Tło

1. Skarżący jest pracownikiem agencji UE, który jest w trakcie rozwodu z pracownikiem Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI). Para ma dziecko. Właściwy sąd krajowy nakazał, aby dziecko zamieszkiwało z matką (skarżącą) w trakcie postępowania rozwodowego. W postanowieniu tym nie zawarto żadnych tymczasowych ustaleń dotyczących wsparcia finansowego dla dziecka.

2. Mąż skarżącego otrzymuje od EBI dodatek rodzinny i dodatek na dziecko pozostające na utrzymaniu. W następstwie wyroku sądu krajowego skarżąca zwróciła się do EBI o wypłacenie tych dodatków bezpośrednio jej, a nie jej mężowi.

3. EBI stwierdził, że jego przepisy wewnętrzne przewidują, że dodatek rodzinny może być wypłacany wyłącznie członkom personelu EBI; jednakże dodatek na dziecko jest wypłacany osobie sprawującej pieczę nad dzieckiem. Stwierdził on, że orzeczenie sądu odnosiło się wyłącznie do miejsca zamieszkania dziecka i że piecza nad dzieckiem była dzielona między rodziców w oczekiwaniu na ostateczne orzeczenie w postępowaniu rozwodowym. EBI stwierdził, że dodatek na dziecko będzie wypłacany zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. urzędnikowi UE o wyższym wynagrodzeniu podstawowym, którym w tym przypadku jest ojciec. Z tych powodów EBI odrzucił wniosek skarżącego.

4. Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął dochodzenie w sprawie obaw skarżącego, że EBI niesłusznie oparł swoją decyzję o zasiłku na dziecko na pieczy, a nie na legalnym miejscu zamieszkania dziecka. W toku dochodzenia zbadano, czy decyzja ta jest zgodna z przepisami wykonawczymi EBI, a także z przepisami wykonawczymi Komisji Europejskiej dotyczącymi dodatków rodzinnych. W dochodzeniu oceniono również wniosek skarżącej, aby EBI wypłacił jej bezpośrednio co najmniej 50% zasiłków, ponieważ uznano, że sprawuje ona wspólną pieczę nad dzieckiem [1].

Decyzja EBI o przyznaniu dodatku na dziecko opiera się na pieczy nad dzieckiem, a nie na pobycie dziecka

Propozycja Rzecznika Praw Obywatelskich dotycząca rozwiązania

5. Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że decyzja EBI o wypłacie dodatku rodzinnego mężowi skarżącego, w oczekiwaniu na zakończenie toczącego się postępowania rozwodowego, była zgodna z obowiązującymi przepisami.

6. Rzecznik zauważył również, że zgodnie z zasadami EBI [2] dodatek na dziecko jest przyznawany, gdy rodzic faktycznie zapewnia utrzymanie dziecka, co w praktyce oznacza, że dziecko mieszka z rodzicem lub że rodzic pokrywa jego codzienne koszty życia. EBI stwierdził, że w tym przypadku te dwa kryteria nie są zbieżne. EBI zdefiniował swoją interpretację pojęcia pieczy nad dzieckiem jako „wypełnianie obowiązku opieki nad dzieckiem środkami ekonomicznymi”. EBI uznał, że zapewnienie wsparcia finansowego na rzecz dziecka (opieka) ma pierwszeństwo przed kwestią miejsca zamieszkania przy ustalaniu, komu przyznać dodatek na dziecko.

7. Rzecznik Praw Obywatelskich uznał, że taka wykładnia oznaczałaby, że w przypadku podziału pieczy należy również podzielić prawny obowiązek zapewnienia wsparcia finansowego dziecku. Wskazała, że skoro EBI przyznał, iż ojciec dziecka dobrowolnie dzieli koszty utrzymania dziecka, sprawiedliwe byłoby, aby rodzice również dzielili się zasiłkiem na dziecko, dopóki kwestia pieczy nad dzieckiem nie zostanie ostatecznie rozstrzygnięta przez właściwy sąd krajowy.

8. W związku z tym w dniu 29 czerwca 2015 r. Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił następującą propozycję rozwiązania:

„W oczekiwaniu na ostateczną decyzję sądu krajowego w sprawie pieczy nad dzieckiem w toczącym się postępowaniu rozwodowym EBI powinien wypłacić skarżącemu połowę dodatku na dziecko”.

