# Decyzja w sprawie OI/2/2020/NH w sprawie odmowy udzielenia przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych publicznego dostępu do dokumentów związanych z prowadzonym przez niego dochodzeniem w sprawie ewentualnych powiązań między Japan Tobacco International (JTI) a członkiem rodziny prezydenta Syrii
- Autor: Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
- Data : 2020-07-31T10:00+02:00[Europe/Paris]
- [URL](https://www.ombudsman.europa.eu/pl/decision/pl/130845)
---
> Sprawa dotyczyła sposobu, w jaki Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) rozpatrzył wniosek dziennikarza o publiczny dostęp do dokumentów dotyczących dochodzenia OLAF-u w sprawie producenta wyrobów tytoniowych i jego ewentualnych powiązań z członkiem rodziny prezydenta Syrii.
>
> OLAF powołał się na ogólne domniemanie, że publiczny dostęp do żądanych dokumentów byłby szczególnie szkodliwy dla jego zdolności do wypełniania misji zwalczania nadużyć finansowych w interesie publicznym. OLAF stwierdził zatem, nie dokonując indywidualnej oceny każdego dokumentu, że nie można udzielić dostępu do tych dokumentów.
>
> Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że OLAF prawidłowo zastosował przepisy UE dotyczące publicznego dostępu do dokumentów. Po dokonaniu przeglądu sprawozdania końcowego OLAF-u w tej sprawie Rzecznik stwierdził, że tylko jedna krótka sekcja była istotna dla wniosku skarżącego.
>
> Rzecznik zamknęła dochodzenie stwierdzeniem, że OLAF nie dopuścił się niewłaściwego administrowania. Zasugerowała jednak OLAF-owi, aby ocenił odpowiednią część sprawozdania i rozważył udzielenie publicznego dostępu do niego.
>
Kontekst skargi
---------------
**1.** Skarżący[\[1\]](#_ftn1){#_ftnref1} jest dziennikarzem pracującym dla platformy dochodzeniowo-śledczej. W październiku 2019 r. złożyła do Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) wniosek o publiczny dostęp do dokumentów[\[2\].](#_ftn2){#_ftnref2} Zwróciła się do OLAF-u o ujawnienie wszystkich dokumentów i korespondencji związanych z prowadzonym przez niego dochodzeniem w sprawie powiązań między producentem wyrobów tytoniowych Japan Tobacco International (JTI) a członkiem rodziny prezydenta Syrii.
**2.** OLAF odmówił ujawnienia żądanych dokumentów. OLAF argumentował, że dokumenty są objęte ogólnym domniemaniem nieujawniania uznanym w orzecznictwie UE[^\[3\],^](#_ftn3){#_ftnref3} zgodnie z którym ujawnienie dokumentów związanych z dochodzeniami OLAF-u zasadniczo naruszyłoby cele jego działań dochodzeniowych, a także jego proces decyzyjny. OLAF uznał, że skarżący nie przedstawił żadnych jasnych elementów wskazujących na istnienie nadrzędnego interesu publicznego uzasadniającego ujawnienie.
**3.** Skarżąca zakwestionowała odmowę OLAF-u, składając ponowny wniosek.[\[4\]](#_ftn4){#_ftnref4} Twierdziła, że za ujawnieniem przemawia nadrzędny interes publiczny, w szczególności dlatego, że podobne dochodzenia wykazały, iż przedsiębiorstwa tytoniowe przekupywały władze i wykorzystywały strefy działań wojennych do sprzedaży swoich produktów.
**4.** OLAF podtrzymał decyzję o odmowie dostępu do dokumentów. Stwierdził on, że skarżący nie wykazał istnienia nadrzędnego interesu publicznego przemawiającego za ujawnieniem żądanych dokumentów, i argumentował, że ujawnienie tych dokumentów naruszyłoby ochronę celu kontroli, dochodzenia i audytu, a także ochronę prywatności i danych osobowych[\[5\].](#_ftn5){#_ftnref5} Ujawnienie tych dokumentów stanowiłoby również zagrożenie dla domniemania niewinności osób, których dotyczy dochodzenie. OLAF dodał, że udzielenie częściowego dostępu do dokumentów nie jest możliwe, ponieważ wszystkie zawarte w nich informacje podlegają ogólnemu domniemaniu nieujawniania potwierdzonemu w orzecznictwie UE.
**5.**W styczniu 2020 r. skarżący, niezadowolony z odmowy ujawnienia dokumentów przez OLAF, zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich.
