WSTĘP DO SKARGI

1. W dniu 20 lipca 2002 r. skarżący złożył skargę do Komisji, zgodnie z art. 226 Traktatu WE (1), przeciwko władzom włoskim. W dniu 22 sierpnia 2002 r. Komisja zarejestrowała skargę pod numerem referencyjnym 2002/4946.

2. W skardze do Komisji skarżący twierdził, że projekt budowy oczyszczalni ścieków w Stintino we Włoszech ("projekt") został zatwierdzony przez władze włoskie z naruszeniem przepisów dyrektywy 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (2) oraz dyrektywy 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory ("dyrektywa siedliskowa WE")(3). Skarżący twierdził, że władze włoskie zatwierdziły projekt bez uwzględnienia potencjalnie niekorzystnego wpływu na środowisko otaczających gruntów. Teren ten został zaproponowany przez Włochy jako teren mający znaczenie dla Wspólnoty (4) w wykazie przekazanym Komisji przez władze włoskie (5) zgodnie z dyrektywą 92/43/EWG. Skarżący uznał zatem, że przedsięwzięcie powinno było zostać poddane pełnej ocenie oddziaływania na środowisko (OOŚ).

3. W dniu 28 kwietnia 2003 r., po przeprowadzeniu wstępnej oceny skargi, Komisja skierowała do władz włoskich pismo z prośbą o udzielenie informacji na temat zastosowania przepisów dwóch wyżej wymienionych dyrektyw w odniesieniu do projektu.

4. Na podstawie odpowiedzi władz włoskich z dnia 10 i 14 listopada 2003 r. oraz informacji zebranych podczas spotkania z tymi władzami w dniu 25 czerwca 2003 r. Komisja stwierdziła, że nie doszło do naruszenia dyrektyw 85/337/EWG ani 92/43/EWG.

5. Pismem z dnia 10 sierpnia 2004 r. Komisja poinformowała skarżącego o powyższym wniosku i wskazała, że jej służby zamierzają zamknąć sprawę. W okresie od dnia 31 sierpnia 2004 r. do dnia 25 marca 2005 r. skarżący przesłał Komisji liczne pisma i e-maile (łącznie 22)(6) w celu ponownego rozpatrzenia jego sprawy. W związku z tym Komisja zawiesiła swoją decyzję o zamknięciu sprawy w celu oceny argumentów skarżącego.

6. W dniach 5 i 7 maja 2005 r. skarżący wystosował pismo do pani Day, ówczesnej dyrektor generalnej DG ds. Środowiska, z prośbą o dokonanie pełnego przeglądu akt skarżącego 2002/4946. Służby Komisji odpowiedziały pismami z dnia 25 maja i 10 czerwca 2005 r., podkreślając, że dostarczone informacje nie zawierają żadnych nowych elementów, które pozwoliłyby na stwierdzenie ewentualnego naruszenia prawodawstwa wspólnotowego w zakresie ochrony środowiska. Skarżący przesłał Komisji dalszą korespondencję w dniach 1, 2, 22, 24 i 25 czerwca 2005 r. Służby Komisji odpowiedziały pismem z dnia 1 lipca 2005 r., wskazując, że wobec braku nowych elementów nie stwierdzono żadnego możliwego naruszenia prawodawstwa wspólnotowego w zakresie ochrony środowiska.

7. W dniu 5 lipca 2005 r. Komisja zamknęła sprawę 2002/4946, a w dniu 11 lipca 2005 r. poinformowała o tym skarżącego.

8. Skarżący ponownie nie zgodził się z wnioskiem Komisji. W rezultacie miała miejsce szeroko zakrojona wymiana korespondencji między Komisją a skarżącym.

9. Pismem z dnia 14 października 2005 r.(7) Komisja poinformowała skarżącego, że zgodnie z Kodeksem dobrego postępowania administracyjnego w stosunkach ze społeczeństwem (8) jej służby nie będą już odpowiadać na dalszą korespondencję o charakterze powtarzalnym, obraźliwym lub bezcelowym. Skarżący napisał kolejne pisma, na które Komisja odpowiedziała w dniu 17 listopada 2005 r.

PRZEDMIOT POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO

10. W swojej skardze do Rzecznika Praw Obywatelskich skarżący przedstawił następujące zarzuty:

1. Decyzja Komisji o zamknięciu skargi 2002/4946 była nieuzasadniona i oparta na niespójnym uzasadnieniu;
2. Komisja nie odpowiedziała na jego pismo z dnia 7 maja 2005 r.;
3. Decyzja Komisji z dnia 14 października 2005 r. o nieudzielaniu odpowiedzi na jego korespondencję poprzez powołanie się na art. 4 Kodeksu dobrego postępowania administracyjnego Komisji była niewłaściwa i nieuzasadniona; oraz
4. Komisja nie zastosowała się do art. 8, 9, 10, 12, 14, 15 i 18 Europejskiego kodeksu dobrego postępowania administracyjnego (9).

WNIOSEK

11. W dniu 19 czerwca 2006 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął dochodzenie w sprawie powyższych zarzutów skarżącego.

