Strasburg, 15 września 2006 r.

Szanowny Panie,

W dniu 17 marca 2005 r. złożył Pan skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich przeciwko Komisji Europejskiej dotyczącą „Programu stypendialnego Marie Curie – Poprawa potencjału ludzkiego”. W wiadomości e-mail z dnia 1 kwietnia 2005 r. przesłał mi Pan dalsze dokumenty związane z Pana skargą.

W dniu 14 kwietnia 2005 r. przekazałem skargę oraz Pana kolejną wiadomość e-mail z dnia 1 kwietnia 2005 r. przewodniczącemu Komisji. Komisja przesłała swoją opinię w dniu 13 lipca 2005 r. W dniu 21 lipca 2005 r. przekazałem go Panu wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag, które przesłał Pan w dniu 30 lipca 2005 r.

W wiadomości e-mail z dnia 27 kwietnia 2006 r. zwrócił się Pan o informacje na temat stanu zaawansowania rozpatrywania Pana skargi. W dniu 12 maja 2006 r. odpowiedziałem Panu, że zostanie Pan poinformowany o kolejnym kroku, który należy podjąć w ramach Pańskiej skargi, tak szybko, jak to możliwe, a najpóźniej do dnia 30 czerwca 2006 r. W dniu 10 lipca 2006 r. napisałem do Pana z informacją, że do dnia 31 sierpnia 2006 r., a nie do dnia 30 czerwca 2006 r., zostanie Pan poinformowany o kolejnych krokach, które należy podjąć w związku z Pana skargą. W dniu 16 sierpnia 2006 r. napisałem do Pana w celu poinformowania, że poinformuję Pana o kolejnym etapie dochodzenia do dnia 15 września 2006 r.

Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone. Przepraszam za opóźnienie w rozpatrzeniu Pana skargi.

WNIOSEK

Według skarżącego istotne fakty są, w skrócie, następujące:

W latach 2000-2001 skarżący, doktor habilitowany naukowiec, otrzymał od Komisji Europejskiej indywidualne stypendium Marie Curie w celu przeprowadzenia projektu badawczego w instytucie przyjmującym znajdującym się w państwie członkowskim Unii Europejskiej.

Rozpoczynając projekt badawczy w instytucie przyjmującym, skarżący zdał sobie sprawę, że warunki niezbędne do prawidłowej realizacji jego projektu nie zostały spełnione. Skarżący dowiedział się, że instytut przyjmujący nie jest instytutem badawczym, lecz raczej prywatną firmą doradczą. Poinformowawszy Komisję, że nie jest w stanie zrealizować swojego projektu w tych warunkach i że chce zostać przeniesiony do odpowiedniego instytutu, Komisja wskazała, że takie przeniesienie wymaga zgody dyrektora instytutu przyjmującego. Skarżący postanowił następnie przeprowadzić swoje badania niezależnie, dążąc jednocześnie do porozumienia z Komisją i dyrektorem instytutu przyjmującego. Twierdził, że nie otrzymał żadnej odpowiedzi od Komisji ani od dyrektora instytutu przyjmującego.

W styczniu 2003 r. instytut przyjmujący zaprzestał wypłacania skarżącemu stypendium, w związku z czym postanowił położyć kres swoim badaniom. Skarżący zwrócił się do Komisji o udzielenie mu informacji na temat sytuacji. Poinformowano go, że Komisja nie otrzymała żadnych informacji od instytucji przyjmującej. W kwietniu 2003 r. skarżący przedłożył Komisji sprawozdanie z badań, w którym wskazał, że nie był w stanie przeprowadzić badań w instytucie przyjmującym i że ten ostatni nie wypłacił mu kwot odpowiadających jego stypendium za styczeń i luty 2003 r., bez żadnego powiadomienia.

W skardze do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich skarżący przedstawił następujące zarzuty:

1. Komisja nie poinformowała go o powodach, dla których nie zobowiązała instytucji przyjmującej do wywiązania się z obowiązków określonych w umowie stypendialnej ani nie umożliwiła przeniesienia go do innego instytutu.
2. Komisja nie poinformowała go o decyzji o zaprzestaniu wypłacania mu kwot odpowiadających jego stypendium.
3. Komisja nie poinformowała go o pozostałych kwotach odpowiadających jego stypendium, których nie był w stanie wykorzystać na swoje badania.

Skarżący twierdził, że (i) powinien mieć możliwość skorzystania z pozostałych kwot odpowiadających jego stypendium. Stwierdził ponadto, że (ii) Komisja powinna dokonać przeglądu procedury dotyczącej stypendiów Marie Curie i dokładniej nadzorować realizację stypendiów.

WNIOSEK

Opinia Komisji

Podsumowując, Komisja wydała następującą opinię w sprawie skargi:

Po pozytywnej ocenie wniosku złożonego wspólnie przez instytut przyjmujący i skarżącego, w dniu 8 marca 2001 r. Komisja i wyżej wymieniony instytut zawarły umowę na indywidualne stypendium Marie-Curie w ramach piątego programu ramowego w celu wsparcia projektu badawczego skarżącego.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 umowy przewidywany czas trwania projektu wynosił 24 miesiące od daty jego rozpoczęcia, tj. od dnia 8 września 2001 r. W dniu 11 kwietnia 2002 r. dokonano zmiany umowy w celu przesunięcia daty rozpoczęcia projektu na dzień 6 maja 2002 r.

