Kontekst skargi

1. Skarżący rozpoczął pracę w Europejskim Banku Inwestycyjnym („EBI”) w Luksemburgu w połowie sierpnia 2015 r. Jej czteroletnia umowa podlegała sześciomiesięcznemu okresowi próbnemu. Skarżąca przeprowadziła się z dwójką dzieci do Luksemburga i zapisała je do prywatnej szkoły w tym kraju.

2. W ciągu pierwszych sześciu miesięcy zatrudnienia skarżąca była rzekomo nękana i nękana psychicznie przez swojego bezpośredniego przełożonego. Była niezadowolona ze swojej przełożonej oceny śródokresowej ´s.

3. W dniu 15 stycznia 2016 r. skarżąca została poinformowana, że jej okres próbny nie zakończył się pomyślnie i że jej umowa o pracę wygaśnie w dniu 15 lutego 2016 r.

4. W piśmie do EBI z dnia 15 lutego 2016 r. (otrzymanym w dniu 16 lutego 2016 r.) prawnik skarżącego´s zakwestionował rozwiązanie umowy skarżącego´s i stwierdził, że skarżący zamierza rozpocząć „postępowanie pojednawcze´ przewidziane w art. 41 regulaminu pracowniczego EBI [1].

5. W dniu 29 lutego 2016 r. EBI odpowiedział, że skarżący nie jest już uprawniony do wszczęcia „postępowania pojednawczego”, ponieważ jest ono „zastrzeżone” dla pracowników EBI. Dodała, że powinna była wszcząć postępowanie przed faktycznym rozwiązaniem umowy. Ponieważ nie uczyniła tego, pomimo porady udzielonej jej w tym zakresie przez dział prawny EIB´s, instytucja uznała jej wniosek o wszczęcie postępowania pojednawczego za niedopuszczalny.

6. Po wysłaniu dwóch pism do prezesa EIB´s w dniach 23 lutego i 10 marca 2016 r.[2] (które, jak się wydaje, zostały zignorowane) skarżący w dniu 13 kwietnia 2016 r. złożył skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich. Twierdziła, że (i) padła ofiarą nękania i zastraszania, (ii) została niesłusznie zwolniona oraz (iii) otrzymała błędne informacje na temat procedury składania skarg, która została nieprawidłowo zastosowana. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął dochodzenie w sprawie trzeciego aspektu skargi. Zwróciła się do EBI o udzielenie odpowiedzi na zarzut, że niesłusznie odmówił skarżącemu skorzystania z procedury przewidzianej w art. 41 regulaminu pracowniczego banku.

7. W swojej (wstępnej) odpowiedzi skierowanej do Rzecznika Praw Obywatelskich EBI argumentował, że wszystkie niezbędne informacje na temat sposobu wszczęcia postępowania zostały przekazane skarżącemu podczas spotkania, które odbyło się w dniu 21 stycznia 2016 r. Ponadto pismem z dnia 2 maja 2016 r. EBI zaproponował wypłatę byłemu pracownikowi miesięcznego wynagrodzenia. EBI stwierdził, że interpretuje art. 41 regulaminu pracowniczego EBI jako mający zastosowanie do personelu czynnego zawodowo, nieaktywnego zawodowo (pracowników przebywających na urlopie bezpłatnym) i byłych pracowników otrzymujących emeryturę EBI. EBI nie wszczyna jednak postępowania pojednawczego na wniosek byłych pracowników, którzy zakończyli stosunek pracy z EBI. Te ostatnie mogą wystąpić z wnioskiem o rozpatrzenie ich sprawy w ramach procedury pojednawczej do dnia zakończenia ich zatrudnienia w EBI [3].

Bezprawna odmowa skorzystania z procedury przewidzianej w art. 41 regulaminu pracowniczego Bank´s

Propozycja Rzecznika Praw Obywatelskich dotycząca rozwiązania

8. Proponując rozwiązanie, Rzecznik uwzględnił argumenty i opinie przedstawione przez strony. Zauważając, że wyłącznie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) jest uprawniony do autorytatywnej wykładni prawa UE, Rzecznik uznał interpretację art. 41 regulaminu pracowniczego EBI´s za błędną.

9. Rzecznik zauważył, że w art. 41 nie rozróżnia się czynnych i byłych pracowników (którzy nie otrzymują emerytury EBI). Uznała ona również, że brzmienie tego artykułu nie potwierdza argumentu EBI, zgodnie z którym prawo jednostek, takich jak skarżący, do wszczęcia postępowania pojednawczego wygasa natychmiast po rozwiązaniu umowy o pracę. Interpretacja dokonana przez EBI wydawała się również naruszać zasadę patere legem quam ipse fecisti [4], która wymaga, aby każdy organ przestrzegał własnych przepisów. Uchwalając art. 41 regulaminu pracowniczego EBI, EBI zobowiązał się bowiem do podjęcia próby polubownego rozwiązania wszelkich sporów między nim a jego (obecnymi lub byłymi) pracownikami w drodze postępowania pojednawczego.

10. Rzecznik Praw Obywatelskich uznał, że nadrzędne znaczenie ma przestrzeganie zasady równego traktowania. Według Rzecznika Praw Obywatelskich interpretacja art. 41 przez EIB´s faktycznie prowadzi do sytuacji, w której pracownicy na tyle szczęśliwi, aby móc powołać się na procedurę pojednawczą przed wygaśnięciem ich umów, byliby traktowani lepiej niż ci, którzy nie są w stanie tego zrobić (na przykład dlatego, że akt niekorzystny pojawia się na kilka dni przed wygaśnięciem ich umowy). W świetle wstępnych ustaleń Rzecznik przedstawiła EBI następującą propozycję rozwiązania:

„Rzecznik proponuje, aby EBI (i) uznał wniosek skarżącego o postępowanie pojednawcze na podstawie art. 41 regulaminu pracowniczego EBI z dnia 10 marca 2016 r. za dopuszczalny oraz (ii) niezwłocznie wszczął postępowanie pojednawcze.