12. W dniu 28 września 2006 r. Komisja przesłała swoją opinię na temat zarzutów skarżącego. Opinia przedstawiona przez Komisję została przekazana skarżącemu wraz z wezwaniem do przedstawienia uwag, które przedstawił on w dniu 17 listopada 2006 r.

ANALIZA I WNIOSKI RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH

A. Zarzut, że decyzja Komisji o zamknięciu skargi nr 2002/4946 była nieuzasadniona i oparta na niespójnym rozumowaniu

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

13. Skarżący twierdził, że decyzja Komisji o zamknięciu jego skargi nr 2002/4946 przeciwko władzom włoskim była nieuzasadniona i oparta na niespójnym uzasadnieniu.

14. Zdaniem skarżącego Komisja niesłusznie przyjęła decyzję władz włoskich, zgodnie z którą przedsięwzięcie nie wymagało uprzedniej oceny oddziaływania na środowisko. Komisja nie powinna była ufać nieprawidłowym informacjom otrzymanym od władz włoskich, tj. „Relazione tecnico agronomica di ripristino ambientale del sedime dell'impianto di trattamento reflui di Stintino”– „sprawozdaniu Relazione”), ponieważ sprawozdanie to było fałszerstwem. Przeciwnie, Komisja powinna była należycie uwzględnić informacje przedstawione przez skarżącego (Analisi ambientale di un complesso forestale interessato dalla realizzazione di un sistema integrato di raccolta collettamento e depurazione del abitato e degli insediamenti turistici, affinamento, regolazione idraulica e redistribuzione delle acque usate- scarico degli esuberi da parte del Comune di Stintino - "ekspercka opinia doktora B"). Komisja nie przeprowadziła również własnej kontroli na miejscu, opierając się na wynikach kontroli przeprowadzonej przez władze włoskie.

15. Komisja uznała, że ocena przeprowadzona przez władze włoskie jest zgodna z właściwym prawem wspólnotowym i szczegółowo wyjaśniła to w licznych komunikatach skierowanych do skarżącego (a w szczególności w decyzji z dnia 19 kwietnia 2005 r. zamykającej sprawę skarżącego). Komisja przyjęła wniosek władz włoskich, że projekt nie miał negatywnego wpływu na środowisko na podstawie (i) wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej w odniesieniu do projektu oraz (ii) szeregu dokumentów przedłożonych przez te władze, w tym wspomnianego sprawozdania Relazione. Komisja podkreśliła, że ekspertyza dr B jest nieważna pod względem formalnym, ponieważ nie zawiera daty ani stempla urzędowego.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

16. Rzecznik rozumie stanowiska stron w następujący sposób: Komisja oparła swoją decyzję o zamknięciu sprawy skarżącego na tym, że władze włoskie właściwie skorzystały z przysługującej im swobody uznania przy podejmowaniu decyzji o nieprzeprowadzaniu OOŚ w odniesieniu do przedsięwzięcia. Władze włoskie przedłożyły Komisji dokumenty na poparcie swojej decyzji.

17. Skarżący nie zgodził się z wnioskiem Komisji. Po pierwsze, uznał on, że władze włoskie nie przestrzegają prawa wspólnotowego, ponieważ ekspertyza dr B wykazała, że przedsięwzięcie rzeczywiście miało negatywny wpływ na środowisko. Twierdził on, że władze włoskie powinny były zatem przeprowadzić pełną OOŚ. Po drugie, stwierdził on, że wyjaśnienia i dokumenty władz włoskich, w tym wyniki kontroli na miejscu, były nieprawidłowe. Komisja nie wywiązała się w wystarczającym stopniu ze spoczywającego na niej obowiązku staranności przy ocenie dowodów przedstawionych przez władze włoskie i nie uwzględniła informacji przekazanych przez niego samego.

18. W odniesieniu do pierwszego stanowiska skarżącego Rzecznik Praw Obywatelskich przypomina, że zgodnie z art. 195 Traktatu WE może on przyjmować i rozpatrywać skargi dotyczące niewłaściwego administrowania w działaniach instytucji i organów Wspólnoty Europejskiej. Żadne działanie jakiegokolwiek innego organu nie może być przedmiotem skargi do niego. W związku z tym zadaniem Rzecznika nie jest badanie, czy władze włoskie prawidłowo stosowały prawo krajowe lub europejskie. Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich ma na celu ustalenie, czy Komisja działała prawidłowo, gdy stwierdziła, że zachowanie władz włoskich było zgodne z obowiązującymi przepisami dotyczącymi ocen oddziaływania na środowisko.

19. W odniesieniu do drugiego stanowiska skarżącego, tj. jego argumentów dotyczących obowiązku staranności Komisji, Rzecznik po pierwsze podkreśla, że procedura OOŚ, zgodnie z wymogami dyrektyw OOŚ, powinna być przeprowadzana przez organy krajowe (10). Ponadto w odniesieniu do przedsięwzięć, które odpowiadają klasom wymienionym w załączniku II do dyrektywy 97/11/WE zmieniającej dyrektywę 85/337/EWG [11], władze krajowe mają, na podstawie kryteriów ustanowionych w załączniku III do tej dyrektywy, swobodę decydowania, czy OOŚ jest potrzebna, czy też nie. Wreszcie art. 6 ust. 3 dyrektywy 92/43/EWG (12) stanowi, że:

„Każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zagospodarowania terenu, ale które może na nie w istotny sposób oddziaływać, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, podlega odpowiedniej ocenie jego skutków dla danego terenu z punktu widzenia założeń jego ochrony. W świetle wniosków z oceny skutków dla danego terenu i z zastrzeżeniem przepisów ust. 4, właściwe organy krajowe wyrażają zgodę na plan lub przedsięwzięcie dopiero po upewnieniu się, że nie wpłynie on niekorzystnie na dany teren oraz, w stosownych przypadkach, po uzyskaniu opinii ogółu społeczeństwa.”(Podkreślenie dodane)

20. Skarżący twierdził również, że Komisja nie powinna była ufać inspekcjom i wnioskom wyciągniętym przez organy krajowe i przekazanym jej. W tym względzie Rzecznik przypomina o obopólnym obowiązku lojalnej współpracy nałożonym na instytucje Wspólnoty i jej państwa członkowskie na mocy art. 10 ust. 2 Traktatu WE. Na zasadę tę powołały się sądy wspólnotowe w kontekście postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego na mocy art. 226 Traktatu WE (13). Oba artykuły stanowią, że państwa członkowskie powstrzymują się od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrozić osiągnięciu celów Traktatu.

21. W świetle powyższej zasady zasadne jest uznanie, że Komisja mogła (i) zasadnie uznać, że władze włoskie przestrzegały obowiązujących przepisów prawnych dotyczących ochrony środowiska przy przeprowadzaniu kontroli na miejscu dotyczących możliwego wpływu przedsięwzięcia na środowisko, oraz (ii) zasadnie oczekiwać, że władze włoskie dostarczyły jej wiarygodnych informacji dotyczących stosowania odpowiedniego prawodawstwa wspólnotowego w zakresie ochrony środowiska w odniesieniu do przedsięwzięcia.

22. Na podstawie dostępnych dowodów wydaje się, że Komisja dokładnie zbadała wyjaśnienia i dokumenty potwierdzające przedstawione przez władze włoskie. Nawet jeśli autentyczność sprawozdania Relazione była do pewnego stopnia sporna, ponieważ zdaniem skarżącego zostało ono sfałszowane, Komisja słusznie wskazała, że dopóki właściwe włoskie organy administracyjne i prawne nie udowodnią inaczej, dokument ten jest nadal istotny dla oceny Komisji.

23. Ponadto wydaje się, że Komisja zbadała nie tylko dokumenty dostarczone przez władze włoskie (w tym wyżej wymienione sprawozdanie Relazione) i informacje zebrane podczas spotkania z nimi w dniu 25 czerwca 2003 r., ale także konkretny dokument (opinia eksperta dr B) dostarczony przez skarżącego, mimo że nie miał on formalnego statusu, ponieważ według Komisji nie zawierał żadnej daty ani urzędowej pieczęci. W piśmie do skarżącego z dnia 19 kwietnia 2005 r. Komisja rzeczywiście wielokrotnie odwoływała się do danych i argumentów przedstawionych w opinii eksperta dr B i zajęła stanowisko w ich sprawie (14).

24. Ponadto na podstawie licznych wymian korespondencji między skarżącym a DG ds. Środowiska wydaje się, że poprzez wyraźne odniesienie się do argumentów przedstawionych przez skarżącego (tj. „argumentu dotyczącego domniemanego zanieczyszczenia nie poparto żadnymi konkretnymi dowodami”)(15) służby Komisji należycie uwzględniły wszystkie przedłożone przez niego informacje.

25. W piśmie z dnia 19 kwietnia 2005 r. Komisja oświadczyła również, że rozważy możliwość wszczęcia nowego postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego po zamknięciu sprawy skarżącego, jeżeli przedstawi on nowe i istotne informacje.

26. Warto również zauważyć, że Komisja zawiesiła decyzję o zamknięciu sprawy w celu przeanalizowania dowodów przedstawionych przez skarżącego. Rzecznik rozumie, że Komisja zrobiła to, ponieważ gdyby znalazła wystarczające dowody, aby podać w wątpliwość informacje władz włoskich, zweryfikowałaby te informacje, przeprowadzając własną kontrolę na miejscu. Komisja nie znalazła jednak takich elementów i w związku z tym racjonalnie argumentowała, że władze włoskie przeprowadziły wystarczające dochodzenie na miejscu.

27. W związku z powyższym Rzecznik uważa, że skarżący nie wykazał, że (i) Komisja nie dopełniła obowiązku staranności przy badaniu dokumentów i wyjaśnień, na podstawie których postanowiła zamknąć jego sprawę, oraz (ii) niesłusznie ufała dokumentom dostarczonym przez władze włoskie zamiast zwracać należytą uwagę na dostarczone przez niego informacje i dokumenty.

28. Ponadto Rzecznik zwraca uwagę, że w piśmie z dnia 19 kwietnia 2005 r. skierowanym do skarżącego Komisja szczegółowo wyjaśniła powody, dla których zamknęła jego sprawę.