9. Ponadto Rzecznik zachęciła EBI do zmiany przepisów dotyczących zasiłków na dzieci, aby lepiej odzwierciedlić obecną rzeczywistość i praktyki w postępowaniach rozwodowych. Zasugerowała, że EBI mógłby kierować się przepisami Komisji Europejskiej w tej sprawie, które wyraźnie przewidują podział zasiłków w przypadkach, gdy (i) opieka nad dzieckiem jest dzielona między dwie osoby oraz (ii) właściwy organ administracyjny nie wydał nakazu sądowego ani innego nakazu [3].

10. W odpowiedzi z dnia 7 września 2015 r. EBI zgodził się dokonać przeglądu swoich przepisów dotyczących dodatków na dzieci i poinformował Rzecznika Praw Obywatelskich, że zakończy ten proces jak najszybciej. Utrzymywała jednak, że nie może wypłacić skarżącemu połowy dodatku na dziecko bez zmiany ogólnych przepisów dotyczących personelu, ponieważ stanowiłoby to naruszenie zasady równego traktowania i mogłoby zostać zakwestionowane na drodze prawnej.

11. Skarżąca z zadowoleniem przyjęła proponowane zmiany w przepisach EBI, ale wyraziła niezadowolenie z faktu, że EBI odmówił jej przyznania połowy dodatku na dziecko.

Zalecenie Rzecznika Praw Obywatelskich 

12. Rzecznik z zadowoleniem przyjął zobowiązanie EBI do zmiany przepisów dotyczących dodatków na dzieci i wezwał go do jak najszybszego zakończenia tego procesu. Wyraziła jednak ubolewanie, że EBI odrzucił jej propozycję rozwiązania.

13. Wbrew stanowisku EBI Rzecznik nie uznał, że EBI dyskryminowałby innych pracowników EBI i ich małżonków, gdyby wypłacał skarżącemu połowę dodatku na dziecko, ponieważ nic nie stałoby na przeszkodzie, aby EBI potraktował ich tak samo jak skarżącego. EBI nie zakwestionował opinii Rzecznika Praw Obywatelskich, że chociaż zasady EBI nie przewidują wyraźnie podziału dodatku na dziecko, nie wykluczają również tej możliwości. Ponadto Rzecznik nie zgodził się, że możliwość zaskarżenia powinna zniechęcać EBI do podejmowania decyzji, która byłaby prawidłowa i sprawiedliwa.

14. Rzecznik wskazał ponadto, że biorąc pod uwagę okoliczności tej konkretnej sprawy - a mianowicie, gdy wydano formalną decyzję w sprawie pobytu dziecka, a właściwe sądy krajowe uznały, że oboje rodzice powinni przyczyniać się do utrzymania dziecka - wydaje się proporcjonalne i rozsądne, aby połowa dodatku na dziecko pozostające na utrzymaniu była wypłacana każdej z osób sprawujących wspólnie pieczę nad dzieckiem.

15. Rzecznik stwierdziła, że argumenty EBI przemawiające za odrzuceniem jej propozycji rozwiązania nie były przekonujące. Uznała, że podejście przyjęte przez EBI było nieprawidłowe i niesprawiedliwe wobec skarżącego oraz nie było zgodne z jego własnymi przepisami. Stwierdziła, że stanowiło to niewłaściwe administrowanie.

16. W związku z tym w dniu 18 lipca 2016 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wydał zalecenie, zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, aby:

„W oczekiwaniu na ostateczne orzeczenie sądu krajowego w sprawie pieczy nad dzieckiem w toczącym się postępowaniu rozwodowym Europejski Bank Inwestycyjny powinien, od dnia otrzymania niniejszego zalecenia, wypłacić skarżącemu połowę dodatku na dziecko”.

17. Ponadto przedstawiła następującą sugestię dotyczącą poprawy:

„Europejski Bank Inwestycyjny powinien jak najszybciej zmienić swoje przepisy wewnętrzne dotyczące zasiłków na dziecko, aby wyraźnie określić sytuacje wspólnej pieczy nad dzieckiem i sytuacje z tym związane”.

