Kontekst skargi

1. Skarżący jest chorwacką organizacją pozarządową, której celem jest udzielanie pomocy psychologicznej i wsparcia zmarginalizowanym ofiarom traumy, tortur i innych naruszeń praw człowieka.

2. W 2015 r. w ramach działania przygotowawczego UE „Finansowanie rehabilitacji ofiar tortur” Komisja Europejska przyznała skarżącemu dotację finansowaną przez UE na projekt mający na celu wsparcie osób ubiegających się o azyl i uchodźców będących ofiarami tortur. Skarżący był koordynatorem projektu, który przeprowadzono z dwoma innymi partnerami projektu, niemiecką organizacją pozarządową i austriacką organizacją pozarządową.

3. W 2020 r., po zakończeniu projektu, firma zewnętrzna przeprowadziła audyt projektu w celu ustalenia ostatecznej kwoty dotacji. Komisja uznała niektóre koszty zgłoszone przez konsorcjum za niekwalifikowalne.

4. W czerwcu 2021 r., na podstawie informacji przekazanych przez skarżącego, Komisja zgodziła się zmienić ustalenia audytorów [1], ale nadal wystawiła skarżącemu, jako koordynatorowi projektu, notę debetową w wysokości ponad 58 000 EUR.

5. W lipcu 2021 r. skarżący zakwestionował decyzję Komisji o odzyskaniu od niego pełnej kwoty długu. Wyjaśniła, że jeden z partnerów projektu, któremu przypisano większość kosztów niekwalifikowalnych, odmówił spłaty swojej części długu wobec skarżącego. Komisja odpowiedziała skarżącemu, że zgodnie z umową o udzielenie dotacji, jako koordynator projektu, skarżący otrzymał pełną kwotę dotacji i w związku z tym był odpowiedzialny za zwrot wszelkich należnych kwot [2].

6. W dalszej korespondencji z Komisją skarżący stwierdził, że zapłacił część noty debetowej, w tym swój udział w długu i udział otrzymany od jednego z partnerów projektu. Skarżący stwierdził jednak, że nie posiada niezbędnych środków na spłatę pozostałej kwoty długu, którą można przypisać partnerowi projektu, który odmówił spłaty swojej części na rzecz skarżącego. Zwróciła się do Komisji o spłacenie pozostałej kwoty w kilku ratach. Wyjaśniła, że ma trudności z podjęciem działań prawnych przeciwko swojemu partnerowi projektu. Skarżący zwrócił się ponadto do Komisji z pytaniem, czy może ona odzyskać pozostałą kwotę długu bezpośrednio od danego partnera projektu.

7. Komisja zaleciła skarżącemu rozpoczęcie spłaty pozostałej kwoty długu w trakcie oceny wniosku o ratę. Komisja poinformowała ponadto skarżącego, że bada możliwość wydania nakazu odzyskania środków bezpośrednio danemu partnerowi projektu.

8. W marcu 2022 r. skarżący ponownie zgłosił Komisji swoje obawy, ale mimo to zaczął zwracać, w małych ratach, pozostałą kwotę długu.  

9. Niezadowolony z sytuacji skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich w sierpniu 2022 r.

W przedmiocie dochodzenia

10. Rzecznik wszczął dochodzenie w sprawie sposobu, w jaki Komisja starała się odzyskać koszty niekwalifikowalne w następstwie audytu przedmiotowego projektu. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji o zajęcie stanowiska na piśmie w sprawie wniosków skarżącego, a mianowicie w sprawie możliwości spłaty pozostałej kwoty długu w ratach oraz w sprawie możliwości odzyskania przez Komisję pozostałej kwoty długu bezpośrednio od danego partnera projektu.  

11. W grudniu 2022 r. Komisja odpowiedziała Rzecznikowi Praw Obywatelskich i zaproponowała polubowne rozwiązanie, które udostępniono skarżącemu.