29. W odniesieniu do zarzucanego naruszenia dyrektywy 85/337/EWG Komisja wskazała, że zgodnie ze sprawozdaniem Relazione, które zostało uwzględnione przez władze włoskie przy podejmowaniu decyzji o nieprzeprowadzaniu OOŚ w odniesieniu do przedsięwzięcia, wydaje się, że władze włoskie uwzględniły kryteria ustanowione w załączniku III do tej dyrektywy.

30. W odniesieniu do domniemanego naruszenia dyrektywy 92/43/EWG w związku z dyrektywą 79/409/EWG (16) Komisja odniosła się do odpowiedniego orzecznictwa (17) i przypomniała, że przedsięwzięcia budowlane na terenach zaproponowanych przez państwa członkowskie jako kwalifikujące się do uznania za tereny mające znaczenie dla Wspólnoty w wykazie przekazanym Komisji niekoniecznie wymagają OOŚ do czasu przyjęcia wykazu przez Komisję. W międzyczasie jednak, zgodnie z dyrektywą 92/43/EWG, państwa członkowskie muszą przyjąć odpowiednie środki w celu ochrony terenów znajdujących się w proponowanym wykazie. Komisja wyraźnie wyjaśniła, że władze włoskie naruszyłyby dyrektywę 93/43/EWG, gdyby nie przyjęły odpowiednich środków w celu ochrony przedmiotowego terenu, ale to uczyniły.

31. Ponadto Komisja wskazała, że władze włoskie przeprowadziły OOŚ w odniesieniu do dwóch innych terenów zaproponowanych w wykazie (TZW „ITB010043 Coste e Isolette nord ovest della Sardegna” i „ITB010002 „Stagno di Pilo e Stagno di Casaraccio”), chociaż nie były do tego zobowiązane. W następstwie tej oceny dotyczącej tych dwóch obszarów chronionych władze włoskie stwierdziły, że przedmiotowe przedsięwzięcie nie będzie miało znaczącego negatywnego wpływu na integralność przedmiotowych obszarów Natura 2000 w rozumieniu przepisów dyrektyw 92/43/EWG i 79/409/EWG.

32. W związku z powyższym Rzecznik jest zdania, że w piśmie z dnia 19 kwietnia 2005 r. skierowanym do skarżącego Komisja odpowiednio uzasadniła swoją decyzję o zamknięciu akt skarżącego.

33. Ponadto w swojej opinii w sprawie skargi Komisja wyczerpująco uzupełniła swoje uzasadnienie, powtarzając podstawy prawne swojej decyzji o zamknięciu skargi złożonej przez skarżącego na podstawie art. 226.

34. W związku z powyższym Rzecznik uważa, że Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania w odniesieniu do tego zarzutu.

B. Zarzucany brak odpowiedzi Komisji na pismo skarżącego z dnia 7 maja 2005 r. Argumenty

przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

35. Skarżący twierdził, że Komisja nie odpowiedziała na jego pismo z dnia 7 maja 2005 r.

36. W swojej opinii Komisja stwierdziła, że ponieważ pismo z dnia 7 maja 2005 r. było tożsame z pismem skierowanym do DG ds. Środowiska w dniu 5 maja 2005 r., na które odpowiedź wysłano w dniu 25 maja 2005 r., Komisja udzieliła odpowiedzi na to pismo. W każdym razie w piśmie z dnia 8 września 2005 r. Komisja przeprosiła skarżącego za brak formalnej odpowiedzi na jego pismo z dnia 7 maja 2005 r.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

37. Rzecznik zbadał przedmiotową korespondencję przedłożoną mu przez skarżącego i Komisję.

38. W piśmie do DG ds. Środowiska z dnia 5 maja 2005 r. skarżący powtórzył swoją opinię, że władze włoskie naruszyły wspólnotowe prawo ochrony środowiska.

W piśmie z dnia 7 maja 2005 r.(18) skarżący zwrócił się o ponowne rozpatrzenie całej sprawy 2002/4946.

W odpowiedzi z dnia 25 maja 2005 r. Komisja wskazała, że przekazane informacje nie zawierają żadnych nowych elementów, które umożliwiłyby Komisji stwierdzenie ewentualnego naruszenia wspólnotowego prawa ochrony środowiska.

39 W związku z tym, zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, nie wydaje się nieuzasadnione uznanie, że dwa pisma skarżącego dotyczyły zasadniczo tej samej sprawy. Rzecznik przyjmuje zatem opinię Komisji, że jej odpowiedź z dnia 25 maja 2005 r. może być uznana za odnoszącą się również do przedmiotu pisma skarżącego z dnia 5 maja 2005 r. i z dnia 7 maja 2005 r.

40. Ponadto Komisja przeprosiła skarżącego za brak formalnej odpowiedzi na jego pismo z dnia 7 maja 2005 r.

41. W związku z powyższym Rzecznik uważa, że nie ma podstaw do dalszych dochodzeń w sprawie zarzutu skarżącego.

C. Zarzut dotyczący decyzji Komisji z dnia 8 października 2005 r. o nieudzielaniu odpowiedzi na korespondencję skarżącego poprzez powołanie się na art. 4 Kodeksu dobrego postępowania administracyjnego przedstawionego

Rzecznikowi Praw Obywatelskich

42. Skarżący twierdził, że decyzja Komisji z dnia 14 października 2005 r. (tj. pismo Komisji z tego dnia) o nieudzielaniu odpowiedzi na jego korespondencję poprzez powołanie się na art. 4 Kodeksu dobrego postępowania administracyjnego Komisji była niewłaściwa i nieuzasadniona.