18. W odniesieniu do propozycji poprawy EBI odpowiedział Rzecznikowi Praw Obywatelskich w dniu 29 grudnia 2016 r., stwierdzając, że jest zaangażowany w trwający „dialog międzyinstytucjonalny” z przedstawicielami głównych instytucji UE. Dialog ten ma między innymi na celu zreformowanie przepisów dotyczących sposobu ustalania osoby otrzymującej zasiłek na dziecko w przypadku separacji/rozwodu [4]. Proces ten nadal trwa.

19. EBI oświadczył, że jest gotów dokonać przeglądu regulaminu pracowniczego w celu dostosowania go do nowych przepisów wynikających z dialogu międzyinstytucjonalnego, jak tylko zostaną one sfinalizowane [5].

20. Jeżeli chodzi o zalecenie Rzecznika dotyczące wypłaty skarżącemu połowy dodatku na dziecko, EBI powtórzył swoją opinię, że nie jest to możliwe zgodnie z obowiązującymi przepisami. EBI uznał, że może przenieść zasiłek na osobę inną niż jego pracownicy tylko wtedy, gdy ustawa lub decyzja sądu lub właściwego organu administracyjnego umieszcza dziecko pod opieką tej osoby. Dodał, że ponieważ orzeczenie sądu w niniejszej sprawie nie przyznało skarżącemu pieczy nad dzieckiem, a jedynie potwierdziło wspólną pieczę nad obojgiem rodziców, jego decyzja w sprawie dodatku była zgodna z obowiązującym regulaminem pracowniczym. W związku z tym wdrożenie zalecenia Rzecznika stanowiłoby, zdaniem EBI, naruszenie obecnie obowiązujących przepisów.

21. W swoich uwagach skarżąca nie zgodziła się z opinią EBI i odniosła się do przedstawionych wcześniej argumentów.

Dalsze działania po zaleceniu Rzecznika Praw Obywatelskich 

22. W dniu 21 listopada 2016 r. sąd krajowy przyznał rozwód skarżącej i jej byłemu mężowi oraz orzekł, że oboje rodzice powinni być odpowiedzialni za opiekę nad dzieckiem [6]. W orzeczeniu sądu ustalono, że miejsce zamieszkania dziecka znajduje się pod adresem matki. Ponadto sąd ustalił, że koszty utrzymania dziecka powinny być ponoszone przez oboje rodziców.

23. Wyrok sądu nie jest prawomocny, ponieważ zaskarżył go były mąż skarżącego. Zdaniem skarżącego odwołanie dotyczyło wyłącznie rozwiązania małżeństwa, a nie ustaleń dotyczących dziecka.

24. Skarżący poinformował EBI i Rzecznika Praw Obywatelskich o tym wyroku w dniu 23 lutego 2017 r. Zespół dochodzeniowy Rzecznika zwrócił się następnie do EBI o rozważenie przeglądu jego stanowiska w świetle wyroku.

25. W odpowiedzi z dnia 31 maja 2017 r. EBI stwierdził, że w wyroku każdemu z rodziców przyznano równą i nieograniczoną „władzę rodzicielską” oraz że co do zasady w takich przypadkach oboje rodzice są w pełni odpowiedzialni za edukację dziecka [7]. Ponadto w wyroku stwierdzono, że oboje rodzice ponoszą koszty utrzymania dziecka i jego wychowania. Zdaniem EBI w wyroku Trybunału nic nie wskazuje na to, w jaki sposób (a w szczególności komu) należy wypłacać świadczenia finansowe.

26. Jeżeli chodzi o miejsce zamieszkania, EBI argumentował, że jest to kwestia prawna odrębna od władzy rodzicielskiej. W tym przypadku sąd przyznał obojgu rodzicom pełną władzę rodzicielską, ale orzekł, że dziecko powinno mieszkać z matką (skarżącym). W związku z tym decyzja o pobycie nie oznacza, że skarżący ma „pełną władzę rodzicielską” ani wyłączny obowiązek opieki nad dzieckiem.

