Kontekst skargi

1. Skarżący jest byłym sędzią Sądu Unii Europejskiej. Sąd, obok Trybunału Sprawiedliwości, stanowi część Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).

2. W lipcu i sierpniu 2016 r. skarżący, choć nadal jest sędzią Sądu, złożył do TSUE trzynaście wniosków o udzielenie informacji. Jego wnioski dotyczyły: stanowisko TSUE i jego kontakty z innymi instytucjami UE w niektórych kwestiach ustawodawczych; rozwój i koszty niektórych aplikacji informatycznych; kwestie związane z rekrutacją; szczegóły sporu między TSUE a członkiem Trybunału dotyczące stosowania do niego kodeksu postępowania TSUE dla członków i byłych członków TSUE ^[1]; w jaki sposób korzysta się z oficjalnych kierowców w TSUE; oraz wyjazdy służbowe i działania zewnętrzne sędziów.

3. Gdy w dniu 13 października 2016 r. TSUE udzielił odpowiedzi, skarżący nie był już sędzią. W rezultacie TSUE poinformował go, że nie może udzielić mu żądanych informacji. Przypomniał mu o spoczywającym na byłych sędziach obowiązku poszanowania tajemnicy obrad TSUE, zachowania uczciwości i dyskrecji oraz powstrzymania się od wszelkich publicznych komentarzy, które mogłyby zaszkodzić reputacji TSUE.

4. W okresie od grudnia 2016 r. do listopada 2017 r. skarżący złożył cztery wnioski o dostęp do dokumentów ^[2] (wnioski I–IV poniżej) zgodnie z obowiązującymi przepisami TSUE dotyczącymi dostępu do dokumentów ^[3] (zasady dostępu TSUE).

5. W dniu 14 grudnia 2016 r. skarżący zwrócił się o dostęp do szeregu dokumentów (wniosek I), w tym: dokumenty związane z przyjęciem kodeksu postępowania; dokumenty i informacje dotyczące ewentualnego powołania danej osoby na wyższe stanowisko w TSUE; oraz wyjazdy służbowe z wykorzystaniem oficjalnych kierowców TSUE. TSUE ostatecznie przyznał częściowy dostęp do tych dokumentów.

6. W dniu 27 stycznia 2017 r. skarżący zwrócił się o publiczny dostęp do dokumentów wymienianych między byłym prezesem TSUE a władzami niemieckimi w latach 2011–2015 oraz do wykazu wszystkich dokumentów przesyłanych przez byłego prezesa rządom UE (wniosek II). TSUE stwierdził, że nie znalazł żadnych dokumentów, które zostały wymienione między byłym prezesem TSUE a władzami niemieckimi, oraz że wnioskowana lista nie istnieje. Skarżący zaskarżył decyzje TSUE w sprawie wniosków I i II do Sądu ^[4].

7. W dniu 22 marca 2017 r. skarżący zwrócił się o dostęp do trzynastu zestawów dokumentów (wniosek III). Obejmowały one dokumenty: związane z propozycją podwojenia liczby sędziów Sądu; w sprawie opracowania aplikacji informatycznej („strona przewodniczących”); w odniesieniu do rekrutacji dyrektora; w odniesieniu do przekazania sprawy do „Komisji ds. Kodeksu Postępowania”; w odniesieniu do korzystania z usług oficjalnych kierowców w TSUE; oraz w odniesieniu do reformy Sądu oraz zatwierdzonych wyjazdów służbowych i działań zewnętrznych członków.

8. Ostatecznie TSUE przyznał skarżącemu częściowy dostęp, ujawniając 190 dokumentów objętych jego wnioskiem (który wynosił 1686 stron).

9. W dniu 17 sierpnia 2017 r. skarżący złożył wniosek o publiczny dostęp do dokumentów (wniosek IV) dotyczący 12 zestawów dokumentów. Obejmowały one: wykaz pism między byłym prezesem TSUE a instytucjami UE w trakcie jego kadencji; „dodatek za wyjście” wyższego rangą członka personelu, jego wynagrodzenie i szczegóły dotyczące wykonywanej przez niego pracy; powody powołania dyrektora; specjalne zezwolenia na podróż dla kierowców urzędowych; otrzymanych przez TSUE wniosków o publiczny dostęp do dokumentów niezwiązanych z procedurami ustawodawczymi; oraz 75 własnych memorandów i 25 powiązanych dokumentów.

10. TSUE ostatecznie udzielił częściowego dostępu do tego wniosku, ujawniając 557 dokumentów (tj. 2 960 stron).

11. Niezadowolony skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich w dniu 14 listopada 2017 r. W dniu 20 marca 2018 r. złożył on zaktualizowaną wersję skargi.

12. W swojej skardze skarżący wyraził nie tylko obawy dotyczące sposobu, w jaki TSUE rozpatrzył jego wnioski o dostęp do dokumentów, ale także sposobu, w jaki TSUE zmienił kodeks postępowania posłów i byłych posłów. Jego zdaniem rozszerzając zakres kodeksu na sprawy pozasądowe, TSUE naruszył różne przepisy.