Według Komisji skarżący od początku stażu skarżył się na zaplecze badawcze instytutu przyjmującego oraz na trudności, jakich doświadczył, próbując osiągnąć porozumienie z opiekunem naukowym w sprawie metodologii i realizacji swojego projektu badawczego. Służby Komisji pozostawały zatem w kontakcie, w szczególności poprzez rozmowy telefoniczne, z obiema stronami, tj. skarżącym i instytutem przyjmującym, w celu ustalenia skutecznych warunków realizacji projektu.

W czerwcu 2002 r. skarżący opuścił instytut przyjmujący w celu samodzielnej realizacji swojego projektu. Skarżący zwrócił się o możliwość zmiany instytucji przyjmującej, ale został poinformowany przez Komisję, że taka zmiana umowy nie może zostać zaakceptowana, ponieważ wymaga istotnej zmiany pierwotnej umowy ocenionej przez zespół niezależnych ekspertów. Skarżący został ponadto poinformowany przez Komisję, że w wyjątkowych okolicznościach może ona rozważyć możliwość rozpatrzenia jego wniosku, pod warunkiem że instytucja przyjmująca wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy i przedłożenie wniosku Komisji. W przypadku skarżącego instytucja przyjmująca nie skierowała jednak do Komisji żadnego wniosku o taką zmianę umowy.

Komisja wskazała, że w grudniu 2002 r. instytut przyjmujący zaprzestał wypłacania stypendium skarżącemu. W piśmie z dnia 27 marca 2003 r. skierowanym do Komisji instytucja przyjmująca wniosła o przedterminowe rozwiązanie umowy. Na wniosek Komisji instytut przyjmujący przedłożył w dniu 12 listopada 2003 r. końcowe sprawozdania naukowe i finansowe za okres ośmiu miesięcy oraz oddzielną szczegółową ocenę pracy skarżącego podczas jego stażu. Zdaniem Komisji we wspomnianych sprawozdaniach brakowało kilku elementów, w szczególności sekcji zawierających informacje, które miał przekazać skarżący. Ponadto sprawozdanie finansowe nie zostało podpisane przez skarżącego.

Po otrzymaniu sprawozdań, wniosku o wcześniejsze rozwiązanie umowy oraz dalszych kontaktach ze skarżącym i przedstawicielem prawnym instytucji przyjmującej umowa została rozwiązana przez Komisję. W dniu 16 września 2003 r. odzyskano niewykorzystaną część kwoty prefinansowanej i rozpoczęto anulowanie pozostałej kwoty, która nigdy nie została wykorzystana.

W odniesieniu do pierwszego zarzutu, a mianowicie rzekomego braku poinformowania skarżącego przez Komisję o powodach, dla których instytucja przyjmująca nie była zobowiązana do wypełnienia swoich obowiązków określonych w umowie o stypendium, Komisja zauważyła, że zgodnie ze zwykłą strukturą stypendiów przyznawanych w ramach piątego programu ramowego stronami umowy były Komisja i wyżej wymieniony instytucja przyjmująca. W związku z tym wszelkie kwestie dotyczące realizacji umowy, w tym aspekty finansowe związane z realizacją projektu, powinny być zarządzane przez Komisję wraz z zainteresowanym instytutem przyjmującym. Skarżący musiał podpisać umowę z instytutem przyjmującym, umożliwiającą mu otrzymywanie miesięcznych płatności zgodnie z zasadami i warunkami określonymi przez Komisję w umowie z samym instytutem przyjmującym. Nie istniał żaden bezpośredni stosunek umowny między Komisją a skarżącym, a umowa, w tym warunki pracy, była w całości regulowana prawem państwa przyjmującego, a mianowicie prawem włoskim. W związku z tym, biorąc pod uwagę, że Komisja była stroną trzecią w umowie zawartej między skarżącym a instytutem przyjmującym, nie miała ona środków prawnych, aby wyegzekwować wykonanie tej umowy. Jak jednak wynika z oświadczenia skarżącego, służby Komisji pozostawały w stałym kontakcie z obiema stronami, aby przyczynić się do znalezienia pozytywnego rozwiązania.

W piśmie z dnia 27 marca 2003 r. instytut przyjmujący poinformował Komisję, że skarżący opuścił instytut przyjmujący i nie powrócił. Komisja podkreśliła, że zgodnie z art. 8 ust. 2 warunków ogólnych w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy w związku z niewykonaniem zobowiązania wynikającego z umowy „Komisja nie sprzeciwia się rozwiązaniu umowy, na pisemny wniosek wykonawcy, z powodów wymienionych w ust. 1 lit. b) i c) niniejszego artykułu”.

