WSTĘP DO SKARGI

1. Skarżący reprezentuje Instytut Ekologiczny Veronica Czeskiego Stowarzyszenia Ochrony Przyrody.

2. W dniu 14 listopada 2006 r. skarżący, działając w imieniu wyżej wymienionego instytutu, przesłał Komisji komunikat zawierający: a) wypełniony formularz skargi o naruszenie z dnia 14 listopada 2006 r.; oraz b) wypełniony formularz zatytułowany "Wniosek o informacje uzupełniające" z dnia 22 listopada 2006 r. (Zarówno lit. a), jak i b) zwane są łącznie w niniejszej decyzji "komunikatem z dnia 14 listopada 2006 r.")

3. Zgodnie z komunikatem z dnia 14 listopada 2006 r. przy przyjmowaniu regionalnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Břeclavsko oraz planów budowy autostrady R52 na Morawach Południowych nie przestrzegano w pełni przepisów prawodawstwa wspólnotowego w zakresie ochrony środowiska. Przedmiotowe przepisy są następujące: Dyrektywa 2001/42/WE w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko („dyrektywa SOOŚ”), dyrektywa 85/337/EWG w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko („dyrektywa OOŚ”), dyrektywa 79/409/EWG w sprawie ochrony dzikiego ptactwa („dyrektywa ptasia”) oraz dyrektywa 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory („dyrektywa siedliskowa”).

4. Dokładniej rzecz ujmując, według skarżącego w planowaniu odcinka autostrady R52 Pohořelice-Mikulov, który będzie częścią połączenia autostrady Brno-Wiedeń, nie uwzględniono alternatywnych tras [1], co miałoby mniej negatywny wpływ na obszary Natura 2000 [2]. Nie oceniono alternatywnej trasy, która mogłaby wykorzystywać istniejącą autostradę D2 Brno-Břeclav i planowaną obwodnicę Břeclav, a następnie kontynuować do Austrii.

5. Stwierdził, że trasa omawianego odcinka R52 została uwzględniona w regionalnym planie zagospodarowania przestrzennego miasta Břeclavsko i przyjęta przez Zgromadzenie Regionalne Moraw Południowych w dniu 9 listopada 2006 r.

6. Biorąc pod uwagę, że skarżący nie otrzymał odpowiedzi na komunikat z dnia 14 listopada 2006 r., w dniach 14 maja 2007 r. i 17 września 2007 r., przesłał Komisji przypomnienia, ale bezskutecznie.

7. W dniu 14 marca 2008 r. złożył on zatem po raz pierwszy skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich w związku z brakiem odpowiedzi Komisji na jego komunikat z dnia 14 listopada 2006 r. i wynikające z niego przypomnienia. Jego pierwsza skarga do Rzecznika Praw Obywatelskich została zarejestrowana pod numerem referencyjnym 785/2008/BU.

8. W następstwie interwencji Rzecznika w dniu 23 kwietnia 2008 r. Komisja przesłała skarżącemu odpowiedź, w której:

• przeprosił za to, że z powodu błędu administracyjnego nie odpowiedział na jego pismo z dnia 14 listopada 2006 r. Niemniej jednak zapewniła go, że jego zawiadomienie z dnia 14 listopada 2006 r. zostało „prawidłowo zarejestrowane (w dniu 27 listopada 2006 r. pod numerem referencyjnym A/21576)”;
• stwierdziła, że wzięła pod uwagę informacje zawarte w komunikacie z dnia 14 listopada 2006 r. i ocenia te informacje „w szerszym kontekście infrastruktury transportowej na Morawach Południowych (autostrady R43, R52 i R55)”;
• obiecała poinformować go o dalszych postępach w tej sprawie.

9. W związku z powyższym Rzecznik zamknęła skargę 785/2008/BU zgodnie z ustaleniami instytucji.

10. Biorąc pod uwagę, że skarżący nie otrzymał od Komisji żadnych późniejszych pisemnych informacji dotyczących postępów w tej sprawie, w dniu 9 stycznia 2009 r. złożył on niniejszą skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich.

PRZEDMIOT POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO

11. Skarżący twierdził, że wystąpiły nieuzasadnione opóźnienia w rozpatrywaniu przez Komisję kwestii poruszonych w jego komunikacie z dnia 14 listopada 2006 r.

12. Stwierdził, że Komisja powinna skontaktować się z rządem Republiki Czeskiej i przypomnieć mu o obowiązku oceny wszystkich istotnych wariantów wynikających z badania dotyczącego autostrady R52. Jeżeli rząd nie zastosuje się do prawodawstwa wspólnotowego, Komisja powinna nałożyć sankcje i zaprzestać finansowania budowy autostrady zarówno po stronie czeskiej, jak i austriackiej.

WNIOSEK

13. W dniu 28 maja 2009 r. Komisja przedstawiła swoją opinię w języku angielskim. W dniu 11 czerwca 2009 r. dostarczyła tłumaczenie na język czeski. Skarżący przesłał swoje uwagi w dniu 13 lipca 2009 r.