27. Jeżeli chodzi o wsparcie finansowe, EBI zauważył, że w wyroku sądu nie podjęto żadnej konkretnej decyzji w odniesieniu do któregokolwiek z przedsiębiorstw dominujących. Dodał, że sąd nie zajął żadnego stanowiska w sprawie podziału dodatków lub wsparcia finansowego (utrzymania). W związku z tym decyzja EBI w sprawie dodatku na dziecko musiała opierać się na własnych mających zastosowanie przepisach, tj. regulaminie pracowniczym EBI. Twierdził on, że przepisy te – o ile i dopóki nie zostaną zmienione – uniemożliwiają mu przekazanie zasiłku na dziecko osobie trzeciej, chyba że dziecko pozostające na utrzymaniu zostało umieszczone pod opieką innej osoby na mocy ustawy lub decyzji sądów lub właściwego organu administracyjnego.

28. Ponadto EBI podtrzymał swoje zobowiązanie do dokonania przeglądu przepisów dotyczących dodatków na dzieci w celu ich udoskonalenia i aktualizacji, zgodnie z przepisami i najlepszymi praktykami innych instytucji i organów UE, zgodnie z zaleceniem Rzecznika Praw Obywatelskich. Wyjaśniła, że przed zmianą własnych przepisów chciałaby poczekać na wynik dialogu międzyinstytucjonalnego, tak aby jej przepisy były zgodne z przepisami i najlepszymi praktykami innych instytucji i organów UE.

29. W swoich uwagach dotyczących dalszej odpowiedzi EBI skarżąca wskazała, że EBI przyznał, iż piecza nad dzieckiem jest dzielona i że oboje rodzice ponoszą koszty alimentów na dziecko, ale nadal odmówił przyznania jej połowy dodatku na dziecko. Jej zdaniem EBI nie był skłonny do wykonania wyroku sądu, a także nie był przygotowany do uwzględnienia porozumień osiągniętych przez strony [8]. Ponadto EBI nie poczynił żadnych postępów w zmianie swoich przepisów dotyczących tego, kiedy należy podzielić zasiłek na dziecko, zgodnie z zaleceniem Rzecznika Praw Obywatelskich, mimo że w odpowiedzi z dnia 7 września 2015 r. udzielił Rzecznikowi Praw Obywatelskich stanowczych zapewnień, że to uczyni.

Ocena Rzecznika po wydaniu zalecenia i po dalszym rozwoju sytuacji

30. Rzecznik jest rozczarowana faktem, że EBI odrzucił jej zalecenie wypłaty skarżącemu połowy dodatku na dziecko. W trakcie dochodzenia Rzecznik miał trzy możliwości [9] wyrażenia zgody na sprawiedliwe rozwiązanie tej skargi. Składająca petycję uważa, że podane przez EBI powody niewdrożenia jej zalecenia nie są wystarczająco przekonujące, aby zmienić lub wycofać jej pierwotne stwierdzenie niewłaściwego administrowania.

31. Jak wskazano wcześniej [10], Rzecznik uważa, że EBI mógłby wypłacić skarżącemu połowę dodatku na dziecko bez konieczności zmiany swoich przepisów wewnętrznych. Nawet jeśli regulamin pracowniczy EBI nie przewiduje wyraźnie podziału dodatku na dziecko, nie wyklucza również tej możliwości. Przepisy te, tak jak obecnie, wdrażają po prostu zasadę, zgodnie z którą w przypadku gdy dziecko pozostające na utrzymaniu zostaje umieszczone pod opieką osoby innej niż pracownik EBI, to ta osoba powinna otrzymywać dodatek, który ma na celu pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem dziecka. Zdaniem Rzecznika to samo powinno mieć zastosowanie w przypadkach, w których opieka rodzicielska nad dzieckiem jest sprawowana przez oboje rodziców – jak w tym przypadku – i w których w związku z tym rodzice mają wspólne obowiązki w zakresie świadczeń alimentacyjnych na rzecz swojego dziecka.

32. Fakt, że EBI, pomimo uznania, iż w wyroku sądowym faktycznie nałożono na oboje rodziców obowiązek zapewnienia alimentów na dziecko i ustalono wspólną opiekę, nadal nie zgadza się na wypłacenie skarżącemu połowy zasiłku na dziecko, stoi w sprzeczności z własną interpretacją pojęcia opieki przez EBI jako „wykonywania obowiązku opieki nad dzieckiem za pomocą środków ekonomicznych [11], który to obowiązek w tym przypadku wypełniają oboje rodzice.

