Okoliczności powstania skargi

1. Projekt UE MEDA/MAR/2005/017205, zatytułowany „Prestations d’assistance technique pour la gestion et la coordination du programme d’appui sectoriel à la résorption de l’habitat insalubre au Maroc”(„Projekt”), podlegał postanowieniom umowy opatrzonym oznaczeniem EuropeAid – 122495/C/SV/MA („Umowa”). Umowa ta została zawarta przez Gruppo Soges i Komisję w dniu 10 października 2006 r.

2. W dniu 28 maja 2008 r. Gruppo Soges podpisała z Soges umowę cesji. Umowa ta przewidywała, że w przypadku dobrowolnej likwidacji Gruppo Soges inny podmiot (Soges) przejmie umowę Gruppo Soges z Komisją. W dniu 30 maja 2008 r. Gruppo Soges zwróciła się do Komisji o zgodę na przeniesienie na Soges jej praw i obowiązków wynikających z umowy.

3. Komisja przyjęła powyższy wniosek Gruppo Soges. W dniu 12 września 2008 r. podpisała aneks do umowy, który zastąpił głównego wykonawcę (zastępując Soges Gruppo Soges) i zmienił dane bankowe głównego wykonawcy. Zgodnie z nowelizacją pozostałe warunki pierwotnej umowy pozostały niezmienione.

4. W dniu 28 grudnia 2007 r. skarżący zawarł z Gruppo Soges umowę o pracę w charakterze eksperta ds. projektu.

5. Od stycznia do maja 2008 roku wykonał cztery misje w ramach Projektu, ale Gruppo Soges zapłaciła mu tylko za jedną z nich. Kiedy Soges przejęła umowę, Gruppo Soges nadal musiała zapłacić skarżącemu pozostałą kwotę 23 500 EUR za trzy podróże służbowe.

6. Skarżący zawarł zatem aneks do swojej umowy z Gruppo Soges w celu uwzględnienia zastąpienia Gruppo Soges przez Soges. W aneksie przedłużono okres obowiązywania jego pierwotnej umowy do dnia 30 listopada 2008 r. i przewidziano 24 dni dodatkowej płatnej pracy (więcej wyjazdów służbowych). Pozostałe postanowienia jego pierwotnej umowy pozostały niezmienione.

7. W drugim półroczu 2008 r. skarżący pracował z Soges nad projektem i otrzymał wynagrodzenie za tę pracę. Soges nie zapłacił mu jednak kwoty należnej mu od Gruppo Soges.

8. W dniu 27 listopada 2008 r. władze włoskie ogłosiły upadłość Gruppo Soges. Nie zapłaciła ona skarżącemu przed tą datą.

9. W dniu 16 marca 2009 r. skarżący poinformował Komisję o powyższym i zwrócił się do niej o interwencję w sprawie Soges w celu zapewnienia mu otrzymania należnej płatności.

10. W dniu 18 sierpnia 2009 r. przedsiębiorstwo Soges poinformowało skarżącego, że w ramach umowy cesji podpisanej z Gruppo Soges przedsiębiorstwo to wskazało Soges „wykaz zobowiązań umownych, które zostaną przejęte przez Soges, natomiast pozostała część zostanie spłacona przez Gruppo Soges”[1]. Kwota 23 500 EUR, o którą wnioskował skarżący, nie znajdowała się w tym wykazie.

11. W dniach 9 i 13 października 2009 r. skarżący ponownie skierował do Komisji pismo, w którym powtórzył swój wniosek o wypłatę 23 500 EUR za pracę nad projektem.

12. W dniu 10 listopada 2009 r. Komisja odpowiedziała na powyższą korespondencję skarżącego. Poinformowała go, że przekazała jego skargę do Soges.

13. W dniu 19 listopada 2009 r. przedsiębiorstwo Soges poinformowało Komisję o zamiarze zawarcia umowy z niektórymi ekspertami zaangażowanymi w projekt, w tym ze skarżącym, którzy nie otrzymali jeszcze wynagrodzenia. Komisja nie zgodziła się z tym proponowanym działaniem.

14. W dniu 20 listopada 2009 r. skarżący ponownie zwrócił się do Komisji w sprawie zaległej płatności. Komisja odpowiedziała pismem z dnia 18 grudnia 2009 r. Powtórzyła, że nie ma żadnych zobowiązań umownych dotyczących podwykonawców głównego wykonawcy projektu.

15. W dniu 15 stycznia 2010 r. Komisja wypłaciła Soges płatność końcową z tytułu projektu.

16. Następnie skarżący, który nie został opłacony przez Gruppo Soges, Soges lub Komisję, zwrócił się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.

Przedmiot dochodzenia

17. W swojej skardze skarżący twierdził, że Komisja dopuściła się zaniedbania, (i) umożliwiając odmienne traktowanie ekspertów w ramach tego samego projektu oraz (ii) nie zapewniając, aby główny wykonawca Komisji wywiązał się ze swoich zobowiązań umownych wobec ekspertów.