ANALIZA I WNIOSKI RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH

A. Domniemane nieuzasadnione opóźnienia w rozpatrywaniu kwestii poruszonych w komunikacie z dnia 14 listopada 2006 r. oraz związane z tym roszczenie

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

14. Skarżący twierdził, że wystąpiły nieuzasadnione opóźnienia w rozpatrywaniu przez Komisję kwestii poruszonych w jego komunikacie z dnia 14 listopada 2006 r.

15. Wskazał, że przekazał powyższy komunikat w dniu 14 listopada 2006 r. Jednak oprócz pisma z dnia 23 kwietnia 2008 r., które Komisja skierowała do niego w następstwie interwencji Rzecznika, instytucja ta nie rozwiązała tej kwestii ani nie poinformowała go o sposobie jej rozwiązania.

16. Ponadto skarżący skontaktował się telefonicznie oraz podczas osobistej wizyty w Brukseli z dyrektorem Dyrekcji B (Przyroda) Dyrekcji Generalnej ds. Środowiska („DG ds. Środowiska”), który poinformował go, że sprawa nie zostanie rozwiązana w 2009 r.

17. W swojej opinii Komisja stwierdziła, że dowody przedstawione przez skarżącego nie uzasadniają zarejestrowania jego zawiadomienia z dnia 14 listopada 2006 r. jako skargi z kilku powodów. Po pierwsze, zdaniem Komisji procedura OOŚ w odniesieniu do przedmiotowego przedsięwzięcia formalnie rozpoczęła się przed przystąpieniem Republiki Czeskiej do UE, a zatem nie podlega prawu wspólnotowemu [3] W związku z tym zamknięcie sprawy przez Komisję byłoby całkowicie słuszne.

18. Po drugie, Komisja stwierdziła, że „nawet jeśli tak”, dokładnie oceniła kwestie podniesione przez skarżącego.

19. Komisja uznała również, że nie ma wystarczających dowodów „z badań” dotyczących znaczącego wpływu preferowanego wariantu autostrady R52 na obszary Natura 2000.

20. Ponadto na obecnym etapie projekt autostrady R52 nie został jeszcze zatwierdzony („pozwolenie na budowę nie zostało jeszcze wydane”). Władze czeskie nie podjęły zatem jeszcze żadnych działań, które mogłyby stanowić naruszenie prawa wspólnotowego.

21. Komisja przyznała również, że w pierwszym piśmie do skarżącego z dnia 23 kwietnia 2008 r. mogła wyjaśnić, że nie może przedstawić dalszych informacji na temat stanu oceny ani dalszego postępowania, dopóki trwa szersza ocena infrastruktury transportowej na Morawach Południowych, o której mowa w tym piśmie.

22. Komisja wskazała jednak, że skarżący kontaktował się z przedstawicielami Komisji w latach 2007 i 2008 i przyznała to w swoich skargach do Rzecznika Praw Obywatelskich. Miał on zatem świadomość, że kwestie poruszone w jego komunikacie z dnia 14 listopada 2006 r. są w toku. Nie ma zatem powodu, aby zakładać, że Komisja nie poinformowała go w wystarczający sposób o działaniach następczych podjętych w związku z jego aktami.

23. Jeżeli chodzi o czas potrzebny na przeprowadzenie szerszej oceny infrastruktury transportowej na Morawach Południowych, Komisja wskazała, że jest to bardzo złożona kwestia, dlatego ocena wymagała więcej czasu. Służby Komisji poczyniły znaczne wysiłki w celu dokładnego zbadania różnych aspektów technicznych i prawnych spraw związanych z infrastrukturą autostradową na Morawach Południowych oraz w celu jak najskuteczniejszego ich rozpatrzenia.

24. Ta szersza ocena wynikała z formalnej rejestracji innej skargi złożonej przez inne czeskie stowarzyszenie, Environmental Law Service („EPS”). Skarga ta została zatytułowana "Nieprzestrzeganie wymogów dyrektywy 2001/42/WE (dyrektywa SEA) podczas przyjmowania regionalnego planu zagospodarowania przestrzennego Břeclavsko". W dniu 6 czerwca 2008 r. została ona formalnie zarejestrowana pod numerem referencyjnym 2008/4493 i dotyczy również autostrady R52 [4].

25. W swojej opinii Komisja obiecała, że będzie śledzić kwestie związane z autostradą R52 i poinformuje skarżącego w przedmiotowej sprawie o wszelkich decyzjach podjętych w związku z powyższą skargą 2008/4493.

26. Komisja odniosła się również do toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Republiki Czeskiej postępowania sądowego w tej samej sprawie.