Komisja stwierdziła, że w odniesieniu do wniosku skarżącego o przeniesienie do innego instytutu nie było to a priori możliwe. Komisja nie była w stanie w żaden sposób zobowiązać instytucji przyjmującej do osiągnięcia porozumienia ze skarżącym w tym zakresie. Wniosek dotyczący projektu badawczego został złożony wspólnie przez instytut przyjmujący i skarżącego, ale tylko instytut przyjmujący zawarł umowę z Komisją. Przeniesienie do innego instytutu przyjmującego oznaczało, że umowa między Komisją a pierwotnym instytutem przyjmującym musiałaby zostać zmieniona. Takiej zmiany można było dokonać jedynie w wyjątkowych okolicznościach i jedynie instytut przyjmujący mógł złożyć taki wniosek za wyraźną zgodą nowego instytutu przyjmującego i naukowca.

W odniesieniu do drugiego zarzutu, a mianowicie zarzucanego braku poinformowania skarżącego przez Komisję o decyzji o zaprzestaniu wypłacania mu kwot odpowiadających jego stypendium, Komisja wskazała, że zgodnie ze strukturą umowną stypendium indywidualnego składki Wspólnot Europejskich były wpłacane na rzecz instytucji przyjmującej, a nie na rzecz skarżącego. W związku z tym nie istniało żadne zobowiązanie umowne do poinformowania skarżącego o rozwiązaniu umowy między Komisją a instytucją przyjmującą. Ponadto rozwiązanie tej umowy było bezpośrednią konsekwencją rozwiązania umowy zawartej między instytutem przyjmującym a skarżącym.

W odniesieniu do trzeciego zarzutu, a mianowicie zarzucanego braku poinformowania skarżącego przez Komisję o pozostałych kwotach odpowiadających jego stypendium, których nie mógł on wykorzystać na swoje badania, Komisja wskazała, że po rozwiązaniu umowy niewykorzystana część wkładu finansowego Wspólnoty powinna zostać zwrócona Komisji przez wykonawcę. Zgodnie z art. 11 rozporządzenia finansowego „[w] tym przypadku kwoty zostają umorzone w wyniku całkowitego lub częściowego niewykonania działań, na które zostały przeznaczone, w każdym roku budżetowym następującym po roku, w którym środki zostały zapisane w budżecie, odnośne środki zostają anulowane”. W związku z tym Komisja nie była już w stanie wykorzystać tej kwoty na rzecz skarżącego.

W odniesieniu do twierdzenia skarżącego, że powinien mieć możliwość skorzystania z pozostałych kwot odpowiadających jego stypendium, Komisja stwierdziła, że wydaje się, iż skarżący domagał się kwot odpowiadających jego stypendium za styczeń i luty 2003 r. oraz że powinien zwrócić się w tej sprawie do swojego pracodawcy, biorąc pod uwagę, że płatności te były związane z umową podpisaną z instytutem przyjmującym.

W odniesieniu do twierdzenia skarżącego, że Komisja powinna dokonać przeglądu procedury dotyczącej stypendiów Marie Curie i dokładniej nadzorować realizację stypendiów, Komisja podkreśliła, że przez cały okres obowiązywania przedmiotowej umowy służby Komisji pozostawały w regularnym kontakcie z obiema stronami i dokładały wszelkich (prawnie) możliwych starań w celu znalezienia odpowiedniego rozwiązania. Zdaniem Komisji, jak wynikało to wyraźnie ze stałych kontaktów między służbami Komisji, organizacją przyjmującą i skarżącym, odpowiedni nadzór nad wykonaniem umowy został zapewniony w granicach określonych przez strukturę różnych stosunków umownych.

Uwagi skarżącego

W swoich uwagach z dnia 30 lipca 2005 r. skarżący podtrzymał skargę i przedstawił w skrócie następujące dalsze uwagi:

Skarżący utrzymywał, że instytucja przyjmująca nie zapewniła odpowiedniego środowiska do realizacji jego projektu badawczego. Prawdą jest, że Komisja nie miała wobec niego żadnych zobowiązań umownych, lecz zasadniczo wobec instytucji przyjmującej i odwrotnie. Skarżący uznał jednak, że ponosi wyłączną odpowiedzialność za realizację projektu.

Skarżący przyznał, że możliwości interwencji Komisji były bardzo ograniczone. Skarżący został poinformowany przez Komisję, że jedynym sposobem, w jaki może interweniować, jest rozwiązanie umowy z instytucją przyjmującą. Skarżący został ponadto poinformowany, że umowa może zostać zmieniona, a przeniesienie zatwierdzone, jeżeli instytucja przyjmująca wyrazi na to zgodę. Skarżący stwierdził jednak, że został również poinformowany, iż instytucja przyjmująca niechętnie zgadza się na rozwiązanie umowy między nią a Komisją, ponieważ obawia się utraty wsparcia Komisji na inne projekty.