43 W swojej opinii Komisja stwierdziła, że decyzja DG ds. Środowiska o zaprzestaniu powtarzalnej, stanowiącej nadużycie lub bezcelowej korespondencji ze skarżącym została podjęta zgodnie z kodeksem dobrego postępowania administracyjnego Komisji ze względu na powtarzalny i bezcelowy charakter pism stale kierowanych przez skarżącego do DG ds. Środowiska (zarówno do jej służb, jak i do dyrektora generalnego), do komisarza Dimasa i do przewodniczącego Barroso. W tym względzie Komisja zauważyła, że „ma obowiązek dobrze wykorzystać pieniądze podatników”.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

44. Artykuł 4 Kodeksu Dobrej Administracji Komisji stanowi, że:

„Odpowiedź na pismo skierowane do Komisji jest przesyłana w ciągu piętnastu dni roboczych od daty otrzymania pisma przez właściwy departament Komisji (…)

Jeżeli odpowiedź nie może zostać wysłana w terminie, o którym mowa powyżej, i we wszystkich przypadkach, w których odpowiedź wymaga innych prac nad nią, takich jak konsultacje międzyresortowe lub tłumaczenie, odpowiedzialny pracownik powinien wysłać odpowiedź wstrzymaną, wskazując datę, do której adresat może spodziewać się odpowiedzi w świetle tych dodatkowych prac, biorąc pod uwagę względną pilność i złożoność sprawy (…)

Zasady te nie mają zastosowania do korespondencji, którą można racjonalnie uznać za niewłaściwą, na przykład dlatego, że jest powtarzalna, obraźliwa i / lub bezcelowa. Następnie Komisja zastrzega sobie prawo do zaprzestania takiej wymiany korespondencji.”(podkreślenie dodane)

45. Rzecznik Praw Obywatelskich zgadza się, że Komisja rzeczywiście ma obowiązek właściwego wykorzystania przyznanych jej środków finansowych w celu wykonywania swoich zadań administracyjnych i skutecznego wykorzystania swoich zasobów ludzkich. Nie powinno to jednak uniemożliwiać Komisji właściwego postępowania z korespondencją obywateli, zgodnie z zasadami dobrej administracji określonymi w jej własnym kodeksie oraz w Europejskim kodeksie dobrego postępowania administracyjnego.

46. Powstaje jednak pytanie, czy decyzja Komisji w tym konkretnym przypadku o nieudzielaniu już odpowiedzi na powtarzającą się i stanowiącą nadużycie korespondencję skarżącego była dopuszczalna i słuszna w kontekście jej stosunków z obywatelami europejskimi. Rzecznik Praw Obywatelskich jest zasadniczo zdania, że byłoby tak, gdyby Komisja poinformowała autora korespondencji, którą uznałaby za powtarzalną, że dalsze odpowiedzi nie zostaną wysłane, chyba że zostaną dostarczone nowe elementy. W ten sposób Komisja wykaże, że nie klasyfikuje automatycznie korespondencji jako powtarzalnej, na przykład na podstawie kryterium autora, ale dopiero po sprawdzeniu jej treści w celu sprawdzenia, czy pojawiają się nowe elementy.

47. Na podstawie dowodów dostępnych w niniejszej sprawie oczywiste jest, że skarżący przesłał Komisji znaczną liczbę pism i e-maili dotyczących tej samej kwestii. Podsumowując, wszyscy oni twierdzili, że decyzja Komisji o zamknięciu postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego była nieprawidłowa. Komisja wielokrotnie odpowiadała na te same zastrzeżenia skarżącego.

48. W piśmie z dnia 14 października 2005 r., którego kopia została dostarczona przez Komisję w jej opinii w sprawie skargi, Komisja poinformowała skarżącego, że zgodnie z kodeksem dobrego postępowania administracyjnego jej służby nie będą już odpowiadać na dalszą korespondencję o charakterze powtarzalnym, stanowiącym nadużycie lub bezcelowym, i oświadczyła, że zastosuje ten przepis kodeksu „chyba że zostaną przedstawione jakiekolwiek nowe elementy”(19).

49. W świetle powyższych rozważań stanowisko Komisji wyrażone w wyżej wymienionym piśmie z dnia 14 października 200 r. wydaje się zgodne z jej własnymi zasadami, a zatem oparte na solidnym uzasadnieniu.

50. Rzecznik zauważa również, że po piśmie z dnia 14 października 2005 r. Komisja nadal udzielała odpowiedzi w dniu 17 listopada 2005 r. na dalsze pisma skarżącego z dnia 17, 21 i 25 października 2005 r. W piśmie tym Komisja przypomniała, że zgodnie ze swoim kodeksem dobrego postępowania administracyjnego nie będzie podejmować działań następczych w związku z dalszą korespondencją, którą można racjonalnie uznać za nadużycie ze względu na jej powtarzający się, szkodliwy lub bezpodstawny charakter. Ponadto stwierdziła ona, że gdyby otrzymała nowe informacje uzasadniające wszczęcie dochodzenia w tej samej sprawie, sprawa zostałaby ponownie otwarta i ponownie zbadana.