27. Wreszcie Komisja oświadczyła, że w dniu 27 kwietnia 2009 r. wystosowała do skarżącego nowe pismo. W piśmie tym, którego kopię załączyła, poinformowała go, że nie zarejestrowała jego zawiadomienia z dnia 14 listopada 2006 r. jako zażalenia, i wyjaśniła powody, dla których tego nie uczyniła:

• Komisja najpierw przedstawiła wyjaśnienia dotyczące zakresu dyrektywy OOŚ w odniesieniu do wymogu dotyczącego rozwiązań alternatywnych [5].
• Ponadto Komisja stwierdziła, że dyrektywa OOŚ nie ma zastosowania do tego przedsięwzięcia, ponieważ procedura dotycząca budowy odpowiedniego odcinka R52 formalnie rozpoczęła się przed przystąpieniem Republiki Czeskiej do UE („ogłoszenie o przedsięwzięciu”[6] z dnia 29 stycznia 2003 r.). Ponadto zgodnie z informacjami, którymi dysponuje Komisja, „pozwolenie na budowę projektu autostrady R52 Poho řelice – Mikulov nie zostało jeszcze wydane przez właściwe władze czeskie”.
• Komisja wskazała na formalnie zarejestrowaną skargę 2008/4493, o której mowa w pkt 24 powyżej. Chociaż fakty leżące u podstaw tej skargi niekoniecznie są identyczne z kwestiami poruszonymi w komunikacie skarżącego z dnia 14 listopada 2006 r., są one rzeczywiście powiązane. W związku z tym Komisja dodała kwestie poruszone przez skarżącego do akt dotyczących skargi 2008/4493.
• Do czasu wydania ostatecznego zezwolenia Komisja nie mogła ocenić, czy obowiązki wynikające z dyrektywy ptasiej i dyrektywy siedliskowej zostały spełnione w odniesieniu do obszarów specjalnej ochrony „Střední nádrž Vodního díla Nové Mlýny” i „Pálava” oraz proponowanego terenu mającego znaczenie dla Wspólnoty „Mušovský luh”, na które może mieć wpływ proponowany odcinek R52.
• Jeżeli chodzi o możliwe transgraniczne skutki przedsięwzięcia, Komisja nie otrzymała żadnych informacji, że zainteresowane państwo członkowskie (Austria) wystąpi z wnioskiem o zastosowanie procedury przewidzianej w art. 7 dyrektywy OOŚ [7]. Procedura ta ma zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na środowisko w innym państwie członkowskim. Komisja nie dysponuje żadnymi dowodami w tym zakresie.

28. W swoich uwagach, które przesłał po otrzymaniu wyżej wymienionego pisma Komisji i kopii opinii, skarżący podkreślił, że Komisja nie dostarczyła mu wystarczających informacji na temat postępów w rozpatrywaniu jego komunikatu z dnia 14 listopada 2006 r. Twierdził również, że przez dwa lata był praktycznie nieaktywny w tej sprawie. Następnie stwierdził, że Komisja nie może powoływać się na jego nieformalne kontakty z dyrektorem Dyrekcji B (Przyroda) DG ds. Środowiska na poparcie swoich argumentów. Dyrektor poinformował jedynie skarżącego, że dyrekcja generalna otrzymała komunikat z dnia 14 listopada 2006 r., ale nie wiedziała, w jaki sposób dyrekcja generalna postępuje z tym komunikatem. Skarżący otrzymał te informacje dopiero po pytaniu, kiedy otrzyma pisemną odpowiedź na swoje pismo, które przedstawił podczas osobistej wizyty w Brukseli.

29. Skarżący odrzucił powody, dla których Komisja nie zarejestrowała jego komunikatu z dnia 14 listopada 2006 r. jako skargi. Po pierwsze nie zgodził się, że procedura OOŚ w odniesieniu do tego przedsięwzięcia formalnie rozpoczęła się przed przystąpieniem Republiki Czeskiej do UE. Według skarżącego proces przygotowania regionalnego planu zagospodarowania przestrzennego w Břeclavsku rozpoczął się od dwóch zamówień, które zostały wysłane w dniu 25 lutego 2005 r. do dostawcy planu zagospodarowania przestrzennego i do dostawcy oceny oddziaływania na środowisko. Ponadto jedyną uchwałą Zgromadzenia Regionalnego Moraw Południowych, która wymienia dokumentację zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowego obszaru (Strategia pozyskiwania dokumentacji zagospodarowania przestrzennego regionu Moraw Południowych, nr ref. 1204/04/Z27) jest z dnia 23 września 2004 r. Dzieje się tak również po przystąpieniu Republiki Czeskiej do UE.

30. Po drugie, skarżący odniósł się do argumentu Komisji, że chociaż procedura OOŚ dotycząca przedsięwzięcia nie podlega prawu wspólnotowemu, to jednak Komisja dokładnie oceniła poruszone przez niego kwestie. Uznał on za nieuzasadnione, że Komisja wykorzystała ten argument jako jeden z powodów niezarejestrowania jego komunikatu z dnia 14 listopada 2006 r. jako skargi.