Postępowanie pojednawcze powinno obejmować kwestie domniemanego niesprawiedliwego zwolnienia i domniemanego molestowania.

Rzecznik proponuje ponadto, aby w ramach dodatkowego gestu dobrej woli EBI wypłacił skarżącemu dodatkowe miesięczne wynagrodzenie, zgodnie z propozycją EBI zawartą w piśmie z dnia 2 maja 2016 r. Wypłaty tej należy dokonać jak najszybciej i bez uszczerbku dla ostatecznego wyniku procedury pojednawczej na mocy art. 41 regulaminu pracowniczego EBI.”

11. W odpowiedzi skierowanej do Rzecznika EBI stwierdził, że zgadza się z sugestią Rzecznika dotyczącą wszczęcia postępowania pojednawczego na podstawie art. 41 w odniesieniu do kwestii nieuzasadnionego zwolnienia. W odniesieniu do kwestii mobbingu EBI zasugerował, aby skarżący wszczął specjalną procedurę uregulowaną w polityce „godności w pracy”, ponieważ dochodzenia w sprawie zarzutów dotyczących mobbingu w EBI są regulowane tą polityką. EBI zgodził się również wypłacić skarżącemu dodatkowe miesięczne wynagrodzenie. Ponadto zaproponowała, że zwróci skarżącej koszty czesnego jej dzieci do lipca 2016 r., po otrzymaniu odpowiednich faktur. EBI poinformował skarżącego o powyższym w odrębnym piśmie.

12. Skarżący był początkowo bardzo zadowolony z wyniku dochodzenia. Wyraziła głęboką wdzięczność Rzecznikowi Praw Obywatelskich i jego pracownikom za ich pracę. Poinformowała jednak później Rzecznika Praw Obywatelskich, że jest niezadowolona ze sposobu, w jaki EBI prowadzi procedurę „Godność w pracy”. Zapytała w szczególności, czy jej sprawa jest rozpatrywana w sposób poufny.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich po przedstawieniu propozycji rozwiązania

13. Rzecznik zwraca uwagę, że dochodzenie to dotyczyło niewszczęcia przez Bank postępowania pojednawczego. Bank zgodził się na przeprowadzenie tej procedury w związku z domniemanym niesprawiedliwym zwolnieniem i dokonał płatności sugerowanych przez Rzecznika na rzecz skarżącego. Zaproponowała również, że zwróci skarżącej koszty czesnego jej dzieci. Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje decyzję EBI. Ponadto uważa ona za zasadne wyjaśnienie Banku, zgodnie z którym nie może on badać kwestii mobbingu w ramach postępowania pojednawczego, ponieważ kwestie te podlegają innym zasadom, a mianowicie polityce Banku „Godność w pracy”.

14. Ponieważ dochodzenie Rzecznika Praw Obywatelskich koncentrowało się wyłącznie na procedurze pojednawczej, Rzecznik nie rozszerzy jej na tym etapie na inną procedurę regulowaną polityką Banku „Godność w pracy”. Ponadto postępowanie w sprawie „godności w pracy” zostało wszczęte po tym, jak Bank odpowiedział na propozycję Rzecznika dotyczącą rozwiązania w zakresie postępowania pojednawczego. Niemniej jednak skarżąca może złożyć do Rzecznika Praw Obywatelskich nową skargę dotyczącą postępowania wszczętego w celu zbadania domniemanego molestowania, jeżeli uzna, że postępowanie EBI stanowi niewłaściwe administrowanie.

Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznik zamyka tę sprawę następującym wnioskiem:

Rzecznik uważa, że znaleziono rozwiązanie.

Skarżący i Europejski Bank Inwestycyjny zostaną poinformowani o niniejszej decyzji.

Emily O'Reilly

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

Strasburg, dnia 31.10.2017 r.

[1] Artykuł 41 regulaminu pracowniczego EBI stanowi: „Spory jakiegokolwiek rodzaju między Bankiem a poszczególnymi członkami personelu są wnoszone do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wszelkie postępowania wszczęte przez pracownika w związku ze skargą Banku, która mogłaby być dla niego niekorzystna, należy wszcząć w terminie trzech miesięcy.

Poza postępowaniem wszczętym przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej przed wszczęciem jakiegokolwiek postępowania przed komisją pojednawczą Banku dąży się do polubownego rozstrzygnięcia sporów innych niż wynikające ze stosowania środków dyscyplinarnych przewidzianych w art. 38.

Wniosek o przeprowadzenie postępowania pojednawczego należy złożyć w terminie trzech miesięcy od dnia zaistnienia okoliczności faktycznych lub powiadomienia o działaniach leżących u podstaw sporu [...]”(podkreślenie dodane).”

[2] W piśmie z dnia 10 marca 2016 r. skarżący stwierdził między innymi, że „[n]iniejszym formalnie wszczynam postępowanie na podstawie art. 41”.

[3] Więcej informacji na temat kontekstu skargi, argumentów stron i dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich można znaleźć w pełnym tekście propozycji Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącej rozwiązania, dostępnym pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/cases/solution.faces/en/85249/html.bookmark

[4] Zdanie to można luźno przetłumaczyć w następujący sposób: przestrzegaj prawa, które sam ustanowiłeś.