PODSTAWOWE

Skarga 2166/2008/WP:

1. Niniejsze dochodzenie z własnej inicjatywy opiera się na skardze złożonej przez profesora B., naukowca narodowości tureckiej (skarga 2166/2008/WP). W dniu 28 maja 2008 r. Europejski Urząd Doboru Kadr (EPSO) opublikował na swojej stronie internetowej zaproszenia do wyrażenia zainteresowania stanowiskami pracowników zatrudnionych na czas określony w nowo utworzonej Agencji Wykonawczej Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERCEA) oraz w Agencji Wykonawczej ds. Badań Naukowych (REA). Profesor B. postanowił wziąć udział w procedurze naboru pracowników na czas określony, którzy mają zostać zatrudnieni przez ERCEA. Termin nadsyłania zgłoszeń upływa 18 czerwca 2008 r.

2. Pierwotnie procedura selekcji była ograniczona do obywateli państw członkowskich UE. Została ona jednak następnie rozszerzona na obywateli "krajów partnerskich 7PR", tj. krajów partnerskich w ramach siódmego programu ramowego UE w zakresie badań i rozwoju [1]. Turcja znalazła się w tej grupie państw.

3. Przygotowując swoją aplikację, profesor B. zauważył, że kandydaci muszą nie tylko biegle posługiwać się językiem angielskim, ale także drugim językiem urzędowym Unii Europejskiej (UE). Profesor B. uznał, że wymóg ten jest pośrednio dyskryminujący, ponieważ wydaje się faworyzować obywateli państw członkowskich UE. Dodał odpowiednią notatkę do swojego wniosku.

4. Jakiś czas po złożeniu wniosku profesor B. został poinformowany, że nie kwalifikuje się do udziału w konkursie. W międzyczasie zmieniono wymóg obywatelstwa i zezwolono na składanie wniosków wyłącznie obywatelom państw członkowskich UE. Profesor B. zwrócił się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, argumentując, że decyzja ta była zarówno błędna, jak i dyskryminująca.

Dochodzenie z inicjatywy własnej OI/2/2008/(WP)VIK:

5. Po rozpatrzeniu powyższej skargi Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że profesor B. nie jest obywatelem UE ani nie zamieszkuje w państwie członkowskim UE. Zgodnie z art. 228 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej profesor B. nie był zatem upoważniony do wnoszenia skarg do Rzecznika Praw Obywatelskich. Rzecznik Praw Obywatelskich nie mógł zatem wszcząć dochodzenia w sprawie jego skargi jako takiej. Uznał jednak, że skarga dotyczy poważnej kwestii, która wydaje się również dotyczyć procedury naboru pracowników REA na czas określony. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich postanowił wszcząć obecne dochodzenie z własnej inicjatywy w sprawie kwestii poruszonych w skardze.

PRZEDMIOT DOCHODZENIA WŁASNEGO

6. Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał następujące kwestie:

1. Decyzja o cofnięciu obywatelom krajów partnerskich 7PR możliwości ubiegania się o stanowiska pracowników zatrudnionych na czas określony w ERCEA i REA była potencjalnie błędna i dyskryminująca.
2. Wydawało się, że kandydaci, których dotyczyła ta decyzja, nie otrzymali żadnych wyjaśnień i nie przeprosili.
3. Wymóg znajomości drugiego języka urzędowego UE był potencjalnie dyskryminujący, ponieważ faworyzował obywateli państw członkowskich UE.

WNIOSEK

7. W dniu 12 września 2008 r. Rzecznik wszczął dochodzenie z własnej inicjatywy. Zwrócił się do EPSO o wydanie opinii w wyżej wymienionych kwestiach.

8. Pismem z dnia 24 września 2008 r. EPSO poinformowało Rzecznika Praw Obywatelskich, że przedmiotowe procedury naboru wchodzą w zakres kompetencji Komisji Europejskiej i że EPSO zapewniało jedynie wsparcie logistyczne. EPSO oświadczyło, że w związku z tym przekazało pismo Rzecznika Komisji.

9. W dniu 29 września 2008 r. Komisja poinformowała Rzecznika Praw Obywatelskich, że jest właściwa do rozpatrzenia tej sprawy.

