Okoliczności powstania skargi

1. Sprawa dotyczyła odrzucenia przez Komisję skargi w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Zjednoczonemu Królestwu i Cyprowi w związku z nieprzestrzeganiem przepisów UE dotyczących swobodnego przepływu prawników w UE.

2. Skarżący początkowo kwalifikował się jako prawnik na Cyprze, a następnie zawiesił członkostwo w cypryjskiej izbie adwokackiej. Zdecydował się ponownie praktykować prawo, tym razem w Wielkiej Brytanii. W tym celu władze Zjednoczonego Królestwa zobowiązały go najpierw do odnowienia licencji prawnika na Cyprze. Jednak według skarżącego, kiedy skontaktował się z władzami cypryjskimi, władze te wymagały od niego wskazania miejsca zamieszkania i praktyki na Cyprze.

3. Ponieważ skarżący nie był w stanie osiedlić się jako prawnik w Zjednoczonym Królestwie, skontaktował się z SOLVIT-em, a także złożył skargę do Komisji przeciwko Zjednoczonemu Królestwu lub władzom cypryjskim w związku z nieprzestrzeganiem przepisów dotyczących swobodnego przepływu prawników.

4. We wrześniu 2011 r. Komisja poinformowała skarżącego, że zamierza odrzucić skargę ze względu na to, że ani władze Zjednoczonego Królestwa, ani władze cypryjskie nie naruszyły prawa UE [1]. Komisja wskazała, że aby móc wykonywać zawód prawnika w Zjednoczonym Królestwie posługując się cypryjskim tytułem zawodowym, skarżący musiał zachować rejestrację jako prawnik we właściwym organie cypryjskim. Uznał on, że w celu wykonywania swoich zadań nadzorczych i regulacyjnych władze cypryjskie były uprawnione do zażądania od skarżącego podania adresu lokalnego i uiszczenia odpowiednich opłat adwokackich.

5. W grudniu 2011 r. SOLVIT poinformował skarżącego, że jego zdaniem prawo Unii nie zostało naruszone. Ponieważ skarżący nie jest już prawnikiem wykonującym zawód zgodnie z prawem cypryjskim, nie można go uznać za "adwokata" zgodnie z dyrektywą 98/5, a zatem nie może on skorzystać z prawa do zarejestrowania się jako prawnik w Zjednoczonym Królestwie (tj. przyjmującym państwie członkowskim) na podstawie tej dyrektywy.

6. Po otrzymaniu wiadomości e-mail od skarżącego Komisja wskazała, że z uwagi na negatywny wynik interwencji SOLVIT-u ponownie rozważy swoje stanowisko i skontaktuje się ze skarżącym w późniejszym terminie. Wobec braku dalszej reakcji ze strony Komisji skarżący skontaktował się z Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich w grudniu 2011 r.

W przedmiocie dochodzenia

7. Rzecznik bezskutecznie próbował rozwiązać sprawę, zwracając się do Komisji w sposób nieformalny. W związku z tym we wrześniu 2012 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął formalne dochodzenie w sprawie następującego zarzutu i roszczenia.

Zarzut

Komisja niesłusznie odrzuciła skargę dotyczącą domniemanego naruszenia przez władze Zjednoczonego Królestwa lub Cypru przepisów dotyczących wykonywania zawodu prawnika w UE.

Roszczenie

Komisja powinna wznowić dochodzenie w sprawie skargi i wszcząć postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko zainteresowanemu państwu członkowskiemu lub zainteresowanym państwom członkowskim.

8. W trakcie dochodzenia Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymał opinię Komisji w sprawie skargi, a następnie uwagi skarżącego w odpowiedzi na opinię Komisji. Jego służby przeprowadziły również kontrolę akt Komisji dotyczących niniejszej sprawy. Prowadząc dochodzenie, Rzecznik uwzględnił argumenty i opinie przedstawione przez strony.

Domniemane błędne odrzucenie skargi w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

9. Skarżący twierdził, że Komisja niesłusznie odrzuciła skargę dotyczącą domniemanego naruszenia przez Zjednoczone Królestwo lub władze cypryjskie przepisów dotyczących wykonywania zawodu prawnika w UE. Uznał on zatem, że Komisja powinna wznowić dochodzenie i wszcząć postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko zainteresowanemu państwu członkowskiemu lub zainteresowanym państwom członkowskim.

