zależy od konieczności zebrania dodatkowych informacji i dopiero po sprawdzeniu istnienia wyjątkowych okoliczności. Te wyjątkowe okoliczności należy określić na podstawie pilności i znaczenia ryzyka stwarzanego przez produkt, wielkości jego rynku oraz nieprzewidywalności wypadków.
Instytucja poczyniła również pewne rozważania na temat stanu faktycznego sprawy. Wskazała ona, że do tego czasu produkt spowodował tylko jeden wypadek.
Rzecznik przekazał tę dodatkową opinię Komisji skarżącemu. W odpowiedzi z dnia 30 czerwca 1999 r. pan M. wskazał, że Komisja otrzymała już w dniu 12 lipca 1994 r. zgłoszenie władz hiszpańskich, które odnosiło się do bardzo podobnego rodzaju produktu. Jego zdaniem postawa Komisji polegająca dosłownie na warunkach dyrektywy wykazała brak gotowości instytucji do obrony konsumentów.

DECYZJA

Na podstawie informacji przekazanych przez skarżącego oraz uwag przedstawionych przez Komisję Europejską Rzecznik doszedł do następujących wniosków:
1 Odpowiedź na pisma skarżącego
1.1. Skarga została najpierw skierowana do Komisji w dniu 14 czerwca 1996 r. W piśmie tym ostrzeżono o zagrożeniach związanych z konkretnym rodzajem świecznika wprowadzanego do obrotu we Włoszech oraz o konieczności podjęcia przez Komisję dalszych działań w celu zapobieżenia potencjalnym szkodom. Komisja odpowiedziała na to żądanie w dniu 10 października 1996 r.
Ponieważ skarżący uznał, że problem nie został rozwiązany w sposób zadowalający przez Komisję, w dniu 29 maja 1997 r. wystosował do tej instytucji dodatkowe pismo. W swojej skardze do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich skarżący twierdzi, że Komisja nigdy nie odpowiedziała na to pismo.
1.2. Komisja uznała, że drugie pismo skarżącego pozostało bez odpowiedzi. Uzasadniła jednak swój brak odpowiedzi tym, że ta nowa korespondencja odnosiła się do tych samych twierdzeń co pierwsza, na którą już odpowiedziała.
1.3. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że Komisja ma obowiązek właściwie odpowiadać na pytania obywateli. Wydaje się jednak, jak wskazała Komisja, że na pytania postawione przez skarżącego w jego drugim piśmie udzielono już odpowiedzi. W tych okolicznościach Rzecznik uważa, że dalsze uwagi w odniesieniu do tego aspektu sprawy nie są konieczne.
2 Środki, które Komisja ma podjąć w sytuacjach nadzwyczajnych 2.1.
Skarżący uznał, że Komisja nie rozwiązała we właściwy sposób problemu wskazanego w jego pismach, ponieważ instytucja nie podjęła działań, do których została wezwana. W celu kontroli ryzyka stwarzanego dla konsumentów przez rzekomo niebezpieczny świecznik skarżący zwrócił się do Komisji o podjęcie szeregu inicjatyw, w tym o powołanie komisji nadzwyczajnej w celu dokonania przeglądu sytuacji, zwrócenia się do władz włoskich o podjęcie dalszych działań oraz o bezpośredni zakaz wprowadzania do obrotu tego rodzaju świecznika.
2.2. Komisja podniosła, że na podstawie mającego zastosowanie prawodawstwa wspólnotowego, a mianowicie dyrektywy 92/59/EWG, podejmowanie takich działań wykracza poza jej kompetencje. Podkreśliła, że jedynie zainteresowane organy krajowe mogą określić skalę ryzyka stwarzanego przez produkt i ustanowić odpowiednie środki jego kontroli. W ramach tej procedury Komisja może jedynie zweryfikować informacje przedłożone przez właściwe organy krajowe i przekazać je pozostałym państwom członkowskim.
Dodał on ponadto, że nawet w przypadku powiadomienia przez państwo członkowskie jego interwencja jest możliwa jedynie w wyjątkowych okolicznościach. Należy je określić na podstawie pilności i znaczenia ryzyka stwarzanego przez produkt, wielkości jego rynku oraz nieprzewidywalności wypadków.
Ponieważ władze włoskie nie dokonały żadnego zgłoszenia, Komisja uznała, że nie ma kompetencji do interweniowania w tej sprawie. Ponadto Komisja stwierdziła, że ryzyko stwarzane przez produkt nie było znaczące, a zatem w sprawie nie wystąpiły żadne wyjątkowe okoliczności.
2.3. Zgodnie z dyrektywą 92/59/EWG Komisja może podjąć pewne inicjatywy w celu kontroli poważnych i bezpośrednich zagrożeń dla zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów ze strony produktów. Działania te obejmują:
a. wszcząć własne dochodzenie i/lub zwołać Komitet ds. załącznik, § 8), po powiadomieniu przez państwo członkowskie o istnieniu poważnego i bezpośredniego zagrożenia;
b. przyjąć decyzję zobowiązującą państwa członkowskie do podjęcia środków tymczasowych, jeżeli po powiadomieniu instytucja dowie się, że decyzje podejmowane na szczeblu krajowym są sprzeczne lub że konieczne jest podejście wspólnotowe (art. 9). W obu przypadkach dyrektywa wymaga, aby przed podjęciem takich działań państwo członkowskie poinformowało o tym Komisję.