51 W związku z powyższym Rzecznik uważa, że Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania w odniesieniu do tego zarzutu.

D. Zarzucane nieprzestrzeganie przez Komisję art. 8, 9, 10, 12, 14, 15 i 18 Europejskiego kodeksu dobrego postępowania administracyjnego Argumenty

przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

52. Skarżący twierdził, że Komisja nie zastosowała się do art. 8 (Bezstronność i niezależność); art. 9 (Cel); art. 10 (uzasadnione oczekiwania, spójność i doradztwo); art. 12 (Uprzejmie informuję); art. 14 (Potwierdzenie odbioru i wskazanie właściwego urzędnika); Art. 15 (Obowiązek przekazania właściwym służbom instytucji) i art. 18 (Obowiązek uzasadnienia decyzji) Europejskiego kodeksu dobrego postępowania administracyjnego.

53. W swojej opinii Komisja stwierdziła, że odniesienie skarżącego do nieprzestrzegania przez Komisję kilku artykułów Europejskiego kodeksu dobrego postępowania administracyjnego było bezpodstawne.

54. W swoich uwagach skarżący wyjaśnił swój zarzut, stwierdzając, że nieprzekazanie przez DG ds. Środowiska do DG ds. Rynku Wewnętrznego dokumentów dotyczących jego drugiej skargi do Komisji z dnia 4 grudnia 2002 r. stanowiło wyraźny dowód niewłaściwego zachowania zainteresowanych urzędników, którzy działali z naruszeniem kodeksu dobrego postępowania administracyjnego Komisji, naruszając tym samym podstawowe zasady organizacyjne.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

55. Rzecznik zauważa, że skarżący nie odniósł się konkretnie do tego, w jaki sposób Komisja naruszyła każdy poszczególny artykuł kodeksu, do którego się odniósł, z wyjątkiem nieprzekazania przez DG ds. Środowiska odpowiednich dokumentów DG ds. Rynku Wewnętrznego (tj. odniósł się do art. 15 Europejskiego kodeksu dobrego postępowania administracyjnego (20)).

56. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich oceni jedynie tę kwestię.

57. Z zebranych dowodów wynika, że w pismach z dnia 4 i 15 grudnia 2002 r. skarżący złożył do Komisji drugą skargę na podstawie art. 226 dotyczącą niewłaściwego stosowania prawodawstwa wspólnotowego w dziedzinie zamówień publicznych. Ta nowa skarga była jednak związana z jego (pierwszą) skargą do Komisji, do której odnosi się niniejsza decyzja.

W dniu 21 marca 2003 r. DG ds. Rynku Wewnętrznego zarejestrowała drugą skargę skarżącego pod numerem referencyjnym 2003/4372.

W dniu 4 kwietnia 2003 r. DG ds. Rynku Wewnętrznego zwróciła się do DG ds. Środowiska o przekazanie jej kopii dokumentów przesłanych przez skarżącego w kontekście jego pierwszej skargi (nr referencyjny 2002/4946), jak również wszelkich innych istotnych informacji dotyczących jego sprawy. Dokumenty te zostały następnie przekazane przez DG ds. Środowiska do DG ds. Rynku Wewnętrznego pismem z dnia 14 kwietnia 2003 r.

58. W związku z powyższym Rzecznik uważa, że zarzut skarżącego, że Komisja naruszyła art. 15 Europejskiego kodeksu dobrego postępowania administracyjnego, nie może zostać podtrzymany i w związku z tym nie stwierdza niewłaściwego administrowania również w odniesieniu do tego zarzutu.

E. Wnioski

Na podstawie dochodzeń przeprowadzonych w sprawie tej skargi Rzecznik stwierdza, że Komisja Europejska nie dopuściła się niewłaściwego administrowania w odniesieniu do pierwszego, trzeciego i czwartego zarzutu skarżącego. W odniesieniu do drugiego zarzutu skarżącego nie ma podstaw do dalszych dochodzeń.

W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka sprawę. Skarżący i przewodniczący Komisji Europejskiej zostaną poinformowani o tej decyzji.

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

Sporządzono w Strasburgu dnia 20 listopada 2008 r.

---

(1) Artykuł 226 traktatu WE ma następujące brzmienie:

„Jeżeli Komisja uzna, że państwo członkowskie uchybiło jednemu ze zobowiązań wynikających z niniejszego Traktatu, wydaje uzasadnioną opinię w tej sprawie po umożliwieniu zainteresowanemu państwu przedstawienia uwag.

Jeżeli zainteresowane państwo nie zastosuje się do opinii w terminie wyznaczonym przez Komisję, może ona wnieść sprawę do Trybunału Sprawiedliwości.”

(2) Dyrektywa Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne, Dz.U. L 175, s. 40.

(3) Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, Dz.U. L 206, s. 7.

(4) Zgodnie z dyrektywą 92/43/EWG „teren mający znaczenie dla Wspólnoty” oznacza teren, który w regionie lub regionach biogeograficznych, do których należy, znacząco przyczynia się do zachowania lub odtworzenia we właściwym stanie ochrony typu siedliska przyrodniczego wymienionego w załączniku I lub gatunku wymienionego w załączniku II i może również znacząco przyczynić się do spójności sieci Natura 2000, o której mowa w art. 3, lub znacząco przyczynia się do zachowania różnorodności biologicznej w danym regionie lub regionach biogeograficznych.