W przedmiocie dochodzenia

13. Rzecznik wszczął dochodzenie w sprawie obaw skarżącego, że TSUE: a) rozszerzyła swój kodeks postępowania dla posłów i byłych posłów na kwestie nie tylko sądowe, ale również administracyjne; oraz (B) nieprawidłowo rozpatrzyły wnioski skarżącego III i IV o dostęp do dokumentów ^[5].

14. W trakcie dochodzenia zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich spotkał się z TSUE i zbadał odpowiednie akta ^[6]. Rzecznik rozpatrzył ponadto odpowiedź TSUE w następstwie sprawozdania ze spotkania kontrolnego ^[7] oraz uwagi skarżącego.

A. Rozszerzenie kodeksu postępowania na sprawy administracyjne

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

15. Skarżący twierdził, że stwierdzając, iż „M embers wywiązuje się z obowiązku zachowania dyskrecji przy rozpatrywaniu spraw sądowych i administracyjnych”^[8], kodeks postępowania przyjęty w 2016 r. wykraczał poza statut Trybunału ^[9]. Statut nakłada na członków obowiązek zachowania „tajności obrad Trybunału”^[10]. Zdaniem skarżącego przepis ten odnosi się wyłącznie do narad sądowych, a nie do spraw administracyjnych. Stwierdził, że rozszerzenie zakresu kodeksu postępowania naruszyło również zasady przejrzystości, prawo do dobrej administracji, prawo do zwrócenia się do Rzecznika Praw Obywatelskich, wolność wypowiedzi i ochronę sygnalistów.

16. W odpowiedzi skierowanej do Rzecznika TSUE zakwestionował możliwość przeprowadzenia przez Rzecznika dochodzenia w sprawie kodeksu postępowania. Zauważyła, że Rzecznik Praw Obywatelskich nie ma uprawnień do prowadzenia dochodzeń w TSUE, gdy działa w ramach swojej funkcji sądowniczej. ^[11] Dla TSUE kodeks określa obowiązki obecnych i byłych członków TSUE. Są one nierozerwalnie związane z funkcjami sądowymi posłów. W związku z tym przyjęcie kodeksu postępowania wchodzi w zakres pojęcia „działalności sądowniczej”. Ponadto stwierdził on, że kwestia, czy przyjęcie kodeksu postępowania jest „działalnością sądową”, jest obecnie zawisła przed Sądem (w kontekście skargi skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji TSUE oddalających jego wnioski I i II).

17. W każdym razie według TSUE żaden z argumentów podniesionych przez skarżącego nie był zasadny. W przypadku TSUE kodeks postępowania nie rozszerzył zakresu przepisów dotyczących obowiązku zachowania przez posłów dyskrecji na kwestie administracyjne. W rzeczywistości poprzedni kodeks postępowania, który nakładał na posłów obowiązek powstrzymania się od publicznych oświadczeń, które mogłyby zaszkodzić reputacji Trybunału ^[12], obejmował również kwestie administracyjne.

18. TSUE stwierdził ponadto, że obowiązek zachowania dyskrecji odzwierciedla podstawową zasadę poszanowania praworządności oraz potrzebę ochrony autorytetu i niezależności TSUE.^[13] Stwierdził, że jeśli obecny lub były poseł publicznie krytykuje sposób działania TSUE, podważają one jego autorytet. Ze względu na wysoką pozycję, jaką cieszą się członkowie TSUE, opinia publiczna i media byłyby mniej skłonne kwestionować prawdziwość wyrażanej przez nich krytyki. TSUE, który jest zobowiązany do korzystania z uprawnień dyskrecjonalnych w celu ochrony swojej niezależności, nie może bezpośrednio odpowiedzieć na taką krytykę. Dodał, że podobny obowiązek zachowania dyskrecji dotyczy również (byłych) sędziów Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ^[14].

19. TSUE podkreślił jednak, że obowiązek korzystania z uprawnień dyskrecjonalnych nie uniemożliwia (byłym) posłom zgłaszania wszelkich niezgodności z prawem w odniesieniu do TSUE. Muszą jednak to zrobić, korzystając z mechanizmów przewidzianych w traktatach UE i prawodawstwie UE. to znaczy, w zależności od charakteru sprawy, zwracając się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (ETO) lub Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF).