31. Po trzecie, skarżący uznał za wprowadzające w błąd stwierdzenie Komisji, że dowody pochodzące z badań dotyczących znaczącego wpływu preferowanego wariantu R52 na obszary Natura 2000 są niewystarczające. Wynika to z faktu, że Komisja nie sprecyzowała badań, do których się odnosiła. Według skarżącego jedynym badaniem Natura 2000 dotyczącym regionalnego planu zagospodarowania przestrzennego Břeclavsko jest badanie pana Mudry z 2005 r. Zgodnie z tym badaniem prognoza gruntu Břeclavsko jako całości będzie miała znaczący negatywny wpływ na system Natura 2000. W badaniu stwierdzono również, że odcinek R52 będzie miał znaczący negatywny wpływ na obszar specjalnej ochrony „Střední nádrž Vodního díla Nové Mlýny”. Ponadto Komisja dysponuje szeregiem badań wykazujących, że alternatywna trasa przez Břeclav byłaby korzystniejsza, zarówno pod względem ekonomicznym, jak i ekologicznym. Na przykład Komisja dysponuje badaniem pana Wolfa z 2007 r.[8], do którego odniosła się w załączniku do pisma nr REGIO F.2/MBO/vk D(2008) 790085, przesłanego w dniu 29 maja 2008 r. czeskiemu ministrowi transportu [9]. W załączniku do niniejszego pisma Komisja zwróciła się do ministra z pytaniem, dlaczego wydaje się, że powyższa alternatywna trasa została pominięta, pomimo zaleceń zawartych w kilku ekspertyzach.

32. Po czwarte, skarżący uznał za nieprawdziwy i wprowadzający w błąd argument Komisji, że projekt autostrady R52 nie został jeszcze zatwierdzony, a zatem nie podjęto jeszcze żadnych działań, które mogłyby stanowić naruszenie prawa wspólnotowego. Przyjęcie regionalnego planu zagospodarowania przestrzennego w Břeclavsku jest środkiem o charakterze ogólnym. Przyjęcie tego planu zagospodarowania przestrzennego naruszyło prawodawstwo wspólnotowe, a Komisja nie może usprawiedliwiać jego bezczynności, powołując się na ewentualne przyszłe pozwolenie na budowę. Komisja z pewnością zdaje sobie sprawę, że pozwolenie na budowę jest poprzedzone pozwoleniem na użytkowanie gruntów, po którym podejmowane są nieodwracalne kroki, takie jak wykup lub wywłaszczenie gruntów. Ponadto plany zagospodarowania przestrzennego gmin należy dostosować do regionalnego planu zagospodarowania przestrzennego Břeclavsko, co jest również nieodwracalnym krokiem wpływającym na prawa i obowiązki obywateli. Na szczęście nie podjęto jeszcze takich nieodwracalnych kroków [10].

33. Jeżeli chodzi o odniesienie Komisji do postępowania sądowego toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Republice Czeskiej, skarżący stwierdził, że mechanizm badania skarg o naruszenie nie wymaga, aby sprawa była najpierw rozpatrywana przez czeskie sądy.

34. Skarżący wskazał również na wyniki kontroli przeprowadzonej przez Najwyższą Izbę Kontroli Republiki Czeskiej („NKÚ”) (nr 08/26, „Zasoby finansowe na zakup połączenia autostradowego Brno-Wiedeń (R52)”). Skarżący załączył wydruk ustaleń NKÚ, które wskazują na kilka niedociągnięć [11]. Dodał, że Komisja posiada również krytyczne sprawozdanie czeskiego Publicznego Obrońcy Praw, które Obrońca przedłożył regionowi południowomorawskiemu, ale które pozostaje ignorowane [12].

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

35. Na wstępie Rzecznik zauważa, że skarżący przedłożył Komisji swój komunikat w dniu 14 listopada 2006 r., a Komisja potwierdziła jego otrzymanie w kwietniu 2008 r., po interwencji Rzecznika. W piśmie z kwietnia 2008 r. Komisja stwierdziła, że pismo skarżącego z dnia 14 listopada 2006 r. zostało zarejestrowane w dniu 27 listopada 2006 r. pod specjalnym numerem referencyjnym. Nie wskazała jednak wyraźnie, że nie zarejestrowała tego komunikatu jako skargi. Jedynie w swojej opinii w sprawie niniejszej skargi oraz w drugim piśmie do skarżącego z dnia 27 kwietnia 2009 r. Komisja poinformowała go, że nie zarejestrowała jego zawiadomienia z dnia 14 listopada 2006 r. jako skargi, i wyjaśniła powody, dla których tego nie uczyniła.