Rozwiązanie w kontekście dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich

12. W odpowiedzi skierowanej do Rzecznika Komisja wyjaśniła między innymi, że zgodnie z umową o udzielenie dotacji „beneficjent”[3] ponosi „odpowiedzialność solidarną”[4]. Oznacza to, że w przypadku gdy beneficjent nie spłaci długu, Komisja może odzyskać dług bezpośrednio od innych beneficjentów, do wysokości wartości otrzymanego wkładu. Nie oznacza to jednak, że w przypadku gdy koordynator projektu boryka się z trudnościami finansowymi, automatycznie stosuje się przepis dotyczący odpowiedzialności solidarnej. Aby odzyskać pozostałą kwotę długu od pozostałych beneficjentów, Komisja musiałaby mieć dowód, że skarżący, jako koordynator projektu, przestał płacić z powodu niewypłacalności.

13. Komisja zauważyła, że ponieważ skarżący nadal dokonywał niewielkich płatności i spłacił więcej niż swój udział w długu, wydawało się, że pozostała kwota długu nadal może zostać odzyskana od skarżącego. W związku z tym Komisja nie znalazła podstaw do powołania się na przepis w celu odzyskania środków od innych partnerów projektu.

14. Komisja przyznała jednak, że chociaż skarżący powinien był chronić się w odniesieniu do innych partnerów projektu i w związku z tym ponosił odpowiedzialność prawną za swoją sytuację, „bardzo niesprawiedliwe jest również to, że współbeneficjent dotacji UE nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań i pozwala koordynatorowi dotacji przejąć nadmierną odpowiedzialność finansową”. W związku z tym Komisja wskazała, że jest otwarta na znalezienie „łatwego rozwiązania”. Stwierdził on, że aby móc uruchomić przepis dotyczący odpowiedzialności solidarnej na podstawie umowy o udzielenie dotacji, musiałby otrzymać dowód, że skarżący nie był w stanie zapłacić więcej niż to, co już zapłacił. Na podstawie tych informacji Komisja wyda następnie nakaz odzyskania środków bezpośrednio zainteresowanemu partnerowi projektu w odniesieniu do pozostałej kwoty długu.

15. Rzecznik podzielił się odpowiedzią Komisji ze skarżącym, a skarżący przekazał Komisji wymagane dokumenty.

16. W czerwcu 2023 r. Komisja przyjęła ostateczną decyzję w tej sprawie. Stwierdził on, że dokumenty przedstawione przez skarżącego dowodzą jego niezdolności do spłaty pozostałej kwoty długu. W związku z tym Komisja anulowała nakaz odzyskania środków i wydała nowe zlecenie danemu partnerowi projektu w odniesieniu do pozostałej kwoty długu [5].

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

17. Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje decyzję Komisji o odzyskaniu pozostałej kwoty długu bezpośrednio od partnera projektu, któremu przypisano koszty niekwalifikowalne.

18. Ponieważ rozwiązanie polubowne zaproponowane przez Komisję zakończyło się sukcesem, a Komisja anulowała pozostałą kwotę długu skarżącego, zgodnie z jego pożądanym wynikiem, Rzecznik zamyka sprawę, stwierdzając, że została ona uregulowana.

Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznik zamyka sprawę z następującym wnioskiem [6]:

Sprawa została rozstrzygnięta przez Komisję.

Skarżący i Komisja Europejska zostaną poinformowani o niniejszej decyzji.

Tina Nilsson
Kierownik Działu Rozpatrywania Spraw

Strasburg, 24 sierpnia 2023 r.

[1] Audytorzy początkowo stwierdzili, że koszty niekwalifikowalne wyniosły ponad 126 000 EUR. 

[2] Art. II.26.1 i II.26.3 lit. c) umowy o udzielenie dotacji

[3] Zgodnie z terminologią stosowaną przez Komisję podmioty otrzymujące finansowanie w ramach dotacji UE określa się mianem „beneficjentów”.

[4] Artykuł II. 26.3 lit. c) umowy o udzielenie dotacji.

[5] Pozostałe zadłużenie wynosiło prawie 28 000 EUR.

[6] Skarga ta została rozpatrzona w ramach procedury delegowanej zgodnie z decyzją Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie przyjęcia przepisów wykonawczych.