W przedmiocie dochodzenia
-------------------------
**6.**Rzecznik wszczął dochodzenie w sprawie decyzji OLAF-u o odmowie publicznego dostępu do żądanych dokumentów.
**7.**Mając na uwadze ogólne domniemanie, że nie należy udzielać publicznego dostępu do akt dochodzenia OLAF-u, pierwszym krokiem Rzecznika było zwrócenie się do OLAF-u o przekazanie jej sprawozdania końcowego z dochodzenia. Rzecznik umożliwił również OLAF-owi przedstawienie dalszych uwag na temat skargi (oprócz uzasadnienia przedstawionego już skarżącemu). Rzecznik nie otrzymał żadnych dalszych uwag od OLAF-u.
Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich
----------------------------------
**8.** Co do zasady, otrzymując wniosek o publiczny dostęp do dokumentów, instytucje UE muszą indywidualnie ocenić każdy dokument, aby ustalić, czy może on zostać (w całości lub w części) udostępniony. Ocena ta musi być konkretna i indywidualna, odnosząca się do treści każdego dokumentu[\[6\].](#_ftn6){#_ftnref6}
**9.**W tym przypadku OLAF powołał się na ogólne domniemanie, że publiczny dostęp do żądanych dokumentów byłby szczególnie szkodliwy dla jego zdolności do wypełniania misji zwalczania nadużyć finansowych w interesie publicznym. OLAF stwierdził zatem, nie dokonując indywidualnej oceny każdego dokumentu, że nie można udzielić dostępu do tych dokumentów.
**10.** Sądy UE ustaliły, że **ogólne domniemanie nieujawniania może** mieć zastosowanie do dokumentów związanych z dochodzeniami OLAF-u. Ogólne domniemanie nieujawniania umożliwia OLAF-owi odmowę dostępu bez konieczności indywidualnej oceny dokumentów i bez konieczności rozważenia, czy można udzielić częściowego dostępu do jednego lub większej liczby dokumentów[\[7\].](#_ftn7){#_ftnref7} Ogólne domniemanie ma zastosowanie do całej dokumentacji dochodzenia OLAF-u, a sądy Unii potwierdziły, że ma ono zastosowanie zarówno w trakcie dochodzenia, jak i po jego zakończeniu. Sądy ustaliły również, że ochrona dochodzeń OLAF-u rozciąga się na działania następcze w zakresie, w jakim te działania następcze mają miejsce w rozsądnym terminie.[\[8\]](#_ftn8){#_ftnref8} Ma to na celu zapewnienie właściwym organom unijnym lub krajowym czasu na podjęcie decyzji w sprawie ewentualnych działań, które podejmą zgodnie z zaleceniami OLAF-u.
**11.**Rzecznik zdaje sobie sprawę z praktycznych korzyści wynikających ze stosowania tego domniemania nieujawniania, które Trybunał uznał za dopuszczające pewną proporcjonalność w rozpatrywaniu przez instytucje wniosków o publiczny dostęp do dokumentów. Jednocześnie zastosowanie domniemania nieujawniania jest możliwością, a nie obowiązkiem jako takim.
**12.** Aby pomóc w ustaleniu, czy OLAF prawidłowo zastosował ogólne domniemanie w tej sprawie, Rzecznik uznał, że do celów niniejszego dochodzenia właściwe jest **skontrolowanie sprawozdania końcowego OLAF \[9\]** **z dochodzenia.** Sprawozdanie końcowe pochodzi z dnia 24 kwietnia 2015 r. Z lektury sprawozdania, które liczy 22 strony, wynika, że tylko jedna krótka sekcja na stronie 7 jest istotna dla przedmiotu wniosku skarżącego, a mianowicie możliwych powiązań między WIT a Syrią. Cała dokumentacja zawiera tysiące dokumentów.{#_ftnref9}
**13.**W związku z tym Rzecznik przyznaje, że OLAF racjonalnie zastosował w tej sprawie ogólne domniemanie nieujawniania w odniesieniu do całej dokumentacji dochodzeniowej.
**14. Sądy** UE potwierdziły, że ogólne domniemanie nieujawniania mające zastosowanie do akt OLAF-u może zostać obalone, jeżeli za ujawnieniem przemawia nadrzędny interes publiczny[\[10\].](#_ftn10){#_ftnref10} **Dochodzenie nie ujawniło zatem żadnego niewłaściwego administrowania ze strony OLAF-u polegającego na odmowie dostępu do żądanych dokumentów.**
**15.**Rzecznik uważa, że chociaż w tym przypadku nie ma prawnego obowiązku ujawnienia jakichkolwiek fragmentów sprawozdania OLAF-u, nadal istnieje istotny interes publiczny w uzyskaniu informacji na temat działań dochodzeniowych podjętych w odniesieniu do producentów wyrobów tytoniowych i strefy działań wojennych.
**16.** Rzecznik zauważa ponadto, że sprawozdanie końcowe zostało sporządzone w 2015 r., a odnośna sekcja opiera się na informacjach zgromadzonych kilka lat wcześniej. Ponadto Komisja podała już pewne informacje na ten temat do wiadomości publicznej w odpowiedzi z 2013 r. na pytanie poselskie[\[11\].](#_ftn11){#_ftnref11}
**17.**W związku z tym Rzecznik sugeruje, aby OLAF przeprowadził indywidualną ocenę odpowiedniej sekcji sprawozdania w celu ustalenia, czy można udzielić przynajmniej częściowego dostępu.
Wnioski
-------
Na podstawie dochodzenia Rzecznik zamyka tę sprawę następującym wnioskiem:
**Dochodzenie nie ujawniło żadnego niewłaściwego administrowania ze strony OLAF-u polegającego na odmowie dostępu do żądanych dokumentów.**
Skarżący i OLAF zostaną poinformowani o tej decyzji.
Propozycja poprawy
------------------
**Chociaż OLAF prawidłowo zastosował ogólne domniemanie nieujawniania przewidziane w prawie UE, Rzecznik sugeruje, aby w tym przypadku OLAF przeprowadził indywidualną ocenę odpowiedniej sekcji sprawozdania w celu ustalenia, czy można udzielić przynajmniej częściowego dostępu.**
Emily O'Reilly
Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich
Strasburg, 29 lipca 2020 r.
[\[1\]](#_ftnref1){#_ftn1} Mimo że skarżąca nie jest obywatelem UE ani nie mieszka w państwie członkowskim UE, Rzecznik Praw Obywatelskich postanowił zbadać tę skargę z własnej inicjatywy, biorąc pod uwagę znaczenie sprawy.
[\[2\]](#_ftnref2){#_ftn2} Zgodnie z rozporządzeniem 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji: [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32001R1049\&from=EN](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32001R1049&from=EN).
[\[3\]](#_ftnref3){#_ftn3} Wyrok Sądu z dnia 26 kwietnia 2016 r., [*Strack/Komisja,*](http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=0567FC22C0EC214140A29D154B198001?text=&docid=177121&pageIndex=0&doclang=FR&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=4207558) T-221/08, pkt 162.
[\[4\]](#_ftnref4){#_ftn4} Możliwość ta jest przewidziana w art. 7 ust. 4 rozporządzenia 1049/2001.
[\[5\]](#_ftnref5){#_ftn5} Wyjątek ten określono w art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 1049/2001.
[\[6\]](#_ftnref6){#_ftn6} Wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 13 kwietnia 2005 r., [*Verein für Konsumenteninformation* przeciwko*Komisji,*](http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=60314&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=59073) T-2/03, pkt 69 i nast.
[\[7\]](#_ftnref7){#_ftn7} Zobacz wyrok [*Strack,*](http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=0567FC22C0EC214140A29D154B198001?text=&docid=177121&pageIndex=0&doclang=FR&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=4207558) o którym mowa w przypisie 3, pkt 168.
[\[8\]](#_ftnref8){#_ftn8} Wyrok Sądu z dnia 26 maja 2016 r.,*[*IMG/Komisja,*](http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=178781&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=7895708)* T‑110/15, pkt 35.
[\[9\]](#_ftnref9){#_ftn9} OLAF zwrócił się do Rzecznika o traktowanie tego dokumentu jako poufnego.
[\[10\]](#_ftnref10){#_ftn10} Zob. analogicznie wyrok Trybunału z dnia 14 listopada 2013 r., [*LPN i Finlandia* przeciwko*Komisji,*](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A62011CJ0514) sprawy połączone C-514/11 P i C-605/11 P, pkt 93.
[\[11\]](#_ftnref11){#_ftn11} Zob. odpowiedź Komisji z dnia 30 września 2013 r. na pytanie poselskie E-007681-13: [https://www.europarl.europa.eu/sides/getAllAnswers.do?reference=E-2013-007681\&language=EN](https://www.europarl.europa.eu/sides/getAllAnswers.do?reference=E-2013-007681&language=EN)