10. Komisja wydała opinię w dniu 20 stycznia 2009 r. Opinia została przekazana profesorowi B w celu uzyskania jego uwag. Nie otrzymano od niego żadnych uwag.

11. W dniu 20 października 2009 r. Rzecznik wszczął dalsze dochodzenia. Zwrócił się do Komisji o wyjaśnienie niektórych aspektów sprawy. W dniu 11 marca 2010 r. Komisja przesłała swoją odpowiedź. Odpowiedź ta została przekazana profesorowi B., który nie przedstawił żadnych uwag.

ANALIZA I WNIOSKI RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH

A. W odniesieniu do pierwszej kwestii

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

12. Profesor B. twierdził, że decyzja Komisji o wykluczeniu kandydatów z krajów partnerskich 7PR, a zwłaszcza z Turcji, była błędna i dyskryminująca. Stwierdził, że takie podejście hamuje postęp nauki w Europie. Profesor B. zwrócił uwagę, że Turcja co roku przeznacza 1,5 mln EUR na program 7PR i że w związku z tym niezrozumiałe jest, dlaczego tureccy naukowcy mogą zostać wykluczeni z procesu selekcji. Jego zdaniem tureccy naukowcy mieli „nieodłączne prawo” do ubiegania się o stanowiska związane z oceną projektów przedłożonych w ramach 7PR.

13. W swojej opinii Komisja wyjaśniła, że ERCEA i REA zostały utworzone decyzją z dnia 14 grudnia 2007 r.[2]. W pierwszej połowie 2008 r. wprowadzono procedury niezbędne do rozpoczęcia rekrutacji pracowników do tych agencji, zgodnie z planami zatrudnienia zatwierdzonymi przez władzę budżetową. Gdy na stronie internetowej EPSO opublikowano zaproszenia do wyrażenia zainteresowania stanowiskami pracowników zatrudnionych na czas określony w ERCEA i REA, procedury naboru ograniczały się wyłącznie do obywateli państw członkowskich UE.

14. W dniu 5 czerwca 2008 r., na wniosek misji norweskiej, zaproszenia do wyrażenia zainteresowania rozszerzono tak, aby objąć nimi wnioskodawców z krajów partnerskich 7PR (Islandia, Liechtenstein, Norwegia, Izrael, Szwajcaria, Albania, Chorwacja, Macedonia, Czarnogóra, Serbia i Turcja). Termin składania wniosków został przedłużony do dnia 25 czerwca 2008 r.

15. Jednakże w następstwie dalszych wewnętrznych dyskusji na temat skutków operacyjnych przedłużenia zaproszenia do wyrażenia zainteresowania, na które odpowiedział profesor B., wspomniane zaproszenie zostało anulowane w dniu 24 czerwca 2008 r. Wnioskodawcy otrzymali wiadomość e-mail z informacją o anulowaniu. Zaproszenie dotyczące REA również zostało anulowane.

16. W dniu 15 lipca 2008 r. zaproszenia do składania wniosków zostały ponownie opublikowane wyłącznie dla obywateli państw członkowskich UE, przy czym termin składania wniosków wyznaczono na dzień 14 sierpnia 2008 r. Jeszcze w dniu 15 lipca 2008 r. poprzedni wnioskodawcy i osoby, które pisały do ogólnych skrzynek pocztowych, zostały poinformowane pocztą elektroniczną o nowej publikacji.

17. Komisja stwierdziła, że zaproszenia do składania wniosków dotyczące stanowisk pracowników zatrudnionych na czas określony, zarówno w Komisji, jak i w jej agencjach wykonawczych, podlegają warunkom zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich. Zgodnie z art. 12 ust. 2 warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej zaproszenia takie są otwarte wyłącznie dla obywateli państw członkowskich UE. Komisja zauważyła, że w drodze odstępstwa zaproszenia do składania wniosków mogą być jednak otwarte dla obywateli innych państw według uznania organu powołującego.