W swojej opinii Komisja stwierdziła, że jej służby stale kontaktowały się z obiema stronami. Jednak to sam skarżący skontaktował się z Komisją, a nie Komisja skontaktowała się z nim. Zdaniem skarżącego, nawet jeśli, jak wskazała Komisja w swojej opinii, istniał kontakt między nim a instytucją przyjmującą przy wspólnym przedkładaniu wniosku Komisji, taki kontakt nie pozwolił mu dowiedzieć się o rzekomych problemach związanych z realizacją jego projektu.

Skarżący nie miał innego wyboru, jak podpisać zaproponowaną mu umowę w języku, którym nie posługuje się. Kiedy skarżący zwrócił się do Komisji o pomoc i doradztwo w sprawie zamówienia, poinformowano go, że Komisja zasadniczo sprawdzi, czy dotacja, której udzielił, została wymieniona w zamówieniu. Skarżący zwrócił się do instytucji przyjmującej o dostarczenie mu projektu umowy przed jego przybyciem, aby umożliwić mu weryfikację warunków umowy, ale instytucja ta odmówiła, stwierdzając, że nie może tego zrobić przed podpisaniem umowy z Komisją. Komisja również została o tym poinformowana.

Wbrew twierdzeniom Komisji skarżący nie opuścił instytutu przyjmującego w czerwcu 2002 r. W tym dniu udał się do Bośni na pierwszą podróż badawczą. Dyrektor instytutu przyjmującego został o tym poinformowany. Skarżący powrócił następnie do swojego kraju pochodzenia w celu dokonania ustaleń administracyjnych. Później skarżący przebywał na zwolnieniu chorobowym. Instytucję-gospodarza zamknięto w okresie letnim.

W swojej opinii Komisja wskazała, że sprawozdanie finansowe nie zostało podpisane przez skarżącego. Komisja nie zwróciła się jednak do instytucji przyjmującej o żadne wyjaśnienia w tej kwestii. Skarżący przesłał Komisji swoje sprawozdania w maju 2003 r., w terminie wymaganym w pierwotnej umowie. W sprawozdaniach tych skarżący przedstawił problemy, jakie napotkał podczas realizacji swojego projektu. Skarżącemu nigdy nie przesłano kopii końcowych sprawozdań naukowych i finansowych przedstawionych Komisji przez instytut przyjmujący. Skarżący nigdy nie otrzymał również odpowiedzi od Komisji w sprawie swojego sprawozdania.

Skarżący przedstawił propozycje poprawy realizacji stypendiów Marie Curie. Zasugerował, że Komisja powinna między innymi jasno określić obowiązki instytutu przyjmującego wobec współpracownika i zobowiązać tych, którzy spoczywają na instytucie przyjmującym, do ich przestrzegania, a także zapewnić, aby krajowe punkty kontaktowe lub jakikolwiek inny instytut pomagały współpracownikowi w procedurze negocjowania umowy z instytutem przyjmującym.

Skarżący twierdził ponadto, że cel programu stypendialnego Marie Curie, tj. wspieranie młodych europejskich naukowców w ich karierze zawodowej oraz wzmocnienie badań naukowych w UE, nie został osiągnięty. W tym kontekście skarżący zasugerował, aby Rzecznik Praw Obywatelskich skomentował skuteczność procedury Komisji i zwrócił się o pełny przegląd programu stypendialnego Marie Curie, określając w szczególności wyniki, które miały zostać osiągnięte.

DECYZJA

1 Zakres dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich

1.1 W latach 2000-2001 skarżący, doktor habilitowany naukowiec, otrzymał od Komisji Europejskiej indywidualne stypendium Marie Curie w celu realizacji projektu badawczego w instytucie przyjmującym w państwie członkowskim Unii Europejskiej. Rozpoczynając projekt badawczy w instytucie przyjmującym, skarżący wyraził pogląd, że warunki prawidłowego rozwoju jego projektu nie zostały spełnione. Poinformowawszy Komisję, że nie jest w stanie zrealizować swojego projektu w tych warunkach i że chce zostać przeniesiony do odpowiedniego instytutu, Komisja wskazała, że takie przeniesienie wymaga zgody dyrektora instytutu przyjmującego. Skarżący postanowił następnie przeprowadzić swoje badania niezależnie, dążąc jednocześnie do porozumienia z Komisją i dyrektorem instytutu przyjmującego. W styczniu 2003 r. instytut przyjmujący przestał wypłacać skarżącemu stypendium i postanowił położyć kres jego badaniom.

W skardze do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich skarżący twierdził, że (i) Komisja nie poinformowała go o powodach, dla których nie zobowiązała instytucji przyjmującej do wypełnienia obowiązków określonych w umowie stypendialnej ani nie umożliwiła przeniesienia go do innego instytutu. Skarżący twierdził ponadto, że (ii) Komisja nie poinformowała go o decyzji o zaprzestaniu wypłacania mu kwot odpowiadających jego stypendium. Skarżący zarzucił wreszcie (iii), że Komisja nie poinformowała go o pozostałych kwotach odpowiadających jego stypendium, których nie był w stanie wykorzystać na swoje badania. Skarżący twierdził, że (i) powinien mieć możliwość skorzystania z pozostałych kwot odpowiadających jego stypendium. Stwierdził ponadto, że (ii) Komisja powinna dokonać przeglądu procedury dotyczącej stypendiów Marie Curie i dokładniej nadzorować realizację stypendiów.