33. Sam EBI uznał [12], że główną kwestią, o którą chodzi, jest bardziej sprawiedliwe traktowanie niż legalność. W tym kontekście Rzecznik jest rozczarowany, że jego podejście do tej sprawy jest nadal niesprawiedliwe. Uczciwym rozwiązaniem w przypadkach takich jak ten, w którym oboje rodzice de facto dzielą pieczę na równych lub prawie równych zasadach, byłoby to, że każde z nich powinno otrzymać połowę zasiłku na dziecko.

34. Rzecznik Praw Obywatelskich od dawna uważa, że dobra administracja oznacza sprawiedliwą administrację. Oznacza to, że administracje muszą czasami wyjść poza argumenty czysto prawne i przyjąć szerszą perspektywę, opartą na zasadach dobrej administracji i sprawiedliwości. Gdy dana osoba jest niesprawiedliwie traktowana przez administrację, Rzecznik uważa, że jej zadaniem jest interpretacja odpowiedniego prawa w sposób, który prowadzi do sprawiedliwego i uczciwego rezultatu. W przypadku gdy nie jest możliwe dokonanie wykładni prawa w sposób zapewniający sprawiedliwy wynik, Rzecznik Praw Obywatelskich będzie opowiadał się za zmianą prawa. W tym konkretnym przypadku Rzecznik wyraża zadowolenie, że możliwe jest interpretowanie obecnych przepisów EBI w sposób, który prowadzi do sprawiedliwego i uczciwego rezultatu.

35. Zgodnie z sugestią Rzecznika Praw Obywatelskich – przedstawioną w dniu 29 czerwca 2015 r. i ponownie w dniu 18 lipca 2016 r. – EBI powinien zmienić swoje przepisy wewnętrzne, aby wyraźnie zająć się rodzajem sytuacji, która pojawia się w niniejszej skardze. Niestety ponad dwa lata później proces ten nadal trwa i jest uzależniony od „dialogu międzyinstytucjonalnego”, który ma nieokreślony termin zakończenia i nieznany wynik. Rzecznik nie może zatem zaakceptować faktu, że EBI powinien nadal odmawiać zastosowania się do jej zalecenia do czasu dokonania przeglądu jego przepisów wewnętrznych.

36. Rzecznik podtrzymuje swoją opinię, że podejście EBI było niesprawiedliwe wobec skarżącego. W związku z tym zamyka to dochodzenie wnioskiem, że EBI nie przedstawił przekonującego wyjaśnienia, dlaczego odmówił przyjęcia jej zalecenia dotyczącego wypłaty skarżącemu połowy dodatku na dziecko. W związku z tym podtrzymuje ona swoje pierwotne stwierdzenie niewłaściwego administrowania ze strony EBI.  

37. Rzecznik oczekuje jednak, że EBI przyspieszy trwający proces zmiany swoich przepisów wewnętrznych, w związku z czym ponawia swoją sugestię dotyczącą poprawy.

Wnioski

Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik zamyka je następującym wnioskiem:

Europejski Bank Inwestycyjny nie przyjął zalecenia Rzecznika dotyczącego wypłaty skarżącemu połowy dodatku na dziecko i nie przedstawił przekonujących powodów. W związku z tym Rzecznik podtrzymuje swoje stwierdzenie niewłaściwego administrowania ze strony Europejskiego Banku Inwestycyjnego.

Skarżący i Europejski Bank Inwestycyjny zostaną poinformowani o tej decyzji.

Propozycja poprawy

Europejski Bank Inwestycyjny powinien kontynuować i intensyfikować wysiłki na rzecz jak najszybszej zmiany swoich wewnętrznych przepisów dotyczących zasiłków na dziecko, aby wyraźnie określić sytuacje wspólnej pieczy nad dzieckiem i powiązane sytuacje.

Emily O'Reilly

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

Strasburg, 17 listopada 2017 r.