18. Komisja wskazała, że ogólnie rzecz biorąc, istnieją uzasadnione powody, aby ogłaszać zaproszenia do składania wniosków państwom, które wnoszą wkład do budżetu zarządzanych programów. Rozumowanie to nie powinno jednak przesłaniać faktu, że kraje partnerskie 7PR nie są na równi z państwami członkowskimi UE. Korzyści dla tych krajów koncentrują się na wynikach uzyskanych w ramach 7PR, a nie na zarządzaniu nimi. Na poparcie tego oświadczenia Komisja zauważyła na przykład, że udział krajów partnerskich 7PR w komitetach programu 7PR odbywał się bez prawa głosu.

19. Komisja dodała ponadto, że niezależnie od argumentów przemawiających za rozszerzeniem przedmiotowych zaproszeń, przekazanie niektórych jej uprawnień agencjom wykonawczym w celu wdrożenia programu 7PR pociąga za sobą szereg konsekwencji operacyjnych. Wynikały one z uwarunkowań prawnych i administracyjnych, które utrudniały zaangażowanie obywateli państw trzecich. W szczególności uznano za prawdopodobne, że kandydaci z państw niebędących członkami UE będą musieli poddać się szczególnym kontrolom bezpieczeństwa, co w celu zapewnienia właściwej zgodności z prawodawstwem UE w zakresie ochrony danych nieuchronnie wiązałoby się z opóźnieniem procedury wyboru. Chociaż właściwe służby starały się dołożyć wszelkich starań, niemożliwe okazało się zajęcie się wszystkimi istotnymi kwestiami w odpowiednim czasie i utrzymanie szansy na zakończenie procedur rekrutacyjnych w sposób zadowalający i w rozsądnym terminie. W tym kontekście Komisja podkreśliła nadrzędną konieczność uruchomienia agencji. Dodała, że z tego powodu postanowiła anulować zaproszenia i opublikować nowe, które były ograniczone do obywateli państw członkowskich UE.

20. Po dokładnej analizie powyższych argumentów Rzecznik uznał, że konieczne są dalsze dochodzenia. W związku z tym zwrócił się do Komisji z następującym pytaniem:

„Komisja argumentowała, że wykluczenie kandydatów spoza UE jest konieczne, aby zapewnić jak najszybsze rozpoczęcie funkcjonowania odpowiednich agencji. Rzecznik zauważa jednak, że termin składania wniosków w ramach pierwotnych zaproszeń do składania wniosków upłynął dnia 25 czerwca 2008 r., natomiast wnioski w ramach nowych zaproszeń miały zostać złożone do dnia 14 sierpnia 2008 r., tj. prawie dwa miesiące później. Biorąc pod uwagę, że podejście przyjęte przez Komisję samo w sobie opóźniło procedury rekrutacji, czy Komisja może wyjaśnić, dlaczego mimo to uznała, że wykluczenie kandydatów z państw niebędących członkami UE jest konieczne, aby zapewnić terminową rekrutację na przedmiotowe stanowiska? Czy Komisja może również wskazać, ilu kandydatów z państw niebędących członkami UE zgłosiło się w odpowiedzi na pierwotne zaproszenia do składania wniosków?”

21. W swojej odpowiedzi Komisja stwierdziła, że nowa publikacja rzeczywiście opóźniła procedury rekrutacji o prawie dwa miesiące. Powtórzyła w tym kontekście, że jej Dyrekcja ds. Bezpieczeństwa uznała, że konieczne będzie sprawdzenie wszystkich kandydatów z państw trzecich, którzy zostali wpisani na listę rezerwową, zanim będzie można zaoferować jakiekolwiek stanowiska. Fakt przeprowadzenia dodatkowej kontroli bezpieczeństwa takich kandydatów musiałby zostać wspomniany w zaproszeniach do składania wniosków, które zostały już jednak opublikowane w tym czasie. Ponadto konieczne byłoby również skonsultowanie się z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych (EIOD) w sprawie dalszego przetwarzania danych osobowych. Zdaniem Komisji takie konsultacje trwałyby kilka miesięcy i zagroziłyby terminowi rekrutacji. Komisja zauważyła, że opóźnienie spowodowane anulowaniem i ponowną publikacją zaproszeń do składania wniosków „wydawało się krótsze”.