20. W swoich uwagach skarżący zakwestionował stanowisko TSUE, zgodnie z którym obecnym lub byłym posłom nie wolno publicznie krytykować Trybunału. Stwierdził, że odniesienie TSUE do przepisów ETPC, które wymagają, aby sędziowie korzystali z uprawnień dyskrecjonalnych w odniesieniu do postępowań sądowych, jest selektywne i wprowadzające w błąd. Twierdził on, że według ETPC ^[15] wolność wypowiedzi jest zasadniczym elementem ochrony sygnalistów. Stwierdził, że TSUE przeoczył tę kwestię, ponieważ nie chroni sygnalistów. Podkreślił również, że media zawsze będą dążyć do ustalenia prawdy, a nie tylko polegać na publicznych oświadczeniach osób fizycznych, takich jak byli posłowie. Stwierdził również, że kodeks postępowania powinien wyraźnie stwierdzać, że obowiązek zachowania dyskrecji nie uniemożliwia (byłym) posłom zgłaszania wszelkich domniemanych niezgodności z prawem za pośrednictwem mechanizmów dostępnych na mocy prawa UE.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

21. Rzecznik Praw Obywatelskich nie może badać działalności TSUE podczas pełnienia przez niego funkcji sądowniczej ^[16]. Ponadto Rzecznik Praw Obywatelskich nie może rozpatrywać skarg, w przypadku gdy podniesione kwestie są lub były przedmiotem postępowania sądowego ^[17].

22. Skarżący nie zakwestionował tego, że kwestia, czy przyjęcie kodeksu postępowania stanowi „działalność sądową”, ma kluczowe znaczenie dla wniesionej przez niego do Sądu skargi o stwierdzenie nieważności decyzji TSUE odrzucających jego wnioski o udzielenie dostępu do dokumentów I i II ^[18].

23. Rzecznik nie może ustosunkować się do argumentów skarżącego dotyczących kodeksu postępowania, ponieważ oznaczałoby to, że Rzecznik musi zająć stanowisko w kwestii, czy przyjęcie kodeksu postępowania stanowi „działalność sądową”, która jest obecnie przedmiotem postępowania sądowego.

24. Niemniej jednak Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje wyjaśnienia udzielone przez TSUE, zgodnie z którymi obowiązek zachowania dyskrecji nie pozbawia posłów prawa do zwrócenia się do Parlamentu, Rzecznika Praw Obywatelskich, Trybunału Obrachunkowego lub OLAF-u o zgłoszenie jakiejkolwiek niezgodności z prawem lub niewłaściwego administrowania w odniesieniu do funkcjonowania i wewnętrznego funkcjonowania TSUE. Jeżeli chodzi o uwagę skarżącego, że kodeks powinien wyraźnie stwierdzać, iż obowiązek korzystania z uprawnień dyskrecjonalnych nie uniemożliwia (byłym) posłom zgłaszania wszelkich domniemanych niezgodności z prawem za pośrednictwem mechanizmów dostępnych na mocy prawa UE, Rzecznik oczekuje, że obecni i byli posłowie będą zaznajomieni ze stosowaniem takich mechanizmów.

25. W związku z powyższym Rzecznik zamyka dochodzenie w sprawie tego aspektu skargi ^[19].

B. Dostęp do dokumentów

 Uwaga wprowadzająca

26. W swojej odpowiedzi TSUE stwierdził, że ponieważ jego decyzje w sprawie wniosków o udzielenie dostępu do dokumentów III i IV nie zostały zaskarżone przed Sądem w mającym zastosowanie terminie, są one ostateczne ^[20].

27. Rolą Rzecznika Praw Obywatelskich jest sprawdzenie, czy instytucja UE, rozpatrując wnioski, zastosowała odpowiednie przepisy i orzecznictwo dotyczące dostępu do dokumentów w prawidłowy i rozsądny sposób. Jeżeli Rzecznik Praw Obywatelskich uzna, że decyzja o odmowie dostępu nie była uzasadniona, może zwrócić się do danej instytucji UE o rozważenie udzielenia (dalszego) dostępu do dokumentów w drodze propozycji rozwiązań, zaleceń lub sugestii. Decyzja o tym, jakie działania należy podjąć w takich przypadkach, należy do danej instytucji. Jeżeli instytucja, która odmówiła publicznego dostępu do dokumentu, zmieni następnie swoje stanowisko, nie ma prawnego powodu, dla którego nie mogłaby podjąć nowej decyzji o udzieleniu dostępu do dokumentu. Rzecznik Praw Obywatelskich nie może zobowiązywać instytucji lub organów UE do wycofania już podjętych decyzji. Może ona jednak ^[21] oceniać takie decyzje, nawet po upływie terminu na ich zaskarżenie przed Sądem. Gdyby nie mogła, trudno byłoby dostrzec cel, w jakim prawodawca wymienił Rzecznika, obok Trybunału, jako jeden z dwóch środków odwoławczych dostępnych dla niezadowolonych wnioskodawców w unijnych przepisach dotyczących publicznego dostępu do dokumentów ^[22].

