FOR PREVIEWING & TESTING PURPOSES ONLY.
This notification will disappear once the page will be published.
This link is available for less than 30 minutes.
  • ‎‎Zrozumiałe
  • Rozmiar tekstu

Chcieliby Państwo wnieść skargę przeciwko instytucji lub organowi UE?

Obecny język: 
  • Polski
Język źródłowy: 
Dostępne języki: 
Tłumaczenie tej strony zostało wygenerowane za pomocą tłumaczenia maszynowego.
Tłumaczenia maszynowe mogą zawierać błędy potencjalnie zmniejszające zrozumiałość i dokładność; Rzecznik Praw Obywatelskich nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek rozbieżności. Aby uzyskać najbardziej wiarygodne informacje i pewność prawną, należy zapoznać się z następującymi informacjami wersja źródłowa na angielski, do której odnośnik znajduje się powyżej.
Więcej informacji można znaleźć w naszej polityce językowej i tłumaczeniowej.

Decyzja w sprawie odmowy udzielenia przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) publicznego dostępu do dokumentów w związku z zamkniętymi dochodzeniami (sprawy 2327/2024/ACB, 2328/2024/ACB, 2329/2024/OAM, 203/2025/NH)

Sprawa dotyczyła decyzji Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) o odmowie publicznego dostępu do sprawozdań końcowych i powiązanych zaleceń w 44 dochodzeniach, a także do akt sprawy w konkretnej zamkniętej sprawie dyscyplinarnej. OLAF zastosował ogólne domniemanie nieujawniania wszystkich spornych dokumentów, co oznacza, że odmówił publicznego dostępu do wszelkich dokumentów bez przeprowadzenia indywidualnej oceny.

Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że OLAF nie miał podstaw, aby opierać się na ogólnym domniemaniu nieujawniania opartym na potrzebie ochrony celu swoich dochodzeń, aby odmówić dostępu do 37 sprawozdań końcowych i zaleceń, w odniesieniu do których zamknięto dochodzenia i działania następcze. W odniesieniu do sprawozdań końcowych i zaleceń, w przypadku których OLAF uznał, że działania następcze są nadal w toku, Rzecznik uznał, że nie jest jasne, czy, a jeśli tak, to w jaki sposób OLAF ocenił, że ten okres działań następczych był nadal rozsądny przed zastosowaniem ogólnego domniemania nieujawniania.

W związku z tym Rzecznik zaproponował jako rozwiązanie, aby OLAF (i) przeprowadził indywidualną ocenę sprawozdań końcowych i zaleceń związanych z dochodzeniami, w przypadku których działania następcze zostały zakończone, redagując w razie potrzeby dane osobowe w celu zapewnienia jak najszerszego publicznego dostępu; oraz (ii) w stosownych przypadkach przedstawia wyjaśnienia, dlaczego uważa, że nie upłynął jeszcze rozsądny termin na zakończenie działań następczych.

W odpowiedzi OLAF przeprowadził indywidualną ocenę 41 sprawozdań końcowych i zaleceń w odniesieniu do wszystkich dochodzeń, w przypadku których potwierdzono, że działania następcze zostały zakończone. OLAF udzielił częściowego dostępu do wszystkich tych dokumentów. OLAF opisał również, w jaki sposób ogólnie ocenia, czy upłynął rozsądny termin na podjęcie przez właściwy organ decyzji w sprawie odpowiednich działań następczych w związku z jego zaleceniami.

Rzecznik stwierdziła, że OLAF przyjął jej propozycję rozwiązania zapewniającego szeroki częściowy publiczny dostęp do 41 sprawozdań końcowych i powiązanych zaleceń. Z zadowoleniem przyjęła również przedstawione wyjaśnienia dotyczące toczących się postępowań następczych. Niemniej jednak zauważyła, że w ramach przedmiotowych dochodzeń działania następcze trwały znacznie dłużej niż to, co sądy Unii uznały do tej pory za rozsądne. W związku z tym przedstawiła OLAF-owi propozycje ulepszeń w tej kwestii.

Jeśli chodzi o odmowę dostępu do pozostałych dokumentów znajdujących się w aktach dochodzenia OLAF-u, Rzecznik nie był również przekonany, że OLAF miał prawo oprzeć się na ogólnym domniemaniu nieujawniania, biorąc pod uwagę, że zarówno jego postępowanie dochodzeniowe, jak i postępowanie następcze zostały zamknięte. Po zapoznaniu się z dokumentami Rzecznik uznał również, że częściowy dostęp wydaje się możliwy przy jednoczesnym utajnianiu w szczególności danych osobowych. Rzecznik zauważył jednak, że liczba dokumentów zawartych w aktach sprawy jest znacząca, że skarżący uzyskał obecnie znaczący częściowy dostęp do sprawozdania końcowego w związku z tym dochodzeniem i nie jest jasne, czy pozostałe dokumenty, do których częściowy dostęp może być możliwy, zawierają dodatkowe informacje będące przedmiotem zainteresowania skarżącego. W związku z tym Rzecznik uznał, że dalsze dochodzenia w sprawie tego aspektu skargi nie są uzasadnione. Wspomniała ona w tym względzie o sugestii dotyczącej poprawy przedstawionej OLAF-owi w niedawnym dochodzeniu dotyczącym rozpatrywania przez OLAF wniosków o publiczny dostęp do całych akt sprawy.