22. Komisja dodała, że w odpowiednim momencie miały miejsce szczegółowe dyskusje wewnętrzne między różnymi służbami Komisji. Wyrażono szczególną obawę, że otwarcie zaproszeń dla obywateli państw trzecich grozi stworzeniem precedensu w obszarze polityki UE, w którym toczyły się dyskusje na temat stowarzyszenia kolejnych krajów z programami UE.

23. W związku z powyższym oraz w celu zaspokojenia potrzeby szybkiej rekrutacji Komisja podjęła decyzję o anulowaniu i ponownym opublikowaniu przedmiotowych zaproszeń do składania wniosków.

24. W odpowiedzi na pytanie Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczące liczby zainteresowanych osób Komisja sprecyzowała, że w momencie anulowania pierwotnych zaproszeń do składania wniosków złożono 5328 wniosków, z których 46 pochodziło od obywateli państw trzecich. Te 46 zgłoszeń zostało złożonych przez łącznie 27 kandydatów. Środek polegający na zamknięciu zaproszeń do składania wniosków skierowanych do obywateli państw trzecich dotyczył jednak tylko 21 kandydatów, ponieważ pozostałe zgłoszenia były w każdym razie niekwalifikowalne.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

25. Profesor B. twierdził, że decyzja Komisji o cofnięciu obywatelom krajów partnerskich 7PR możliwości ubiegania się o dane stanowiska pracowników zatrudnionych na czas określony była zarówno (i) błędna, jak i (ii) dyskryminująca. Rzecznik Praw Obywatelskich przeanalizuje zatem te dwa aspekty poniżej.

W odniesieniu do ppkt (i) powyżej:

26. Art. 12 ust. 2 lit. a) WZIP stanowi, że „członek personelu tymczasowego może zostać zatrudniony jedynie pod warunkiem, że jest obywatelem jednego z państw członkowskich Wspólnot, chyba że zezwolono na wyjątek”.

27. W niniejszej sprawie Komisja początkowo ograniczyła zaproszenia do wyrażenia zainteresowania stanowiskami pracowników zatrudnionych na czas określony w ERCEA i REA do obywateli państw członkowskich Unii. Zdaniem Rzecznika, art. 12 ust. 2 lit. a) warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej uprawniał Komisję do takiego działania.

28. Profesor B. argumentował, że Turcja wnosi znaczną kwotę pieniędzy do budżetu 7PR. Jego zdaniem obywatele tureccy mieli zatem nieodłączne prawo do ubiegania się o stanowiska związane z oceną projektów w ramach tego programu. Jednakże, jak słusznie zauważyła Komisja, art. 12 ust. 2 lit. a) WZIP stanowi, że co do zasady takie zaproszenia do składania wniosków są otwarte wyłącznie dla obywateli państw członkowskich Unii . W związku z tym Komisja nie była zobowiązana do rozszerzenia tych zaproszeń na obywateli krajów partnerskich 7PR.

29. Art. 12 ust. 2 lit. a) WZIP dopuszcza jednak wyjątki od wyżej wymienionej ogólnej zasady kwalifikowalności. Wkład krajów partnerskich 7PR jest niewątpliwie czynnikiem, który można wziąć pod uwagę w tym kontekście. Komisja przyznała, że istnieją uzasadnione powody, aby ogłaszać zaproszenia do składania wniosków państwom, które wnoszą wkład do budżetu zarządzanych programów. Decyzja Komisji o otwarciu zaproszeń do składania wniosków – które pierwotnie ograniczały się do obywateli UE – dla obywateli krajów partnerskich 7PR, w tym Turcji, była zatem zrozumiała.

30. Należy jednak zauważyć, że Rzecznik nie musi analizować pierwotnej decyzji o ograniczeniu przedmiotowych zaproszeń do składania wniosków do obywateli UE ani ich późniejszego rozszerzenia na obywateli krajów partnerskich 7PR. Musi on zbadać, czy decyzja Komisji o wycofaniu możliwości ubiegania się przez obywateli krajów partnerskich 7PR, a mianowicie jej decyzja o cofnięciu wcześniejszej decyzji o otwarciu odpowiednich zaproszeń dla obywateli krajów partnerskich 7PR, była uzasadniona i zgodna z zasadami dobrej administracji.