10. W swojej opinii Komisja wyjaśniła, że wymagając od skarżącego przedłużenia licencji na wykonywanie zawodu prawnika na Cyprze przed osiedleniem się w Zjednoczonym Królestwie pod tytułem rodzimego państwa członkowskiego zgodnie z dyrektywą 98/5, władze Zjednoczonego Królestwa prawidłowo zastosowały odpowiednie przepisy prawa UE.

11. Jeżeli chodzi o stanowisko władz cypryjskich, Komisja stwierdziła, że wymóg posiadania przez prawników adresu w rodzimym państwie członkowskim nie może sam w sobie być postrzegany jako nieuzasadnione ograniczenie prawa do swobodnego przemieszczania się na mocy odpowiednich przepisów, pod warunkiem że dodatkowe koszty pozostaną proporcjonalne do celu tego wymogu (tj. zapewnienia nadzoru nad prawnikami). Kilka państw członkowskich nakłada podobny wymóg. Ponadto, o ile niektóre państwa członkowskie wymagają oświadczenia, że dany prawnik prowadzi działalność zawodową w tym państwie, o tyle zazwyczaj zezwalają one prawnikom mającym siedzibę za granicą na przekreślenie oświadczenia wskazującego, że prowadzą działalność na terytorium kraju pochodzenia.

12. Jeżeli chodzi o skarżącego, Komisja zauważyła, że przeprowadził się on do Zjednoczonego Królestwa po zerwaniu kontaktów z cypryjską izbą adwokacką i że w związku z tym nie wydaje się już utrzymywać żadnej formy prowadzenia działalności zawodowej na Cyprze. Skarżący próbował następnie przywrócić te powiązania wyłącznie w celu skorzystania z dyrektywy 98/5, nie prowadząc jednak aktywnie żadnej działalności zawodowej na Cyprze w okresie poprzedzającym próbę rejestracji w Zjednoczonym Królestwie.

13. W związku z tym informacje, którymi dysponowała Komisja w momencie zamknięcia sprawy skarżącego, nie wskazywały na naruszenie prawa UE przez władze Zjednoczonego Królestwa lub Cypru. Ponadto, gdy przedstawiciele Rzecznika zbadali akta Komisji, urzędnicy Komisji obecni podczas kontroli wskazali, że w aktach nie ma dowodów na to, że skarżący złożył wniosek o ponowną rejestrację jako prawnik w cypryjskiej izbie adwokackiej. Skarżący ograniczył się do wskazania zamiaru wykonywania zawodu w innym państwie członkowskim, co było powodem odrzucenia jego wniosku przez władze cypryjskie.

14. Ponadto Komisja wskazała, że chociaż w odpowiedziach otrzymanych od władz cypryjskich w kontekście dochodzenia w sprawie skargi dotyczącej naruszenia podniesiono pewne kwestie, które Komisja nadal starała się rozwiązać, kwestie te nie były istotne dla sprawy skarżącego.

15. W swoich uwagach skarżący podniósł, w odniesieniu do stanowiska władz cypryjskich, że w celu uzyskania przedłużenia jego prawa jazdy był zobowiązany do złożenia oświadczenia, że pracuje na Cyprze. Ponieważ jednak zamierzał pracować w Zjednoczonym Królestwie, nie mógł złożyć takiego oświadczenia bez złożenia fałszywego oświadczenia.

16. Skarżący potwierdził również, że nie utrzymuje żadnych powiązań z cypryjską izbą adwokacką. Jego zdaniem nielogiczne byłoby wymaganie od adwokatów jednoczesnego wykonywania zawodu w dwóch państwach członkowskich, aby mogli oni korzystać z dyrektywy 98/5.

17. Jeżeli chodzi o stanowisko władz Zjednoczonego Królestwa, skarżący nie zakwestionował tego, że Zjednoczone Królestwo słusznie wymagało od niego przedłużenia licencji prawnika na Cyprze przed zezwoleniem mu na wykonywanie zawodu prawnika w Zjednoczonym Królestwie zgodnie z dyrektywą 98/5.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

18. Rzecznik zauważa, że ustanowienie rynku wewnętrznego w UE jest jednym z podstawowych celów UE [2]. Rynek wewnętrzny obejmuje obszar bez granic wewnętrznych, na którym zapewniony jest między innymi swobodny przepływ osób i usług [3].

