Szanowny Panie,

Niedawno złożył Pan skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich przeciwko Komisji Europejskiej w powyższej sprawie.

W dniu 7 marca 2024 r. zwrócił się Pan o publiczny dostęp [1] do pisma wysłanego przez komisarza ds. energii do niemieckiego federalnego ministra gospodarki w sprawie niemieckiej opłaty za neutralność magazynowania gazu. 9 kwietnia 2024 r. Komisja przesłała swoją wstępną odpowiedź. Komisja odmówiła dostępu do pisma, argumentując, że jego ujawnienie zostało uniemożliwione ze względu na konieczność ochrony celu kontroli, dochodzeń i audytów [2].

10 kwietnia 2024 r. zwrócił się Pan do Komisji o zmianę decyzji (wniosek potwierdzający).

W dniu 2 lipca 2024 r., po interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich [3], Komisja odpowiedziała na Pana ponowny wniosek. Podtrzymała ona swoją odmowę udzielenia publicznego dostępu do pisma. W tym celu Komisja powołała się na wyjątki przewidziane w przepisach UE dotyczących dostępu do dokumentów (rozporządzenie 1049/2001), argumentując, że ujawnienie pisma naruszyłoby ochronę celu dochodzeń i trwającego procesu decyzyjnego [4]. 

Niezadowolony z tej odpowiedzi zwrócił się Pan do Rzecznika Praw Obywatelskich 3 lipca 2024 r.

Po dokładnej analizie wszystkich informacji przekazanych wraz ze skargą i z powodów przedstawionych poniżej postanowiliśmy zamknąć dochodzenie następującym wnioskiem:

Z informacji przedstawionych w skardze wynika, że Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania.

W decyzji potwierdzającej Komisja stwierdziła, że pismo jest częścią toczącego się postępowania EU Pilot EUP(2023)10538, które wszczęła 14 lipca 2023 r. i które dotyczy zgodności niemieckiej opłaty za neutralność magazynowania gazu z prawem UE.

EU Pilot to mechanizm stosowany przez Komisję w celu przeciwdziałania potencjalnym naruszeniom prawa UE. Jest to nieformalny dialog między Komisją a danym państwem członkowskim na temat kwestii związanych z potencjalnym nieprzestrzeganiem prawa UE przez dane państwo członkowskie. Ten nieformalny dialog podczas EU Pilot może doprowadzić do rozwiązania przedmiotowej kwestii lub pomóc Komisji w dokładniejszym zidentyfikowaniu potencjalnego naruszenia prawa UE, które wymaga wszczęcia formalnego postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego ^[5].

Zgodnie z orzecznictwem UE [6] procedury EU Pilot podlegają wyjątkowi od ujawniania informacji określonemu w art. 4 ust. 2 tiret trzecie rozporządzenia 1049/2001. Tak długo, jak istnieje ryzyko wpływu na charakter postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, zmiany jego przebiegu lub podważenia jego celów, zastosowanie ma ogólne domniemanie nieujawniania.

Komisja stwierdziła, że nadal analizuje odpowiedź otrzymaną od władz niemieckich w kontekście tego projektu EU Pilot. Pismo, do którego zwraca się Pan o publiczny dostęp, zostało wysłane w lutym 2024 r. w ramach nieformalnej wymiany informacji w ramach procedury EU Pilot. W związku z tym EU Pilot jest nadal w toku i wydaje się rozsądne, aby Komisja oparła się na ogólnym domniemaniu nieujawniania informacji.

Niemniej jednak zastosowanie ogólnego domniemania nie wyklucza możliwości wykazania, że dany dokument nie jest nim objęty lub że istnieje nadrzędny interes publiczny uzasadniający ujawnienie żądanego dokumentu [7].

Uważa Pan, że ujawnienie pisma leży w nadrzędnym interesie publicznym. Odnosi się Pan do oświadczenia [8], które komisarz ds. energii wygłosił na konferencji prasowej po posiedzeniu Rady ds. Energii 4 marca 2023 r., że jednostronne środki są formą ograniczeń wywozowych, które mogłyby zagrozić solidarności energetycznej. Ponadto uważa Pan, że istnieje bardzo wysoki interes publiczny w zakresie bezpieczeństwa dostaw gazu do państw UE, co widać również w skardze [9], którą kilka państw członkowskich złożyło przeciwko niemieckiej dopłacie.

