Tło

1. Sprawa ta dotyczy odmowy udzielenia przez Europejską Agencję Bezpieczeństwa Lotniczego („EASA”) dostępu do niektórych dokumentów dotyczących czterech podmiotów świadczących usługi obsługi technicznej statków powietrznych mających siedzibę w Azji.

2. Jednym z obowiązków EASA jest zatwierdzanie organizacji, takich jak cztery zainteresowane organizacje w tym przypadku, zajmujących się obsługą techniczną wyrobów lotniczych znajdujących się poza terytorium państw członkowskich. Jeżeli EASA stwierdzi, że organizacja spełnia mające zastosowanie wymagania, wydaje certyfikat zatwierdzenia. Wszystkie zatwierdzone organizacje podlegają nadzorowi EASA w celu zapewnienia, aby nadal spełniały mające zastosowanie wymagania. Co 24 miesiące audytorzy przygotowują „sprawozdanie z zalecenia dotyczącego zatwierdzenia”, które zawiera ustalenia z działań nadzorczych oraz odpowiednie zalecenia dotyczące zatwierdzenia przez EASA.

3. W 2010 r. EASA odrzuciła wniosek o udzielenie dostępu do dokumentów złożony przez stowarzyszenie inżynierów statków powietrznych („skarżący”).

4. Następnie skarżący złożył ponowny wniosek o dostęp do: i) plany nadzoru EASA dotyczące odpowiednich czterech instytucji zapewniających usługi obsługi technicznej statków powietrznych; oraz (ii) sprawozdania EASA dotyczące zaleceń w sprawie zatwierdzenia w odniesieniu do tych czterech dostawców.

5. EASA odrzuciła ponowny wniosek na podstawie rozporządzenia 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów [1] ("rozporządzenie 1049/2001"). W szczególności EASA oparła swoją decyzję na ochronie celu kontroli, dochodzenia i audytu (art. 4 ust. 2 tiret trzecie) oraz na ochronie interesów handlowych (art. 4 ust. 2 tiret pierwsze).

6. W maju 2011 r. skarżący złożył niniejszą skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich [2].

Zarzut odmowy udzielenia dostępu do dokumentów

Propozycja polubownego rozwiązania przedstawiona przez Rzecznika Praw Obywatelskich

7. Po uwzględnieniu argumentów i opinii przedstawionych przez strony Rzecznik zbadał dokumenty znajdujące się w aktach EASA. Następnie , Rzecznik Praw Obywatelskich postanowił przedstawić propozycję rozwiązania polubownego.

8. Rzecznik Praw Obywatelskich zauważył, że rozporządzenie 1049/2001 ustanawia zasadę publicznego dostępu do wszystkich dokumentów będących w posiadaniu instytucji, chyba że instytucja, do której złożono wniosek o dostęp, może wykazać, że zastosowanie ma jeden z wyjątków określonych w art. 4 ust. 1–3 rozporządzenia. Ponadto, ponieważ wyjątki od prawa dostępu do dokumentów stanowią odstępstwo od zasady możliwie najszerszego publicznego dostępu do dokumentów, należy je interpretować i stosować ściśle [3].

9. Rzecznik wyraził wstępną opinię, że wbrew opinii EASA nie miała ona prawa powoływać się na wyjątek dotyczący ochrony interesów handlowych, odmawiając przynajmniej częściowego dostępu do (ii) swoich sprawozdań z zaleceń dotyczących zatwierdzenia. W szczególności EASA mogłaby usunąć informacje, które można uznać za szczególnie chronione informacje handlowe, takie jak na przykład nazwy klientów i niektórych producentów statków powietrznych.

10. Jeżeli chodzi o ochronę celu kontroli, dochodzeń i audytów, Rzecznik wstępnie uznał, że wyjątek ten nie może uzasadniać odmowy udzielenia osobom trzecim dostępu do (i) planów nadzoru. W szczególności plany nadzoru zostały z wyprzedzeniem ujawnione zainteresowanym organizacjom. W związku z tym nie dotyczyły one „niezapowiedzianych inspekcji”, które z definicji muszą być utrzymywane w tajemnicy przed ich przeprowadzeniem, aby ich cel nie został naruszony.