31. Na poparcie swojego podejścia Komisja powołała się na ograniczenia administracyjne i czasowe związane z procesem rekrutacji. Komisja argumentowała, że musi zapewnić jak najszybsze rozpoczęcie funkcjonowania ERCEA i REA. Obywatele państw trzecich musieliby zostać poddani kontroli bezpieczeństwa, co wymagałoby konsultacji z EIOD w sprawie przetwarzania danych osobowych. W związku z tym Komisja obawiała się, że kontynuowanie zmienionych zaproszeń do składania wniosków – a tym samym umożliwienie udziału kandydatom z krajów partnerskich 7PR – zarówno opóźni, jak i zagrozi terminowemu zakończeniu procedur wyboru. Komisja argumentowała, że właśnie z tego powodu podjęła decyzję o anulowaniu zaproszeń do składania wniosków i opublikowaniu nowych zaproszeń, które były ograniczone do obywateli UE.

32. Rzecznik nie uważa tego argumentu za przekonujący.

33. Jak już wspomniano powyżej, decyzja Komisji o anulowaniu zmienionych zaproszeń do składania wniosków i opublikowaniu nowych zaproszeń sama w sobie doprowadziła do opóźnienia wynoszącego prawie dwa miesiące. Komisja zasadniczo twierdzi, że opóźnienie, jakie spowodowałoby przyjęcie kandydatów z krajów partnerskich 7PR, byłoby jeszcze dłuższe. Rzecznik Praw Obywatelskich wyraźnie nie jest w stanie zweryfikować tego stwierdzenia. W tym kontekście należy jednak poczynić trzy uwagi. Po pierwsze, w odpowiedzi na konkretne pytanie dotyczące kwestii postawionej jej przez Rzecznika Praw Obywatelskich Komisja stwierdziła, że opóźnienie spowodowane anulowaniem i ponowną publikacją zaproszeń do składania wniosków „wydawało się krótsze”. Wydaje się to sugerować, że Komisja nie przeprowadziła żadnych konkretnych kontroli dotyczących długości opóźnienia. Po drugie, z informacji przekazanych przez Komisję wynika, że liczba kandydatów będących obywatelami krajów partnerskich 7PR była minimalna w porównaniu z kandydatami będącymi obywatelami UE. Można również założyć, że nie wszystkie 21 kandydatów z krajów partnerskich 7PR, których wnioski były dopuszczalne, zostałoby ostatecznie utrzymanych. Nie można zatem wykluczyć, że kontrola bezpieczeństwa i konsultacje z EIOD w sprawie przetwarzania danych osobowych mogły zostać przeprowadzone dość szybko. Po trzecie, profesor B. wskazał, czemu Komisja nie zaprzeczyła, że pracował już w Komisji jako ekspert naukowy. Rzecznik zastanawia się zatem, dlaczego skarżący musiałby zostać poddany kontroli bezpieczeństwa.

34. Komisja stwierdziła również, że przyjęcie wnioskodawców z krajów 7PR mogłoby stworzyć precedens w obszarze polityki UE, w którym toczyły się dyskusje na temat stowarzyszenia kolejnych krajów z programami UE. Rzecznik ma pewne wątpliwości, czy jest to zasadny argument, biorąc pod uwagę, że sama Komisja przyznaje, iż zasadniczo istniały uzasadnione powody, aby ogłaszać zaproszenia do składania wniosków państwom, które wnoszą wkład do budżetu zarządzanych programów.

