Kontekst skargi

1. We wrześniu 2023 r. skarżący złożył wniosek o publiczny dostęp do dokumentów dotyczących reklam Komisji Europejskiej z 2022 r. i 2023 r. na portalach X, Instagram, Facebook, Google i TikTok w związku z wnioskiem w sprawie przepisów dotyczących zapobiegania niegodziwemu traktowaniu dzieci w celach seksualnych i zwalczania go oraz powiązanym badaniem Eurobarometr Flash.

2. W listopadzie 2023 r. Komisja przesłała swoją odpowiedź. Zidentyfikowała ona sprawozdanie końcowe wykonawcy dotyczące płatnej reklamy na X jako wchodzące w zakres wniosku skarżącego o publiczny dostęp i udzieliła częściowego dostępu. W tym celu Komisja powołała się na wyjątki przewidziane w przepisach UE dotyczących publicznego dostępu do dokumentów [1] (rozporządzenie 1049/2001), argumentując, że ujawnienie całego dokumentu mogłoby naruszyć prywatność i integralność osób fizycznych [2] oraz interesy handlowe [3]. Ponadto Komisja przekazała skarżącemu kilka adresów URL Twitter/X zawierających informacje dotyczące konfiguracji płatnej reklamy.

3. Niezadowolony z odpowiedzi Komisji skarżący zwrócił się do Komisji o dokonanie przeglądu jej stanowiska (poprzez złożenie „wniosku potwierdzającego”).

4. Komisja przedłużyła termin udzielenia odpowiedzi na ponowny wniosek skarżącego do 19 stycznia 2024 r.

5. Nie otrzymawszy odpowiedzi w przedłużonym terminie, skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich w lutym 2024 r.

W przedmiocie dochodzenia

6. Rzecznik wszczął dochodzenie w sprawie braku odpowiedzi Komisji w obowiązujących terminach na ponowny wniosek skarżącego.

7. W związku z utrzymującym się opóźnieniem w lipcu 2024 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się jednak o dokonanie przeglądu dokumentu(-ów) wskazanego(-ych) jako wchodzący(-ych) w zakres wniosku o udzielenie dostępu.

8. W następstwie przeglądu dokumentu wskazanego przez Komisję na początkowym etapie Rzecznik podzieliła się z Komisją swoją wstępną opinią, że można zapewnić dalszy dostęp do spornego dokumentu.

9. W dniu 19 września 2024 r. Komisja przyjęła decyzję potwierdzającą przyznającą szerszy dostęp do przedmiotowego dokumentu we wstępnych opiniach Rzecznika Praw Obywatelskich. Komisja zidentyfikowała również dodatkowy dokument, który częściowo ujawniła z utajnionymi danymi osobowymi.

10. Skarżący przedstawił uwagi dotyczące wstępnych opinii Rzecznika Praw Obywatelskich oraz decyzji potwierdzającej Komisji. Nie zgłosiły one żadnych obaw dotyczących utajnień w dodatkowym dokumencie.

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

11. W swojej pierwotnej odpowiedzi na wniosek o publiczny dostęp Komisja podniosła, że pełne ujawnienie spornego dokumentu zostało uniemożliwione przez wyjątek dotyczący ochrony prywatności i integralności osoby fizycznej. Wskazał on, że dokument ten zawiera informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej, takie jak nazwiska lub stanowiska zajmowane w organizacji. Komisja uznała, że skarżący nie wyraził żadnego szczególnego zainteresowania tymi danymi osobowymi ani nie przedstawił argumentów w celu wykazania konieczności przekazania danych w określonym celu w interesie publicznym.

12. Komisja uznała ponadto, że pełnemu ujawnieniu dokumentu uniemożliwiła potrzeba ochrony szczególnie chronionych informacji handlowych wykonawcy, a w szczególności „ceny i wyniki finansowe, w tym cena ogólna”.

13. W ponownym wniosku skarżący twierdził, że odpowiedź Komisji jest niekompletna oraz że podane adresy URL Twittera nie działają, i odniósł się do sprawozdań z przejrzystości Twitter/X zawierających jedynie ograniczone informacje. Ponadto uznały one, że należy udzielić pełnego dostępu do spornego dokumentu. Uznały one również, że dane osobowe zawarte w dokumencie powinny były zostać ujawnione. W szczególności twierdzili oni, że ujawnienie informacji leży w „bardzo dużym interesie publicznym”, ponieważ pojawiły się sprawozdania wskazujące, że Komisja „próbowała wpłynąć na opinię publiczną” w sprawie wniosku ustawodawczego dotyczącego materiałów przedstawiających niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych za pomocą mikrotargetingu. W związku z tym skarżący uznał, że „społeczeństwo musi być w stanie zweryfikować pełny zakres opcji targetowania wybranych przez ich rząd, nawet jeśli te opcje targetowania obejmują dane osobowe”.

14. W swojej decyzji potwierdzającej Komisja potwierdziła, że części dokumentu zawierają dane osobowe, „takie jak nazwiska, funkcje, dane kontaktowe i nazwy kont w mediach społecznościowych osób spoza Komisji Europejskiej, które nie są osobami publicznymi”. Zdaniem Komisji wnioskowane przekazanie tych danych nie byłoby konieczne, aby skarżący mógł realizować swój cel. W tym względzie Komisja wskazała, że dostępne są lepiej dostosowane środki zaradcze, takie jak złożenie skargi do Europejskiego Inspektora Ochrony Danych [4], w celu ustalenia, czy zarzuty dotyczące nielegalnego mikrotargetowania są zasadne. Ponadto Komisja uznała, że istnieją powody, aby zakładać, że ujawnienie ich danych osobowych zawartych w żądanym dokumencie zaszkodziłoby uzasadnionym interesom zainteresowanych osób.  

15. Komisja wyjaśniła, że pozostałe utajnione części dokumentu dotyczą „niepublicznych szczególnie chronionych informacji handlowych, takich jak szczegółowa struktura kosztów [...] kampanii, względy związane ze strategią rynkową i know-how” wykonawcy. Biorąc pod uwagę, że informacje te odnoszą się do tajemnic handlowych i strategii korporacyjnej wykonawcy, ich ujawnienie stanowiłoby rzeczywiste i niehipotetyczne ryzyko dla interesów handlowych wykonawcy, ponieważ przyniosłoby nienależną korzyść jego konkurentom. Według Komisji skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób ujawnienie szczególnie chronionych informacji handlowych przyczyniłoby się do zapewnienia ochrony interesu publicznego, o którym mowa w jego ponownym wniosku. Sama Komisja nie była w stanie zidentyfikować żadnego nadrzędnego interesu publicznego przemawiającego za ujawnieniem.  

16. Komisja przekazała również skarżącemu nowe adresy URL na Twitterze.

17. Przedstawiając uwagi, skarżący wskazał, że nie ma pewności co do możliwości zastosowania jednego z wyjątków dotyczących odmowy dostępu do zredagowanej tabeli w spornym dokumencie (wyciąg z pulpitu nawigacyjnego Twittera odzwierciedlający adekwatność uchwytów i słów kluczowych).

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

18. We wstępnych opiniach Rzecznik stwierdziła, że nie jest jasne, w jaki sposób wszystkie utajnione informacje zawarte w sprawozdaniu na temat płatnej reklamy na stronie X kwalifikowałyby się jako informacje związane z „cenami i wynikami finansowymi”, a zatem byłyby szczególnie chronionymi informacjami handlowymi. Dokładniej rzecz ujmując, dla Rzecznika nie było jasne, w jaki sposób ujawnienie nazwy i danych kontaktowych wykonawcy, a także niektórych dalszych utajnionych informacji, naruszyłoby interesy handlowe wykonawcy.

19. Ponadto Rzecznik uznał, że utajnienie treści tabeli w dokumencie (wyciąg z pulpitu nawigacyjnego Twittera odzwierciedlający adekwatność uchwytów i słów kluczowych) wydaje się niespójne w świetle ujawnionych informacji zawartych w innych tabelach w dokumencie. Wreszcie dokument wydawał się zawierać jedynie ograniczone dane osobowe (kilka X-uchwytów), które można by utajnić w celu ochrony zainteresowanych osób.

20. Zgodnie ze wstępnymi opiniami Rzecznika Komisja ujawniła nazwę i dane kontaktowe wykonawcy. Komisja udzieliła również szerszego częściowego dostępu do niektórych informacji, które na początkowym etapie uznała za szczególnie chronione z handlowego punktu widzenia. Ponadto ujawniono w nim całkowity koszt i koszty kampanii w mediach społecznościowych w podziale na kraje.

21. Chociaż Rzecznik uważa, że pozostałe utajnienia są ogólnie uzasadnione, nadal nie jest przekonana, że fragment pulpitu nawigacyjnego Twittera musiał zostać w całości utajniony. W decyzji potwierdzającej Komisji wyjaśniono, że szczególnie chronione informacje handlowe zawarte w dokumencie dotyczyły nie tylko „cen i wyników finansowych”, ale również „względów związanych ze strategią rynkową i know-how”. Nadal nie jest jednak jasne, w jaki sposób ujawnienie tej tabeli naruszyłoby interesy handlowe wykonawcy. Ponadto Komisja mogłaby utajnić instrukcje X odnoszące się do osoby fizycznej. Jedynie w odniesieniu do tych operacji Komisja mogła skutecznie powołać się na wyjątek dotyczący ochrony danych osobowych.

22. Ponieważ jednak Komisja dopiero co przyjęła swoje ostateczne stanowisko po dziewięciu miesiącach opóźnienia, prowadzenie dochodzenia nie służyłoby na tym etapie żadnemu pożytecznemu celowi.

23. Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca jednak uwagę na bardzo znaczne opóźnienie, jakiego dopuściła się Komisja w odpowiedzi na ponowny wniosek skarżącego. Zgodnie z rozporządzeniem 1049/2001 instytucja UE powinna, w ciągu 15 dni roboczych od zarejestrowania ponownego wniosku, udzielić dostępu do żądanego dokumentu albo, w pisemnej odpowiedzi, podać przyczyny całkowitej lub częściowej odmowy. W wyjątkowych okolicznościach termin 15 dni roboczych może zostać przedłużony o kolejne 15 dni roboczych ^[5].

24. W tym przypadku Komisji zajęło ponad dziewięć miesięcy przyjęcie decyzji potwierdzającej w sprawie wniosku o udzielenie dostępu dotyczącego dwóch krótkich dokumentów. Sprawa ta jest zatem kolejnym przykładem znacznych i systemowych opóźnień napotykanych przez Komisję w rozpatrywaniu ponownych wniosków, które Rzecznik Praw Obywatelskich uznał za niewłaściwe administrowanie.^[6] W następstwie sprawozdania specjalnego Rzecznika Praw Obywatelskich dla Parlamentu Europejskiego w tej sprawie Parlament Europejski wezwał Komisję do skorygowania systematycznych i znacznych opóźnień w rozpatrywaniu wniosków o publiczny dostęp do dokumentów ^[7].

Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznik zamyka tę sprawę następującymi wnioskami [8]:

Dalsze dochodzenia nie są uzasadnione.

Rzecznik wyraża głębokie ubolewanie z powodu opóźnienia Komisji w udzieleniu odpowiedzi na wniosek skarżącego. Nieprzestrzeganie terminów ustanowionych przez prawodawcę w rozporządzeniu 1049/2001 nie może być dobrą administracją. Ponownie wzywa Komisję do priorytetowego usprawnienia rozpatrywania wniosków o publiczny dostęp i odsyła do zalecenia zawartego w jej dochodzeniu strategicznym OI/2/2022/OAM.

Skarżący i Komisja zostaną poinformowani o niniejszej decyzji.

Rosita Hickey
Dyrektor ds. zapytań

Strasburg, 18 grudnia 2024 r.

[1] Rozporządzenie 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32001R1049.

[2] Art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 1049/2001.

[3] Art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia 1049/2001.

[4] Rozdział VIII rozporządzenia 2018/1725 z dnia 23 października 2018 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii i swobodnego przepływu takich danych, dostępny pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2018/1725/oj.

[5] Art. 8 rozporządzenia 1049/2001.

[6] Zalecenie w sprawie czasu rozpatrywania przez Komisję Europejską wniosków o publiczny dostęp do dokumentów

(dochodzenie strategiczne OI/2/2022/OAM), dostępne pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/recommendation/en/167661.

[7] Zob. https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2024-0172_EN.html.

[8] Skarga ta została rozpatrzona w ramach procedury delegowanej zgodnie z decyzją Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie przyjęcia przepisów wykonawczych.