^[1] Więcej informacji na temat kontekstu skargi, argumentów stron i dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich można znaleźć w pełnym tekście propozycji Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącej rozwiązania dostępnej pod adresem: www.ombudsman.europa.eu/cases/solution.faces/pl/69046/html.bookmark oraz pełny tekst zalecenia Rzecznika Praw Obywatelskich dostępny pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/cases/recommendation.faces/en/69347/html.bookmark.

^[2] Artykuł 2.2.5 regulaminu pracowniczego EBI stanowi, że: „W przypadku gdy dziecko pozostające na utrzymaniu zostaje umieszczone pod opieką innej osoby na mocy ustawy lub decyzji sądów lub właściwego organu administracyjnego, dodatek na dziecko pozostające na utrzymaniu i dodatek edukacyjny wypłaca się bezpośrednio tej osobie na rachunek i w imieniu pracownika”.

[3] Art. 3 decyzji Komisji w sprawie ogólnych przepisów wykonawczych do art. 67 i 68 regulaminu pracowniczego oraz art. 1, 2 i 3 załącznika VII do tego regulaminu, C (2004) 1364.

[4] Zasady, o których mowa w niniejszym dokumencie, są określone we wnioskach 220/2004 Kolegium Szefów Administracji. Kolegium Szefów Administracji jest organem międzyinstytucjonalnym składającym się z najwyższych urzędników administracji instytucji i organów UE (Parlamentu Europejskiego, Komisji Europejskiej, Rady Unii Europejskiej, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów, Europejskiego Inspektora Ochrony Danych i Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich). Kolegium Szefów Administracji ma na celu zapewnienie spójnej interpretacji i wdrażania regulaminu pracowniczego oraz innych kwestii administracyjnych. Jego decyzje stanowią najwyższy szczebel podejmowania decyzji administracyjnych.

[5] Wśród planowanych zmian w przepisach EBI wymienił: (i) wprowadzenie specjalnej procedury podziału dodatków w przypadku faktycznej separacji, gdy obaj członkowie rodziny są urzędnikami służby cywilnej UE (automatyczny podział w przypadku wspólnego wniosku, jednostronne wnioski do rozpatrzenia na zasadzie ad hoc); oraz (ii) przepis wyjaśniający, w jaki sposób EBI powinien reagować w przypadku decyzji sądu krajowego lub krajowego organu administracyjnego. W odniesieniu do tego ostatniego przepisu EBI: a) wykonuje decyzję krajową, w przypadku gdy stwierdza, że uprawnienia powinny zostać podzielone; lub b) nadal wypłacać pracownikowi pełną kwotę zasiłków, jeżeli w decyzji nie określono, że zasiłki lub piecza nad dzieckiem powinny zostać podzielone, a jedynie potwierdzono wspólną odpowiedzialność rodziców.

[6] Zgodnie z planem edukacyjnym/rodzicielskim z dnia 28 października 2016 r. i podpisanym przez oboje rodziców. Sąd ustalił również kontakty rodziców z dzieckiem, zgodnie z planem kształcenia/rodzicielstwa, o którym mowa powyżej, oraz umową podpisaną przez rodziców w dniu 7 września 2016 r.

[7] EBI wskazał również, że w wyroku sądu odniesiono się do pojęć „organu rodzicielskiego” i „kontaktów między rodzicami a dziećmi”, a nie „opieki” i „utrzymania”, co jest sformułowaniem stosowanym w regulaminie pracowniczym EBI.

[8] Zob. przypis 6 powyżej.

[9] Oprócz propozycji rozwiązania i późniejszego zalecenia, w którym powtórzono stwierdzenie niewłaściwego administrowania, Rzecznik umożliwiła EBI ponowne rozważenie swojego stanowiska w oparciu o orzeczenie sądu.

[10] Zob. pkt 19 propozycji Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącej rozwiązania oraz pkt 15 i 18 zalecenia Rzecznika Praw Obywatelskich.

[11] Zob. pkt 6 powyżej.

[12] Pismo z dnia 30 września 2014 r. do Rzecznika Praw Obywatelskich, pkt 5.2.1. EBI uznał, że skarżący zakwestionował rzetelność decyzji EBI, a nie jej legalność, ponieważ skarżący otrzymał obowiązujące ramy regulacyjne, a decyzja EBI została podjęta zgodnie z tymi zasadami.