2.4. Należy zatem ocenić, czy takie informacje dotyczące niebezpieczeństw związanych z danym produktem zostały zgłoszone. Jak wskazała sama Komisja w swojej opinii, w dniu 12 lipca 1994 r. władze hiszpańskie przekazały wszystkim państwom członkowskim i Komisji zgłoszenie dotyczące podobnego produktu. Niemniej jednak instytucja podkreśliła, że na podstawie art. 8 i 9 dyrektywy nie może podjąć działań, jeżeli nie zostanie przekazane powiadomienie przez władze włoskie dotyczące konkretnego produktu niebezpiecznego.
2.5. Od czasu interpretacji sztuki przez Komisję. Zgodnie z art. 8 i 9 dyrektywy Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że Komisja działała w granicach swoich uprawnień prawnych w niniejszej sprawie, w związku z czym nie stwierdzono żadnego przypadku niewłaściwego administrowania.
2.6. Rzecznik Praw Obywatelskich powinien jednak podkreślić, że problemy związane z wadliwymi produktami stanowią ważne źródło obaw dla wszystkich obywateli europejskich. W celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów, jak podkreślono w traktacie z Amsterdamu (4), oraz wzmocnienia zaufania obywateli do instytucji europejskich, ważne jest zatem, aby instytucje te podjęły wszelkie możliwe kroki w celu kontroli niebezpiecznych produktów.
3 Rola Komisji w monitorowaniu środków nadzwyczajnych podejmowanych przez państwa członkowskie
3.1. Skarżący twierdził, że Komisja nie monitorowała we właściwy sposób stosowania prawa wspólnotowego w przypadku, który zgłosił, ponieważ nie podjęła odpowiednich środków w celu zapewnienia, że władze włoskie odpowiedziały na zgłoszenie władz hiszpańskich z dnia 12 lipca 1994 r. . Takie powiadomienie odnosiło się do ryzyka stwarzanego przez podobny rodzaj produktu.
3.2. Zgodnie z wymogami art. 8 ust. 2 i 3 dyrektywy:
„Po otrzymaniu tych informacji [powiadomienie od państwa członkowskiego] Komisja sprawdza, czy są one zgodne z przepisami niniejszej dyrektywy, i przekazuje je pozostałym państwom członkowskim, które z kolei niezwłocznie informują Komisję o wszelkich przyjętych środkach.”
„Szczegółowe procedury dotyczące wspólnotowego systemu informacyjnego opisanego w niniejszym artykule są określone w załączniku [ ]”.
Załącznik do dyrektywy w jej § 9 stanowi: „Pozostałe państwa członkowskie [tj. inne niż państwo dokonujące zgłoszenia] są zobowiązane, w miarę możliwości, do bezzwłocznego poinformowania Komisji o:
a) czy produkt został wprowadzony do obrotu na jego terytorium;
b) uzyskane informacje uzupełniające dotyczące danego zagrożenia [ ]; oraz w każdym przypadku muszą jak najszybciej poinformować Komisję o następujących kwestiach:
c) podjętych lub przyjętych środków [ ];
d) gdy produkt wymieniony w niniejszej informacji został znaleziony na ich terytorium, ale nie podjęto żadnych środków ani decyzji w tej sprawie, oraz powody, dla których nie należy podejmować żadnych środków.";
3.3. Komisja wskazała, że nie otrzymała żadnej odpowiedzi od władz włoskich na hiszpańskie zgłoszenie z lipca 1994 r. w sprawie ryzyka związanego z produktem podobnym do produktu zgłoszonego przez skarżącego. Pomimo braku odpowiedzi ze strony władz włoskich instytucja nie podjęła żadnych działań.
3.4. Mimo że Komisja mogła działać skuteczniej w odniesieniu do braku reakcji władz włoskich na powiadomienie złożone przez władze hiszpańskie w 1994 r., Rzecznik zauważa jednak, że instytucja podjęła kroki w celu zapewnienia właściwego stosowania dyrektywy we Włoszech. Pismo skierowane do władz włoskich przez panią Bonino, wówczas właściwą komisarz, ilustruje te wysiłki.
W świetle powyższych rozważań dalsze uwagi Rzecznika nie wydają się zatem konieczne. Przewodnicząca Komisji Europejskiej zostanie również poinformowana o tej decyzji.
4 Wnioski Na
podstawie dochodzenia Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie tej skargi wydaje się, że Komisja Europejska nie dopuściła się niewłaściwego administrowania.
W związku z tym Rzecznik podjął decyzję o zamknięciu sprawy.
Przewodnicząca Komisji Europejskiej zostanie również poinformowana o tej decyzji.
Z poważaniem,
Jacobie SÖDERMANIE

---

(1) Dyrektywa Rady 92/59/EWG w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, Dz.U. L 228/25 z 11.8.92.

(2) Artykuł 8 ust. 1 dyrektywy 92/59/EWG: „W przypadku gdy państwo członkowskie przyjmuje lub postanawia przyjąć środki nadzwyczajne w celu zapobieżenia, ograniczenia lub nałożenia szczególnych warunków na ewentualne wprowadzanie do obrotu lub stosowanie na własnym terytorium produktu lub partii produktu ze względu na poważne i bezpośrednie zagrożenie [ ] dla zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów, niezwłocznie informuje o tym Komisję [ ].

(3) Ustęp 8 załącznika do dyrektywy 92/59/EWG: „[...] jeżeli [Komisja] uzna to za konieczne i w celu uzupełnienia otrzymanych informacji, może w wyjątkowych okolicznościach wszcząć dochodzenie z urzędu lub zwołać komitet ds. sytuacji nadzwyczajnych [...]”.

(4) Tytuł XIV art. 153 WE