1.2 Rzecznik zauważa, że w swoich uwagach dotyczących opinii Komisji skarżący przedstawił dwa kolejne zarzuty, które wydają się być skierowane przeciwko instytutowi przyjmującemu, a mianowicie, że 1) nie miał on innego wyboru, jak podpisać umowę zaproponowaną mu przez instytut przyjmujący, która została sporządzona w języku, którym nie posługuje się, oraz że 2) instytut przyjmujący nie dostarczył mu projektu umowy przed jego przybyciem.

1.3 W tym względzie Rzecznik pragnie przypomnieć, że zgodnie z art. 2 ust. 1 Statutu Rzecznika jego mandat jest ograniczony do instytucji i organów wspólnotowych oraz że nie ma on uprawnień do badania zachowania prywatnego instytutu w państwie członkowskim. Rzecznik nie jest zatem w stanie zbadać tych dalszych zarzutów.

1.4 Rzecznik pragnie ponadto podkreślić, że niniejsze dochodzenie dotyczy jedynie trzech zarzutów, które skarżący przedstawił w swojej skardze i które zostały przedstawione w piśmie otwierającym. Skarżący, który został poinformowany o zakresie tego dochodzenia, nie zakwestionował tego podejścia w swoich uwagach. W odniesieniu do faktów, na których opiera się niniejsza decyzja, Rzecznik zauważa, że skarżący nie wydaje się kwestionować twierdzenia Komisji, że jego umowa z instytucją przyjmującą została rozwiązana przez tę ostatnią. Jeżeli skarżący życzy sobie, aby Rzecznik Praw Obywatelskich zajął się dalszymi zarzutami, może złożyć nową skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich, pod warunkiem że zastosowano odpowiednie uprzednie podejście. Jednakże, jak wspomniano powyżej, Rzecznik Praw Obywatelskich nie byłby uprawniony do badania zarzutów niewłaściwego administrowania, które nie są skierowane przeciwko instytucjom lub organom wspólnotowym, na przykład zarzutów przeciwko instytutowi przyjmującemu.

2 W przedmiocie zarzucanego braku poinformowania skarżącego przez Komisję o powodach, dla których nie zobowiązała ona instytucji przyjmującej do wywiązania się z obowiązków określonych w umowie stypendialnej ani nie umożliwiła przeniesienia go do innego instytutu

2.1 W skardze skarżący twierdził, że Komisja nie poinformowała go o powodach, dla których ani (i) nie zobowiązywała instytucji przyjmującej do wywiązania się z obowiązków określonych w umowie stypendialnej, ani (ii) nie umożliwiła przeniesienia go do innego instytutu.

2.2 W swojej opinii Komisja stwierdziła, że w odniesieniu do ppkt (i) nie istnieje bezpośredni stosunek umowny między nią a skarżącym oraz że umowa, w tym warunki pracy, jest w całości regulowana prawem państwa przyjmującego. Biorąc pod uwagę, że Komisja była stroną trzecią w umowie zawartej między skarżącym a instytutem przyjmującym, nie dysponowała ona środkami prawnymi umożliwiającymi egzekwowanie wykonania tej umowy. Jak jednak wynika z oświadczenia skarżącego, służby Komisji pozostawały w stałym kontakcie z obiema stronami, aby przyczynić się do znalezienia pozytywnego rozwiązania. Komisja wskazała ponadto, że pismem z dnia 27 marca 2003 r. instytut przyjmujący poinformował ją, że skarżący opuścił instytut przyjmujący i nie powrócił. W tym kontekście Komisja odniosła się do art. 8 ust. 2 warunków ogólnych, zgodnie z którym w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy w związku z niewykonaniem zobowiązania wynikającego z umowy „Komisja nie sprzeciwia się rozwiązaniu umowy na pisemny wniosek wykonawcy z powodów wymienionych w ust. 1 lit. b) i c) niniejszego artykułu”.

W odniesieniu do pkt (ii) Komisja stwierdziła, że przeniesienie do innego instytutu nie było a priori możliwe. Komisja poinformowała skarżącego, że taka zmiana umowy nie może zostać zaakceptowana, ponieważ wymaga istotnej zmiany pierwotnej umowy ocenionej przez zespół niezależnych ekspertów. Komisja poinformowała ponadto skarżącego, że w wyjątkowych okolicznościach może rozważyć możliwość rozpatrzenia jego wniosku, pod warunkiem że instytucja przyjmująca wyrazi zgodę na odstąpienie od umowy i przedłoży wniosek Komisji. Komisja stwierdziła jednak, że w przypadku skarżącego instytucja przyjmująca nie skierowała do Komisji żadnego wniosku o taką zmianę umowy.