28. W tym celu Rzecznik Praw Obywatelskich zbada poniżej argumenty skarżącego dotyczące sposobu rozpatrzenia jego dwóch wniosków o dostęp do dokumentów (wnioski III i IV), a w szczególności, że: a) zmienione przepisy TSUE dotyczące dostępu ograniczają przejrzystość w porównaniu z poprzednimi przepisami ^[23]; b) rozumowanie TSUE dotyczące odmowy dostępu różni się w zależności od sprawy; c) odpowiedzi TSUE są nieprzejrzyste, a jedynie decyzje w sprawie jego wniosków o ponowne rozpatrzenie pierwotnych decyzji są wystarczająco uzasadnione; d) TSUE traktuje niektóre wnioski o dostęp do dokumentów jako wnioski o udzielenie informacji; e) TSUE nadmiernie powołuje się na wyjątek dotyczący ochrony danych osobowych w celu odmowy dostępu do dokumentów; oraz f) TSUE błędnie klasyfikuje dokumenty administracyjne jako stanowiące część jego działalności orzeczniczej.

a) Obecne zasady dostępu TSUE zapewniają mniejszą przejrzystość

 Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

29. Skarżący twierdził, że obecne zasady dostępu TSUE zapewniają mniejszą przejrzystość niż poprzednie zasady ^[24], a tym samym naruszają traktaty UE ^[25]. Jego zdaniem obecne przepisy skutkują odrzuceniem wielu wniosków o dostęp do dokumentów. Skarżący odniósł się również do niedawnego sprawozdania Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (ETO), w którym skrytykowano fakt, że TSUE zataił przed Trybunałem szereg dokumentów wewnętrznych, uniemożliwiając mu w ten sposób analizę pracy członków TSUE ^[26].

30. W swojej odpowiedzi TSUE stwierdził, że powodem zmiany przepisów była centralizacja i usprawnienie początkowych odpowiedzi na wnioski o udzielenie dostępu do dokumentów ^[27]. Zauważył, że wyjątki od prawa dostępu do dokumentów zarówno w obecnych, jak i byłych przepisach są zasadniczo takie same i zasadniczo takie same jak przepisy dotyczące publicznego dostępu do dokumentów, które mają zastosowanie do innych instytucji UE (rozporządzenie 1049/2001)^[28].

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

31. Rzecznik zgadza się z TSUE, że wyjątki od prawa dostępu do dokumentów w obecnych i byłych przepisach TSUE dotyczących dostępu oraz w rozporządzeniu 1049/2001 są zasadniczo takie same. W związku z tym obecne przepisy nie są bardziej restrykcyjne niż poprzednie. Obecne i poprzednie przepisy są zgodne z postanowieniami traktatów UE dotyczącymi dostępu do dokumentów i przejrzystości.

32. Ponadto skarżący nie przedstawił żadnego przekonującego argumentu na poparcie swojego twierdzenia, że TSUE wykorzystuje obecne przepisy do systematycznego odrzucania wniosków o publiczny dostęp do dokumentów, a tym samym do ograniczania przejrzystości.

33. Sprawozdanie ETO, o którym wspomniał skarżący, również nie ma znaczenia w tym względzie. W sprawozdaniu stwierdzono, że ETO nie był w stanie ocenić wpływu czynników, takich jak złożoność spraw sądowych, na proces zarządzania sprawami przez TSUE, ponieważ niektóre dokumenty wymieniane między sędziami i rzecznikami generalnymi w toczących się sprawach nie zostały ujawnione ETO. TSUE odmówił dostępu do tych dokumentów, aby zachować poufność swoich obrad, zgodnie z wyjątkami przewidzianymi w mających zastosowanie przepisach.

b) Niespójne uzasadnienie odmowy dostępu do dokumentów

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

34. Skarżący twierdził, że TSUE regularnie zmienia powody odmowy udzielenia dostępu do dokumentów. Odniósł się do różnych powodów podanych przez TSUE przy odmowie ujawnienia jednej ze swoich notatek innej osobie w porównaniu z powodami podanymi w odpowiedzi na jego wniosek o dostęp do tego samego dokumentu. Odniósł się również do faktu, że otrzymał dokumenty dotyczące zezwoleń na podróż dla kierowców na podstawie jego wniosku I, ale początkowo nie w odpowiedzi na jego wniosek IV (chociaż TSUE następnie ujawnił te dokumenty). Ponadto TSUE początkowo zakwestionował dopuszczalność jego wniosku IV, ale następnie go zaakceptował. Na koniec stwierdził, że wcześniej otrzymał dokumenty, w których uwagi posłów dotyczące kwestii ustawodawczych i administracyjnych nie zostały utajnione, podczas gdy podobne uwagi zostały utajnione w innych przypadkach ^[29].

35. W odpowiedzi TSUE stwierdził, że dochodzenie Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczy wyłącznie wniosków skarżącego o udzielenie dostępu, a nie wniosków składanych przez inne osoby. W każdym razie odmówiła ona dostępu zarówno do wniosku skarżącego, jak i do wniosku drugiej osoby fizycznej z tych samych powodów, podając dodatkowe powody w celu odzwierciedlenia specyfiki każdego wniosku. W odniesieniu do wniosków o dostęp do zezwoleń na podróż TSUE argumentował, że jego decyzja w sprawie wniosku I jest przedmiotem toczącego się postępowania sądowego, a zatem nie wchodzi w zakres dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich. W każdym razie nierozerwalnie związane z dwuetapową procedurą rozpatrywania wniosków o publiczny dostęp do dokumentów jest to, że decyzja lub uzasadnienie na obu etapach (wstępna odpowiedź, decyzja w sprawie ponownego rozpoznania) mogą być różne. Ponadto jego uzasadnienie nieujawniania uwag posłów odnosi się do zakresu zasad dostępu TSUE, który jest przedmiotem sprawy skarżącego przed Sądem. W każdym razie, jeżeli niektóre fragmenty dokumentu nie zostały błędnie utajnione, nie oznacza to, że podobne fragmenty innych dokumentów powinny zostać ujawnione bez utajnienia.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