19. Aby osiągnąć ten cel, dyrektywa 98/5 została przyjęta właśnie w celu ułatwienia obywatelom państw członkowskich wykonywania zawodu adwokata, niezależnie od tego, czy prowadzą oni działalność na własny rachunek, czy też są pracownikami najemnymi, w państwie członkowskim innym niż państwo, w którym uzyskali kwalifikacje zawodowe.

20. Zgodnie z art. 1 dyrektywy 98/5 termin "adwokat" oznacza każdą osobę, która jest obywatelem państwa członkowskiego i która jest upoważniona do wykonywania swojej działalności zawodowej na podstawie jednego z tytułów zawodowych wymienionych w dyrektywie [4].

21. Zgodnie z art. 3 dyrektywy 98/5/WE prawnik, który zamierza wykonywać zawód w państwie członkowskim innym niż państwo, w którym uzyskał kwalifikacje zawodowe, musi zarejestrować się we właściwym organie tego państwa członkowskiego ("przyjmujące państwo członkowskie"). Właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego zarejestruje adwokata po przedstawieniu właściwemu organowi państwa członkowskiego pochodzenia zaświadczenia potwierdzającego jego rejestrację.

22. Bezsporne jest, że władze Zjednoczonego Królestwa ("przyjmujące państwo członkowskie") odmówiły zarejestrowania skarżącego jako prawnika w rozumieniu dyrektywy 98/5, ponieważ nie był on już "upoważniony" do wykonywania zawodu prawnika na Cyprze ("państwo członkowskie pochodzenia"). Chociaż skarżący został w pełni wykwalifikowanym prawnikiem na Cyprze, następnie postanowił nie przedłużać licencji. W związku z tym w chwili złożenia przez władze Zjednoczonego Królestwa wniosku o zarejestrowanie go jako adwokata nie był on już zarejestrowany jako aktywny adwokat na Cyprze.

23. W związku z tym, jak przyznał sam skarżący, Komisja słusznie stwierdziła, że władze Zjednoczonego Królestwa prawidłowo zinterpretowały i zastosowały prawo UE, a mianowicie dyrektywę 98/5.

24. Jeżeli chodzi o sytuację władz cypryjskich, skarżący podniósł, że nie może odnowić prawa jazdy, ponieważ musi oświadczyć, że stale zamieszkuje i wykonuje zawód prawnika na Cyprze (co byłoby dla niego niemożliwe, ponieważ obecnie zamieszkuje w Zjednoczonym Królestwie i chce wykonywać zawód prawnika w tym państwie).

25. Wydaje się jednak, że interpretacja Komisji dotycząca wymogów nałożonych przez władze cypryjskie jest inna. Zdaniem Komisji władze cypryjskie wymagały jedynie podania adresu do doręczeń na Cyprze. Nie stanowiłoby to nieuzasadnionego ograniczenia prawa do swobodnego przemieszczania się na mocy prawa Unii. Ponadto, co najważniejsze, Komisja wskazała, że nie ma dowodów na to, że skarżący zwrócił się do cypryjskiej izby adwokackiej z wnioskiem wskazującym, że zamierza on wykonywać zawód w innym państwie członkowskim i że taki wniosek został odrzucony z tego konkretnego powodu.

26. Rzecznik zauważa, że skontrolowane dokumenty zawarte w aktach sprawy potwierdzają stanowisko Komisji w tym względzie. Służby Rzecznika zwróciły się do skarżącego o przedstawienie dowodów na domniemaną odmowę przedłużenia licencji skarżącego przez władze cypryjskie. Skarżący nie przedstawił jednak takich dowodów.

27. W tych okolicznościach Rzecznik Praw Obywatelskich uważa, że Komisja słusznie stwierdziła, iż nie ma wystarczających dowodów na naruszenie prawa UE przez władze cypryjskie w odniesieniu do skarżącego.

28. W związku z powyższym Rzecznik uważa, że skarga nie może zostać uwzględniona.

Wnioski

Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik zamyka je następującym wnioskiem:

Komisja nie stwierdziła niewłaściwego administrowania.

Skarżący i Komisja zostaną poinformowani o tej decyzji.

Emily O'Reilly

Sporządzono w Strasburgu dnia 10 lipca 2014 r.