2.3 W swoich uwagach skarżący przyznał, że Komisja rzeczywiście nie ma wobec niego żadnych zobowiązań umownych, lecz zasadniczo wobec instytucji przyjmującej i odwrotnie, oraz że możliwości interwencji Komisji są bardzo ograniczone. Skarżący oświadczył, że został poinformowany przez Komisję, że jedynym sposobem, w jaki może ona interweniować, jest rozwiązanie umowy z instytucją przyjmującą oraz że umowa może zostać zmieniona, a przeniesienie zatwierdzone, jeżeli instytucja przyjmująca wyrazi na to zgodę. Skarżący stwierdził jednak, że został również poinformowany, że instytucja przyjmująca niechętnie zgadza się na taką zmianę, ponieważ obawia się utraty wsparcia Komisji na inne projekty. W odniesieniu do stwierdzenia Komisji, że jej służby stale kontaktowały się z obiema stronami, skarżący zauważył, że to on skontaktował się z Komisją, a nie Komisja skontaktowała się z nim. Zdaniem skarżącego, nawet jeśli, jak wskazała Komisja w swojej opinii, istniał kontakt między nim a instytucją przyjmującą przy wspólnym przedkładaniu wniosku Komisji, taki kontakt nie pozwolił mu dowiedzieć się o rzekomych problemach związanych z realizacją jego projektu.

2.4 Rzecznik pragnie przede wszystkim zauważyć, że struktura stypendium Marie Curie w niniejszej sprawie jest regulowana czterema dokumentami, w których uczestniczą trzy różne umawiające się strony:

1. umowa podpisana w dniu 8 marca 2001 r. między Komisją a instytucją przyjmującą lub wykonawcą (uniwersytetem znajdującym się w państwie członkowskim) (zwana dalej „umową”)
2. opis projektu Marie Curie (załącznik I do umowy);
3. ogólne warunki umowy (załącznik II do umowy), w których określono również obowiązki wykonawcy i współpracownika; oraz
4. umowa zawarta między skarżącym a instytutem przyjmującym (część uniwersytetu znajdująca się w państwie członkowskim) (zwana dalej „umową”) zawarta w dniu 6 maja 2002 r., zgodnie z art. 1 ust. 3 umowy.

2.5 Aby zająć się przedstawionymi poniżej zarzutami i roszczeniami skarżącego, Rzecznik uważa, że należy przypomnieć najistotniejsze przepisy, które wyjaśniają obowiązki i prawa trzech stron zaangażowanych w projekt Marie Curie, a mianowicie Komisji, instytutu przyjmującego i skarżącego. Po pierwsze, jeśli chodzi o stosunki wykonawcy (tj. instytutu przyjmującego) z kolegą, Rzecznik zauważa, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ogólnych warunków umowy „[z]leceniobiorca jest zobowiązany do zawarcia pisemnej umowy z kolegą. Umowa ta określa, zgodnie z umową, warunki realizacji projektu oraz odpowiednie prawa i obowiązki współpracownika i wykonawcy. Niniejsza umowa zostaje załączona do umowy. Umowa określa w szczególności a) kwoty otrzymane przez wykonawcę na rzecz uczestnika zgodnie z umową oraz ustalenia dotyczące płatności kwot należnych uczestnikowi; b) prawo właściwe dla umowy; c) że dana osoba jest objęta systemem zabezpieczenia społecznego stosowanym do pracowników najemnych w danym państwie członkowskim (…).”

Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa ponadto, że art. 2 ust. 1 ogólnych warunków umowy stanowi, że „wykonawca zapewnia, aby projekt opisany w załączniku I był realizowany zgodnie z umową. Wykonawca jest pośrednikiem między pracownikiem a Komisją. Odpowiada on w szczególności za przekazywanie Komisji wszelkich dokumentów i korespondencji związanych z projektem”. Rzecznik zauważa ponadto, że zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. i) ogólnych warunków umowy „[w] szczególności wykonawca jest zobowiązany do (i) niezwłocznego powiadomienia Komisji, gdy tylko dowie się o wszelkich okolicznościach, które mogą mieć wpływ na wykonanie niniejszej umowy (...)”.

W odniesieniu do rozwiązania umowy Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa, że art. 8 ust. 1 ogólnych warunków umowy stanowi, że „Komisja może rozwiązać umowę: a) gdy wykonawca lub współpracownik zakończy projekt lub zgodnie z art. 6 niniejszego załącznika; b) gdy umowa między wykonawcą a wykonawcą zostaje rozwiązana z powodu nieprzestrzegania zobowiązań wynikających z umowy " , i art. 8 ust. 2 ogólnych warunków umowy stanowią, że "Komisja nie sprzeciwia się rozwiązaniu umowy, na pisemny wniosek wykonawcy, z powodów wymienionych w ust. 1 lit. b) i c) niniejszego artykułu".