35. Rzecznik uważa jednak, że nie musi sprawdzać, czy powody przedstawione przez Komisję mogłyby rzeczywiście uzasadniać wykluczenie kandydatów z krajów partnerskich 7PR. Rzecznik Praw Obywatelskich uważa, że wszystkie te powody powinny były zostać rozważone przed podjęciem przez Komisję w dniu 5 czerwca 2008 r. decyzji o otwarciu odpowiednich zaproszeń do składania wniosków krajowych z krajów partnerskich 7PR. Najwyraźniej nie jest dobrą praktyką administracyjną, aby najpierw podjąć decyzję, a dopiero potem zbadać potencjalnie negatywne konsekwencje, jakie może ona spowodować. Gdyby po odpowiednim zbadaniu wszystkich istotnych kwestii Komisja doszła do wniosku, że rozszerzenie odpowiednich zaproszeń do składania wniosków na obywateli z krajów partnerskich 7PR miałoby negatywne konsekwencje, o których wspomniała w swojej opinii, najprawdopodobniej nie otworzyłaby zaproszeń do składania wniosków dla tych osób. Mogła zatem łatwo uniknąć problemów wynikających z jej decyzji z dnia 5 czerwca 2008 r. Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich obywatele nie mogą stać się ofiarami zbyt pochopnych decyzji podejmowanych przez administracje.

36. W związku z powyższym decyzja Komisji o wycofaniu możliwości ubiegania się o wizę przez obywateli krajów partnerskich 7PR, która została ustanowiona decyzją z dnia 5 czerwca 2008 r., mogłaby być uzasadniona tylko wtedy, gdyby istniały powody o charakterze zasadniczym wymagające podjęcia tego kroku. Gdyby Komisja wykazała ponad wszelką wątpliwość, że niemożliwe byłoby umożliwienie kandydatom z krajów partnerskich 7PR wzięcia udziału w zaproszeniach do składania wniosków i szybkiego uruchomienia agencji, Rzecznik Praw Obywatelskich byłby w stanie stwierdzić, że przedmiotowa decyzja jest uzasadniona. Jak wyjaśniono powyżej, Komisja nie przedstawiła jednak jasnych i przekonujących dowodów ani argumentów, które wskazywałyby, że rzeczywiście tak było.

37. W tych okolicznościach i wobec braku przekonującego uzasadnienia Rzecznik stwierdza, że decyzja Komisji o wycofaniu możliwości ubiegania się przez obywateli krajów partnerskich 7PR, tj. decyzja o odwołaniu wcześniejszej decyzji o otwarciu odpowiednich zaproszeń dla obywateli krajów partnerskich 7PR, stanowiła przypadek niewłaściwego administrowania. Poniżej zostanie poczyniona uwaga krytyczna.

W odniesieniu do ppkt (ii) powyżej:

38. W odniesieniu do rzekomego dyskryminującego charakteru decyzji Komisji o cofnięciu obywatelom krajów partnerskich 7PR możliwości ubiegania się o stanowiska pracowników zatrudnionych na czas określony w ERCEA i REA, Rzecznik przypomina, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem dyskryminacja ma miejsce, gdy identyczne lub porównywalne sytuacje są traktowane w nierówny sposób i gdy to nierówne traktowanie nie jest obiektywnie uzasadnione.

39. Jednakże art. 12 ust. 2 WZIP wyraźnie zezwala na odmienne traktowanie obywateli państw trzecich w stosunku do obywateli UE w zakresie dostępu do stanowisk pracowników zatrudnionych na czas określony. W tych okolicznościach w niniejszej sprawie nie można stwierdzić dyskryminacji.

B. W odniesieniu do drugiej kwestii

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

40. Profesor B. twierdził, że wnioskodawcy, których dotyczy decyzja Komisji, nie otrzymali żadnych wyjaśnień ani przeprosin.

41. Komisja wskazała, że w dniu 24 czerwca 2008 r., kiedy pierwotne zaproszenia do składania wniosków ERCEA i REA zostały anulowane, na stronie internetowej EPSO zamieszczono ogłoszenie. W zawiadomieniu tym Komisja przeprosiła za spowodowane niedogodności. Kandydaci, którzy zgłosili się na stanowisko w REA, otrzymali również wiadomość e-mail z przeprosinami, natomiast ERCEA wolała poczekać przed wysłaniem wiadomości e-mail, aby zdecydować o praktycznych aspektach ponownego otwarcia zaproszenia.