36. Rzecznik Praw Obywatelskich przypomina, że komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie stosunków ze skarżącym w związku z naruszeniami prawa wspólnotowego (COM/2002/0141 wersja ostateczna) ("komunikat") nie określa żadnego terminu, w którym Komisja powinna poinformować skarżących, że nie będzie formalnie rejestrować ich korespondencji jako skargi [13]. Rzecznik Praw Obywatelskich uważa jednak, że do takiej sytuacji mają zastosowanie odpowiednie przepisy ogólne. Zgodnie z art. 17 Europejskiego kodeksu dobrego postępowania administracyjnego [14] urzędnik zapewnia, aby decyzja w sprawie każdego wniosku lub skargi została podjęta w rozsądnym terminie, niezwłocznie, a w każdym razie nie później niż dwa miesiące od daty otrzymania wniosku lub skargi. Jeżeli wniosek lub zażalenie nie mogą, ze względu na złożoność podnoszonych kwestii, zostać rozpatrzone w wyżej wymienionym terminie, urzędnik informuje o tym autora w najkrótszym możliwym terminie. Ponadto zgodnie z pkt 4 Kodeksu dobrego postępowania administracyjnego pracowników Komisji Europejskiej w kontaktach ze społeczeństwem („kodeks Komisji”) Komisja jest zobowiązana do udzielenia odpowiedzi na korespondencję w terminie piętnastu dni roboczych od daty jej otrzymania przez właściwy departament Komisji. Jeżeli odpowiedzi nie można przesłać w powyższym terminie i we wszystkich przypadkach, w których odpowiedź wymaga innych prac nad nią, takich jak konsultacje międzyresortowe lub tłumaczenie, Komisja powinna przesłać odpowiedź wstrzymaną, wskazując datę, do której adresat może spodziewać się odpowiedzi [15].

37. Zdaniem Rzecznika skarżący mogą zasadnie oczekiwać, że termin, w którym Komisja poinformuje ich o swojej decyzji o nierejestrowaniu ich korespondencji jako skargi, nie będzie znacznie dłuższy niż jeden miesiąc kalendarzowy, który przewidziano w komunikacie w odniesieniu do korespondencji formalnie zarejestrowanej jako skarga. W każdym razie skarżący mogą oczekiwać, że Komisja poinformuje ich o swojej decyzji o nierejestrowaniu ich korespondencji jako skargi w terminie dwóch miesięcy określonym w art. 17 Europejskiego kodeksu dobrego postępowania administracyjnego.

38. Jeżeli Komisja dowie się, że złożoność sprawy podniesionej w korespondencji znacznie wydłuży czas potrzebny na podjęcie decyzji, czy zarejestrować korespondencję jako skargę, powinna poinformować o tym skarżącego, zgodnie z wymogami art. 17 Europejskiego kodeksu dobrego postępowania administracyjnego i pkt 4 kodeksu Komisji.

39. W niniejszej sprawie, mimo że Komisja zarejestrowała pismo skarżącego z dnia 14 listopada 2006 r. w dniu 27 listopada 2006 r., poinformowała go dopiero w dniu 27 kwietnia 2009 r., że nie zarejestrowała tej korespondencji jako skargi i nie uzasadniła tej decyzji aż do tego ostatniego dnia. Ponadto Komisja nie przekazała skarżącemu żadnych pisemnych informacji na temat stanu zaawansowania sprawy od dnia 23 kwietnia 2008 r. (data wstępnego potwierdzenia, w którym zobowiązała się to uczynić) do dnia 27 kwietnia 2009 r. (decyzja o nierejestrowaniu korespondencji jako skargi). Jak słusznie zauważył skarżący, takich pisemnych informacji nie można zastąpić jego osobistymi kontaktami z urzędnikami Komisji, które nawiązano z jego własnej inicjatywy. Powyższe uchybienie Komisji stanowi naruszenie art. 17 Europejskiego kodeksu dobrego postępowania administracyjnego i pkt 4 kodeksu Komisji, a tym samym przypadek niewłaściwego administrowania. Biorąc pod uwagę, że ten aspekt niniejszej sprawy dotyczy konkretnych wydarzeń z przeszłości, a Komisja ostatecznie poinformowała skarżącego pismem z dnia 27 kwietnia 2009 r., Rzecznik uważa, że nie należy szukać polubownego rozwiązania ani sporządzać projektu zalecenia w tym zakresie. Jednak poniżej poczyni krytyczną uwagę.

40. Rzecznik zauważa ponadto, że skarżący nie zgadza się z powodami, dla których Komisja nie zarejestrowała jego komunikatu z dnia 14 listopada 2006 r. jako skargi.

41. Rzecznik Praw Obywatelskich przypomina w tym względzie, że pkt 3 komunikatu stanowi, że korespondencji nie rejestruje się jako skargi, jeżeli:

"- jest anonimowy, nie pokazuje adresu nadawcy lub pokazuje niekompletny adres;

nie odnosi się, w sposób wyraźny lub dorozumiany, do państwa członkowskiego, któremu można przypisać środki lub praktykę sprzeczne z prawem wspólnotowym;

potępia działania lub zaniechania osoby lub podmiotu prywatnego [...];

nie wnosi skargi;

przedstawia zarzut, w odniesieniu do którego Komisja zajęła jasne, publiczne i spójne stanowisko [...];

zawiera zarzut, który wyraźnie nie wchodzi w zakres prawa wspólnotowego.”(podkreślenie dodane)

42. Nawet jeśli dowody, którymi dysponuje Rzecznik Praw Obywatelskich, nie pozwalają mu na merytoryczną ocenę stanowiska Komisji, że prawo wspólnotowe nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, sam ten powód byłby co do zasady wystarczającym powodem, aby nie zarejestrować korespondencji skarżącego z dnia 14 listopada 2006 r. jako skargi.