W przypadku gatunków zwierząt występujących na rozległych obszarach tereny mające znaczenie dla Wspólnoty odpowiadają miejscom w naturalnym zasięgu takich gatunków, w których występują fizyczne lub biologiczne czynniki istotne dla ich życia i rozmnażania.”

(5) Artykuł 4 ust. 1 dyrektywy 92/43/EWG ma następujące brzmienie: „Na podstawie kryteriów określonych w załączniku III (etap 1) i odpowiednich informacji naukowych każde państwo członkowskie proponuje wykaz terenów wskazujących, które typy siedlisk przyrodniczych wymienione w załączniku I i które gatunki wymienione w załączniku II są rodzime dla jego terytorium, na których znajdują się te tereny.(…)”.

(6) Skarżący wysłał e-maile w dniach 31 sierpnia, 20 września, 19 listopada, 3, 7, 18 i 20 grudnia 2004 r. oraz 10, 16, 17 stycznia i 1 marca 2005 r. Wysłał pisma (pocztą, faksem i pocztą elektroniczną) w dniach 27 i 29 sierpnia, 1 września, 19 listopada, 3, 6 i 20 grudnia 2004 r., a także w dniach 8 i 16 stycznia oraz 1 i 25 marca 2005 r.

(7) W swojej opinii Komisja wskazała, że jej pismo z dnia 14 października 2005 r. zostało błędnie określone przez skarżącego w jego skardze do Rzecznika Praw Obywatelskich jako „decyzja [Komisji] z dnia 8 października 2005 r.”. W związku z tym data 14 października 2005 r. zostanie wykorzystana w niniejszej decyzji w celu odniesienia się do niniejszego pisma.

(8) Kodeks dobrych stosunków administracyjnych Komisji ze społeczeństwem jest dostępny pod następującym adresem: http://ec.europa.eu/civil_society/code/index_en.htm.

(9) Europejski kodeks dobrego postępowania administracyjnego jest dostępny pod następującym adresem: http://www.ombudsman.europa.eu/code/en/default.htm.

(10) Rzecznik zauważa, że zgodnie z motywem piątym dyrektywy 85/337/EWG jej celem jest ustanowienie ogólnych zasad oceny oddziaływania na środowisko w celu uzupełnienia i skoordynowania "procedur wydawania zezwoleń na inwestycję" dotyczących przedsięwzięć publicznych i prywatnych, które mogą mieć wpływ na środowisko.

W tym celu art. 1 ust. 2 dyrektywy 85/337/EWG definiuje "zezwolenie na inwestycję" jako decyzję właściwego organu lub organów uprawniającą wykonawcę do realizacji przedsięwzięcia.

Artykuł 2 ust. 1 dyrektywy stanowi: „Państwa członkowskie przyjmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia, że przed udzieleniem zezwolenia przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko naturalne między innymi z powodu ich charakteru, rozmiarów lub lokalizacji podlegają ocenie w odniesieniu do ich skutków. Projekty te zdefiniowano w art. 4.”

(11) Dyrektywa Rady 97/11/WE z dnia 3 marca 1997 r. zmieniająca dyrektywę 85/337/EWG w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz.U. L 73, s. 5). Artykuł 4 ust. 2 i 3 niniejszej dyrektywy stanowi, że:

„Artykuł 4

2. Z zastrzeżeniem art. 2 ust. 3, w odniesieniu do projektów wymienionych w załączniku II państwa członkowskie określają poprzez:

a) indywidualne badanie każdego przypadku, lub

b) progi lub kryteria określone przez państwo członkowskie

czy projekt podlega ocenie zgodnie z art. 5–10.

Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o stosowaniu obu procedur, o których mowa w lit. a) i b).

3. W przypadku przeprowadzania badania indywidualnego lub ustalania progów lub kryteriów do celów ust. 2 uwzględnia się odpowiednie kryteria wyboru określone w załączniku III. „(Podkreślenie dodane)

(12) Zob. przypis 3 powyżej.

(13) Zob. sprawa C-10/00 Komisja przeciwko Włochom [2002] Zb.Orz. I-2357, pkt 88.

(14) Na przykład:

„[Opinia eksperta dr B] niekoniecznie jest sprzeczna z »Relazione«, ponieważ odnosi się do powierzchni objętej wywłaszczeniem, a nie do obszaru bezpośrednio zaangażowanego w prace projektowe”.

(W oryginale włoskim powyższy fragment brzmi następująco. "Tra le altre cose, almeno per quanto riguarda le superfici, essa non è necessariamente in contraddizione con la Relazione di ripristino in quanto si riferisce alla superficie oggetto di espropriazione e non a quella direttamente interessata da lavori".)

Jednak nawet jeśli założymy, że dane zawarte w ekspertyzie dr B są prawidłowe, należy stwierdzić, że wpływ przedsięwzięcia nie jest znaczący dla danego terenu i że w związku z tym nie doszło do naruszenia dyrektywy 92/43/EWG i nie ma potrzeby przyjmowania środków kompensacyjnych.