42. Komisja zauważyła ponadto, że po opublikowaniu nowej publikacji w dniu 15 lipca 2008 r. każdy kandydat (w tym kandydaci z krajów partnerskich 7PR), który złożył wniosek w ramach zmienionych zaproszeń do składania wniosków, otrzymał wiadomość e-mail. W wiadomościach e-mail wysyłanych do kandydatów zarejestrowanych jako obywatele państw trzecich wskazano, że powinni oni sprawdzić warunki zaproszenia. Ponadto Komisja wyjaśniła, że do każdego opublikowanego profilu dodano dodatkowe wyjaśnienia.

43. W swojej opinii Komisja przeprosiła za niedogodności dla kandydatów, których dotyczy decyzja o cofnięciu obywatelom krajów partnerskich 7PR możliwości ubiegania się o stanowiska pracowników zatrudnionych na czas określony w ERCEA i REA. Wyraziła ponadto ubolewanie, że kandydatom, których dotyczy ta decyzja, nie zaproponowano wcześniejszych przeprosin.

44. W ramach dalszych dochodzeń Rzecznik zwrócił się również do Komisji o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie:

Rzecznik Praw Obywatelskich jest zdania, że Komisja nie musiała podawać żadnych powodów swojej pierwotnej decyzji o ograniczeniu przedmiotowych zaproszeń do składania wniosków do obywateli UE. Niniejsza sprawa dotyczy jednak sytuacji, w której obywatele państw trzecich zostali następnie przyjęci, w której co najmniej jeden taki obywatel państwa trzeciego złożył wniosek i w której Komisja postanowiła ponownie zmienić swoje stanowisko i ograniczyć przedmiotowe stanowiska do obywateli Unii. W tym kontekście, czy Komisja mogłaby wyjaśnić, dlaczego nie poinformowała kandydatów o powodach swojej decyzji i dlaczego, poza ogólnymi przeprosinami za spowodowane niedogodności, nie zaoferowano żadnych konkretnych przeprosin kandydatom z krajów spoza UE, którzy zgłosili się, ale którzy nie kwalifikowali się już w wyniku decyzji podjętej przez Komisję?

45. W replice Komisja wskazała, że chętnie udzieliłaby dodatkowych informacji na temat powodów swojej decyzji każdemu, kto o nią wnioskowałby. Jednak w tym przypadku nikt nie zwrócił się o takie informacje do Komisji ani do EPSO przed zwróceniem się do Rzecznika Praw Obywatelskich.

46. W odniesieniu do pytania Rzecznika Praw Obywatelskich, dlaczego Komisja nie przeprosiła konkretnie kandydatów z państw trzecich, instytucja wyraziła ubolewanie, że nie zaoferowano takich konkretnych przeprosin kandydatom, których kandydatury mogły zostać uznane za niekwalifikowalne na mocy decyzji o ponownym opublikowaniu zaproszenia. Komisja zauważyła, że w tym czasie konieczne było szybkie rozwiązanie tej kwestii. Niestety, starając się o szybką ponowną publikację połączenia, kwestia wysłania konkretnych przeprosin z przyczynami anulowania połączenia nie została rozwiązana.

47. Komisja przeprosiła profesora B. za to, że nie wyjaśniła wówczas powodów swojej decyzji. Podkreśliła, że będzie dążyć do uniknięcia podobnych sytuacji w przyszłości.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

48. W toku dochodzenia Komisja dostarczyła kopie informacji przekazanych wnioskodawcom, gdy odwołała pierwotne zaproszenia do składania wniosków, a następnie wznowiła nowe zaproszenia do składania wniosków. Po opublikowaniu nowych zaproszeń do składania wniosków ERCEA i REA Komisja wyraźnie poinformowała kandydatów, że „aby kwalifikować się do niniejszego zaproszenia, [wnioskodawca] musi być obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej”. Komisja nie przedstawiła jednak żadnych wyjaśnień, dlaczego poprzednie zaproszenia do składania wniosków zostały anulowane i dlaczego zmieniono wymogi kwalifikowalności dotyczące obywatelstwa wnioskodawców.