43. Rzecznik nie uważa, że dalsze argumenty Komisji zawarte w piśmie z dnia 27 kwietnia 2009 r. skierowanym do skarżącego oraz w jej opinii w sprawie niniejszej skargi stanowią dodatkowe powody, dla których nie zarejestrowała ona komunikatu skarżącego z dnia 14 listopada 2006 r. jako skargi. Wręcz przeciwnie, Rzecznik rozumie, że przedstawiając te argumenty, Komisja chciała wykazać, że zajmowała się sprawą, do której odniósł się skarżący, w szerszym kontekście.

44. Argument Komisji, że zgodnie z dostępnymi jej informacjami pozwolenie na budowę przedmiotowego odcinka R52 nie zostało jeszcze wydane, świadczy o tym, że Komisja przynajmniej monitoruje sytuację.

45. Ponadto z materiałów załączonych do uwag skarżącego wynika, że w kontekście szerszej oceny infrastruktury transportowej na Morawach Południowych Komisja skontaktowała się z czeskim ministrem transportu pismem z dnia 29 maja 2008 r., wzywając go do przedstawienia uwag na temat następujących kwestii związanych z autostradą R52:

„...Służby Komisji pragną zostać poinformowane, czy władze czeskie rozważają analizę porównawczą dotyczącą alternatywnych dostosowań między „Brno-Mikułow-Wiedeń” a „Brno-Breclav-Wiedeń”. Zgodnie z przyjętym PO Transport porównanie alternatywnych tras należy przeprowadzić przed złożeniem do Komisji wniosku o dotację, a ustalenia ekonomiczne i środowiskowe wynikające z porównania należy zawrzeć we wniosku o dotację. Jednak kilka organizacji pozarządowych broni stanowiska, że Ministerstwo Transportu próbuje przeforsować na szczeblu rządowym wariant "Brno-Mikułow-Wiedeń", bez uprzedniej pełnej oceny wyżej wymienionych dwóch alternatywnych tras. Ponadto poinformowano nas, że z analizy ekonomicznej przeprowadzonej dotychczas przez RSD [Ředitelství silnic a dálnic, Dyrekcja ds. Autostrad i Autostrad] wynika, że „Brno-Breclav-Wiedeń” jest uważany za bardziej zrównoważony. Rodzi to pytania, dlaczego alternatywny wariant, za pośrednictwem Břeclava, wydaje się być pomijany pomimo zaleceń kilku badań eksperckich.

Następnie Komisja odniosła się do trzech badań, w tym badania przeprowadzonego przez p. Wolfa, o którym skarżący wspomniał w swoich uwagach.

46. Ponadto Rzecznik rozumie odniesienie Komisji do toczących się postępowań sądowych przed czeskim Naczelnym Sądem Administracyjnym [16] jako wyjaśnienie, dlaczego na obecnym etapie dodatkowe działania ze strony Komisji nie są konieczne. Rzecznik Praw Obywatelskich uważa to podejście za rozsądne. Wydaje się zatem, że Komisja uważa, iż przedmiotowa sytuacja nadal może zostać naprawiona na szczeblu krajowym. Rzecznik Praw Obywatelskich przypomina w tym względzie, że główna odpowiedzialność za wdrażanie prawa wspólnotowego spoczywa na państwach członkowskich, a celem każdego postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego jest zapewnienie dobrowolnego przestrzegania prawa wspólnotowego przez państwa członkowskie. Warto również przypomnieć, że sądy krajowe są częścią europejskiego systemu jurysdykcyjnego zapewniającego poszanowanie prawa wspólnotowego.

47. Wreszcie Rzecznik Praw Obywatelskich uważa za uzasadnioną decyzję proceduralną Komisji o dodaniu sprawy skarżącego do akt sprawy dotyczącej skargi 2008/4493 zatytułowanej "Niespełnienie wymogów dyrektywy 2001/42/WE (dyrektywa SEA) podczas przyjmowania regionalnego planu zagospodarowania przestrzennego Břeclavsko", którą formalnie zarejestrował i która dotyczy również autostrady R52. Skarga 2008/4493, która jest dostępna dla Rzecznika Praw Obywatelskich w aktach skargi 822/2009/BU, dotyczy naruszeń prawa wspólnotowego (dyrektywy SOOŚ, dyrektywy siedliskowej i dyrektywy ptasiej) przez Republikę Czeską (Zgromadzenie Regionalne Moraw Południowych i Ministerstwo Środowiska) podczas przygotowywania i zatwierdzania regionalnego planu zagospodarowania przestrzennego Břeclavsko. Rzecznik zgadza się z Komisją, że kwestie poruszone w komunikacie skarżącego z dnia 14 listopada 2006 r. są związane z kwestiami poruszonymi w skardze 2008/4493. Rzecznik zauważa również, że w swoim komunikacie z dnia 14 listopada 2006 r. skarżący odniósł się do działań podjętych przez EPS (autora skarg 2008/4493 do Komisji i 822/2009/BU do Rzecznika Praw Obywatelskich) na szczeblu krajowym. W związku z tym w skardze 2008/4493 EPS odniosła się do komunikatu skarżącego z dnia 14 listopada 2006 r. dotyczącego „podobnej kwestii związanej z naruszeniem prawa Wspólnot Europejskich podczas oceny oddziaływania na środowisko regionalnego planu zagospodarowania przestrzennego Břeclavsko”.