11. Ponadto w odniesieniu do (ii) sprawozdań z zaleceń dotyczących zatwierdzenia Rzecznik uznał, że EASA ma uzasadniony interes w otrzymywaniu od kontrolowanych organizacji wszystkich informacji niezbędnych do wykonywania swoich zadań. W związku z tym współpraca kontrolowanych organizacji była z pewnością przydatna, a nawet konieczna. Jednakże "wzajemne zaufanie", do którego odniosła się EASA, nie mogło wynikać z założenia, że informacje uzyskane od organizacji, które mogłyby ujawnić kwestie bezpieczeństwa, pozostaną tajne przez czas nieokreślony. Ponadto Rzecznik zauważył, że – jak przyznała sama agencja – skontrolowane organizacje mają prawny obowiązek zachowania przejrzystości wobec EASA.

12. W związku z powyższym Rzecznik Praw Obywatelskich zaproponował następujące rozwiązanie polubowne:

„Biorąc pod uwagę ustalenia Rzecznika, EASA mogłaby rozważyć udzielenie pełnego dostępu do (i) planów nadzoru. Ponadto EASA mogłaby rozważyć udzielenie pełnego lub przynajmniej częściowego dostępu do (ii) sprawozdań z zaleceń dotyczących zatwierdzenia, bez uszczerbku dla możliwości odmowy ujawnienia wszelkich szczególnie chronionych informacji handlowych.”;

13. W odpowiedzi na propozycję polubownego rozwiązania EASA wyraziła swoje zobowiązanie do nadania jak największej skuteczności prawu dostępu do dokumentów ustanowionemu rozporządzeniem 1049/2001. Po przeanalizowaniu propozycji polubownego rozwiązania przedstawionej przez Rzecznika EASA stwierdziła jednak, że nie może jej zaakceptować. Powtórzyła swoją opinię, że dokumenty, których dotyczy wniosek, są objęte wyżej wymienionymi wyjątkami określonymi w rozporządzeniu 1049/2001.

14. Skarżący wyraził niezadowolenie z odpowiedzi EASA.

Projekt zalecenia Rzecznika Praw Obywatelskich  

15. Ustosunkowując się do projektu zalecenia skierowanego do EASA, Rzecznik uwzględnił argumenty i opinie przedstawione przez strony. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił EASA następujący projekt zalecenia:

„EASA powinna udzielić pełnego dostępu do (i) planów nadzoru oraz pełnego lub przynajmniej częściowego dostępu do (ii) sprawozdań z zaleceń dotyczących zatwierdzenia.”;

16. W swojej szczegółowej opinii EASA poinformowała Rzecznika, że podjęła decyzję o przyjęciu projektu zalecenia. W związku z tym EASA ogłosiła, że udzieli pełnego dostępu do (i) planów nadzoru i częściowego dostępu do (ii) sprawozdań z zaleceń dotyczących zatwierdzenia w przypadkach, w których w danym momencie EASA i dostawca nie prowadzili dyskusji na temat nierozstrzygniętych kwestii.

17. Skarżący nie przedstawił żadnych dalszych uwag.

18. Rzecznik pragnie wyrazić uznanie dla EASA za to, że zgodziła się zmienić swoje stanowisko i przyjąć projekt zalecenia w celu promowania jeszcze większej przejrzystości. Biorąc pod uwagę fakt, że skarżący nie przedstawił żadnych dalszych uwag, Rzecznik rozumie, że wynik ten jest zadowalający dla skarżącego. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich postanowił zamknąć niniejsze dochodzenie.

Wnioski

Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik zamyka je następującym wnioskiem:

EASA przyjęła projekt zalecenia Rzecznika Praw Obywatelskich.

Skarżący i EASA zostaną poinformowani o tej decyzji.

Emily O'Reilly