36. Wnioski innych osób o dostęp do dokumentów nie wchodzą w zakres niniejszego dochodzenia. Rzecznik bada każdą odmowę udzielenia dostępu do dokumentu indywidualnie. W związku z tym nie jest ona w stanie rozpatrzyć żadnego z argumentów skarżącego w tym kontekście ^[30].  

37. Jak zauważył TSUE, nieodłącznym elementem dwuetapowej procedury dostępu do dokumentów jest ponowne rozpatrzenie wniosków oraz to, że decyzja lub uzasadnienie mogą się różnić na poszczególnych etapach (wstępna odpowiedź, decyzja w sprawie przeglądu).

38. Ponadto Rzecznik Praw Obywatelskich musi ocenić, czy decyzja w sprawie wniosku o dostęp do dokumentów jest zgodna z obowiązującymi przepisami. W związku z tym, nawet jeśli TSUE wcześniej ujawnił dokumenty bez utajnienia, niekoniecznie oznacza to, że późniejsze utajnienie podobnych informacji jest błędne.

c) Brak przejrzystości w odpowiedziach na wnioski o dostęp

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

39. Skarżący argumentował, że TSUE nie przedstawia żadnych istotnych wyjaśnień w swoich wstępnych odpowiedziach na wnioski o dostęp do dokumentów, a jedynie w swoich późniejszych decyzjach w sprawie przeglądu wniosków (tzw. „decyzje potwierdzające”). W związku z tym podmioty wnioskujące o dostęp do dokumentów mogą zakwestionować rozumowanie TSUE jedynie poprzez wniesienie do Sądu kosztownej i długotrwałej sprawy przeciwko decyzji wydanej w ramach procedury odwoławczej.

40. Dodaje, że odpowiedzi TSUE nie są przejrzyste, ponieważ nie zawierają wykazu wszystkich posiadanych przez niego dokumentów, ze wskazaniem, które z nich mogą zostać ujawnione, a które nie. W szczególności odniósł się do pierwotnej odpowiedzi TSUE na jego wniosek o dostęp do swoich protokołów. Odniósł się również do faktu, że TSUE początkowo odmówił mu dostępu do memorandum byłego prezesa dotyczącego mianowania dyrektora, i uczynił to dopiero po jego przeglądzie, po relacjonowaniu tej kwestii w mediach.

41. Wreszcie skarżący wskazał, że TSUE nie ujawnił mu jeszcze listu motywacyjnego i aktów przygotowawczych niepodpisanego, nieopatrzonego datą i niezarejestrowanego dokumentu wysłanego przez TSUE do Parlamentu i Rady (część wniosku III).

42. W swojej odpowiedzi TSUE zaprzeczył, jakoby uzasadniał swoje decyzje jedynie w przypadku ponownego rozpatrzenia wniosku. Podtrzymała swoje stanowisko, że zmiany w uzasadnieniu lub decyzjach są nieodłącznie związane z dwuetapową procedurą mającą zastosowanie do wniosków o udzielenie dostępu do dokumentów.

43. W odniesieniu do wniosku skarżącego III TSUE zauważył, że początkowo ujawnił 189 dokumentów, a następnie jeden dodatkowy dokument, po dokonaniu przeglądu jego pierwotnej decyzji. Chociaż Komisja przedstawiła bardziej szczegółowe wyjaśnienia w swojej decyzji w sprawie przeglądu, nie oznacza to, że uzasadnienie było „późne”. W odniesieniu do wniosku IV TSUE stwierdził, że zarówno w pierwotnej odpowiedzi, jak i w decyzji w sprawie przeglądu przedstawił szczegółowe powody uzasadniające odmowę ujawnienia niektórych dokumentów.

44. TSUE stwierdził ponadto, że skarżący sam przedstawił w swoim wniosku IV szczegółowy wykaz dokumentów, do których chciał uzyskać dostęp. TSUE odmówił dostępu do tych dokumentów, jasno wyjaśniając powody takiej decyzji. Nie jest zatem jasne, jakiego rodzaju wykaz lub dodatkowe wyjaśnienia TSUE mógł udzielić skarżącemu.

45. TSUE stwierdził, że początkowo ujawnił kilka dokumentów dotyczących powołania dyrektora, a następnie ujawnił memorandum byłego prezesa.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

46. Jak stwierdzono powyżej, fakt, że rozumowanie TSUE może się różnić na etapie kontroli, jest nierozerwalnie związany z dwuetapową procedurą mającą zastosowanie do spraw dotyczących dostępu do dokumentów. Nic nie wskazuje na to, że TSUE celowo nie przedstawił wystarczających wyjaśnień w swoich pierwotnych odpowiedziach, i czyni to tylko wtedy, gdy wnioskodawca zwróci się o ponowne zbadanie swojej pierwotnej decyzji.