48. W związku z tym Rzecznik ma nadzieję, że w przyszłości Komisja będzie na bieżąco informować skarżącego o postępach w rozpatrywaniu skargi 2008/4493. Rzecznik sugeruje, że Komisja mogłaby przyjąć ogólną politykę, zgodnie z którą będzie przekazywać informacje na temat postępów w rozpatrywaniu zarejestrowanej skargi dotyczącej naruszenia nie tylko skarżącemu, który ją złożył, ale także zainteresowanym obywatelom i stowarzyszeniom, których skargi, mimo że nie zostały formalnie zarejestrowane jako takie, zostały dodane do akt zarejestrowanej skargi. Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawi dalszą uwagę w tym względzie poniżej.

49. W świetle rozważań przedstawionych w pkt 44–48 powyżej Rzecznik stwierdza, że twierdzenie skarżącego nie może zostać podtrzymane.

B. Wnioski

Na podstawie swoich dochodzeń w sprawie tej skargi Rzecznik Praw Obywatelskich sformułował następującą uwagę krytyczną:

W okresie od dnia 23 kwietnia 2008 r. (data potwierdzenia odbioru w odniesieniu do komunikatu skarżącego z dnia 14 listopada 2006 r.) do dnia 27 kwietnia 2009 r. Komisja nie poinformowała skarżącego o swojej decyzji o nierejestrowaniu komunikatu z dnia 14 listopada 2006 r. jako skargi ani o powodach, dla których tego nie uczyniła. W związku z tym w powyższym okresie Komisja nie przekazała skarżącemu żadnych pisemnych informacji na temat jego postępów w tej sprawie. Stanowi to naruszenie art. 17 Europejskiego kodeksu dobrego postępowania administracyjnego oraz pkt 4 kodeksu dobrego postępowania administracyjnego pracowników Komisji Europejskiej w kontaktach ze społeczeństwem, a tym samym przypadek niewłaściwego administrowania.

Skarżący i Komisja zostaną poinformowani o tej decyzji.

Dalsza uwaga

Komisja mogłaby rozważyć przyjęcie ogólnej polityki, w ramach której dostarczałaby informacje na temat rozpatrywania zarejestrowanej skargi o naruszenie zarówno:

• skarżącego lub skarżących, którzy złożyli przedmiotową skargę; oraz
• tych zainteresowanych obywateli i stowarzyszeń, których skargi, mimo że nie zostały formalnie zarejestrowane, zostały dodane do akt zarejestrowanej skargi o naruszenie.

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

Sporządzono w Strasburgu dnia 26 listopada 2009 r.

---

[1] Artykuł 6 ust. 4 dyrektywy siedliskowej: „Jeżeli pomimo negatywnej oceny skutków dla danego terenu i braku rozwiązań alternatywnych plan lub przedsięwzięcie musi jednak zostać zrealizowane z powodów o charakterze zasadniczym wynikających z nadrzędnego interesu publicznego, w tym interesów o charakterze społecznym lub gospodarczym, państwo członkowskie podejmuje wszelkie środki kompensujące niezbędne do zapewnienia ochrony ogólnej spójności sieci Natura 2000.”(podkreślenie dodane)

[2] Według http://ec.europa.eu/environment/nature/natura2000/ Natura 2000 jest ogólnounijną siecią obszarów ochrony przyrody ustanowioną na mocy dyrektywy siedliskowej. Jego celem jest zapewnienie długoterminowego przetrwania najcenniejszych i najbardziej zagrożonych gatunków i siedlisk w Europie. Obejmuje on specjalne obszary ochrony wyznaczone przez państwa członkowskie na mocy dyrektywy siedliskowej oraz obszary specjalnej ochrony wyznaczone na mocy dyrektywy ptasiej.