Kontekst skargi

1. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) prowadzi dochodzenia w sprawach dotyczących nadużyć finansowych, korupcji i wszelkich innych nielegalnych działań naruszających interesy finansowe UE [1]. Obejmuje to dochodzenia administracyjne dotyczące postępowania personelu UE i członków organów UE (dochodzenia wewnętrzne) lub osób fizycznych lub prawnych spoza organów UE (dochodzenia zewnętrzne).

2. Po zakończeniu dochodzenia przez OLAF sporządza się sprawozdanie (zwane dalej „sprawozdaniem końcowym”), w którym podaje się podstawę prawną dochodzenia, podjęte kroki proceduralne, ustalone fakty i ich wstępną kwalifikację prawną, szacowany wpływ finansowy ustalonych faktów, poszanowanie gwarancji proceduralnych oraz wnioski z dochodzenia [2]. W stosownych przypadkach sprawozdaniu towarzyszą „zalecenia” dotyczące działań, które mają zostać podjęte przez organy odpowiedzialne za działania następcze (instytucje lub organy UE lub organy odpowiednich państw członkowskich), takich jak działania dyscyplinarne, administracyjne, finansowe lub sądowe [3].

3. Właściwe organy monitorujące są odpowiedzialne za działanie w oparciu o ustalenia z dochodzeń OLAF-u i za składanie OLAF-owi sprawozdań w terminie podanym w zaleceniach lub gdy OLAF zwraca się o aktualizacje [4].

4. OLAF publikuje roczne sprawozdania zawierające przegląd wyników dochodzeń i działań OLAF w zakresie ochrony funduszy UE, dochodów UE oraz dochodzeń prowadzonych w instytucjach i organach UE [5].

5. W czerwcu 2024 r. skarżący przedłożył OLAF-owi cztery wnioski o publiczny dostęp do dokumentów [6] obejmujące:

§ akta OLAF-u dotyczące dochodzenia wewnętrznego w sprawie „Więzi rodzinne i konflikt interesów”, o którym mowa w sprawozdaniu rocznym OLAF-u za 2022 r., w tym w sprawozdaniu końcowym OLAF-u zamykającym to dochodzenie [7] (przedmiot skargi w sprawie 2327/2024/ACB);

§ sprawozdania końcowe OLAF-u i związane z nimi zalecenia w sprawach dyscyplinarnych dotyczących pracowników i członków Komisji Europejskiej (przedmiot skargi w sprawie 2328/2024/ACB) oraz innych instytucji lub agencji UE (przedmiot skargi w sprawie 203/2025/NH), wymienionych w sprawozdaniach rocznych OLAF-u w latach 2015–2023, w których podjęto działania następcze; oraz

§ Sprawozdania końcowe OLAF-u i związane z nimi zalecenia wydane irlandzkim organom sądowym, o których mowa w sprawozdaniach rocznych OLAF-u za lata 2014, 2015 i 2019 (przedmiot skargi w sprawie 2329/2024/OAM).

6. W swoich odpowiedziach na wnioski o udzielenie dostępu OLAF zidentyfikował dokumenty związane z 44 dochodzeniami [8]. Odmówiła dostępu do wszystkich dokumentów w całości, powołując się na ogólne domniemanie nieujawniania w celu ochrony celu swoich dochodzeń zgodnie z art. 4 ust. 2 tiret trzecie przepisów UE dotyczących publicznego dostępu do dokumentów (rozporządzenie 1049/2001).

7. Skarżący zwrócił się do OLAF-u o dokonanie przeglądu jego decyzji poprzez złożenie „wniosków potwierdzających”.

8. W okresie od listopada 2024 r. do stycznia 2025 r. OLAF wydał cztery decyzje potwierdzające, w których potwierdził odmowę dostępu na podstawie ogólnego domniemania nieujawniania w celu ochrony celu swoich dochodzeń [9].

9. Skarżący, niezadowolony z odmowy udzielenia przez OLAF dostępu do żądanych dokumentów, zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich.

W przedmiocie dochodzenia

10. Rzecznik wszczął cztery odrębne dochodzenia w sprawie odmowy udzielenia przez OLAF publicznego dostępu do żądanych dokumentów.

