Okoliczności powstania skargi

1. Skarżący jest obywatelem Estonii. Uznał on, że sądy krajowe w Estonii naruszyły europejską konwencję praw człowieka (zwaną dalej „konwencją”) i Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej (zwaną dalej „Kartą”) przy rozpatrywaniu jego sprawy [1]. Skarżący zwrócił się do szeregu organów krajowych (takich jak estoński Rzecznik Praw Obywatelskich i policja bezpieczeństwa), ale bezskutecznie.

2. W dniu 24 lutego 2016 r. skarżący skierował do Komisji pismo. W dniu 13 kwietnia 2016 r. Komisja odpowiedziała, wyrażając współczucie dla jego sytuacji, ale dodając, że nie ma kompetencji do interweniowania. Komisja wyjaśniła, że nie może interweniować w rozpatrywaniu indywidualnych spraw przed sądami krajowymi, co wchodzi w zakres wyłącznych kompetencji państw członkowskich. Ponadto karta ma zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy państwa członkowskie stosują prawo Unii. Ponieważ na razie nie istnieją normy prawne na szczeblu UE regulujące sposób, w jaki sędziowie krajowi podejmują decyzje w postępowaniu karnym, karta nie miała zastosowania w przedmiotowej sprawie. Jeżeli jednak skarżący uważa, że jego prawa przewidziane w konwencji zostały naruszone, może zwrócić się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w ciągu sześciu miesięcy od wyczerpania krajowych środków odwoławczych. Komisja wyraziła ubolewanie, że nie może pomóc skarżącemu i zasugerowała, aby zwrócił się o poradę prawną do prawnika.

3. W dniu 15 kwietnia 2016 r. skarżący ponownie skierował do Komisji pismo, w którym zasadniczo powtórzył swoje wcześniejsze poglądy. Komisja odpowiedziała na to pismo w dniu 8 czerwca 2016 r. Komisja odniosła się do swojej wcześniejszej odpowiedzi, wyjaśniając ponownie, że z odpowiednich postanowień Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wynika, iż nie ma kompetencji do interweniowania w tej sprawie. Powtórzyła również informacje dotyczące Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i zasugerowała, że skarżący mógłby rozważyć zwrócenie się do adwokata. Ponadto Komisja ufała, że informacje były pomocne i że zdołała wyjaśnić skarżącemu swoją sytuację prawną.

4. W dniu 15 czerwca 2016 r. skarżący odpowiedział Komisji. Odniósł się do swoich kontaktów z EuropeDirect, która rzekomo udzieliła mu bardzo różnych informacji. W związku z tym zwrócił się do Komisji o ponowne rozważenie jej stanowiska.

5. Według skarżącego jego wiadomość e-mail z dnia 15 czerwca 2016 r. pozostała bez odpowiedzi: otrzymał on jedynie automatyczne potwierdzenie odbioru tego samego dnia. Skarżący wydawał się ponadto krytykować merytoryczne stanowisko Komisji.

Dochodzenie

6. Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął dochodzenie w sprawie skargi i zidentyfikował następujące zarzuty i roszczenia:

1) Komisja nie udzieliła odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia 15 czerwca 2016 r.

2) Komisja powinna odpowiedzieć na pismo skarżącego z dnia 15 czerwca 2016 r.

7. W trakcie dochodzenia zespół dochodzeniowy Rzecznika otrzymał odpowiedź Komisji na skargę, a następnie uwagi skarżącego w odpowiedzi na odpowiedź Komisji. Prowadząc dochodzenie, zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich wziął pod uwagę argumenty i opinie przedstawione przez strony.

Zarzut braku odpowiedzi

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

8. W swojej odpowiedzi Komisja odniosła się do swoich wcześniejszych odpowiedzi udzielonych skarżącemu i powtórzyła, że niestety nie ma kompetencji do interweniowania w tej sprawie. Zgodnie z odpowiednimi przepisami Kodeksu dobrego postępowania administracyjnego Komisja poinformowała również skarżącego o zamiarze przerwania korespondencji z nim w tej sprawie, ponieważ udzielono odpowiedzi na wszystkie poruszone kwestie.

9. W swoich uwagach skarżący podziękował służbom Rzecznika Praw Obywatelskich i uznał, że przedstawił wystarczające dowody, aby wykazać, że w Estonii naruszono wiele praw przewidzianych w Karcie i w Konwencji. Odniósł się również do własnej sprawy sądowej, która rzekomo doprowadziła do jego nieuzasadnionego uwięzienia. Ponadto uznał za niespójne, że w 2016 r. Komisja była bardzo aktywna wobec Polski w odniesieniu do domniemanych naruszeń praw podstawowych w tym kraju, ale nie wydawała się dbać o Estonię, „w której sądownictwo jest nadal podobne do sądownictwa Związku Radzieckiego”. Skarżący uznał również, że ustalenie Komisji, zgodnie z którym nie jest ona uprawniona do interweniowania w sprawach rozpatrywanych przez sądy krajowe, nie jest prawidłowe: w przeciwnym razie prawo do rzetelnego procesu sądowego byłoby po prostu „piekłem na niebie”. Na koniec odniósł się do przemówienia wiceprzewodniczącego Fransa Timmermansa, a także do rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 13 kwietnia 2016 r., w której Komisja powinna działać jako strażnik demokracji, praworządności i poszanowania praw podstawowych wobec wszystkich państw członkowskich.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

10. Komisja udzieliła odpowiedzi na to pismo. Co do istoty wyjaśnił zasadniczo, że (i) zgodnie z prawem UE nie ma kompetencji do działania jako organ odwoławczy od decyzji podjętych przez sądy krajowe; (ii) Karta nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie; oraz (iii) jeżeli skarżący uważa, że jego prawa przewidziane w konwencji zostały naruszone, może zwrócić się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka po wyczerpaniu krajowych środków odwoławczych. Komisja (iv) udzieliła również porady skarżącemu, sugerując mu, aby zwrócił się do adwokata.

11. Wyjaśnienia te są prawidłowe, pomocne i zgodne z ustawowymi uprawnieniami Komisji. Należy również zauważyć, że skarżący zwrócił się w tej sprawie do estońskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.

12. W odniesieniu do uwag skarżącego dotyczących działań Komisji wobec innych państw członkowskich, a nie Estonii, należy zauważyć, że ramy Komisji na rzecz praworządności mają na celu ocenę, czy istnieją wyraźne przesłanki wskazujące na systemowe zagrożenie dla praworządności, podczas gdy nie ustanawiają dla Komisji żadnych uprawnień do interweniowania w indywidualnych sporach.

13. W świetle powyższego sprawa zostaje zamknięta jako rozstrzygnięta.

Wnioski

Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi sprawa zostaje zamknięta z następującym wnioskiem [2]:

Sprawa została rozstrzygnięta.

Skarżący i Komisja zostaną poinformowani o tej decyzji.

Strasburg, 24 listopada 2016 r.

Marta Hirsch-Ziembińska

Dział 1 – Dochodzenia i ICT

[1] Jego zdaniem został on niesłusznie skazany za przestępstwo, którego nie popełnił.

[2] Informacje na temat procedury odwoławczej Rzecznika Praw Obywatelskich można znaleźć na stronie internetowej http://www.ombudsman.europa.eu/en/atyourservice/complainantsrights.faces.