2.6 Co się tyczy okoliczności faktycznych niniejszej skargi, z akt sprawy wynika, że wykonawca poinformował Komisję pismem z dnia 27 marca 2003 r., że od dnia 1 stycznia 2003 r. nie pozostawał w żadnym związku ze skarżącym i że ze względu na problemy zdrowotne opuścił Instytut w dniu 11 czerwca 2002 r. i nigdy nie powrócił. W piśmie tym wykonawca poinformował ponadto Komisję, że pomimo wielokrotnych wezwań skierowanych do skarżącego o powrót do Instytutu w celu omówienia projektu badawczego, skarżący nigdy nie rozważał powrotu do instytutu przyjmującego i zlekceważył wszystkie możliwości oferowane w celu opracowania projektu badawczego. Wreszcie w piśmie tym wykonawca poinformował Komisję, że w związku z tym rozwiązał umowę ze skarżącym w dniu 31 grudnia 2002 r. Wydaje się, że w następstwie tego pisma wykonawcy Komisja podjęła decyzję o rozwiązaniu umowy z instytutem przyjmującym, a tym samym o zakończeniu projektu badawczego.

2.7 Jeśli chodzi o zarzut skarżącego, że Komisja nie poinformowała go o powodach, dla których nie zobowiązała instytucji przyjmującej do wypełnienia zobowiązań określonych w umowie, z opisanej powyżej struktury umownej wynika, że Komisja nie miała żadnych zobowiązań umownych wobec skarżącego. Skarżący przyznał to w swoich uwagach.

2.8 Rzecznik zauważa, że w swojej opinii Komisja wskazała, iż instytucja przyjmująca poinformowała ją, że umowa między nią a skarżącym została rozwiązana w dniu 31 grudnia 2002 r. Jak zauważył już Rzecznik Praw Obywatelskich (zob. pkt 1.4), skarżący w swoich uwagach nie wydaje się kwestionować faktu, że umowa została rozwiązana. Rzecznik uważa zatem, że w związku z rozwiązaniem umowy między instytutem przyjmującym a skarżącym wydaje się, że Komisja nie miała powodu, aby zobowiązać instytut przyjmujący do wypełnienia swoich obowiązków określonych w umowie. W świetle powyższego oraz braku zobowiązań umownych Komisji wobec skarżącego Rzecznik uważa, że wydaje się, iż Komisja nie była zobowiązana do poinformowania skarżącego o powodach, dla których jego zdaniem nie zobowiązywała instytucji przyjmującej do wypełnienia swoich zobowiązań.

2.9 W odniesieniu do zarzutu skarżącego, że Komisja nie poinformowała go o powodach, dla których nie umożliwiła przeniesienia go do innego instytutu, Rzecznik zauważa, że art. 7 ("Zmiany") umowy stanowił, że "jego umowa, wraz z załącznikami do niej, może zostać zmieniona jedynie na piśmie w drodze zmiany dokonanej między upoważnionymi przedstawicielami instytucji zamawiających. Żadne porozumienie ustne nie może być w tym celu wiążące dla instytucji zamawiających. Każdy wniosek o zmianę musi wpłynąć do Komisji co najmniej dwa miesiące przed wygaśnięciem okresu realizacji projektu”. Rzecznik uważa, że wniosek o przeniesienie do innego instytutu przyjmującego wymagał istotnej zmiany umowy między Komisją a instytutem przyjmującym. Rzecznik zauważa, że wydaje się, iż instytucja przyjmująca nie zwróciła się do Komisji z takim wnioskiem o zmianę umowy.

2.10 Na podstawie powyższych rozważań Rzecznik uważa, że Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania w odniesieniu do rzekomego braku poinformowania skarżącego o powodach, dla których ani (i) nie zobowiązała instytucji przyjmującej do wywiązania się ze swoich obowiązków określonych w umowie, ani (ii) nie umożliwiła przeniesienia go do innego instytutu.

3 W przedmiocie zarzucanego braku poinformowania skarżącego przez Komisję o decyzji o zaprzestaniu wypłacania mu kwot odpowiadających jego stypendium

3.1 Skarżący twierdził, że Komisja nie poinformowała go o decyzji o zaprzestaniu wypłacania mu kwot odpowiadających jego stypendium.

3.2 W swojej opinii Komisja stwierdziła, że zgodnie ze strukturą umowną stypendium indywidualnego wkłady Wspólnoty Europejskiej były wpłacane na rzecz instytucji przyjmującej, a nie na rzecz skarżącego. Zdaniem Komisji nie miała ona zatem żadnego zobowiązania umownego do poinformowania skarżącego o rozwiązaniu umowy między nią a instytucją przyjmującą. Ponadto rozwiązanie umowy było bezpośrednią konsekwencją rozwiązania umowy podpisanej między instytutem przyjmującym a skarżącym.

3.3 Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa, że w przypadku rozwiązania umowy między Komisją a wykonawcą art. 8 ust. 5 ogólnych warunków umowy stanowi, że "[z]leceniobiorca podejmuje odpowiednie działania w celu anulowania lub ograniczenia podjętych zobowiązań, po otrzymaniu pisma Komisji powiadamiającego go o rozwiązaniu umowy lub po wysłaniu pisma z wnioskiem o rozwiązanie umowy ". W związku z tym to instytucja przyjmująca zaprzestaje płacenia uczestnikowi w przypadku rozwiązania umowy. Jak już wspomniano w pkt 2.7 powyżej, w tym kontekście nie przewiduje się obowiązku informowania zainteresowanego przez Komisję.