Chociaż zgadzamy się, że bezpieczeństwo dostaw gazu w UE jest ważnym tematem, względy ogólne nie są wystarczające, aby wykazać, że zasada przejrzystości jest szczególnie nagląca, aby stanowić nadrzędny interes publiczny przemawiający za ujawnieniem.[10] Prawo obywateli do informacji o zgodności prawa krajowego z prawem UE nie jest również wystarczające, aby wykazać, że zasady przejrzystości i demokracji są szczególnie naglące i przeważają nad powodami uzasadniającymi odmowę ujawnienia.[11] Do wnioskodawcy nie należy określanie, w jakim zakresie organy krajowe przestrzegają prawa UE.[12] W interesie publicznym leży raczej wyjaśnienie przez Komisję, czy państwo członkowskie przestrzegało prawa UE [13], ponieważ badanie przez Komisję zgodności z prawem Unii jest najskuteczniejszym sposobem ochrony odnośnych interesów publicznych [14].

W związku z tym Trybunał uważa, że Komisja mogła zasadnie oprzeć się na ogólnym domniemaniu nieujawniania, które ma zastosowanie do procedur EU Pilot. W związku z tym nie ma potrzeby oceniania, czy Komisja mogła również racjonalnie oprzeć się na trwającym procesie decyzyjnym przy odmowie dostępu do pisma. Biorąc jednak pod uwagę, że Komisja stwierdziła, iż nadal ocenia odpowiedź władz niemieckich, jej stanowisko, zgodnie z którym wewnętrzny proces decyzyjny dotyczący kolejnych kroków w tej sprawie jest nadal w toku, jest rozsądne.

W związku z powyższym Trybunał uważa, że decyzja potwierdzająca Komisji była uzasadniona.

Doceniamy, że może to nie być pożądany rezultat, ale mamy nadzieję, że powyższe wyjaśnienia okażą się pomocne.

Z poważaniem,

Rosita Hickey 

Dyrektor ds. zapytań

Strasburg, 26 lipca 2024 r.

[1] Zgodnie z rozporządzeniem 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX%3A32001R1049

[2] Art. 4 ust. 2 tiret trzecie rozporządzenia 1049/2001.

[3] 1042/2024/SF.

[4] Art. 4 ust. 3 rozporządzenia 1049/2001.

[5] Więcej informacji można znaleźć na stronie: https://single-market-scoreboard.ec.europa.eu/enforcement-tools/eu-pilot_en#:~:text=EU%20Pilot%20is%20a%20mechanism,launching%20a%20formal%20infringement%20procedure.

[6] Wyrok Sądu w sprawie T-306/12, Spirlea przeciwko Komisji, pkt 57; dostępne pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=T-306/12&language=EN; Wyrok Trybunału w sprawie C-562/14 P Szwecja i Spirlea przeciwko Komisji, pkt 38–45; dostępne pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&num=C-562/14

[7] Ibidem, pkt 46.

[8] Zob. https://www.argusmedia.com/pl/news-and-insights/latest-market-news/2572837-eu-states-call-for-action-on-german-gas-storage-levy

[9] Austria, Republika Czeska, Węgry i Republika Słowacka zauważyły, że zaradzenie negatywnym skutkom tego zjawiska wymaga wspólnych wysiłków i koordynacji na szczeblu UE. Stwierdzili, że należy pilnie znaleźć rozwiązanie wspólnie z Komisją. Więcej informacji można znaleźć w dok. 6932/24 (dostępnym pod adresem: https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-6932-2024-INIT/en/pdf) oraz 10265/24 (nieopublikowane).

[10] Wyrok Sądu w sprawie T-662/21, Troy Chemical Company przeciwko Komisji, pkt 113–115; dostępne pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&td=ALL&num=T-662/21.

[11] Wyrok Trybunału z dnia 16 lipca 2015 r. w sprawie C-612/13 P ClientEarth przeciwko Komisji, pkt 91–93; dostępne pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=C-612/13&language=EN.

[12] T-306/12, Spirlea przeciwko Komisji, pkt 98;

[13] Tamże.

[14] Wyrok Sądu w sprawie T-634/17, Anikó Pint przeciwko Komisji, pkt 53; dostępne pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=T-634/17&language=en.

[15] Pełne informacje na temat procedury i praw związanych ze skargami można znaleźć pod adresem:  

  https://www.ombudsman.europa.eu/en/document/70707