[3] Komisja powołała się na pkt 56 wyroku w sprawie C-209/04 Komisja przeciwko Austrii, Zb.Orz. 2006, s. I-2755, który ma następujące brzmienie: „Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału zasada, zgodnie z którą przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko muszą podlegać ocenie wpływu na środowisko, nie ma zastosowania, jeżeli wniosek o zezwolenie na przedsięwzięcie został formalnie złożony przed upływem terminu transpozycji dyrektywy [zob. w odniesieniu do dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz.U. 1985, L 175, s. 40), wyroki: z dnia 12 grudnia 1995 r. w sprawie C-431/92 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. s. I-2189, pkt 29, 32; z dnia 14 maja 1998 r. w sprawie C-81/96 Gedeputeerde Staten van Noord-Holland, Rec. s. I-3923, pkt 23]”.

[4] W dniu 24 marca 2009 r. EPS złożyła również skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich, który zarejestrował ją pod numerem referencyjnym 822/2009/BU. EPS twierdziła, że wystąpiły nieuzasadnione opóźnienia w rozpatrywaniu przez Komisję jej skargi 2008/4493. W dniu wydania niniejszej decyzji dochodzenie Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie skargi 822/2009/BU jest nadal w toku.

[5] Komisja wyjaśniła, że brak oceny alternatywnego rozwiązania podczas oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko Natura 2000 nie oznacza, że procedura OOŚ jest nieważna.

[6] w języku czeskim: "oznámení projekt".

[7] „Jeżeli państwo członkowskie jest świadome, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na środowisko w innym państwie członkowskim, lub jeżeli zażąda tego państwo członkowskie, które może zostać znacząco dotknięte skutkami przedsięwzięcia, państwo członkowskie, na którego terytorium przedsięwzięcie ma być realizowane, przekazuje informacje zebrane zgodnie z art. 5 drugiemu państwu członkowskiemu w tym samym czasie, w którym udostępnia je swoim obywatelom. Informacje takie stanowią podstawę wszelkich konsultacji niezbędnych w ramach stosunków dwustronnych między dwoma państwami członkowskimi na zasadzie wzajemności i równoważności.”;

[8] Skarżący załączył do swoich uwag streszczenie tego badania, zgodnie z którym wariant R52 ma gorszy wpływ na obszary Natura 2000 niż wariant przechodzący przez Břeclav.

[9] Skarżący załączył kopię niniejszego pisma. W piśmie tym Komisja stwierdziła między innymi, co następuje: „Nasze służby zostały poinformowane o ustaleniach czeskiej Najwyższej Izby Kontroli (NKU) dotyczących budowy niektórych projektów transportowych w Republice Czeskiej. Zgodnie z ustaleniami NKU istnieją pewne uchybienia proceduralne dotyczące realizacji projektów transportowych w Republice Czeskiej. Niektóre z ustaleń dotyczą projektów, które mają być współfinansowane z funduszy strukturalnych, w związku z czym bardzo ważne jest dla nas zrozumienie Państwa stanowiska w tych kwestiach. Ponadto niektóre z tych projektów były również przedmiotem szeregu skarg skierowanych do Komisji. W związku z tym w załączonym załączniku zamieszczamy wykaz punktów, w odniesieniu do których zwracamy się z uprzejmą prośbą o udzielenie szczegółowej odpowiedzi bezpośrednio przez Państwa służby.”

[10] Skarżący potwierdził to w swoim powiązanym komunikacie z dnia 30 września 2009 r.

[11] Ustalenia NKÚ są dostępne na stronie internetowej: http://www.nku.cz/kon-zavery/K08026.pdf.

[12] W skardze 2008/4493 wymieniono trzy sprawozdania Publicznego Obrońcy Praw z listopada 2006 r., kwietnia 2007 r. i lutego 2008 r.

[13] Punkt 4 akapit drugi komunikatu przewiduje jedynie miesięczny termin (od daty pierwszego potwierdzenia) na ponowne uznanie korespondencji, którą Komisja formalnie rejestruje jako skargę.

[14] Niniejszy kodeks europejski jest dostępny na stronie internetowej Rzecznika Praw Obywatelskich: http://www.ombudsman.europa.eu/resources/code.faces

[15] Dz.U. L 267, s. 64. Zob. akapit drugi i trzeci pod nagłówkiem "Korespondencja".

[16] Skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest dostępna dla Rzecznika Praw Obywatelskich w aktach skargi 822/2009/BU. Jest ona zatytułowana „Wniosek o unieważnienie aktu o charakterze ogólnym – regionalnego planu zagospodarowania przestrzennego Břeclavsko, zatwierdzonego rezolucją Zgromadzenia Kraju Południowomorawskiego z dnia 9.11.2006 r. nr 921/06/ Z 14” i jest skierowana przeciwko Krajowi Południowomorawskiemu jako pozwanemu. W pozwie powodowie zarzucili, że regionalny plan zagospodarowania przestrzennego Břeclavsko nie został zatwierdzony nie tylko zgodnie z prawem czeskim, ale także z dyrektywą SOOŚ, dyrektywą OOŚ, dyrektywą ptasią i dyrektywą siedliskową. Wnieśli oni o unieważnienie regionalnego planu zagospodarowania przestrzennego w Břeclavsku w całości.