18. Twierdził on, że Komisja powinna wypłacić saldo należne za jego pracę nad projektem, a także odszkodowanie, tj. łączną kwotę 47 000 EUR.

W przedmiocie dochodzenia

19. W dniu 8 czerwca 2010 r. Rzecznik wszczął dochodzenie i zwrócił się do Komisji o wydanie opinii do dnia 30 września 2010 r. Po otrzymaniu opinii Komisja została przekazana skarżącemu wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag. Skarżący przesłał swoje uwagi w dniu 3 listopada 2010 r.

20. W dniu 4 marca 2011 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wstępnie stwierdził niewłaściwe administrowanie i, zgodnie z art. 3 ust. 5 swojego statutu, zaproponował Komisji rozwiązanie polubowne po konsultacji ze skarżącym w sprawie tego wniosku.

21. W dniu 26 maja 2011 r. Komisja zwróciła się o przedłużenie terminu na przesłanie odpowiedzi na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie polubownego rozwiązania.

22. W dniu 27 lipca 2011 r. Komisja odpowiedziała na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczący polubownego rozwiązania. Odpowiedź ta została przekazana skarżącemu wraz z wezwaniem do przedstawienia uwag do dnia 30 września 2011 r.

23. W dniu 21 października 2011 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji o udzielenie dalszych informacji w związku ze skargą skarżącego.

24. Komisja udzieliła odpowiedzi w dniu 19 stycznia 2012 r. Odpowiedź ta została przesłana skarżącemu, który przesłał swoje uwagi w dniu 28 lutego 2012 r.

25. W dniach 2 kwietnia i 4 czerwca 2012 r. skarżący przesłał dalszą korespondencję dotyczącą jego skargi.

Analiza i wnioski Rzecznika Praw Obywatelskich

A. Zarzut niedbałego zachowania

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

26. Na poparcie swojego zarzutu skarżący argumentował, że Komisja dopuściła się zaniedbania, nie zapewniając, aby główny wykonawca wywiązał się z własnych zobowiązań umownych wobec ekspertów. Wskazał, że poinformował Komisję, iż nie otrzymuje wynagrodzenia za pracę wykonaną w ramach projektu. Jego zdaniem Komisja nie zareagowała jednak w odpowiedni sposób. Ponadto wskazał, że nie otrzymał wynagrodzenia, ponieważ (i) główny wykonawca Komisji został zastąpiony oraz (ii) Komisja nie monitorowała należycie warunków przejęcia. W rezultacie biegli, którzy nie otrzymali wynagrodzenia przed przejęciem, nie zostali w ogóle opłaceni. Według skarżącego płatności Komisji na rzecz nowego głównego wykonawcy obejmowały wynagrodzenie ekspertów.

27. W swojej opinii Komisja wskazała najpierw, że w niniejszej sprawie istniały dwa odrębne stosunki umowne. Pierwsza z nich miała miejsce między Komisją a jej głównym wykonawcą (początkowo Gruppo Soges, a następnie Soges), a druga między głównym wykonawcą a skarżącym. Komisja podkreśliła, że nie pozostaje w żadnym stosunku umownym ze skarżącym. Odniosła się w tym względzie do orzecznictwa Sądu [2] i ogólnych warunków umowy zawartej z głównym wykonawcą [3]. Komisja nie była świadoma postanowień umowy zawartej między jej głównym wykonawcą (początkowo Gruppo Soges, a następnie Soges) a skarżącym i nie mogła interweniować w wykonanie takiej umowy. W szczególności Komisja stwierdziła, że „nie zapłaciła Soges określonej kwoty 23 500 EUR odpowiadającej kwocie żądanej przez skarżącego” oraz że „znała usługi, za które zapłaciła Soges, oraz m.in. usługi świadczone przez skarżącego, ale nic więcej”[4].

28. Komisja wskazała, że nie może monitorować wykonywania zobowiązań głównego wykonawcy wobec skarżącego. Mogła jedynie monitorować prawidłową realizację własnej umowy z głównym wykonawcą. W tym względzie Komisja zwróciła się do Soges i Gruppo Soges o zapewnienie, że ich umowa cesji jest zgodna z obowiązującym prawem, a w szczególności że wierzyciele Gruppo Soges będą chronieni po przejęciu, i uzyskała takie zapewnienia. Oznaczało to również, że grupa ekspertów wybrana przez Gruppo Soges na początku projektu zostanie utrzymana przez Soges.

29. Komisja monitorowała również „wszystkie swoje umowy” z Gruppo Soges, aby upewnić się, że zostały one przejęte przez nowego głównego wykonawcę, Soges [5]. Nie ingerowała ona jednak w stosunki umowne między Gruppo Soges, Soges i jej ekspertami, w tym skarżącym.

30. Komisja spotkała się z Gruppo Soges i Soges i zawarła aneks do pierwotnej umowy. Poprawka ta zastąpiła Gruppo Soges Soges. Zmiana nie spowodowała automatycznej zmiany umów między Gruppo Soges a jej ekspertami. Komisja zauważyła, że sam skarżący przyznał, iż zawarł aneks do swojej pierwotnej umowy z Gruppo Soges w celu przeniesienia swojej umowy do Soges. Komisja wskazała, że nie zna przepisów niniejszego aneksu, który stanowi podstawę prawną stosunków umownych między skarżącym, Gruppo Soges i Soges. Zdaniem Komisji powyższe uzupełnienie jest źródłem konfliktu między głównym wykonawcą a skarżącym, biorąc pod uwagę, że Soges uważa, że nie przejęła od Gruppo Soges zaległej płatności, o którą wnioskował skarżący. W związku z powyższym Komisja stwierdziła, że nie dopuściła się zaniedbania w odniesieniu do wykonania umowy z głównym wykonawcą.

31. W odniesieniu do umowy, która została wynegocjowana w listopadzie 2009 r. między Soges a ekspertami, którzy nie otrzymali wynagrodzenia, Komisja wyjaśniła, że nie może zatwierdzić takiej umowy. Takie działanie (i) ingerowałoby w stosunki umowne między głównym wykonawcą a jego ekspertami; (ii) naruszyła własne zobowiązania umowne oraz (iii) traktowała nieodpłatnych biegłych inaczej niż pozostałych biegłych.

32. Komisja wskazała, że działała z należytą starannością, wielokrotnie pytając głównego wykonawcę o pozostające kwoty należne ekspertom pracującym nad projektem. W tym względzie Komisja odniosła się do swoich pism z dnia 1 kwietnia, 25 sierpnia i 22 października 2009 r., które zostały wysłane do głównego wykonawcy w odniesieniu do sytuacji nieodpłatnych ekspertów.

33. Ponadto Komisja odrzuciła argument skarżącego, ponieważ nie istniał związek przyczynowy między jego działaniami a domniemaną szkodą poniesioną przez skarżącego. Wskazała również, że kwota żądana przez skarżącego została obliczona arbitralnie, biorąc pod uwagę, że kwota sporna między Soges a skarżącym wynosiła 23 500 EUR, podczas gdy skarżący domagał się 47 000 EUR, nie przedstawiając dowodów na dodatkowe straty, które mogłyby uzasadnić takie roszczenie.

34. W swoich uwagach skarżący podkreślił, że podczas realizacji projektu eksperci współpracowali bezpośrednio z przedstawicielstwem Komisji w Maroku, a nie z Soges lub Gruppo Soges. Chociaż Projekt został pomyślnie zrealizowany w wyniku pracy eksperta, nie otrzymał wynagrodzenia. Komisja działała nieuczciwie, stwierdzając, że nie pozostawała w żadnym stosunku umownym z biegłymi.

35. Ponadto Komisja zignorowała sposób, w jaki Gruppo Soges traktowała swoich ekspertów w trakcie wykonywania umowy, a mianowicie nie wypłaciła ich we właściwym czasie. Komisja nie ostrzegła ekspertów o trudnej sytuacji finansowej Gruppo Soges i nie monitorowała we właściwy sposób przeniesienia umowy z Gruppo Soges do Soges. Komisja powinna była zapewnić, aby (i) przeniesienie umowy z Gruppo Soges do Soges nie miało wpływu na zaległe płatności ekspertów zaangażowanych w projekt oraz aby (ii) wszystkie prawa i obowiązki wynikające z umowy zostały przejęte przez Soges od Gruppo Soges. Akceptując umowę cesji zawartą między Gruppo Soges i Soges, Komisja zatwierdziła zachowanie Soges i Gruppo Soges wobec ekspertów.

36. Skarżący przyjął argument Komisji, że pozostała płatność należna mu w ramach projektu wyniosła 23 500 EUR. W ten sposób zmienił swoją pierwotną wierzytelność, obniżając ją do 23 500 EUR.

Wstępna ocena Rzecznika Praw Obywatelskich prowadząca do propozycji polubownego rozwiązania

37. Jak słusznie zauważył skarżący, zasada należytego zarządzania finansami wymaga, aby Komisja dokładnie sprawdzała sytuację finansową przedsiębiorstw, gdy podejmuje decyzję o zawarciu z nimi umowy na realizację projektu UE. Ponieważ jednak Komisja zawarła umowę z Gruppo Soges w 2006 r., a przejęcie Gruppo Soges przez Soges nastąpiło dwa lata później (prawdopodobnie ze względu na trudną sytuację finansową Gruppo Soges), nie można twierdzić, że w niniejszej sprawie Komisja uchybiła powyższemu obowiązkowi.

38. Ponadto zgodnie z umową [6] zastąpienie głównego wykonawcy było możliwe wyłącznie za zgodą Komisji. Na podstawie zmiany umowy podpisanej przez wszystkie trzy przedsiębiorstwa, tj. Komisję, Soges i Gruppo Soges, wydaje się, że „przeniesienie praw i obowiązków Gruppo Soges na Soges nastąpiło na podstawie zapewnień udzielonych Komisji, że cesja była zgodna ze wszystkimi obowiązującymi przepisami, a w szczególności, że wierzyciele będą chronieni”[7].

Rzecznik nie rozumiał, dlaczego w tamtym czasie Komisja nie powinna była ufać powyższym zapewnieniom.

39. W każdym razie Komisja nie powinna była opierać się na takich zapewnieniach, lecz powinna była monitorować przestrzeganie ich przez Soges.

40. Komisja argumentowała, że wysyłając pisma do Soges w dniach 1 kwietnia, 25 sierpnia i 22 października 2009 r., monitorowała, czy wierzyciele Gruppo Soges (tj. biegli, którzy nie zostali jeszcze opłaceni przez Gruppo Soges w momencie przejęcia przez Soges) byli rzeczywiście chronieni. W tym względzie Rzecznik zauważa, że w piśmie z dnia 25 sierpnia 2009 r. Komisja przypomniała Soges, że „w następstwie dobrowolnej likwidacji Gruppo Soges Soges przejęła wszystkie swoje zobowiązania, w tym płatność na rzecz wszystkich ekspertów, którzy pracowali nad projektem”[8]. W tym samym piśmie Komisja dodała, że „zapłaciła Soges za dwie faktury (nr ref. 130 i 397) na kwotę 72 765 00 EUR w związku z pracami wykonywanymi przez [skarżącego] w ramach projektu”[9]. W piśmie z dnia 22 października 2009 r. Komisja powtórzyła, że „na podstawie umowy najmu Soges przejęła od Gruppo Soges wszystkie czynne i bierne stosunki prawne”.

41. Zdaniem Rzecznika Komisja była jednak w danych okolicznościach świadoma, że powyższe działanie nie okaże się skuteczne.

42. Po pierwsze, gdyby Komisja „monitorowała własne umowy z głównym wykonawcą”, powinna była racjonalnie wiedzieć o warunkach przejęcia, a mianowicie, że Soges nie będzie zobowiązana do dokonywania wszystkich płatności na rzecz ekspertów po przejęciu, a niektóre płatności pozostaną w bezpośredniej gestii Gruppo Soges. Po drugie, gdy Komisja została poproszona o zatwierdzenie umowy cesji zawartej między Gruppo Soges a Soges, poinformowano ją, że Gruppo Soges ma problemy finansowe. Po trzecie, Komisja, która zawarła szereg umów z Gruppo Soges [10], racjonalnie wiedziała, że włoski sąd ogłosił upadłość jej wykonawcy w dniu 27 listopada 2008 r. Powyższe elementy wyraźnie wskazują, że istniała niewielka nadzieja na to, że eksperci, którzy nie otrzymali zapłaty przed przejęciem, zostaną następnie opłaceni przez Soges lub Gruppo Soges. Rzecznik nie rozumiał zatem, dlaczego Komisja wypłaciła Soges płatność końcową za projekt.

43. W tym względzie Rzecznik nie uznał, że Komisja mogła oprzeć się na oczywistym fakcie, że nie pozostawała w bezpośrednim stosunku umownym z ekspertami, w tym ze skarżącym, a jednocześnie wywiązywała się ze swoich zobowiązań umownych wobec głównego wykonawcy.

44. W tym względzie Rzecznik zauważył, że Komisja zapłaciła głównemu wykonawcy za dwie faktury [11] dotyczące usług skarżącego. Zrozumiał, że rzeczywistym celem powyższej płatności („effet utile”) było zrekompensowanie skarżącemu pracy wykonanej w ramach umowy. Pod względem proceduralnym wydaje się, że Komisja działała prawidłowo, dokonując powyższej płatności na rzecz głównego wykonawcy zgodnie z umową. Rzecznik zauważył jednak, że zaangażowane kwoty nie zostały, przynajmniej częściowo, wykorzystane na wyznaczony cel, ponieważ skarżący nie otrzymał pełnej płatności należnej mu za pracę nad projektem. Biorąc pod uwagę, że „skuteczność” płatności nie została zatem spełniona, Rzecznik uznał, że Komisja niesłusznie wypłaciła jedynie powyższą kwotę.

45. Ponadto Rzecznik wskazał, że Komisja sama działa sprawiedliwie, aktywnie wzywając swoich wykonawców do sprawiedliwego postępowania wobec ekspertów zaangażowanych w projekty finansowane przez UE [12]. Nawet jeśli Komisja nie pozostaje w bezpośrednim stosunku umownym z takimi ekspertami, zakres, w jakim jej partnerzy umowni zachowali się uczciwie, powinien odgrywać zasadniczą rolę w dokonywanej przez Komisję ocenie, czy umowa została wykonana prawidłowo.

46. Podsumowując, Rzecznik uznał, że nie wystarczy, aby Komisja poinformowała głównego wykonawcę pismem (pismami) i w dość niejasnych warunkach, że powinna przestrzegać swoich zobowiązań finansowych wobec podwykonawców. Komisja dysponowała innymi środkami, ponieważ była stroną umowy z głównym wykonawcą. W tym względzie Rzecznik Praw Obywatelskich zauważył, że art. 29 ust. 8 warunków ogólnych umowy stanowił, że Komisja może zawiesić płatności należne głównemu wykonawcy w każdej sytuacji, za którą jest on odpowiedzialny i która mogła mieć negatywny wpływ na realizację projektu. W piśmie z dnia 10 listopada 2009 r., skierowanym do skarżącego, Komisja sama przyznała, że „jeżeli stosunki między wykonawcami a podwykonawcami mają negatywny wpływ na wykonanie świadczonych usług, Komisja może przewidzieć sankcje. Sankcje te mogą obejmować kary finansowe, a nawet unieważnienie umowy [13]. Ponadto zgodnie z pkt 7 ppkt 5 specyfikacji istotnych warunków zamówienia „wykonawca podejmuje wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia, aby eksperci zawsze dysponowali wymaganym wsparciem … w celu wypełnienia swojej misji. Powinna ona regularnie przekazywać Maroku środki finansowe w celu zapewnienia realizacji działań określonych w umowie oraz regularnego wynagradzania swoich pracowników”[14].

47. W związku z powyższym Rzecznik wstępnie stwierdził, że nie popierając wniosku skarżącego o płatność, Komisja nie działała w sposób staranny. Może to oznaczać przypadek niewłaściwego administrowania. Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił zatem przedstawioną poniżej propozycję polubownego rozwiązania, zgodnie z art. 3 ust. 5 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich:

„Biorąc pod uwagę ustalenia Rzecznika Praw Obywatelskich, Komisja może zażądać od Soges dokonania zaległej płatności na rzecz skarżącego.”

Argumenty przedstawione Rzecznikowi po jego propozycji polubownego rozwiązania

48. W odpowiedzi na propozycję Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącą polubownego rozwiązania Komisja oświadczyła, że przyjęła tę propozycję. Do swojej repliki załączyła kopie swoich pism odpowiednio z dnia 23 marca 2011 r. i z dnia 11 maja 2011 r. W dniu 23 marca 2011 r. Komisja zapytała Soges o odmowę zapłaty na rzecz skarżącego. Soges odpowiedziała pismem z tego samego dnia [15]. W swojej odpowiedzi Soges powtórzyła, że wywiązała się ze wszystkich zobowiązań wynikających z projektu. Ponadto Soges wskazała, że nie rozumie, dlaczego Komisja postanowiła zająć stanowisko w sporze między osobami prywatnymi. Zauważyła również, że skarżący nie wszczął postępowania cywilnego przeciwko Soges ani nie złożył wniosku o płatność bezpośrednio do likwidatora Gruppo Soges. Soges postanowił jednak skonsultować się z zewnętrznym doradcą prawnym w celu zbadania możliwości zaspokojenia roszczenia skarżącego. W następstwie tej odpowiedzi Komisja skierowała do Soges kolejne pismo w dniu 11 maja 2011 r. W piśmie tym Komisja formalnie zwróciła się do Soges o dokonanie zaległej płatności na rzecz skarżącego w następujący sposób: "Des lors, et à la demande du Médiateur nous vous invitons à régler de façon extra-judiciaire les factures du [plaignant] au titre de ses honoraires restés impayés". Według Komisji Soges nie odpowiedziała na powyższy wniosek Komisji przed wysłaniem przez nią odpowiedzi na propozycję polubownego rozwiązania przedstawioną przez Rzecznika Praw Obywatelskich.

49. Komisja zauważyła ponadto, że nie widzi powodu, dla którego nie mogłaby oprzeć się na zapewnieniach udzielonych przez władze włoskie odpowiedzialne za likwidację w odniesieniu do warunków przejęcia, a mianowicie ochrony praw wierzycieli. Komisja zaakceptowała zmianę głównego wykonawcy projektu dopiero po otrzymaniu powyższych zapewnień od władz włoskich. Ponadto Komisja zawiesiła płatności na rzecz Soges, gdy istniały powody, by sądzić, że sytuacja może mieć negatywny wpływ na realizację projektu. Komisja wznowiła te płatności wyłącznie na podstawie powyższych zapewnień. Następnie Komisja nie miała podstaw do zawieszenia żadnych płatności, biorąc pod uwagę, że główny wykonawca wywiązał się ze swoich obowiązków.

50. Komisja zauważyła wreszcie, że nie może ingerować w prywatny stosunek umowny między skarżącym a Soges i nie wiedziała o klauzulach umownych między głównym wykonawcą a podwykonawcami. Ponadto „Komisja nie ma prawa zapewnić, aby eksperci byli wynagradzani z pieniędzy przekazywanych jej wykonawcom”. Po dokonaniu płatności przez Komisję obowiązkiem wykonawcy jest zapewnienie terminowej płatności ekspertów.

51. W swoich uwagach dotyczących odpowiedzi Komisji na propozycję Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącą polubownego rozwiązania skarżący oświadczył, że w dniu 10 lipca 2011 r. otrzymał od Soges kopię pisma wysłanego przez Soges do delegatury UE w Maroku [16]. W piśmie tym Soges zaproponował zrekompensowanie skarżącemu nieodpłatnych podróży służbowych w ramach projektu poprzez zawyżenie jego wynagrodzenia za nowe usługi, które skarżący będzie świadczył na rzecz Soges w ramach przyszłego (prawdopodobnie unijnego) projektu [17]. Skarżący stwierdził, że jest "oburzony, że takie wnioski, prawie niezgodne z prawem, mogą być składane jemu i Komisji". Skarżący zwrócił się o poinformowanie go o reakcji delegacji na to pismo. Skarżący zauważył również, że w piśmie z dnia 23 marca 2011 r. Soges obiecał przekazać Komisji szczegółową opinię zewnętrznego konsultanta prawnego dotyczącą zaległej płatności na rzecz skarżącego. Nie udało mu się jednak tego zrobić.

52. W dniu 19 stycznia 2012 r. Komisja uzupełniła powyższą odpowiedź na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczący polubownego rozwiązania w odpowiedzi na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich w tej sprawie [18]. Komisja najpierw potwierdziła, że pismo Soges z dnia 10 lipca 2011 r., do którego skarżący odniósł się w swoich uwagach, stanowiło odpowiedź na pismo Komisji do Soges z dnia 11 maja 2011 r. W swoim piśmie Soges wyraził gotowość znalezienia rozwiązania sytuacji skarżącego. Zdaniem Komisji było to pozytywne. Jednak zdaniem Komisji Soges nie zaproponowała „żadnego jednoznacznego ostatecznego rozwiązania” kwestii, która najwyraźniej zależała od zewnętrznej porady prawnej, jaką otrzymała.

53. Komisja uznała, że odpowiedzi Soges z dnia 10 lipca 2011 r. nie można uznać za właściwą odpowiedź na wezwanie do znalezienia pozasądowego rozwiązania tej kwestii z dwóch powodów. Po pierwsze, Soges zaproponowała dokonanie płatności na rzecz skarżącego zgodnie z wnioskiem Komisji, ale tylko w przypadku, gdy zewnętrzna porada prawna „zatwierdzi” tę płatność. Zdaniem Komisji warunek ten sam w sobie jest sprzeczny z zasadą polubownego rozstrzygnięcia sprawy. Po drugie, gdyby porada prawna zakazała dokonania żądanej płatności, alternatywne rozwiązanie zaproponowane przez Soges polegałoby na tym, że skarżący zawyżałby ją za przyszłe hipotetyczne usługi, które świadczyłby na rzecz Soges. Komisja wskazała, że nie może poprzeć takiego wniosku, który opiera się na sztucznym zawyżaniu przyszłych, niepewnych usług.

54. Zdaniem Komisji odpowiedź Soges z dnia 10 lipca 2011 r. stanowi „co najwyżej pośrednią odpowiedź na jej pismo i możliwy pierwszy krok w kierunku rozstrzygnięcia toczącego się sporu między Soges a skarżącym”. Komisja dodała, że nie otrzymała żadnych innych informacji na temat wyników konsultacji prawnych Soges ani żadnego innego wniosku.

55. Komisja oświadczyła, że będzie nadal dążyć do ułatwienia osiągnięcia ostatecznego rozwiązania tej kwestii, przypominając Soges o swoich obietnicach. Wezwałby również do wdrożenia swoich propozycji w celu zaspokojenia roszczenia skarżącego. Ponieważ jednak nie pozostaje ona w stosunku umownym ze skarżącym, Komisja nie może zmusić Soges do wywiązania się ze swoich zobowiązań umownych wobec skarżącego.

56. W swoich uwagach dotyczących powyższej odpowiedzi Komisji skarżący wyraził uznanie dla wysiłków podjętych przez delegaturę UE w Maroku w celu pozytywnego rozpatrzenia jego skargi. Zakwestionował on jednak argumenty Komisji, zgodnie z którymi (i) nie mogła ona ingerować w prywatny stosunek umowny między Sogesem a nim oraz (ii) nie wiedziała ona o klauzulach umownych między głównym wykonawcą a ekspertami. W związku z tym zwrócił uwagę, że delegatura zapewniła „skuteczne zarządzanie” projektem, ponieważ zgodziła się na mianowanie ekspertów, określiła ich misje i zaakceptowała ich pracę. Skarżący doszedł do wniosku, że sprawiedliwe byłoby jedynie wynagradzanie go za pracę wykonaną w ramach projektu.

57. W dalszej korespondencji z dnia 2 kwietnia 2012 r. skarżący stwierdził, że w międzyczasie otrzymał kopie nowej wymiany korespondencji między Komisją a Soges [19]. Według skarżącego w dniu 20 lutego 2012 r. delegatura UE w Maroku wysłała kolejne pismo do Soges, w którym zwróciła się do niego o dokonanie zaległej płatności na rzecz skarżącego. Pismem z dnia 14 marca 2012 r. Soges odmówiła. W tym względzie argumentowała, że (i) Komisja zapłaciła Gruppo Soges, a nie Soges za pracę skarżącego na rzecz projektu, a zatem (ii) naleganie Komisji, aby Soges zapłaciła skarżącemu, było niewłaściwe. Skarżący powtórzył, że delegatura zapewniła faktyczne zarządzanie projektem i w związku z tym musi dopilnować, aby otrzymał wynagrodzenie za swoją pracę.

Ocena Rzecznika po jego propozycji polubownego rozwiązania

58. Rzecznik zauważa, że w następstwie jego propozycji polubownego rozwiązania i dalszych pytań skierowanych do Komisji, Komisja nawiązała kontakt z Soges i przesłała jej dwa formalne i przekonujące pisma (w dniach 11 maja 2011 r. i 20 lutego 2012 r.), w których wyraźnie zażądała od Soges zapłaty na rzecz skarżącego. Rzecznik uważa, że wysłanie takich pism do Soges stanowiło odpowiednie działanie ze strony Komisji w odpowiedzi na propozycję Rzecznika dotyczącą polubownego rozwiązania.

59. Ponadto w odpowiedzi na propozycję Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącą polubownego rozwiązania Komisja oświadczyła, że ją akceptuje i zobowiązała się do kontynuowania wysiłków mających na celu pomoc w rozwiązaniu tej kwestii, przypominając Soges o jej obowiązkach w zakresie zapłaty skarżącemu, bez ograniczania jej wysiłków w czasie. Rzecznik rozumie zatem, że Komisja będzie nadal wzywać Soges do dokonania zaległej płatności na rzecz skarżącego, pomimo otrzymanych dotychczas negatywnych odpowiedzi. Można zasadnie oczekiwać, że Komisja wykorzysta wszelkie dostępne jej środki, aby przekonać Soges do zmiany stanowiska. Ponadto Rzecznik ma nadzieję, że Komisja poinformuje go i skarżącego o wynikach przyszłych kontaktów z Soges. W tym względzie Rzecznik Praw Obywatelskich poczyni dalszą uwagę poniżej.

60. W świetle zobowiązania Komisji przedstawionego powyżej Rzecznik podjął decyzję o zamknięciu sprawy.

B. Wnioski

Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik zamyka je następującym wnioskiem:

Dalsze dochodzenia nie są uzasadnione.

Skarżący i Komisja zostaną poinformowani o tej decyzji.

Dalsza uwaga

Rzecznik ma nadzieję, że pomimo negatywnych odpowiedzi otrzymanych dotychczas od Soges, Komisja w swoich przyszłych kontaktach z Soges będzie nadal wzywać ją do dokonania zaległej płatności na rzecz skarżącego. Można zasadnie oczekiwać, że Komisja wykorzysta wszelkie dostępne jej środki, aby przekonać Soges do zmiany jej niechętnego do współpracy stanowiska. Ponadto Rzecznik ma nadzieję, że Komisja poinformuje go i skarżącego o wynikach przyszłych kontaktów z Soges.

 

P. Nikiforos Diamandouros

Sporządzono w Strasburgu dnia 9 lipca 2012 r.

---

[1] w języku francuskim: „Gruppos Soges nous a indiqué une liste dettes qui devaient être relevées par Soges, tandis que d'autres dettes, (...) restaient chez Gruppo Soges qui s'engageait à les payer directement.”

[2] Postanowienie z dnia 29 czerwca 2010 r., T-515/08, Mauerhofer przeciwko Komisji, dotychczas nieopublikowane.

[3] Art. 4 ust. 3 ogólnych warunków umowy stanowi, że „umowa między głównym wykonawcą a podwykonawcą nie tworzy stosunków umownych między podwykonawcą a Komisją”.

[4] w języku francuskim: „(...) le montant de 23 500 EUR réclamé par le plaignant à Soges ne se reflète pas par un paiement d'un montant équivalent de la Commission à Soges. La Commission sait pour quelles prestations elle a rétribué Soges et, entre autres, pour les prestations exécutés par le plaignant, mais rien de plus.”

[5] W tym względzie Rzecznik zauważa, że otrzymał kolejną skargę od eksperta pracującego nad innym projektem UE. Realizacja tego ostatniego projektu była przedmiotem innej umowy zawartej przez Komisję i Gruppo Soges, a następnie przejętej przez Soges (skarga 1811/2009/(BB)FOR).

[6] Artykuł 7 ust. 6 umowy ma następujące brzmienie: (w języku francuskim) "Toute modification de la composition du consortium sans le consentement préalable du pouvoir adjudicateur est considérée comme un défaut d'exécution du marché."

[7] Zmiana pierwotnej umowy między Komisją, Gruppos Soges i Soges miała następujące brzmienie: „Le remplacement de Gruppo Soges par Soges est effectué (...) sur la base des assurances reçues du liquidateur de Gruppo Soges (...) qui certifie que le „Contrat de louage d'entreprise comprenant un engagement a formuler une offre irrévocable d'achat” établi le 28 mai 2008 entre Gruppo Soges et Soges est conforme au droit et lois en vigueur, en en en particulier avec les règles concernant la liquidation des sociétés et celles sur la protection des droits des créditeurs.”

[8] w języku francuskim: „Nous tenons donc a rappeler vos obligations suite a la procédure dite de »liquidation administrativa coatta« dont la société Gruppo Soges a fait l'objet, en particulier l'obligation de rémunérer tous les experts qui on travaille dans le cadre du contrat.”

[9] w języku francuskim: „Nous tenons aussi à rappeler que la Commission vous a werset 72.765,00 Euros au titre des honoraires de M. Tribillon objet des factures Soges Spa n° 130 et 397.”

[10] Jak stwierdziła Komisja w swojej opinii (pkt 23 rozwiązania polubownego).

[11] O którym mowa w piśmie Komisji z dnia 25 sierpnia 2010 r.

[12] Artykuł 11 Europejskiego kodeksu dobrego postępowania administracyjnego stanowi, że "urzędnicy działają bezstronnie, sprawiedliwie i racjonalnie". Ponadto Rzecznik Praw Obywatelskich konsekwentnie przyjmuje następujące stanowisko: „Chociaż Komisja działa zgodnie z prawem, gdy nie interweniuje w sporach między wykonawcami a podwykonawcami, nie należy lekceważyć wrażenia, że podwykonawcy zostali pozostawieni samym sobie. Zgodnie z wysiłkami Komisji na rzecz zbliżenia Europy do obywateli i inspirowania ich zaufaniem do UE i jej instytucji Rzecznik uważa, że Komisja powinna podjąć wszelkie możliwe środki, aby uniknąć sytuacji, w których obywatele wywierają nieuzasadnione negatywne wrażenie na instytucjach UE.”(W oparciu o decyzję Rzecznika w sprawie dochodzenia z własnej inicjatywy OI/1/2006/TN, dostępną na jego stronie internetowej)

[13] W języku francuskim: „dans le cas ou la relation entre le contractant et les sous-traitants influence négativement la performance des services fournis, la Commission peut envisager des sanctions. Ces sanctions peuvent prendre la forme de pénalités financiers et aller jusqu'à la résiliation du contrat.”

[14] W języku francuskim: „L'attributaire prendra toutes les mesures nécessaires pour que ses experts aient en permanence a leur disposition les appuis (...) requis pour l'accomplissement de leur mission. Il devra effectuer un transfert régulier des fonds au Maroc pour l'exécution des activités prévues dans le contrat et assurer le paiement régulier de son staff.”

[15] Komisja załączyła do swojej opinii kopię tej odpowiedzi.

[16] Skarżący załączył kopię tego pisma wraz z uwagami.

[17] Po francusku: „Dans le cadre d'une collaboration avec [le plaignant], sur des projets futurs, nous comptons proposedr [au plaignant] des honoraires supérieurs au standard ordinaires et habituelles, afin d'atteindre l'obtention par le plaignant, d'une recette plus haute comme appui partiel a l'impossibilité d'un totale recouvrement des créances envers l'original et unique entreprise débitrice Gruppo Soges”.

[18] Rzecznik zwrócił się do Komisji a) o wyjaśnienie, czy pismo Sogesa do delegatury UE w Maroku z dnia 10 lipca 2011 r. stanowi, zdaniem Komisji, właściwą odpowiedź na jej pismo z dnia 11 maja 2011 r., a jeśli tak, to b) o wyjaśnienie, jakie dalsze kroki Komisja podjęła lub zamierza podjąć w tym zakresie.

[19] Skarżący nie dostarczył kopii tej wymiany korespondencji.