47. Argument skarżącego dotyczący wykazu dokumentów (wniosek IV) jest bezzasadny. Jak stwierdził TSUE, skarżący sam przedstawił wykaz wszystkich dokumentów, do których chciał uzyskać dostęp. Ponadto TSUE przedstawił jasne wyjaśnienia, dlaczego odmówiono dostępu do tych dokumentów; a mianowicie, że dotyczyły one jego działalności sądowniczej, a zatem nie wchodziły w zakres przepisów TSUE dotyczących dostępu.

48. Nie jest jednak jasne, dlaczego TSUE ujawnił memorandum byłego prezesa w sprawie powołania dyrektora dopiero po tym, jak skarżący zwrócił się do niego o ponowne rozpatrzenie pierwotnej decyzji.

49. W celu ułatwienia dostępu do procedur dotyczących dokumentów Rzecznik uważa, że w przyszłości TSUE mógłby starać się przedstawić w swoich wstępnych odpowiedziach wykaz wszystkich istotnych dokumentów, które wchodzą w zakres wniosku o dostęp do dokumentów. Chociaż możliwe jest, że dodatkowe dokumenty zostaną zidentyfikowane na etapie przeglądu, sporządzenie wykazu na początkowym etapie jest dobrą praktyką administracyjną.

50. Wreszcie, w odniesieniu do argumentu skarżącego, że TSUE nie ujawnił jeszcze dokumentów dotyczących listu motywacyjnego i aktów przygotowawczych do dokumentu ustawodawczego, Rzecznik zauważa, że TSUE poinformował już skarżącego, że takie dokumenty nie istnieją. Skarżący nie przedstawił żadnych przekonujących argumentów, aby wykazać, że nie jest to prawdą ^[31].

d) TSUE traktuje niektóre wnioski o dostęp do dokumentów jako wnioski o udzielenie informacji

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

51. Skarżący uznał, że TSUE działał w złej wierze i naruszył obowiązek udzielenia pomocy osobom ubiegającym się o dostęp do dokumentów ^[32], traktując część jego wniosku IV o dostęp do dokumentów jako wniosek o udzielenie informacji.

52. W odpowiedzi TSUE stwierdził, że skarżący wyraźnie sformułował część swojego wniosku jako wniosek o udzielenie informacji i że takie wnioski nie wchodzą w zakres przepisów dotyczących dostępu do dokumentów. ^[33] Niemniej jednak TSUE przyznał, że w celu odrzucenia tych wniosków o udzielenie informacji (ze względów ochrony danych) oparł się również na mających zastosowanie przepisach dotyczących dostępu do dokumentów. TSUE stwierdził również, że kwestia ta jest objęta sprawą skarżącego przed Sądem.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

53. Wniosek o udzielenie informacji zawarty w dokumentach należy traktować jako wniosek o publiczny dostęp do dokumentów zawierających te informacje ^[34].

54. Rzecznik jest zdania, że TSUE powinien był rozpatrywać wnioski skarżącego zgodnie z zasadami dostępu do dokumentów, a nie jako wnioski o udzielenie informacji. TSUE przedstawił jednak powody, dla których, nawet gdyby potraktował wnioski jako takie, nie mógłby ujawnić dokumentów zawierających te informacje. Wynikało to z obaw o ochronę danych. Ponadto niektóre z tych dokumentów zostały już ujawnione lub w inny sposób stały się własnością publiczną.

55. W związku z tym nie doszło do niewłaściwego administrowania w sposobie rozpatrywania tych wniosków przez TSUE. Niemniej jednak Rzecznik zachęca TSUE do przyjęcia w przyszłości bardziej przyjaznego dla obywateli podejścia przy ocenie wniosku o dostęp do dokumentów, który odnosi się do informacji zawartych w dokumentach.

e) TSUE nadmiernie stosuje wyjątek dotyczący ochrony danych osobowych

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

56. Skarżący argumentował, że w celu uzasadnienia odmowy dostępu do dokumentów TSUE w nadmierny i nieuzasadniony sposób korzysta z wyjątku dotyczącego ochrony danych osobowych przewidzianego w przepisach TSUE dotyczących dostępu. W szczególności nie zgodził się z praktyką TSUE polegającą na utajnianiu nazwisk urzędników sądowych („reférendaires”) z ujawnionych przez niego protokołów. Twierdził on, że wszystkie inne instytucje UE podają na swoich stronach internetowych nazwiska osób zajmujących podobne stanowiska ^[35] oraz że wszyscy urzędnicy sądowi TSUE są wpisani do internetowego publicznego spisu urzędników służby cywilnej UE ^[36]. Jeśli chodzi o odmowę ujawnienia informacji na temat kosztów podróży ze względu na ochronę danych, zauważył on, że Komisja niedawno zapewniła pełny dostęp do indywidualnych kosztów podróży wszystkich komisarzy. W związku z tym stwierdził, że TSUE powinien zrobić to samo w odniesieniu do kosztów podróży swoich członków, aby umożliwić odpowiednią kontrolę środków publicznych. Odniósł się również do odmowy udzielenia dostępu do dokumentów dotyczących pracy wyższego rangą członka personelu TSUE.