49. Zasady dobrej administracji wymagają od administracji podawania obywatelom dokładnych powodów wszelkich podejmowanych przez nią decyzji, które mogą mieć na nich wpływ [3]. Jak zauważono powyżej, w niniejszej sprawie Komisja nie uzasadniła swojej decyzji o zmianie wymogów kwalifikowalności. Instytucja po prostu poinformowała zainteresowane osoby o istotnej zmianie. Rzecznik nie rozumie w szczególności, dlaczego Komisja nie zawarła takiego wyjaśnienia w wiadomościach e-mail wysyłanych do wnioskodawców spoza UE, biorąc pod uwagę, że są to osoby, których zmiana bezpośrednio dotyczy. Byłoby również uprzejmie, gdyby Komisja przedstawiła jasne przeprosiny w tym kontekście.

50. W toku dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich Komisja przyznała jednak, że nie przesłała konkretnych przeprosin wnioskodawcom spoza UE wraz z powodami odwołania zaproszeń. Przeprosił za to pominięcie i przeprosił profesora B. w tym kontekście. Ponadto instytucja wyjaśniła powody swojego podejścia i zobowiązała się do unikania podobnych sytuacji w przyszłości. W związku z powyższym i biorąc pod uwagę, że minęły już dwa lata od odnośnych wydarzeń, Rzecznik jest zdania, że nie są potrzebne dalsze dochodzenia dotyczące tego aspektu sprawy.

C. W odniesieniu do kwestii trzeciej

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

51. Profesor B. zakwestionował wymóg znajomości drugiego języka urzędowego UE i argumentował, że wymóg ten jest dyskryminujący, ponieważ faworyzuje obywateli państw członkowskich UE.

52. Komisja wskazała, że wymóg znajomości dwóch języków urzędowych UE jest wymogiem określonym w regulaminie pracowniczym i warunkach zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej oraz że nie ma możliwości odstąpienia od tego wymogu.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

53. Artykuł 12 ust. 2 lit. e) WZIP stanowi, że członek personelu tymczasowego może zostać zatrudniony jedynie pod warunkiem, że „przedstawi dowód gruntownej znajomości jednego z języków Wspólnot oraz zadowalającej znajomości innego języka Wspólnot w zakresie niezbędnym do wykonywania swoich obowiązków”.

54. Jak wskazała Komisja, wymóg gruntownej lub zadowalającej znajomości co najmniej dwóch języków urzędowych UE jest wymogiem ustawowym, który nie podlega odstępstwom. Rzecznik uważa zatem, że nie można stwierdzić niewłaściwego administrowania w odniesieniu do tego aspektu sprawy.

D. Wnioski

Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik zamyka ją następującą uwagą krytyczną:

Dobra praktyka administracyjna wymaga, aby przed podjęciem decyzji instytucja właściwie zbadała negatywne konsekwencje, do których może ona doprowadzić. W niniejszej sprawie, po początkowym ograniczeniu zaproszeń do składania wniosków o zatrudnienie na czas określony w ERCEA i REA do obywateli Unii, Komisja przyjęła wnioskodawców z krajów partnerskich 7PR bez należytego zbadania konsekwencji. Jej późniejsza decyzja o ponownym wykluczeniu kandydatów z krajów partnerskich 7PR ze wspomnianych zaproszeń stanowi zatem niewłaściwe administrowanie, biorąc pod uwagę brak jasnych i przekonujących dowodów lub argumentów wskazujących, że decyzja ta musiała zostać podjęta z powodów o charakterze zasadniczym.

Profesor B. i Komisja zostaną poinformowani o tej decyzji.

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

Sporządzono w Strasburgu dnia 10 sierpnia 2010 r.

---

[1] Więcej informacji na temat siódmego programu ramowego UE (7PR) w zakresie badań i rozwoju technologicznego można znaleźć na stronie internetowej: http://cordis.europa.eu/fp7

[2] Decyzja Komisji 2008/46/WE z dnia 14 grudnia 2007 r. ustanawiająca "Agencję Wykonawczą Europejskiej Rady ds.

[3] Art. 18 (Obowiązek uzasadnienia decyzji), Europejski kodeks dobrego postępowania administracyjnego, dostępny pod adresem: www.ombudsman.europa.eu