(W oryginale włoskim powyższy fragment brzmi następująco. „Tuttavia, il punto essenziale da chiarire è che, anche prendendo per validi i dati presenti nella „Perizia” del dr. B., si deve concludere che l’incidenza dell’opera non è significativa per il sito e che, pertanto, non c’è violazione della direttiva 92/43/CEE e non c’è neanche necessità di adottare misure di compensazione.)

(15) W oryginalnym języku włoskim: „La Sua argomentazione tesa a dimostrare un possibile inquinamento non è supportata da nessun elemento concreto”.

(16) Dyrektywa Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz.U. L 103, s. 1).

(17) Zob. wyrok z 2000 r. w sprawie C-374/98 Komisja przeciwko Francji, Rec. str. I-10799, pkt 25 i 26: „Należy również zauważyć, że wykaz obszarów o dużym znaczeniu dla ochrony dzikiego ptactwa, powszechnie znany pod akronimem IBA (Inwentaryzacja Ważnych Obszarów Ptasich we Wspólnocie Europejskiej), obejmuje przedmiotowy obszar. Trybunał orzekł, że wykaz ten, mimo iż nie jest prawnie wiążący dla zainteresowanych państw członkowskich, zawiera dowody naukowe pozwalające ocenić, czy państwo członkowskie wywiązało się ze spoczywającego na nim obowiązku sklasyfikowania jako OSO (obszarów specjalnej ochrony) obszarów najbardziej odpowiednich pod względem liczby i wielkości dla ochrony gatunków chronionych (wyrok Trybunału z dnia 12 grudnia 1998 r. w sprawie C-3/96 Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. str. I-3031, pkt 69 i 70).

Z ogólnej systematyki art. 4 dyrektywy ptasiej wynika, że w przypadku gdy dany obszar spełnia kryteria klasyfikacji jako OSO, powinien on zostać poddany specjalnym środkom ochronnym mogącym zapewnić w szczególności przetrwanie i reprodukcję gatunków ptaków wymienionych w załączniku I do tej dyrektywy ”.

Zob. w szczególności pkt 25 i 26:

„Należy również zauważyć, że wykaz obszarów o dużym znaczeniu dla ochrony dzikiego ptactwa, powszechnie znany pod akronimem IBA (Inwentaryzacja Ważnych Obszarów Ptasich we Wspólnocie Europejskiej), obejmuje przedmiotowy obszar. Trybunał orzekł, że wykaz ten, mimo iż nie jest prawnie wiążący dla zainteresowanych państw członkowskich, zawiera dowody naukowe pozwalające ocenić, czy państwo członkowskie wywiązało się ze spoczywającego na nim obowiązku sklasyfikowania jako OSO obszarów najbardziej odpowiednich pod względem liczby i wielkości dla ochrony gatunków chronionych (wyrok Trybunału z dnia 12 grudnia 1998 r. w sprawie C-3/96 Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. str. I-3031, pkt 69 i 70).

Z ogólnej systematyki art. 4 dyrektywy ptasiej wynika, że w przypadku gdy dany obszar spełnia kryteria klasyfikacji jako OSO, powinien on zostać poddany specjalnym środkom ochronnym mogącym zapewnić w szczególności przetrwanie i reprodukcję gatunków ptaków wymienionych w załączniku I do tej dyrektywy”.

(18) W piśmie z dnia 7 maja 2005 r., skierowanym do dyrektora generalnego DG ds.

„Pragnę poinformować o nietypowym »zachowaniu« Unity A2, odnoszącym się do naruszenia 2002/4946. Moim zdaniem zewnętrzne ingerencje mogły spowodować, że Jedność nie wykonała należytej pracy. W związku z tym, jako obywatel europejski, zwracam się do Pana z prośbą o dokonanie przeglądu powiązanego dossier”.

(19) Tłumaczenie służb Rzecznika Praw Obywatelskich z oryginału włoskiego:

„Le ricordo ancora una volta che ove la Commissione venisse in possesso di ulteriori informazioni e notizie suscettibili di giustificare l’apertura di una procedura avente il medesimo oggetto, il caso verrebbe riaperto e nuovamente istruito. Tuttavia, Le ricordo che, ai sensi del Codice di buona condotta amministrativa, la Commissione non darà seguito a ulteriore corrispondenza che possa ragionevolmente essere considera abusiva per il suo carattere ripetitivo, ingiurioso o infondato.

(20) Artykuł 15 Europejskiego kodeksu dobrego postępowania administracyjnego ma następujące brzmienie:

„Obowiązek przekazania do właściwych służb instytucji:

1. Jeżeli pismo lub skarga do instytucji są kierowane lub przekazywane do dyrekcji generalnej, dyrekcji lub działu, które nie mają kompetencji do ich rozpatrzenia, ich służby zapewniają niezwłoczne przekazanie akt właściwym służbom instytucji.

2. Służby, które pierwotnie otrzymały pismo lub skargę, powiadamiają autora tego przekazania oraz podają nazwisko i numer telefonu urzędnika, któremu przekazano akta.

3. Urzędnik powiadamia członka społeczeństwa lub organizacji o wszelkich błędach lub pominięciach w dokumentach i zapewnia możliwość ich skorygowania.”.