11. Podczas tych dochodzeń zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zbadał sporne dokumenty, tj.

44 sprawozdania końcowe i związane z nimi zalecenia; oraz

· pozostałe dokumenty zawarte w aktach dochodzenia będących przedmiotem skargi 2327/2024/ACB. 

12. Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich skontrolował również wymianę informacji między OLAF-em a odpowiednimi organami unijnymi lub krajowymi na temat statusu działań następczych w odniesieniu do siedmiu dochodzeń, które według OLAF-u były nadal w toku w momencie podejmowania decyzji potwierdzających.

13. W kontekście trzech dochodzeń [10] OLAF przedstawił Rzecznikowi dodatkowe uwagi.

14. Na podstawie kontroli i dodatkowych opinii OLAF-u Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił propozycję rozwiązania obejmującą odmowę udzielenia przez OLAF publicznego dostępu do 44 sprawozdań końcowych i powiązanych zaleceń (1). Odrębnie zajmowała się odmową udzielenia przez OLAF publicznego dostępu do pozostałych dokumentów znajdujących się w aktach dochodzenia w sprawie 2327/2024/ACB (2).

1. Odmowa udzielenia przez OLAF publicznego dostępu do 44 sprawozdań końcowych i powiązanych zaleceń

Propozycja Rzecznika Praw Obywatelskich dotycząca rozwiązania

15. Na podstawie swoich dochodzeń Rzecznik stwierdziła, że OLAF nie ma podstaw, aby opierać się na ogólnym domniemaniu nieujawniania informacji opartym na potrzebie ochrony celu swoich dochodzeń, odmowy dostępu do 37 sprawozdań końcowych i zaleceń, w odniesieniu do których zamknięto dochodzenia i działania następcze.

16. Rzecznik Praw Obywatelskich przypomniał mające zastosowanie orzecznictwo dotyczące publicznego dostępu do dokumentów znajdujących się w aktach dochodzeń OLAF-u. Chociaż Sąd uznał [11] możliwość oparcia się przez OLAF na ogólnym domniemaniu nieujawniania dokumentów znajdujących się w jego aktach dochodzeniowych ze względu na konieczność ochrony celu dochodzeń [12], to ogólne domniemanie jest ograniczone w czasie [13] Można się na nie powoływać jedynie w czasie trwania dochodzenia i podczas działań następczych, pod warunkiem że nie upłynął jeszcze rozsądny czas na podjęcie decyzji, jakie działania następcze należy podjąć [14].

17. W odniesieniu do sprawozdań końcowych i zaleceń, w przypadku których OLAF uznał, że działania następcze są nadal w toku, Rzecznik stwierdził, że z decyzji potwierdzających lub skontrolowanych dokumentów nie wynika jasno, czy, a jeśli tak, to w jaki sposób OLAF ocenił, że ten okres działań następczych był nadal rozsądny przy stosowaniu ogólnego domniemania nieujawniania.

18. W związku z tym Rzecznik zaproponował jako rozwiązanie [15], aby OLAF:

  • przeprowadza indywidualną ocenę 37 sprawozdań końcowych i zaleceń związanych z dochodzeniami, w przypadku których działania następcze zostały zakończone, zredagowując w razie potrzeby dane osobowe w celu zapewnienia jak najszerszego publicznego dostępu; oraz
  • przedstawia wyjaśnienia, dlaczego uważa, że nie upłynął jeszcze rozsądny termin na zakończenie działań następczych w odniesieniu do siedmiu pozostałych sprawozdań końcowych i zaleceń.

19. W odpowiedzi na propozycję Rzecznika dotyczącą rozwiązania [16] OLAF przeprowadził indywidualną ocenę i przyznał częściowy publiczny dostęp do 41 sprawozdań końcowych i powiązanych zaleceń.[17] 41 dochodzeń obejmuje trzy dodatkowe dochodzenia, które OLAF uznał za wchodzące w zakres wniosków w następstwie propozycji rozwiązania przedstawionej przez Rzecznika. Sprawozdania końcowe i związane z nimi zalecenia dotyczyły zamkniętych dochodzeń OLAF-u, w odniesieniu do których nie stwierdzono, że trwają żadne procedury następcze. OLAF powołał się na ochronę danych osobowych [18], interesy handlowe [19] i cel dochodzeń [20], aby uzasadnić pozostałe utajnienia w tych dokumentach.

20. OLAF stwierdził również, że w następstwie propozycji rozwiązania przedstawionej przez Rzecznika ponownie skonsultował się z odbiorcami tych zaleceń, w odniesieniu do których w momencie przyjęcia decyzji potwierdzającej toczyły się procedury następcze. W odniesieniu do jednej sprawy [21] OLAF poinformował [22] Rzecznika Praw Obywatelskich, że działania następcze zostały w międzyczasie zakończone. W związku z tym OLAF udzielił również częściowego dostępu do sprawozdania końcowego i zalecenia w związku z tym dochodzeniem. OLAF otrzymał potwierdzenie, że procedury następcze zostały wszczęte i są w toku w sześciu pozostałych sprawach [23].

21. Skarżący przedstawił uwagi na temat propozycji rozwiązania i odpowiedzi OLAF-u. Chociaż skarżący z zadowoleniem przyjął przyznany obecnie częściowy publiczny dostęp, uznał, że pozostałe utajnienia wykraczają poza to, co jest wymagane. W szczególności zauważył, że OLAF utajnił nazwy odnośnych instytucji UE w kilku sprawozdaniach końcowych. Uznał on, że nie jest jasne, dlaczego dokonano tego w odniesieniu do niektórych dochodzeń, a nie w odniesieniu do innych.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich po przedstawieniu propozycji rozwiązania

22. Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje pozytywną reakcję OLAF-u na jej propozycję rozwiązania i wyraża uznanie dla konstruktywnego zaangażowania OLAF-u przez cały czas trwania dochodzenia.

Sprawozdania końcowe i związane z nimi zalecenia w przypadkach zamkniętych działań następczych

23. W odniesieniu do wszystkich dochodzeń, w przypadku których potwierdzono zamknięcie procedur następczych, OLAF przeprowadził indywidualną ocenę sprawozdań końcowych i zaleceń oraz udzielił częściowego dostępu do wszystkich tych sprawozdań i zaleceń.

24. Po dokonaniu przeglądu dokumentów Rzecznik uważa, że OLAF udzielił szerokiego i znaczącego częściowego dostępu. 

25. W szczególności Rzecznik uważa, że podejście OLAF-u do utajniania danych osobowych ze sprawozdań końcowych i zaleceń jest rozsądne. Zgodnie z przepisami UE dotyczącymi ochrony danych (rozporządzenie 2018/1725)[24] pojęcie „danych osobowych”[25] jest bardzo szerokie. Obejmuje ona wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby. Informacje te nie muszą być powiązane z życiem prywatnym danej osoby. Informacje dotyczące działalności zawodowej danej osoby mogą również stanowić dane osobowe, a mianowicie jeżeli umożliwiają identyfikację danej osoby.

26. Wyjaśnienia przedstawione przez OLAF w odpowiedzi na propozycję rozwiązania są wyczerpujące i ilustrują, dlaczego niektóre informacje, mimo że nie są bezpośrednio zdolne do zidentyfikowania osoby fizycznej, mogą, w połączeniu z innymi źródłami, prowadzić do takiej identyfikacji i w związku z tym muszą zostać wstrzymane.

27. Rzecznik uważa również, że uzasadnione było uznanie przez OLAF nazwisk niektórych zainteresowanych instytucji UE za dane osobowe w przypadkach, w których OLAF stwierdził, że ujawnienie pracodawcy może prowadzić do pośredniej identyfikacji osób fizycznych. Rzecznik zauważa w tym względzie, że utajnianie danych osobowych jest delikatnym zadaniem, które musi opierać się na indywidualnej ocenie każdego przypadku. Okoliczności każdej sprawy są różne, można uzasadnić dostosowane podejście do usuwania informacji ze sprawozdań końcowych.

28. Każde ujawnienie danych osobowych musi spełniać warunki przekazywania danych osobowych określone w rozporządzeniu 2018/1725. Do wnioskodawcy ubiegającego się o publiczny dostęp należy wykazanie, że konieczne jest przekazanie danych osobowych w określonym celu w interesie publicznym [26]. Kryterium prawne mające zastosowanie do wykazania takiej „konieczności” różni się od kryterium mającego zastosowanie do „nadrzędnego interesu publicznego” w ujawnieniu na podstawie rozporządzenia 1049/2001. Zgodnie z orzecznictwem [27] , instytucje UE powinny zawsze dążyć do ustalenia, czy udzielenie dostępu leży w „nadrzędnym interesie publicznym”. Natomiast ciężar przedstawienia argumentów w celu wykazania „konieczności” ujawnienia danych osobowych spoczywa na wnioskującym o publiczny dostęp [28]. Ponadto, aby wykazać „konieczność” ujawnienia danych osobowych, nie wystarczy odnieść się do ogólnych celów bez podania wyraźnych powodów, dla których przekazanie danych osobowych było najwłaściwszym z możliwych środków do osiągnięcia zamierzonego celu [29].

29. Skarżący zasadniczo argumentował [30], że istnieje interes publiczny przemawiający za ujawnieniem nadrzędnych obaw dotyczących prywatności. Uznał, że dochodzenia, w następstwie których OLAF zalecał prowadzenie postępowań dyscyplinarnych, często wiążą się z niewłaściwym wykorzystaniem funduszy UE lub poważnymi naruszeniami zasad etycznych przez pracowników UE lub wybranych przedstawicieli. Skarżący zauważył, że zaufanie publiczne do instytucji UE zależy od uczciwości ich pracowników i wybranych przedstawicieli oraz od zdolności instytucji do skutecznego zaradzenia uchybieniom. W związku z tym ujawnianie informacji na temat poważnych uchybień i działań podjętych w odpowiedzi na nie zwiększyłoby odpowiedzialność publiczną i umożliwiłoby obywatelom ocenę uczciwości instytucji i ich pracowników.

30. Chociaż cel realizowany przez skarżącego leży w interesie publicznym i jest uzasadniony, Rzecznik uważa, że skarżący nie wykazał, iż ujawnienie tożsamości zainteresowanych osób byłoby konieczne do jego osiągnięcia. OLAF udzielił obecnie szerokiego publicznego dostępu do spornych dokumentów, a ich utajnienie nie czyni ich nieczytelnymi. Udzielony dostęp pozwala raczej czytelnikowi zrozumieć kluczową treść dokumentów, taką jak sporne zarzuty oraz ustalenia i zalecenia OLAF-u, a tym samym umożliwia publiczną kontrolę, do której dąży skarżący.

31. W odniesieniu do informacji zatajonych w celu ochrony celu dochodzeń Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje fakt, że OLAF utajnił tylko to, co wydaje się absolutnie niezbędne. Wyjaśnienia dotyczące tych utajnień zawarte w odpowiedzi na propozycję rozwiązania w połączeniu z przeglądem spornych dokumentów są przekonujące. W odniesieniu do ochrony szczególnie chronionych informacji handlowych Rzecznik nie stwierdził żadnych utajnień, które wydają się nadmierne.

32. Biorąc pod uwagę fakt, że OLAF udzielił obecnie szerokiego publicznego dostępu do spornych sprawozdań końcowych i zaleceń, Rzecznik zgadza się ze stanowiskiem OLAF-u, zgodnie z którym nie istnieje „nadrzędny interes publiczny” w dalszym ujawnianiu szczególnie chronionych informacji handlowych lub informacji utajnionych w celu ochrony celu prowadzonych przez niego dochodzeń. Chociaż przyznaje ona (zob. pkt 30 powyżej), że zarządzanie funduszami UE i nadzór nad nimi stanowią kwestię leżącą w istotnym interesie publicznym oraz że przejrzystość związana z tymi kwestiami ma zasadnicze znaczenie dla ochrony integralności instytucji UE i utrzymania zaufania publicznego, ten cel interesu publicznego został osiągnięty poprzez udzielenie szerokiego częściowego dostępu do 41 sprawozdań końcowych i powiązanych zaleceń.

Status i czas trwania procedur następczych w pozostałych dochodzeniach

33. Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje wyjaśnienia przekazane przez OLAF dotyczące sześciu dochodzeń, w odniesieniu do których w momencie udzielenia przez OLAF odpowiedzi na wniosek Rzecznika w sprawie rozwiązania procedury następcze były nadal w toku.

34. W swojej odpowiedzi OLAF opisał bardziej ogólnie, w jaki sposób ocenia, czy upłynął rozsądny termin na podjęcie przez właściwy organ decyzji w sprawie odpowiednich działań następczych w związku z jego zaleceniami, a tym samym czy jest on nadal uprawniony do oparcia się na ogólnym domniemaniu nieujawniania. Rzecznik sugeruje, aby OLAF wyraźnie określił tę ocenę w swoich decyzjach w sprawie przyszłych wniosków o publiczny dostęp do takich dokumentów, zgodnie z orzecznictwem [31].

35. Niemniej jednak Rzecznik zauważa, że w orzecznictwie uznano okres od dwóch miesięcy [32] do 15 miesięcy [33] za „rozsądny” okres na przeprowadzenie procedur następczych. W sześciu przedmiotowych dochodzeniach działania następcze trwały jednak znacznie dłużej i wynosiły co najmniej pięć lat.

36. Chociaż Rzecznik Praw Obywatelskich przyznaje, że OLAF nie może zostać pociągnięty do odpowiedzialności za opóźnienia w procedurach następczych ze strony właściwych organów, nadal może podjąć decyzję o nieopieraniu się na ogólnym domniemaniu nieujawniania informacji, gdy otrzyma wniosek o udzielenie dostępu, zwłaszcza gdy opóźnienie przekracza rozsądny termin określony w orzecznictwie. W rzeczywistości OLAF nigdy nie jest zobowiązany do oparcia się na ogólnym domniemaniu nieujawniania [34]. Logika orzecznictwa wymaga, aby OLAF ocenił racjonalność opóźnienia po przekazaniu sprawozdania końcowego [35]. Rzecznik sugeruje, aby OLAF uwzględnił te względy przy ocenie, czy w przyszłości upłynął rozsądny termin na podjęcie przez właściwy organ decyzji w sprawie odpowiednich działań następczych w związku z jego zaleceniami.

37. Rzecznik sugeruje również, że gdy OLAF zwraca się do odpowiednich organów unijnych lub krajowych o aktualne informacje na temat procedur następczych w celu podjęcia decyzji, czy jest uprawniony do oparcia się na ogólnym domniemaniu nieujawniania, powinien również zwrócić się do tych organów z pytaniem, czy zgodziłyby się na ujawnienie pomimo toczących się postępowań następczych. Takie konsultacje pozwoliłyby na przykład uniknąć sytuacji, w której OLAF odmawia publicznego dostępu do sprawozdania końcowego ze względu na bieżące działania następcze, mimo że organ podejmujący działania następcze podał już do wiadomości publicznej obszerne informacje zawarte w tym sprawozdaniu [36].

2. Odmowa udzielenia przez OLAF publicznego dostępu do pozostałych dokumentów w aktach sprawy OC/2019/0202/A1

Przedstawione argumenty

38. Jeden z wniosków o publiczny dostęp złożonych przez skarżącego obejmował nie tylko sprawozdanie końcowe i zalecenie, ale także całe akta sprawy dotyczące konkretnego dochodzenia OLAF-u (przedmiot skargi w sprawie 2327/2024/ACB). Dotyczyło to dochodzenia wewnętrznego związanego z „Więzami rodzinnymi i konfliktem interesów”, o którym mowa w sprawozdaniu rocznym OLAF-u za 2022 r.

39. W decyzji potwierdzającej OLAF odmówił dostępu do całości akt sprawy, opierając się na tym samym ogólnym domniemaniu nieujawniania, na które powołano się w celu odmowy dostępu do sprawozdań końcowych i zaleceń. Argumenty przedstawione przez skarżącego w celu uzyskania dostępu do akt sprawy były również takie same jak argumenty podniesione w celu uzyskania dostępu do spornego sprawozdania końcowego i zalecenia [37].   

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

40. Jak stwierdzono w jej niedawnej decyzji zamykającej sprawę 1103/2024/MIK [38], Rzecznik nie jest przekonany, że OLAF jest uprawniony do oparcia się na ogólnym domniemaniu nieujawniania w celu odmowy dostępu do całej dokumentacji dochodzeniowej OLAF-u w sprawach zamkniętych, gdy postępowanie następcze również zostaje zamknięte, jak w niniejszej sprawie [39]. .

41. Rzecznik Praw Obywatelskich pozostaje zdania, że ogólne domniemanie uznane przez Sąd w wyroku w sprawie Strack [40] dotyczy jedynie niektórych kategorii dokumentów zawartych w aktach dochodzenia, a mianowicie wewnętrznych i wstępnych analiz sprawy, wewnętrznej korespondencji oraz projektów sprawozdania końcowego. Ogólne domniemanie, o którym mowa w niniejszym wyroku, opiera się na szczególnym wyjątku od publicznego dostępu, a mianowicie na ochronie zamkniętych procesów decyzyjnych [41], na który OLAF nie powołał się w niniejszej sprawie.

42. Jeżeli chodzi o ochronę celu dochodzeń [42], jak wyszczególniono we wniosku dotyczącym rozwiązania, z orzecznictwa wynika, że ten wyjątek dotyczący publicznego dostępu do dokumentów dochodzeniowych OLAF-u jest ograniczony w czasie i nie może być stosowany do dochodzeń zamkniętych [43].

43. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich przeprowadził indywidualną ocenę przedmiotowych akt dochodzenia.

44. Kontrola wykazała, że akta sprawy składają się z różnego rodzaju dokumentów, takich jak pisma procesowe o potencjalnie ograniczonej treści merytorycznej, dowody zebrane z różnych źródeł, notatki wewnętrzne lub sprawozdania proceduralne.

45. Na podstawie przeprowadzonej kontroli Rzecznik uważa, że możliwy jest częściowy dostęp do niektórych z tych dokumentów. Chociaż dane osobowe musiałyby zostać utajnione, liczba dokumentów w aktach sprawy, które mogą ujawniać wrażliwe strategie i metody stosowane przez OLAF, wydaje się ograniczona.

46. Niemniej jednak Rzecznik zauważa, że liczba dokumentów zawartych w aktach sprawy jest znacząca (ponad 170), a indywidualna ocena każdego dokumentu byłaby istotnym zadaniem administracyjnym. Teraz, gdy skarżący uzyskał znaczący częściowy dostęp do sprawozdania końcowego w związku z niniejszym dochodzeniem [44], nie jest jasne, czy pozostałe dokumenty w aktach sprawy, do których możliwy jest częściowy dostęp, zawierają dodatkowe informacje będące przedmiotem zainteresowania skarżącego. W związku z tym Rzecznik uważa, że dalsze dochodzenia w sprawie tego aspektu skargi nie są uzasadnione.

