Strasburg, 12 października 2004 r.

Szanowny Panie,

W dniu 2 października 2003 r. złożył Pan skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącą Pańskiego udziału w konkursie otwartym COM/A/11/01 organizowanym przez Europejski Urząd Doboru Kadr (EPSO).

W dniu 17 listopada 2003 r. przekazałem skargę dyrektorowi EPSO. EPSO przesłało swoją opinię w dniu 1 marca 2004 r. Przekazałem go Panu wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag, które przesłał Pan w dniu 29 marca 2004 r.

Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone.

Przepraszam za czas potrzebny na rozpatrzenie Pana skargi.

WNIOSEK

Kontekst

Skarżący uczestniczył w konkursie otwartym COM/A/11/01 zorganizowanym przez Komisję Europejską w celu utworzenia rezerwy dla głównych administratorów w dziedzinie prawa cywilnego i karnego. Organizacja została przejęta przez Europejski Urząd Doboru Kadr (EPSO) po jego utworzeniu. Skarżący nie zdał egzaminu ustnego (egzaminu końcowego) w postępowaniu rekrutacyjnym, ponieważ jego ocena wynosiła tylko 19, podczas gdy wymagane minimum wynosiło 20. Skarżący wniósł zatem do Komisji zażalenie na podstawie art. 90 ust. 2 pkt 1 regulaminu pracowniczego urzędników Wspólnot Europejskich (zwane dalej „zażaleniem na podstawie art. 90”). Zarzucał różne nieprawidłowości, które w jego oczach uzasadniałyby przyznanie mu wyższej oceny za test i umieszczenie go na liście rezerwowej lub, alternatywnie, umożliwienie mu ponownego przystąpienia do egzaminu ustnego. Twierdził on również, że otrzymał dostęp do protokołu ze swojego egzaminu ustnego.

W skardze złożonej na podstawie art. 90 skarżący podkreślił w szczególności, że:

• test był krótszy niż ogłoszono;


• w przeciwieństwie do innych kandydatów zasadniczo nie zadano mu pytań, na które udzielono obiektywnej odpowiedzi, lecz pytania, które wiązały się z wyrażeniem opinii;


• był dyskryminowany ze względu na swoją niepełnosprawność;


• biorąc pod uwagę, że liczba kandydatów dopuszczonych do egzaminu ustnego (25) była mniejsza niż liczba miejsc na liście rezerwowej (30), nie było potrzeby wykluczania kandydatów, a egzamin ustny powinien był służyć jedynie sprawdzeniu, czy kandydaci spełniają minimalne wymogi umieszczenia na liście rezerwowej;


• testowanie znajomości drugiego języka skarżącego (angielskiego) było niespodziewanie intensywne i nie było zgodne z informacjami przekazanymi mu podczas szkolenia prowadzonego przez władze niemieckie w związku z jego udziałem w teście.

W dniu 3 września 2003 r. EPSO odrzuciło skargę wniesioną przez skarżącego na podstawie art. 90 i potwierdziło ocenę, jaką otrzymał. W odniesieniu do różnych kwestii poruszonych przez skarżącego EPSO w skrócie odpowiedziało, że:

• Drobne zmiany w czasie trwania testu doustnego były nieuniknione. Skarżący nie zgłosił żadnych zastrzeżeń pod koniec testu, a czas jego trwania nie miał wpływu na ocenę wyników skarżącego.


• Komisje konkursowe dysponują szerokim zakresem uznania w odniesieniu do treści pytań zadanych kandydatom. Mogą się one różnić w zależności od kandydata. W przypadku skarżącego komisja konkursowa w szczególności zadawała skarżącemu pytania dotyczące jego braku międzynarodowego doświadczenia i braku praktycznego doświadczenia w dziedzinie administracji. Pytania nie wykraczały poza treść ogłoszenia o konkursie. Pytania zadane kandydatowi nie miały na celu sprawdzenia aspektów, w odniesieniu do których udowodnił on swoją wiedzę we wcześniejszych testach, lecz sprawdzenie jego zdolności do argumentowania i ustrukturyzowania odpowiedzi.


• Skarżący nie był dyskryminowany ze względu na swoją niepełnosprawność. Kandydat, który uzyskał najlepszy wynik w teście ustnym, miał bardziej znaczącą niepełnosprawność w porównaniu ze skarżącym.


• Jeżeli chodzi o sprawdzenie znajomości drugiego języka przez skarżącego, komisja konkursowa nie mogła być związana informacjami przekazanymi skarżącemu przez władze niemieckie. Ponadto kwalifikację „zadowalająca wiedza” zawartą w ogłoszeniu o konkursie należy interpretować w świetle stosunkowo wysokiego poziomu zatrudnienia (grupa zaszeregowania A4/A5).

Skarga

Skarżący, częściowo niezadowolony z odpowiedzi EPSO na skargę z art. 90, uznał, że EPSO nie odpowiedziało na wszystkie aspekty jego skargi i w związku z tym złożył skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, w której przedstawił następujące zarzuty:

1. Wyjaśnienia przedstawione przez EPSO w odniesieniu do odrzucenia jego skargi złożonej na podstawie art. 90 koncentrowały się wyłącznie na kwestiach formalnych i nie zawierały informacji na temat istoty sprawy, które pozwoliłyby mu zrozumieć nadany mu znak.

2. Wystąpiła rozbieżność między pytaniami zadawanymi skarżącemu podczas egzaminu ustnego a ogłoszeniem o konkursie. Ani brak międzynarodowego doświadczenia, ani rzekomy brak praktycznego doświadczenia w dziedzinie administracji nie mogą uzasadniać jego oceny ani odrzucenia jego skargi na podstawie art. 90. Wymogi te nie zostały zawarte w ogłoszeniu o konkursie. Ponadto miał 22 miesiące doświadczenia w dziedzinie administracji.

Skarżący twierdził, że ocena jego egzaminu ustnego powinna zostać podniesiona do 20 lub że powinien on zostać ponownie zaproszony do przystąpienia do egzaminu ustnego. W każdym razie, w świetle drugiego zarzutu, skarżący wezwał do większej precyzji w przyszłych ogłoszeniach o konkursach.

WNIOSEK

Opinia EPSO

W swojej opinii w sprawie skargi EPSO w skrócie stwierdziło, co następuje:

Skarga skarżącego na podstawie art. 90 została dokładnie wzięta pod uwagę, a organ powołujący próbował odpowiedzieć na wszystkie kwestie poruszone przez skarżącego w celu udzielenia mu wystarczająco uzasadnionej odpowiedzi.

Jeśli chodzi o wniosek skarżącego o poinformowanie go o przyczynach niepowodzenia egzaminu ustnego, z utrwalonego orzecznictwa wynika, że komisje konkursowe w konkursach otwartych dysponują szerokim zakresem uznania w odniesieniu do oceny egzaminów. Komisja konkursowa nie miała obowiązku wyjaśniać, dlaczego odpowiedzi kandydata zostały uznane za niewystarczające.

Ocena osiągnięć na egzaminie ustnym miała charakter porównawczy i należało zapewnić równe traktowanie wszystkich kandydatów. W odniesieniu do każdego kandydata biorącego udział w egzaminie ustnym komisja konkursowa sporządziła zatem arkusz oceny oparty na wcześniej uzgodnionych kryteriach. W odniesieniu do wszystkich kandydatów zastosowano te same kryteria.

Podczas gdy wiedza skarżącego na temat wybranej przez niego dziedziny kompetencji została oceniona podczas testu pisemnego, test ustny miał na celu ocenę zdolności skarżącego do argumentowania i ustrukturyzowania jego odpowiedzi, ze szczególnym uwzględnieniem jego szczególnej wiedzy językowej i zdolności dostosowania się do wielokulturowego środowiska, jak przewidziano w ogłoszeniu o konkursie. Komisja konkursowa nie zakwestionowała kwalifikowalności skarżącego ze względu na doświadczenie zawodowe. Te ostatnie zostały zbadane i wzięte pod uwagę w trakcie procedury dopuszczenia. Komisja konkursowa oparła swoją ocenę wyłącznie na wynikach pracy skarżącego podczas egzaminu ustnego.

Fakt, że liczba kandydatów dopuszczonych do egzaminu ustnego (25) była mniejsza niż liczba miejsc na liście rezerwowej (30), nie nałożył na komisję konkursową obowiązku zaszeregowania kandydatów, którzy nie posiadają wymaganych umiejętności, ani wzmocnionego obowiązku wyjaśnienia ocen przyznanych tym kandydatom.

Twierdzenie skarżącego, zgodnie z którym powinien on otrzymać wyższą ocenę lub pozwolenie na ponowne przystąpienie do testu, musiało zostać odrzucone. Przekonanie skarżącego, że udzielił on adekwatnej odpowiedzi na zadane mu pytania, prawdopodobnie nie oznacza automatycznej zmiany decyzji komisji konkursowej.

Uwagi skarżącego

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich przekazał opinię EPSO skarżącemu wraz z zaproszeniem do zgłaszania uwag. W swojej odpowiedzi skarżący w podsumowaniu stwierdził, co następuje:

EPSO ponownie przedstawiło wyjaśnienia, które nie zostały uwzględnione w oparciu o treść testu. Chociaż komisja konkursowa dysponowała szerokim zakresem uznania w odniesieniu do oceny egzaminów, nie powinno to uniemożliwiać komisji konkursowej uzasadnienia tej oceny. Nie wystarczyło jedynie ujawnienie znaku towarowego, bez wyjaśnienia, w jaki sposób i na jakiej podstawie został on obliczony. Uzasadnione byłoby dostarczenie informacji na temat treści arkusza oceny lub kryteriów zastosowanych do oceny, a także na temat faktycznych szczegółów oceny wyników skarżącego.

Biorąc pod uwagę sytuację w tym postępowaniu rekrutacyjnym, tj. fakt, że liczba kandydatów dopuszczonych do egzaminu ustnego (25) była mniejsza niż liczba miejsc na liście rezerwowej (30), dla zachowania przejrzystości jeszcze ważniejsze byłoby prawidłowe wyjaśnienie uzyskanej oceny, w szczególności w przypadkach, gdy ocena ta była blisko poniżej wymaganej liczby punktów.

Odmowa zmiany oceny przez EPSO lub upoważnienia go do ponownego przystąpienia do egzaminu byłaby zrozumiała, gdyby lista rezerwowa była pełna i gdyby wpisanie skarżącego na listę rezerwową wyrządziłoby szkodę innemu kandydatowi. Tymczasem w niniejszej sprawie żadna szkoda nie zostałaby wyrządzona, gdyby EPSO dało mu możliwość służenia Unii.

Inna komisja konkursowa w ramach procedury rekrutacyjnej zorganizowanej przez Parlament Europejski i Trybunał Sprawiedliwości stwierdziła, że jego umiejętności kwalifikowały go do pracy w Unii Europejskiej i dopuściły go na listę rezerwową.

DECYZJA

1 Rzekomy brak odpowiedniego wyjaśnienia oceny podanej w teście

1.1 Według skarżącego wyjaśnienia przedstawione przez EPSO w odniesieniu do odrzucenia jego skargi na podstawie art. 90 koncentrowały się wyłącznie na kwestiach formalnych i nie zawierały informacji na temat istoty sprawy, które pozwoliłyby mu zrozumieć nadany mu znak.

1.2 EPSO argumentowało, że komisje konkursowe w konkursach otwartych dysponują szerokim marginesem swobody przy ocenie testów. Komisja konkursowa nie miała obowiązku wyjaśniać, dlaczego odpowiedzi kandydata zostały uznane za niewystarczające. W tym względzie fakt, że liczba kandydatów dopuszczonych do egzaminu ustnego (25) była mniejsza niż liczba miejsc na liście rezerwowej (30), nie nakładał na komisję konkursową dodatkowych obowiązków.