57. W odpowiedzi TSUE stwierdził, że dane osobowe oznaczają wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej.^[37] W pewnych okolicznościach potwierdzenie istnienia dokumentu może samo w sobie stanowić dane osobowe.^[38] Ponieważ skarżący zwrócił się o dostęp do kilku dokumentów dotyczących osoby, którą zidentyfikował po imieniu, wszystkie takie dokumenty zostały sklasyfikowane jako dane osobowe tej osoby. Aby otrzymać te dane, skarżący musiałby wykazać, dlaczego ich potrzebował. Ponadto ujawnienie danych nie może naruszać uzasadnionych interesów osoby, której dane dotyczą ^[39]. Skarżący nie wykazał w żadnym ze swoich wniosków, dlaczego potrzebował tych danych. TSUE stwierdził również, że znaczenia danych osobowych nie należy mylić z tym, co uznaje się za odnoszące się do życia prywatnego ^[40]. Ponadto TSUE zauważył, że zakres wyjątku dotyczącego ochrony danych osobowych jest kwestią objętą sprawą skarżącego przed Sądem.

58. W swoich uwagach skarżący argumentował, że orzecznictwo sądów UE dotyczące ochrony danych osobowych jest bardzo restrykcyjne. Podniósł również, że w swojej odpowiedzi na dochodzenie Rzecznika Prezes TSUE wykroczył poza swoją rolę administracyjną, powołując się na wyrok w sprawie ochrony danych osobowych, w odniesieniu do którego nie upłynął termin do wniesienia odwołania.

59. Skarżący odniósł się do swoich wniosków o dostęp do dokumentów i stwierdził, że żądane dane muszą znajdować się w domenie publicznej, aby umożliwić należytą kontrolę decyzji administracyjnych i ustawodawczych TSUE. Osoba wnioskująca o dostęp do dokumentu ma jednak trudności z przedstawieniem dokładnych uzasadnień, gdy treść dokumentów nie jest znana. Skarżący podkreślił również, że ochrona danych nie jest prawem bezwzględnym, lecz musi być wyważona z prawem do przejrzystości, wolności informacji i dobrej administracji.

60. Ponadto skarżący uznał, że Komisja uczyniła korzystanie z samochodów służbowych i kierowców przez komisarzy bardzo przejrzystym, podczas gdy TSUE utrzymuje te informacje „w całkowitej tajemnicy”. Uznał również, że TSUE niesłusznie nie ujawnił żadnych dokumentów dotyczących pracy wyższego rangą członka personelu.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

61. Rzecznik Praw Obywatelskich nie może badać spraw dotyczących działalności sądowniczej i orzecznictwa TSUE ^[41] ani kwestionować zasadności orzeczenia sądu ^[42]. Ponadto Rzecznik nie zgadza się, że fakt, iż Prezes TSUE w swojej odpowiedzi skierowanej do Rzecznika odniósł się do wyroku, w odniesieniu do którego nie upłynął termin do wniesienia odwołania, oznaczał, że działał on w charakterze sądowym, a nie administracyjnym. Odniósł się jedynie do najnowszego wyroku dotyczącego ochrony danych osobowych na podstawie przepisów dotyczących dostępu do dokumentów. Zgodnie z tym rozumowaniem żaden wyrok Sądu nie mógł zostać uznany za ostateczny do czasu upływu terminu na wniesienie odwołania lub, w przypadku odwołania, wydania wyroku przez TSUE. Tak jednak nie jest.^[43]

62. Rzecznik uważa, że szerokie podejście TSUE do stosowania wyjątku dotyczącego ochrony danych osobowych jest zgodne z orzecznictwem UE.  W orzecznictwie Unii wyjaśniono, że osoby ubiegające się o dostęp do dokumentów zawierających dane osobowe muszą wykazać „konieczność” przekazania im danych osobowych ^[44]. Ponadto cel przejrzystości nie ma automatycznie pierwszeństwa przed prawem do ochrony danych osobowych ^[45].

63. Skarżący, ograniczając swoje uzasadnienie zapotrzebowania na dane do konieczności umożliwienia społeczeństwu kontroli, co do zasady, decyzji administracyjnych i ustawodawczych TSUE, nie przedstawił żadnych konkretnych powodów, aby wykazać „konieczność” przekazania mu danych osobowych.