47. W tym kontekście Rzecznik przypomina OLAF-owi o swojej sugestii [45], zgodnie z którą w przypadku szeroko zakrojonych wniosków o publiczny dostęp do całych akt dochodzenia powinien on zwrócić się do wnioskodawców o określenie dokumentów, do których ubiegają się o dostęp. W związku z tym, jeżeli skarżący zdecyduje się złożyć nowy wniosek o dostęp do całej dokumentacji dochodzenia, Rzecznik oczekuje, że OLAF podejmie odpowiednie działania.

Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznik zamyka tę sprawę następującymi wnioskami:

OLAF przyjął propozycję Rzecznika dotyczącą rozwiązania zapewniającego szeroki częściowy publiczny dostęp do 41 sprawozdań końcowych i powiązanych zaleceń.

Rzecznik wyraża uznanie dla rzeczywistych wysiłków OLAF-u na rzecz zapewnienia szerokiego dostępu publicznego w tych sprawach. W związku z tym nie są uzasadnione dalsze dochodzenia w sprawie odmowy dostępu do pozostałych dokumentów zawartych w aktach dochodzenia będących przedmiotem sprawy 2327/2024/ACB: w związku z tym, że skarżący uzyskał znaczący częściowy dostęp do sprawozdania końcowego z tego dochodzenia, nie jest uzasadnione dalsze badanie, czy pozostałe dokumenty w aktach sprawy, do których może być możliwy częściowy dostęp, zawierają dodatkowe informacje dla skarżącego.

Skarżący i OLAF zostaną poinformowani o tej decyzji.

Propozycje ulepszeń

Przy rozpatrywaniu przyszłych wniosków o publiczny dostęp do sprawozdań końcowych i zaleceń związanych z zamkniętymi dochodzeniami, w przypadku których procedury następcze są nadal w toku:

  • OLAF powinien zwrócić się do odpowiednich organów unijnych lub krajowych (1) o aktualne informacje na temat procedur następczych w celu podjęcia decyzji, czy jest uprawniony do oparcia się na ogólnym domniemaniu nieujawniania informacji, oraz (2) czy w każdym razie zgodziłyby się one na ujawnienie informacji pomimo toczących się postępowań następczych.
  • w przypadku gdy OLAF postanowi oprzeć się na ogólnym domniemaniu nieujawniania informacji, powinien uwzględnić w swoich decyzjach w sprawie wniosku o publiczny dostęp swoją ocenę powodów, dla których nie upłynął jeszcze rozsądny termin na podjęcie przez właściwy organ decyzji w sprawie odpowiednich działań następczych.

 

Teresa Anjinho
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich


Strasburg, dnia 11 grudnia 2025 r.

 

[1] https://anti-fraud.ec.europa.eu/about-us/what-we-do_en.

[2] Art. 11 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. dotyczącego dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), wersja skonsolidowana dostępna pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:02013R0883-20210117.

[3] Art. 11 ust. 1 rozporządzenia 883/2013.

[4] Art. 11 ust. 3–4 rozporządzenia 883/2013.

[5] Sprawozdania roczne są dostępne pod adresem: https://anti-fraud.ec.europa.eu/about-us/reports/annual-olaf-reports_en.

[6] Zgodnie z rozporządzeniem 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32001R1049&from=EN.

[7] Przedmiot skargi w sprawie 2327/2024/ACB.

[8] Siedem w kontekście skargi 2329/2024/OAM, siedem w 203/2025/NH, 30 w 2328/2024/ACB i jedno w 2327/2024/ACB (uwzględnione również w 2328/2024/ACB).

[9] Zgodnie z art. 4 ust. 2 tiret trzecie rozporządzenia 1049/2001.

[10] 2327/2024/ACB, 2328/2024/ACB, 2329/2024/OAM.

[11] Wyrok Sądu z dnia 1 września 2021 r., Homoki/Komisja, T-517/19, dostępny pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=245503&pageIndex=0&doclang=FR&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=8662129.

[12] Zgodnie z art. 4 ust. 2 tiret trzecie rozporządzenia 1049/2001.

[13] Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Homoki, pkt 60–63.

[14] Wyrok Sądu z dnia 26 maja 2016 r., IMG/Komisja, T-110/15, pkt 33–35, 43, dostępny pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A62015TJ0110.

[15] Propozycja rozwiązania przedstawiona przez Rzecznika Praw Obywatelskich jest dostępna pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/solution/216131.

[16] Odpowiedź OLAF-u na propozycję rozwiązania dostępna pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/doc/correspondence/216132.