3.4 Na podstawie powyższych rozważań Rzecznik stwierdza, że Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania w odniesieniu do tego zarzutu.

4 W przedmiocie rzekomego braku poinformowania skarżącego przez Komisję o pozostałych kwotach odpowiadających jego stypendium, których nie był w stanie wykorzystać na swoje badania

4.1 Skarżący twierdził, że Komisja nie poinformowała go o pozostałych kwotach odpowiadających jego stypendium, których nie był w stanie wykorzystać na swoje badania.

4.2 W swojej opinii Komisja stwierdziła, że po rozwiązaniu umowy niewykorzystana część wkładu finansowego Wspólnoty musi zostać zwrócona przez wykonawcę samej Komisji. Zgodnie z art. 11 rozporządzenia finansowego Komisja nie była już zatem w stanie wykorzystać tej kwoty na rzecz skarżącego.

4.3 Rzecznik zauważa, że art. 8 ust. 5 ogólnych warunków umowy stanowi, że "[w] przypadku rozwiązania umowy Komisja może zażądać zwrotu części wkładu finansowego Wspólnoty, biorąc pod uwagę stan zaawansowania projektu. Kwoty, które mają zostać zatrzymane przez wykonawcę lub partnera, oblicza się proporcjonalnie do okresu realizacji projektu (…)”.

4.4 Na podstawie powyższych rozważań Rzecznik uważa, że Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania w odniesieniu do tego zarzutu.

5 Twierdzenia skarżącego

5.1 Skarżący twierdził, że (i) powinien mieć możliwość skorzystania z pozostałych kwot odpowiadających jego stypendium. Stwierdził ponadto, że (ii) Komisja powinna dokonać przeglądu procedury dotyczącej stypendiów Marie Curie i dokładniej nadzorować realizację stypendiów.

5.2 Jeśli chodzi o pierwszy zarzut skarżącego, Komisja stwierdziła, że wydaje się, iż skarżący domagał się kwot odpowiadających jego stypendium za styczeń i luty 2003 r. oraz że powinien zwrócić się do swojego pracodawcy, biorąc pod uwagę, że płatności te były związane z umową podpisaną między skarżącym a instytutem przyjmującym.

W odniesieniu do drugiego argumentu skarżącego Komisja stwierdziła, że przez cały okres obowiązywania umowy służby Komisji pozostawały w regularnym kontakcie z obiema stronami i dołożyły wszelkich (prawnie) możliwych starań w celu znalezienia odpowiedniego rozwiązania. Zdaniem Komisji, jak wyraźnie wynikało ze stałych kontaktów między służbami Komisji, organizacją przyjmującą i skarżącym, odpowiedni nadzór nad wykonaniem umowy został zapewniony w granicach określonych przez strukturę różnych stosunków umownych.

5.3 W swoich uwagach skarżący argumentował, że cel programu stypendialnego "Marie Curie", czyli wspieranie młodych europejskich naukowców w ich karierze i wzmocnienie badań w UE, nie został osiągnięty. W tym kontekście skarżący zasugerował, aby Rzecznik Praw Obywatelskich skomentował skuteczność procedury Komisji i zwrócił się o pełny przegląd programu stypendialnego Marie Curie, określając w szczególności osiągnięte wyniki.

5.4 W odniesieniu do twierdzenia skarżącego, że (i) powinien mieć możliwość skorzystania z pozostałych kwot odpowiadających jego stypendium, Rzecznik zauważa, że na podstawie informacji zawartych w piśmie instytutu przyjmującego do Komisji z dnia 27 marca 2003 r. wydaje się, że umowa zawarta między skarżącym a instytutem przyjmującym została rozwiązana w dniu 31 grudnia 2002 r. przez instytut przyjmujący. Biorąc pod uwagę, że kwestia miesięcznych płatności na rzecz skarżącego jest regulowana umową zawartą między nim a instytutem przyjmującym, Rzecznik uważa, że stanowisko Komisji, zgodnie z którym skarżący powinien odwołać się do swojego byłego pracodawcy, tj. instytutu przyjmującego, wydaje się rozsądne.

5.6 Jeśli chodzi o twierdzenie skarżącego (ii), że Komisja powinna dokonać przeglądu procedury dotyczącej stypendiów Marie Curie i dokładniej nadzorować realizację stypendiów, Rzecznik uważa, że w świetle jego wniosków dotyczących trzech powyższych zarzutów skarżącego (zob. pkt 2.10, 3.4 i 4.4) nie ma potrzeby kontynuowania dochodzenia w sprawie tego twierdzenia.

5.7 Na podstawie powyższych rozważań wydaje się, że Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania w odniesieniu do twierdzeń skarżącego.

6 Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie tej skargi wydaje się, że Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka sprawę.

Przewodnicząca Komisji zostanie również poinformowana o tej decyzji.

Z poważaniem,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS