Strasburg, 3 czerwca 2004 r.

Szanowna Pani B.,

W dniu 16 lipca 2003 r. złożył Pan skargę w imieniu Animals' Angels do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącą odmowy przez Komisję Europejską udzielenia Panu pełnego dostępu do sprawozdania Komisji z misji przeprowadzonej w Rumunii w dniach 25-29 listopada 2002 r.

W dniu 6 września 2003 r. przekazałem skargę przewodniczącemu Komisji Europejskiej. Komisja przesłała swoją opinię w dniu 12 listopada 2003 r. Przekazałem go Panu wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag, które przesłał Pan w dniu 15 grudnia 2003 r.

Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone.

WNIOSEK

Skarżący

Skarga została złożona przez założyciela Animals' Angels, zarejestrowanej niemieckiej organizacji praw zwierząt, która specjalizuje się w poprawie i nadzorze dobrostanu zwierząt podczas transportu żywych zwierząt (1).

Kontekst

Według skarżącego kontekst sprawy był, w skrócie, następujący:

W ciągu dwóch lat poprzedzających skargę Anioły Zwierząt regularnie informowały Komisję Europejską o nadużyciach związanych z transportem żywych koni rzeźnych z Rumunii do Włoch. Błędy obejmowały zaniedbanie koni w rumuńskich stajniach oczekujących, poważne maltretowanie, naruszenie dyrektywy WE w sprawie transportu zwierząt oraz fałszowanie świadectw zdrowia. Szczególnie poważnym przypadkiem był transport do UE koni, które zostały pozytywnie przebadane pod kątem niedokrwistości zakaźnej, chociaż w załączonych świadectwach zdrowia stwierdzono, że konie zostały przebadane negatywnie.

W dniach 25-29 listopada 2002 r. Komisja Europejska przeprowadziła misję w Rumunii, w której uczestniczyło sześciu ekspertów z Biura ds. Żywności i Weterynarii Komisji oraz ekspert z państwa członkowskiego UE. Zdaniem Animal's Angel nie mogło być wątpliwości, że Komisja oceniła nadużycia, o których Animals' Angels przekazały jej informacje.

Spór

Pismem z dnia 9 grudnia 2002 r. skarżący zwrócił się do dyrektora Biura ds. Żywności i Weterynarii Komisji z wnioskiem o dostęp do sprawozdania z misji Komisji w Rumunii w dniach 25-29 listopada 2002 r. ("sprawozdanie z misji"). Skarżąca stwierdziła w swoim piśmie, że będzie bardzo zainteresowana ustaleniami zawartymi w sprawozdaniu, w szczególności dlatego, że działalność Aniołów Zwierząt w Rumunii stała się zbyt niebezpieczna.

W dniu 27 lutego 2003 r. skarżący otrzymał odpowiedź od dyrektora generalnego Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów Komisji Europejskiej, pana Roberta J. Colemana. W piśmie tym poinformowano skarżącą, że jej pismo z dnia 9 grudnia 2002 r. zostało zarejestrowane jako wniosek o dostęp do dokumentów na mocy rozporządzenia 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (2). Dyrektor generalny przeprosił za przekroczenie 15-dniowego terminu określonego w rozporządzeniu (3).

Coleman poinformował skarżącą, że nie może uzyskać dostępu do sprawozdania z wyjazdu służbowego, ponieważ sprawozdanie to jest objęte wyjątkiem zawartym w art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 1049/2001. Wyjątek ten stanowi, że instytucje odmawiają dostępu do dokumentu, jeżeli ujawnienie go naruszyłoby ochronę interesu publicznego w odniesieniu do stosunków międzynarodowych. Wyjaśnił, że „w szczególności [misja ] Biura ds. Żywności i Weterynarii w Rumunii została przeprowadzona w celu monitorowania postępów Rumunii w dostosowywaniu się do dorobku prawnego Wspólnoty i we wdrażaniu tego dorobku) i będzie wykorzystywana przez Wspólnotę w procesie negocjowania warunków przystąpienia Rumunii do UE”.

Coleman poinformował skarżącą, że może złożyć ponowny wniosek do sekretarza generalnego Komisji o ponowne rozpatrzenie decyzji o odmowie dostępu. W dniu 14 marca 2003 r. skarżący złożył ponowny wniosek, w którym przedstawił następujące uwagi:

Aniołowie zwierząt mieli prawo uzyskać dostęp do sprawozdania z misji, ponieważ pomyślne zakończenie misji Komisji było możliwe częściowo dzięki informacjom dostarczonym przez Anioły zwierząt.

Sprawozdania Biura ds. Żywności i Weterynarii Komisji były systematycznie publikowane w Internecie do marca 2001 r. W związku z tym nie można było zrozumieć, dlaczego status Rumunii jako kraju ubiegającego się o członkostwo powinien prowadzić do traktowania jako poufne tego rodzaju sprawozdań z misji. W rzeczywistości status kraju ubiegającego się o członkostwo w UE wzmocnił zainteresowanie opinii publicznej stanem tego kraju.

Można odnieść wrażenie, że Komisja zachowała poufność sprawozdania z misji, aby zachować w tajemnicy nadużycia, o których bez wątpienia dowiedziała się podczas misji.

W rzeczywistości nadal publikowano sprawozdania dotyczące nadużyć, takie jak na przykład sprawozdanie dotyczące przerażających warunków higienicznych na centralnym rynku mięsa w Atenach w 2002 r. Ponadto nie wydaje się, aby sprawozdania dotyczące innych państw trzecich były objęte tajemnicą państw ubiegających się o członkostwo. Przykładem tego jest sprawozdanie Biura Komisji ds. Żywności i Weterynarii na temat hodowli ryb w Kenii.

Odmowa udzielenia Aniołom Zwierząt dostępu do sprawozdania z misji wydaje się być sprzeczna z zasadą, że kraje kandydujące nie mogą być traktowane korzystniej niż obecne państwo członkowskie UE.

W dniu 14 maja 2003 r. sekretarz generalny Komisji odpowiedział w skrócie na ponowny wniosek skarżącego w następujący sposób:

Zgodnie z art. 4 ust. 6 rozporządzenia 1049/2001 (4) Komisja udzieli skarżącemu dostępu do części sprawozdania z misji. Najważniejsze ustalenia i wnioski zawarte w tych częściach zostały jednak zaczernione, aby chronić interes publiczny w stosunkach międzynarodowych oraz cel kontroli i dochodzeń. Wyjątki te są określone w art. 4 ust. 1 lit. a) i art. 4 ust. 2 rozporządzenia 1049/2001.

Przedmiotowe sprawozdanie z misji zostało sporządzone przez Biuro Komisji ds. Żywności i Weterynarii w ramach szerszej misji związanej z wnioskiem Rumunii o członkostwo w UE. Misja ta miała na celu ocenę postępów Rumunii we wdrażaniu dorobku prawnego UE oraz w realizacji umów zawartych w trakcie negocjacji akcesyjnych. Oprócz kwestii związanych z dorobkiem prawnym UE w ramach szerszej misji badano kwestię wydawania świadectw i wywozu żywych koni rzeźnych.

Ustalenia zawarte w sprawozdaniu z misji, o które wystąpiono, są ściśle związane z kształtowaniem stanowisk negocjacyjnych Komisji i mają zostać wykorzystane w negocjacjach dotyczących warunków przystąpienia Rumunii do EO. Udostępnienie sprawozdania z misji mogłoby zatem zaszkodzić interesom publicznym w odniesieniu do stosunków międzynarodowych, a także celom kontroli i dochodzeń Komisji.

W odniesieniu do argumentu, że Aniołowie Zwierząt mają prawo do uzyskania dostępu do sprawozdania z misji, ponieważ pomyślne zakończenie misji Komisji było możliwe częściowo dzięki informacjom dostarczonym przez Anioły Zwierząt, takie prawo dostępu nie jest automatycznie przyznawane. Nawet w przypadku formalnych skarg osoba, która złożyła skargę, jest zazwyczaj informowana jedynie o stanowisku Komisji i podjętych środkach.

Jeśli chodzi o wrażenie, że Komisja zachowuje poufność sprawozdania z misji w celu zachowania w tajemnicy nadużyć, Komisja nie zamierza wywierać takiego wrażenia. Właśnie dlatego, że Komisja pragnie nieustannie wykrywać wszelkie informacje na temat nadużyć w państwach ubiegających się o członkostwo i wykorzystać te informacje w negocjacjach, zwróciła się do swojego Biura ds. Żywności i Weterynarii o przeprowadzenie przedmiotowej misji.

Jeżeli chodzi o inne sprawozdania z misji, które zostały opublikowane, nie należy mylić inspekcji przeprowadzanych w istniejących państwach członkowskich z inspekcjami przeprowadzanymi w państwach ubiegających się o członkostwo. Ci pierwsi są już zobowiązani do przestrzegania prawodawstwa UE, podczas gdy ci drudzy nie mają takiego obowiązku. W związku z tym państwa ubiegające się o członkostwo nie są zobowiązane do zezwalania na inspekcje przeprowadzane przez Biuro ds. Żywności i Weterynarii. Kontrole te są zatem przeprowadzane przy założeniu, że sprawozdanie z kontroli nie zostanie podane do wiadomości publicznej.

W przypadku innych państw trzecich nie ma różnic w praktykach związanych z inspekcjami przeprowadzanymi w państwach ubiegających się o członkostwo i innych państwach trzecich w odniesieniu do dozwolonego przywozu. Wszystkie sprawozdania z inspekcji są publikowane.

Do pisma sekretarza generalnego dołączono części sprawozdania z wyjazdu służbowego, do których skarżący uzyskał dostęp. Części te były pierwszą stroną, spisem treści, wykazem skrótów użytych w raporcie i podsumowaniem raportu, w którym piętnaście części tekstu zostało zaczernionych. Tekst zawierał ustalenia dotyczące nadużyć, takich jak „problemy związane z fałszowaniem świadectw wywozowych i utrzymywanie się niedociągnięć w odniesieniu do procedury certyfikacji”.

W swojej skardze do Rzecznika Praw Obywatelskich skarżąca stwierdziła, że nie może zaakceptować argumentu Komisji, zgodnie z którym sprawozdanie z misji było związane z negocjacjami akcesyjnymi. Na podstawie części sprawozdań z misji, które zostały jej udostępnione, skarżąca stwierdziła, że głównym celem misji było w rzeczywistości dokonanie na miejscu oceny warunków związanych z wywozem do UE zwierząt i żywności pochodzenia zwierzęcego. Wizyta kontrolna nie różniła się zatem od licznych wcześniejszych kontroli, których sprawozdania zawsze były publikowane. Stwierdziła, że interesuje ją jedynie informacja na temat warunków związanych z wywozem do UE koni, których zezwolenie było i jest niezależne od negocjacji akcesyjnych. Skarżący obawiał się, że Komisja może skutecznie wycofać swoje zobowiązanie do publikowania wszystkich sprawozdań z inspekcji Biura ds. Żywności i Weterynarii, jeżeli dotyczą one państw ubiegających się o członkostwo „w celu ochrony interesu publicznego w stosunkach międzynarodowych”.

Odnosząc się do argumentów przedstawionych w jej dwóch wnioskach o udzielenie dostępu, skarżąca twierdziła, że powody, dla których Komisja odmówiła jej dostępu do pełnego dokumentu, były niewystarczające, w związku z czym domagała się dostępu do pełnego sprawozdania z misji.

WNIOSEK

Opinia Komisji

W swojej opinii Komisja przedstawiła następujące uwagi:

1. W przedmiocie skargi

Skarżący zwrócił się o dostęp do sprawozdania z misji przeprowadzonej w Rumunii w dniach 25-29 listopada 2002 r. przez Biuro ds. Żywności i Weterynarii. Udzielono jej dostępu do części tego sprawozdania dotyczących kontroli wywozu z państw trzecich. Części sprawozdania, które nie zostały ujawnione, dotyczą postępów poczynionych przez Rumunię w wypełnianiu przyszłych zobowiązań po przystąpieniu do Unii Europejskiej. Ujawnienie tych części sprawozdania miałoby negatywny wpływ na stosunki Komisji z władzami rumuńskimi, a tym samym zagroziłoby powodzeniu przyszłych misji.

Skarżący kwestionuje ten argument i zwraca się o dostęp do pełnego sprawozdania. Uważa ona, że celem misji było monitorowanie warunków dotyczących uzgodnionego wywozu koni, które nie są związane z negocjacjami akcesyjnymi. Składająca petycję nie widzi powodu do zatajania części tego sprawozdania, ponieważ opublikowano poprzednie sprawozdania z misji.

2. Kontekst

Biuro ds. Żywności i Weterynarii może przeprowadzać dwa rodzaje inspekcji w krajach kandydujących:

(1) Inspekcje wywozu z państw trzecich w dziedzinie bezpieczeństwa żywności, dobrostanu zwierząt i zdrowia roślin w celu sprawdzenia, czy państwo wywozu spełnia warunki określone w prawodawstwie Unii Europejskiej. Inspekcje te są przeprowadzane w państwach trzecich dokonujących wywozu lub zamierzających dokonać wywozu do Unii Europejskiej. Sprawozdania z takich misji są rutynowo publikowane w Internecie, chyba że dwustronne umowy o równoważności weterynaryjnej stanowią inaczej.

(2) Inspekcje w kontekście rozszerzenia. Inspekcje te są przeprowadzane w ramach negocjacji akcesyjnych i mają na celu monitorowanie postępów poczynionych przez kraje kandydujące w dostosowywaniu ich prawodawstwa do norm Unii Europejskiej. Wyniki tych kontroli są uwzględniane w stanowiskach negocjacyjnych Komisji. Kraje kandydujące nie są zobowiązane do akceptowania tych inspekcji. Są one przeprowadzane za ich zgodą, przy założeniu, że wynikające z nich sprawozdania nie zostaną opublikowane. Głównym celem kontroli przeprowadzonej w Rumunii w dniach 25–29 listopada 2002 r. było monitorowanie postępów w dostosowywaniu i wdrażaniu prawodawstwa Unii Europejskiej w ramach przygotowań do przystąpienia Rumunii do UE.

Przed inspekcją Komisja otrzymała jednak skargi dotyczące kontroli certyfikacji i wywozu żywych koni z Rumunii do Włoch, zarówno od władz włoskich, jak i od Animals’ Angels. W związku z tym Biuro ds. Żywności i Weterynarii postanowiło rozszerzyć zakres misji o te kwestie związane z wywozem.

3. Przyczyny nieudzielenia pełnego dostępu

Skarżący otrzymał zredagowaną kopię sprawozdania z wizyty kontrolnej, w której ujawniono trzy sekcje dotyczące kwestii wywozu (5.6.11, 5.6.12 i 7.1.1). Odmówiono dostępu do pozostałych części sprawozdania ze względu na to, że ich ujawnienie wpłynęłoby niekorzystnie na stosunki Komisji z Rumunią.

Kraje kandydujące nie są prawnie zobowiązane do przestrzegania wymogów prawodawstwa Unii Europejskiej (z wyjątkiem zatwierdzonego wywozu) przed przystąpieniem ani nie są zobowiązane do akceptowania kontroli związanych z rozszerzeniem przeprowadzanych przez Biuro ds. Żywności i Weterynarii. Kontrole te są przeprowadzane na zasadzie dobrowolności, przy założeniu, że wynikające z nich sprawozdania nie zostaną opublikowane. Są one ważną częścią procesu negocjacyjnego. Ujawnienie ustaleń dotyczących postępów Rumunii w spełnianiu norm UE w zakresie bezpieczeństwa żywności i dobrostanu zwierząt zakłóciłoby negocjacje akcesyjne i poważnie wpłynęłoby na stosunki Komisji z władzami rumuńskimi. Zagroziłoby to ich gotowości do zaakceptowania takich inspekcji i do współpracy z Komisją. W związku z tym Komisja uważa, że zastosowanie ma wyjątek przewidziany w art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 1049/2001.

Ponadto ujawnienie informacji może przynieść efekt przeciwny do zamierzonego, ponieważ utrudniłoby przyszłe wizyty Biura ds. Żywności i Weterynarii w okresie poprzedzającym przystąpienie mające na celu ocenę postępów w osiąganiu zgodności z normami Unii Europejskiej. Dla powodzenia takich wizyt ważne jest, aby władze rumuńskie (i właściwe organy w innych krajach kandydujących) były przekonane, że Komisja będzie przestrzegać swoich zobowiązań, jeżeli wizyty te przyniosą maksymalne korzyści.

4. Odpowiedź na argumenty skarżącego

W swoim piśmie skierowanym do Rzecznika Praw Obywatelskich skarżąca potwierdza, że jest zainteresowana jedynie ustaleniami dotyczącymi wywozu żywych koni, które zostały już zatwierdzone przez Komisję Europejską. Te części sprawozdania z misji zostały ujawnione w zredagowanej wersji przesłanej jej przez sekretarza generalnego w dniu 14 maja 2003 r. Pozostałe części sprawozdania dotyczą kwestii związanych z rozszerzeniem, które były głównym celem kontroli. Jak wyjaśniono powyżej, ustaleń tych nie można ujawnić.

Komisja uważa zatem, że skarżąca otrzymała informacje, o które wnioskowała, poprzez częściowe ujawnienie sprawozdania z wizyty kontrolnej.

Uwagi skarżącego

W swoich uwagach skarżąca przedstawiła w skrócie następujące dalsze uwagi:

1. Aniołowie zwierząt byliby skłonni do przestrzegania poufności sprawozdania z misji, gdyby umożliwiło to Komisji udzielenie dostępu do sprawozdania.

2. Odnosząc się do niemieckiego tłumaczenia opinii Komisji, skarżący zauważył, że Komisja stwierdziła, iż inspekcje w państwach ubiegających się o członkostwo „werden im Einvernehmen mit dem Bewerberländern mit der Maßgabe durchgeführt, dass der entsprechende Bericht nicht veröffentlicht wird”. Było to tłumaczenie angielskiej wersji opinii Komisji, w której Komisja stwierdziła, że inspekcje „przeprowadza się za ich zgodą, przy założeniu, że wynikające z nich sprawozdania nie zostaną opublikowane”. Skarżący stwierdził, że w odniesieniu do „Maßgabe”, niemieckiego terminu w języku urzędowym oznaczającego (w tym kontekście) „warunek”, nie odniesiono się do żadnego zobowiązania ustawowego ani wynikającego z traktatu.

3. Skarżący uznał, że Komisja powinna od początku negocjacji akcesyjnych uzgodnić z krajami kandydującymi, że należy przestrzegać zasad przejrzystości Unii Europejskiej.

4. Trudności, jakie pojawiły się w związku z wnioskiem o sporządzenie przedmiotowego sprawozdania z wizyty kontrolnej, wskazują, że dwa rodzaje kontroli przeprowadzanych przez Biuro ds. Żywności i Weterynarii, o których mowa w opinii Komisji, nie powinny być stosowane łącznie.

5. Wbrew temu, co twierdzi Komisja, części sprawozdania z wizyty kontrolnej, do których skarżąca uzyskała dostęp, nie spełniały jej wniosku. Chciała w szczególności dostępu do pełnego tekstu rozdziału 5.6 sprawozdania („Zdrowie zwierząt”) i rozdziału 5.8 („Dobrostan zwierząt”).

Skarżąca powtórzyła, że jej wniosek o udzielenie dostępu do pełnego sprawozdania z wizyty kontrolnej.

DECYZJA

1 Uwagi wstępne

1.1 Zarzut skarżącej, sformułowany w imieniu jej organizacji "Anioły Zwierząt", dotyczył odmowy przez Komisję udzielenia jej dostępu do przedmiotowego dokumentu. Ponadto, nie przedstawiając dodatkowego odrębnego zarzutu, skarżąca zauważyła, że nastąpiło opóźnienie w rozpatrywaniu jej wniosku. Biorąc pod uwagę charakter opóźnienia, które miało miejsce, Rzecznik uważa, że należy przedstawić następujące uwagi i uwagi.

1.2 Artykuł 7 ust. 1 rozporządzenia 1049/2002 stanowi, że "wniosek o dostęp do dokumentu rozpatruje się niezwłocznie" oraz "w ciągu 15 dni roboczych od zarejestrowania wniosku instytucja udziela dostępu do żądanego dokumentu [...] lub, w pisemnej odpowiedzi, podaje przyczyny całkowitej lub częściowej odmowy". Art. 8 rozporządzenia 1049/2001 stanowi, że „[w]niosek potwierdzający rozpatruje się niezwłocznie. W ciągu 15 dni roboczych od zarejestrowania takiego wniosku instytucja udziela dostępu [...] lub, w pisemnej odpowiedzi, podaje przyczyny całkowitej lub częściowej odmowy”.

1.3 Odpowiedź na pierwotny wniosek skarżącej o udzielenie dostępu została udzielona około dwa i pół miesiąca po zarejestrowaniu jej wniosku w Komisji. Odpowiedź na ponowny wniosek skarżącego została udzielona dwa miesiące po tym, jak skarżący przesłał wniosek do Komisji. Odpowiedź Komisji na pierwotny wniosek skarżącego zawierała przeprosiny za opóźnienie. Odpowiedź na ponowny wniosek nie zawierała takich przeprosin ani żadnego innego potwierdzenia opóźnienia.

1.4 Rzecznik jest przekonany, że Komisja podjęła lub podejmie działania w celu zidentyfikowania i rozwiązania problemów, które spowodowały te opóźnienia.

2 Wniosek o udzielenie dostępu i odpowiedź

2.1 Wniosek skarżącego o udzielenie dostępu dotyczył sprawozdania końcowego z misji przeprowadzonej w Rumunii w dniach 25-29 listopada 2002 r. w celu oceny postępów poczynionych przez władze rumuńskie w zakresie modernizacji niektórych klas zakładów przetwórstwa spożywczego oraz przeglądu związanych z tym kontroli na żywo, DG(SANCO)/8675/2002 - MR final (zwanego dalej "sprawozdaniem z misji"). Skarżąca twierdziła, że powody, dla których Komisja odmówiła jej pełnego dostępu do sprawozdania, były niewystarczające.

2.2 Komisja wyjaśniła, że główny cel misji związany był z negocjacjami akcesyjnymi z Rumunią i że ujawnienie pełnego sprawozdania stanowiłoby zatem naruszenie art. 4 ust. 1 lit. a) tiret trzecie i art. 4 ust. 2 tiret trzecie rozporządzenia 1049/2001. Artykuł 4 ust. 1 lit. a) tiret trzecie ustanawia wyjątek od publicznego dostępu w celu ochrony interesu publicznego w odniesieniu do stosunków międzynarodowych. W art. 4 ust. 2 tiret trzecie określono wyjątek od publicznego dostępu w celu ochrony celów inspekcji, dochodzeń i audytów.

Komisja wyjaśniła ponadto, że przeanalizowała sprawozdanie z misji zgodnie z art. 4 ust. 6 rozporządzenia 1049/2001, aby zdecydować, czy można udzielić dostępu do części sprawozdania z misji nieobjętych wymienionymi wyjątkami. Stwierdził, że tak było, ponieważ sprawozdanie zawierało następujące dwie kategorie tekstu: jedną kategorię związaną z głównym celem misji Komisji w Rumunii (negocjacje akcesyjne) oraz jedną kategorię związaną z warunkami, jakie muszą spełnić państwa trzecie dokonujące wywozu do Unii Europejskiej. Zgodnie z istniejącymi praktykami publikacyjnymi Komisji części związane z drugą kategorią zostały udostępnione skarżącemu.

2.3 Na poparcie swojego twierdzenia skarżąca przedstawiła szereg argumentów i uwag. Zostały one przeanalizowane w następnej sekcji.

3 Charakter sprawozdania z wizyty kontrolnej: „przystąpienie” lub „wywóz”

3.1 Skarżący nie zgodził się z opinią Komisji, że sprawozdanie z misji było związane głównie z negocjacjami akcesyjnymi. Uznała ona, że głównym celem misji Komisji było dokonanie na miejscu oceny warunków związanych z wywozem do Unii Europejskiej zwierząt i żywności pochodzenia zwierzęcego. Jej zdaniem wizyta kontrolna nie różniła się zatem od licznych wcześniejszych kontroli, których sprawozdania były zawsze publikowane. Zdaniem skarżącego powołanie się przez Komisję na wyjątek dotyczący „stosunków międzynarodowych” zawarty w art. 4 rozporządzenia 1049/2001 było zatem nieistotne.

3.2 Komisja wyjaśniła, że jej Biuro ds.

(1) Inspekcje wywozu z państw trzecich (zwane dalej inspekcjami „wywozowymi”) w dziedzinie bezpieczeństwa żywności, dobrostanu zwierząt i zdrowia roślin w celu sprawdzenia, czy państwo wywozu spełnia warunki określone w prawodawstwie Unii Europejskiej. Inspekcje te są przeprowadzane w państwach trzecich dokonujących wywozu lub zamierzających dokonać wywozu do UE. Sprawozdania z takich misji są rutynowo publikowane w Internecie, chyba że dwustronne umowy o równoważności weterynaryjnej stanowią inaczej.

(2) Inspekcje w kontekście rozszerzenia (zwane dalej „inspekcjami akcesyjnymi”). Inspekcje te są przeprowadzane w ramach negocjacji akcesyjnych i mają na celu monitorowanie postępów poczynionych przez kraje kandydujące w dostosowywaniu ich prawodawstwa do norm UE. Wyniki tych kontroli są uwzględniane w stanowiskach negocjacyjnych Komisji. Kraje kandydujące nie są zobowiązane do akceptowania tych inspekcji. Są one przeprowadzane za ich zgodą, przy założeniu, że wynikające z nich sprawozdania nie zostaną opublikowane. Głównym celem kontroli przeprowadzonej w Rumunii w dniach 25–29 listopada 2002 r. było monitorowanie postępów w dostosowywaniu przepisów do prawodawstwa UE i we wdrażaniu tego prawodawstwa w ramach przygotowań do przystąpienia Rumunii do UE.

Według Komisji otrzymała ona skargi dotyczące kontroli certyfikacji i wywozu żywych koni z Rumunii do Włoch, zarówno od władz włoskich, jak i od Animals’ Angels. W związku z tym Biuro ds. Żywności i Weterynarii postanowiło rozszerzyć zakres misji o te kwestie związane z wywozem. Ze względu na połączenie inspekcji „wywozowej” i inspekcji „akcesyjnej” Komisja była w stanie zidentyfikować części sprawozdania z misji, które nie były objęte wyjątkiem związanym z negocjacjami akcesyjnymi i które mogły zostać udostępnione skarżącemu.

3.3 Rzecznik zauważa, że Komisja przyznaje, iż misja ta była połączoną inspekcją "eksportową" i "akcesyjną". Rzecznik Praw Obywatelskich uważa, że fakty nie dają podstaw do podważenia racjonalności opinii Komisji, zgodnie z którą główny cel misji był związany z negocjacjami akcesyjnymi z Rumunią.

4 Indywidualne prawo dostępu

4.1 Skarżąca twierdziła, że ma prawo uzyskać dostęp do sprawozdania z misji, ponieważ pomyślne zakończenie misji Komisji było możliwe częściowo dzięki informacjom dostarczonym przez jej organizację.

4.2 Komisja odpowiedziała na ten argument w ponownym wniosku, stwierdzając, że takie prawo dostępu nie jest automatycznie przyznawane. Zdaniem Komisji nawet w przypadku formalnych skarg osoba, która złożyła skargę, jest zazwyczaj informowana jedynie o stanowisku Komisji i podjętych środkach.

4.3 Rzecznik nie zna żadnych zasad ani reguł, które przyznawałyby skarżącemu odrębne indywidualne prawo dostępu do przedmiotowego sprawozdania z misji na tej podstawie, że misja Komisji była możliwa częściowo dzięki informacjom dostarczonym przez jej organizację.

5 Wyjątki dotyczące dostępu przewidziane w rozporządzeniu 1049/2001

5.1 Skarżący twierdził, że nawet jeśli sprawozdanie z misji dotyczyło negocjacji akcesyjnych z Rumunią, Komisja nie była uprawniona do odmowy dostępu na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) tiret trzecie ("stosunki międzynarodowe") i art. 4 ust. 2 tiret trzecie ("cel inspekcji, dochodzeń i audytów"). W szczególności skarżąca zauważyła, że wydaje się, iż Komisja stosuje wyższy poziom poufności w odniesieniu do krajów kandydujących niż w odniesieniu do obecnych państw członkowskich lub innych państw trzecich, co uważa za nieuzasadnioną różnicę.

5.2 W odpowiedzi na argument skarżącego Komisja stwierdziła, że inspekcje w krajach kandydujących są przeprowadzane na zasadzie dobrowolności, przy założeniu, że wynikające z nich sprawozdania nie zostaną opublikowane. Są one ważną częścią procesu negocjacyjnego. Ujawnienie ustaleń dotyczących postępów Rumunii w spełnianiu norm Unii Europejskiej w zakresie bezpieczeństwa żywności i dobrostanu zwierząt zakłóciłoby negocjacje akcesyjne i poważnie wpłynęłoby na stosunki Komisji z władzami rumuńskimi. Zagroziłoby to ich gotowości do zaakceptowania takich inspekcji i do współpracy z Komisją.

Ponadto Komisja stwierdziła, że ujawnienie informacji może przynieść efekt przeciwny do zamierzonego, ponieważ utrudniłoby przyszłe wizyty Biura ds. Żywności i Weterynarii w okresie poprzedzającym przystąpienie mające na celu ocenę postępów w osiąganiu zgodności z normami Unii Europejskiej. Dla powodzenia takich wizyt ważne jest, aby władze rumuńskie (i właściwe organy w innych krajach kandydujących) były przekonane, że Komisja będzie przestrzegać swoich zobowiązań, jeżeli wizyty te przyniosą maksymalne korzyści.

Komisja wskazała ponadto, że nie ma różnic w jej praktykach związanych z inspekcjami przeprowadzanymi w państwach ubiegających się o członkostwo i innych państwach trzecich w odniesieniu do dozwolonego przywozu. Wszystkie sprawozdania z inspekcji są publikowane.

5.3 Na podstawie wyjaśnień i argumentów Komisji Rzecznik uważa za wiarygodne założenie, że w przypadku udzielenia dostępu do pełnego sprawozdania z misji istniałoby nieuzasadnione ryzyko, w rozumieniu art. 4 rozporządzenia 1049/2001, dla interesów "stosunków międzynarodowych", a w szczególności "celu kontroli". Wydaje się zatem, że do celów przedmiotowych praktyk w zakresie publikacji i poufności Komisja działa rozsądnie, traktując kraje kandydujące, z którymi toczą się negocjacje, jako kategorię inną niż inne państwa trzecie lub państwa członkowskie Unii Europejskiej.

5.4 Na podstawie powyższych ustaleń Rzecznik uważa, że Komisja działała zgodnie z rozporządzeniem 1049/2001. Wydaje się zatem, że nie doszło do niewłaściwego administrowania w odniesieniu do tego aspektu skargi.

6 Dodatkowe obawy skarżącego

6.1 W swoich uwagach skarżąca wyraziła pogląd, że trudności, jakie pojawiły się w związku z wnioskiem o dostęp do przedmiotowego sprawozdania z wizyty kontrolnej, świadczą o tym, że dwa rodzaje kontroli przeprowadzanych przez Biuro ds. Uznała również, że Komisja powinna zobowiązać kraje kandydujące do zaakceptowania norm przejrzystości Unii Europejskiej.

6.2 Ponieważ poglądy te nie zostały jasno sformułowane jako odrębne zarzuty, Rzecznik nie uznał za właściwe skierowanie ich do dochodzenia. Rzecznik uważa jednak, że warto poczynić poniżej kolejną uwagę dotyczącą decyzji Komisji o przyłączeniu się do sprawozdań w sprawie „wywozu” i „przystąpienia”.

7 Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie tej skargi wydaje się, że Komisja Europejska nie dopuściła się niewłaściwego administrowania. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka sprawę.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej zostanie również poinformowana o tej decyzji.

PONADTO UWAGA

W niniejszej sprawie Komisja wyjaśniła, w jaki sposób jej Biuro ds. Żywności i Weterynarii przyłączyło się do dwóch rodzajów kontroli i w jaki sposób doprowadziło to do połączenia dwóch różnych rodzajów sprawozdań z kontroli w jedno sprawozdanie z wizyty kontrolnej. Rzecznik w pełni docenia fakt, że łączenie różnych rodzajów kontroli może odbywać się w interesie skutecznej administracji. Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy wskazują jednak, że użyteczne byłoby odnotowanie, w miarę możliwości praktycznych, informacji jawnych oddzielnie od informacji poufnych. Uprościłoby to w szczególności stosowanie obowiązku udzielenia częściowego dostępu do dokumentów, zgodnie z art. 4 ust. 6 rozporządzenia 1049 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji.

Z poważaniem,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) Strona główna: http://www.animals-angels.de/english/index_en.htm

(2) Dz.U. L 145, s. 43.

(3) Artykuł 7 ust. 1 rozporządzenia (Dz.U. 2001, L 145, s. 43).

(4) Art. 4 ust. 6 stanowi, że „Jeżeli tylko części wnioskowanego dokumentu są objęte którymkolwiek z wyjątków, pozostałe części dokumentu zostają ujawnione”.