1.3 Rzecznik zauważa, że skarżący przedstawił szereg zarzutów i twierdzeń w swojej skardze na podstawie art. 90, dotyczących w szczególności ujawnienia protokołu z egzaminu, czasu trwania egzaminu, sprawdzenia znajomości języka angielskiego i udziału kandydatów niepełnosprawnych, które nie zostały powtórzone w ramach skargi złożonej do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich. Te aspekty skargi złożonej przez skarżącego na podstawie art. 90 nie zostaną zatem zbadane w niniejszej decyzji, która ogranicza się do zbadania, czy EPSO dostarczyło skarżącemu odpowiednie wyjaśnienie oceny uzyskanej podczas egzaminu ustnego.

1.4 Rzecznik zauważa również, że w swoich uwagach skarżący podkreślił, że EPSO mogło dostarczyć mu kryteria oceny lub arkusz oceny egzaminu ustnego. Wydaje się, że do tej pory nie złożono żadnego wniosku o dostęp do tych dokumentów. Niniejsza decyzja nie obejmie zatem tego aspektu. Skarżący może jednak złożyć wniosek o ujawnienie przedmiotowych dokumentów i złożyć nową skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich, jeżeli odpowiedź na taki wniosek będzie niezadowalająca.

1.5 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów wspólnotowych przekazanie kandydatom oceny uzyskanej w teście, która odzwierciedla ocenę dokonaną przez komisję konkursową, stanowi wystarczające uzasadnienie decyzji komisji konkursowej (2). Ponadto Sąd Pierwszej Instancji orzekł, że „Komisja konkursowa nie może być zobowiązana, przy uzasadnianiu niepowodzenia egzaminu przez kandydata, do wskazania odpowiedzi, które zostały uznane za niezadowalające, ani do wyjaśnienia, dlaczego zostały one uznane za niezadowalające. (…) Kandydat ma prawo do wyjaśnień, jeżeli wyraźnie się o nie zwróci, w kwestiach innych niż ocena wartościująca komisji konkursowej dotycząca jego wyników, takich jak na przykład przebieg procedury"(3).

1.6 W niniejszej sprawie skarżący został poinformowany o znaku uzyskanym podczas egzaminu ustnego.

1.7 Niezależnie od przytoczonego powyżej orzecznictwa Rzecznik uważa, że udzielanie odpowiedzi na konkretne pytania kandydatów jest kwestią dobrej praktyki administracyjnej, niezależnie od tego, czy dotyczą one ich wyników w teście, czy też nie. Wydaje się jednak, że w niniejszej sprawie, z wyjątkiem aspektu omówionego w pkt 1.8 poniżej, nie wydaje się, aby takie pytanie pozostało bez odpowiedzi w następstwie skargi złożonej przez skarżącego na podstawie art. 90.

1.8 Skarżący uznał, że komisja konkursowa jest zobowiązana do uzasadnienia swojej decyzji o przyznaniu mu oceny eliminacyjnej ze względu na szczególne okoliczności faktyczne egzaminu ustnego i oceny przyznanej skarżącemu (tj. liczba kandydatów była mniejsza niż liczba miejsc na liście rezerwowej i ocena, którą otrzymał, była tylko o jeden punkt niższa od wymaganej liczby punktów).

1.9 Rzecznik nie zna żadnych przepisów ani orzecznictwa, które nakładałyby na komisje konkursowe większe obowiązki w tym zakresie. Stanowisko EPSO wydaje się zatem rozsądne.