[17] Obejmuje to sprawozdanie końcowe i zalecenie dotyczące akt sprawy OF/2016/0351, które nie zostały wymienione w odpowiedzi OLAF-u na propozycję rozwiązania, ale przesłane przez OLAF skarżącemu wkrótce potem, w dniu 11 listopada 2025 r.

[18] Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 1049/2001.

[19] Zgodnie z art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia 1049/2001.

[20] Zgodnie z art. 4 ust. 2 tiret trzecie rozporządzenia 1049/2001.

[21] OF/2010/0950 (uwzględnione w skardze 2329/2024/OAM).

[22] E-mailem do Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 13 listopada 2025 r.

[23] OLAF poinformował o tym Rzecznika w wiadomości e-mail z dnia 13 listopada 2025 r.

[24] Rozporządzenie 2018/1725 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii i swobodnego przepływu takich danych: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1725/oj.

[25] Zob. art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2018/1725.

[26] Art. 9 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2018/1725.

[27] Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 1 lipca 2018 r., Szwecja i Turco/Rada, C-39/05 P i C-52/05 P, pkt 49, dostępny pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?docid=67058.

[28] Wyrok z dnia 25 września 2018 r., Psara i inni przeciwko Parlamentowi Europejskiemu, w sprawach od T‑639/15 do T‑666/15 i T‑94/16, pkt 69-71, dostępny pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=206663&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=14208644.

[29] Wyrok z dnia 25 września 2018 r., Psara i in. przeciwko Parlamentowi Europejskiemu, w sprawach od T‑639/15 do T‑666/15 i T‑94/16, pkt 73–96, dostępny pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=206663&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=14208644.

[30] W ramach trzech rozpatrywanych wniosków o udzielenie publicznego dostępu powiązane wnioski potwierdzające i skargi (2327/2024/ACB, 2328/2024/ACB, 203/2025/ACB).

[31] Wyrok Sądu z dnia 12 lipca 2023 r., Eurecna/Komisja, T-377/21, pkt 50–53, dostępny pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX:62021TJ0377; Wyrok Sądu z dnia 12 lipca 2023 r., Vendrame/Komisja, T-379/21, pkt 41–47, dostępny pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=459D200C45C82F3EC8A87BFF88C6CEED?text=&docid=275367&pageIndex=0&doclang=FR&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=477731.

[32] Wyrok Sądu z dnia 26 maja 2016 r., IMG/Komisja, T-110/15, pkt 47, dostępny pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=178781&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=1766491; Wyrok Sądu w sprawie Franchet i Byk/Komisja, T‑391/03 i T‑70/04, pkt 123, dostępny pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=56294&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=11404137.

[33] ; Wyrok Sądu w sprawie Franchet i Byk/Komisja, T‑391/03 i T‑70/04, pkt 123, dostępny pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=56294&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=11404137.

[34] Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 22 stycznia 2020 r., Therapeutics International/EMA, C-175/18 P, pkt 61, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX:62018CJ0175.

[35] Wyrok Sądu z dnia 1 września 2021 r., Homoki/Komisja, T-517/19, pkt 61, o którym mowa powyżej, odnoszący się do wyroku Sądu w sprawach Franchet i Byk/Komisja, T‑391/03 i T‑70/04, o którym mowa powyżej, pkt 111.

[36] Na przykład OLAF odmówił dostępu do sprawozdania końcowego i zalecenia w odniesieniu do OC/2016/0069/A1, pomimo obszernych informacji już zgodnie z prawem dostępnych publicznie, w szczególności od czasu wyroku Trybunału z dnia 30 września 2021 r., Europejski Trybunał Obrachunkowy przeciwko Karelowi Pinxtenowi, sprawa C-130/19, dostępnego pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&td=ALL&num=C-130/19, o którym mowa w decyzji potwierdzającej dotyczącej dokumentów objętych skargą 203/2025/NH.

[37] Argumenty te podsumowano w propozycji rozwiązania przedstawionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich, dostępnej pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/solution/216131.

[38] Zob. decyzja w sprawie 1103/2024/MIK dostępna pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/208184.

[39] Skarga 2327/2024/ACB

[40] Wyrok Sądu z dnia 26 kwietnia 2016 r., Strack/Komisja, T-221/08, https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&num=T-221/08.

[41] Zgodnie z art. 4 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia 1049/2001.

[42] Zgodnie z art. 4 ust. 2 tiret trzecie rozporządzenia 1049/2001.

[43] Jak wyjaśniono powyżej w odniesieniu do publicznego dostępu do sprawozdań końcowych i zaleceń, zob. na przykład wyrok z dnia 26 maja 2016 r., IMG/Komisja, T-110/15, o którym mowa powyżej.

[44] Dochodzenie OC/2019/0202.

[45] W kontekście jej poprzedniego dochodzenia w sprawie 1103/2024/MIK.

Co sądzisz o tym tłumaczeniu automatycznym? Podziel się z nami swoją opinią!