1.10 W związku z powyższym Rzecznik stwierdza, że nie doszło do niewłaściwego administrowania w tym aspekcie sprawy.

2 Rzekoma rozbieżność między pytaniami skierowanymi do skarżącego w ramach egzaminu ustnego a ogłoszeniem o konkursie

2.1 Zdaniem skarżącego istniała rozbieżność między pytaniami zadawanymi mu podczas egzaminu ustnego a ogłoszeniem o konkursie. Twierdził on, że ani brak międzynarodowego doświadczenia, ani domniemany brak praktycznego doświadczenia w dziedzinie administracji nie mogą uzasadniać oceny, którą uzyskał podczas egzaminu ustnego, ani odrzucenia jego skargi na podstawie art. 90. Wymogi te nie zostały zawarte w ogłoszeniu o konkursie. Ponadto miał 22 miesiące doświadczenia w dziedzinie administracji.

2.2 EPSO argumentowało, że o ile znajomość przez kandydata dziedziny kompetencji w ramach procedury rekrutacji została oceniona podczas egzaminu pisemnego, o tyle egzamin ustny miał na celu ocenę zdolności kandydata do argumentowania i ustrukturyzowania jego odpowiedzi, ze szczególnym uwzględnieniem jego szczególnej wiedzy językowej i zdolności dostosowania się do wielokulturowego środowiska, jak przewidziano w ogłoszeniu o konkursie. Komisja konkursowa nie zakwestionowała kwalifikowalności skarżącego ze względu na doświadczenie zawodowe. Te ostatnie zostały zbadane i wzięte pod uwagę w trakcie procedury dopuszczenia. Komisja konkursowa oparła swoją ocenę wyłącznie na wynikach pracy skarżącego podczas egzaminu ustnego.

2.3 Rzecznik zauważa, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem komisja konkursowa posiada szerokie uprawnienia w zakresie oceny procedur i treści egzaminów konkursowych. Sądy nie mogą badać szczegółowej treści testu, chyba że wykracza ona poza granice określone w ogłoszeniu o konkursie lub nie jest zgodna z celami testu lub konkursu (4).

2.4 Rzecznik zauważa również, że oprócz wyjaśnień przedstawionych przez EPSO w ramach niniejszej skargi, EPSO wyjaśniło również w swojej decyzji z dnia 2 września 2003 r. dotyczącej skargi skarżącego na podstawie art. 90, że zarówno brak międzynarodowego doświadczenia skarżącego, jak i rzekomy brak praktycznego doświadczenia w dziedzinie administracji zostały włączone do dyskusji podczas egzaminu ustnego w celu oceny zdolności skarżącego do "dostosowania się do wielokulturowego środowiska pracy", jak przewidziano w tytule VI ogłoszenia o konkursie, lub do wypełniania obowiązków określonych w tytule II ogłoszenia o konkursie.

2.5 Rzecznik uważa, że EPSO przedstawiło uzasadnione wyjaśnienie działań komisji konkursowej. Nie można było zatem wykazać, że wykraczają one poza granice określone w ogłoszeniu o konkursie. Nie stwierdzono zatem żadnego przypadku niewłaściwego administrowania w odniesieniu do tego aspektu sprawy.

3 Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie tej skargi wydaje się, że Europejski Urząd Doboru Kadr nie dopuścił się niewłaściwego administrowania. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka sprawę.

Dyrektor Europejskiego Urzędu Doboru Kadr również zostanie poinformowany o tej decyzji.

Z poważaniem,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) Artykuł 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego urzędników Wspólnot Europejskich:
(…)
2. Każda osoba, do której stosuje się niniejszy regulamin pracowniczy, może złożyć do organu powołującego zażalenie na niekorzystny dla niej akt, w przypadku gdy organ ten podjął decyzję lub nie przyjął środka przewidzianego w regulaminie pracowniczym. Skargę należy złożyć w terminie trzech miesięcy. (…)

(2) Sprawa C-254/95 Parlament przeciwko Innamorati, Rec. 1996, s. I-3423.

(3) Sprawa T-291/94 Pimley-Smith / Komisja [1995] ECR-SC Pages IA-209, II-637.

(4) Sprawa 228/86 Goossens / Komisja, Rec. 1988, s. 1819.