64. Chociaż informacje, że dana osoba pracuje w TSUE jako urzędnik sądowy, mogą, a nawet powinny, znajdować się w domenie publicznej, nie oznacza to, że TSUE powinien ujawnić dane osobowe tej osoby w kontekście wniosku o dostęp do dokumentów. Osoba ubiegająca się o dostęp do przedmiotowych dokumentów musi jednak wykazać konieczność przekazania jej konkretnych danych osobowych, czego w tym przypadku skarżący nie uczynił.

65. Ponieważ skarżący wniósł sprawę do Sądu, kwestionując decyzję TSUE o utajnieniu danych osobowych zawartych w zatwierdzeniu podróży ujawnionym mu na podstawie wniosku I, Rzecznik uważa, że nie może zająć stanowiska w sprawie utajnień TSUE na podstawie wniosku IV, ponieważ kwestia ta jest obecnie również zawisła przed sądami UE.^[46] Wystarczy zauważyć, że Rzecznik Praw Obywatelskich z zadowoleniem przyjął ostatnio aktywne zobowiązanie Komisji Europejskiej do publikowania co dwa miesiące informacji na temat kosztów podróży każdego komisarza.

66. Wreszcie, jeśli chodzi o dokumenty dotyczące pracy wykonanej przez wyższego rangą członka personelu TSUE ^[47], fakt, że od objęcia stanowiska przez daną osobę upłynął określony czas, jako taki nie świadczy o „konieczności” przekazania powiązanych danych w kontekście wniosku o dostęp do dokumentów. Fakt, że dana osoba mogła być na stanowisku przez określony czas, nie oznacza, że jej prawo do ochrony danych osobowych zmniejsza się lub przestaje mieć zastosowanie. 

f) TSUE uważa, że dokumenty administracyjne mają charakter sądowy

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

67.  Skarżący nie zgodził się z opinią TSUE, że uwagi posłów dotyczące kwestii administracyjnych i legislacyjnych odnoszą się do jego działalności sądowniczej. Stwierdził, że zgodnie z traktatami UE przejrzystość jest priorytetem i ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania instytucji UE.

68. W odpowiedzi TSUE stwierdził, że argumenty skarżącego były bezpośrednio związane z kwestią zakresu zasad dostępu TSUE, a tym samym odnoszą się do rozróżnienia między działalnością sądową i administracyjną TSUE. Zauważyła, że kwestia ta jest przedmiotem sprawy skarżącego przed Sądem i że w związku z tym Rzecznik nie może jej badać.

69. W swoich uwagach do odpowiedzi TSUE skarżący argumentował, że jego sprawa przed Sądem nie obejmuje odpowiedzi TSUE na jego wnioski III i IV, które zostały przesłane później. Podkreślił również, że odmowa ujawnienia przez TSUE poglądów wyrażonych przez posłów w kwestiach administracyjnych lub ustawodawczych nie stanowi zagrożenia dla ich niezawisłości sędziowskiej.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

70. W swojej sprawie przed Sądem skarżący zakwestionował odmowę udzielenia przez TSUE dostępu do dokumentów prowadzących do przyjęcia kodeksu postępowania na tej podstawie, że dokumenty te wyrażają opinie posłów, a zatem są związane z jego działalnością sądowniczą.

71. Argumenty podniesione przez skarżącego w tej sprawie odnoszą się również do ogólnej kwestii, czy uwagi posłów są nierozerwalnie związane z ich funkcją sądowniczą, a zatem nie wchodzą w zakres przepisów TSUE dotyczących dostępu ^[48]. Biorąc pod uwagę, że Sąd orzeknie w tej sprawie, Rzecznik nie zajmie się tym aspektem skargi ^[49].

Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznik zamyka tę sprawę następującymi wnioskami:

TSUE nie dopuścił się niewłaściwego administrowania w odniesieniu do tych aspektów skargi, które nie są objęte sprawą skarżącego wniesioną do Sądu.

Rzecznik zamyka bez dalszych działań te aspekty skargi, których dotyczy sprawa skarżącego przed Sądem.

Skarżący i TSUE zostaną poinformowani o tej decyzji.

 

Emily O'Reilly

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

Strasburg, 5 czerwca 2019 r.

 

 

ZAŁĄCZNIKI

Wniosek o dostęp do dokumentów I

1. W dniu 14 grudnia 2016 r. skarżący zwrócił się o publiczny dostęp do szeregu dokumentów („wniosek I”), w tym: (1) dokumenty, które doprowadziły do przyjęcia kodeksu postępowania z 2016 r.^[51]; 2) dokumenty i informacje dotyczące ewentualnego powołania X na wyższe stanowisko w TSUE; oraz 3) zezwoleń na podróże służbowe ^[52], które obejmowały korzystanie z oficjalnych kierowców TSUE.

2. Biorąc pod uwagę, że pierwotna decyzja TSUE z dnia 17 lutego 2017 r. w sprawie jego wniosku I była częściowo negatywna, skarżący zwrócił się do TSUE o ponowne rozpatrzenie tej decyzji.

3. W dniu 22 maja 2017 r. TSUE wydał decyzję (zwaną dalej „decyzją potwierdzającą”) w sprawie wniosku skarżącego o dokonanie przeglądu (tzw. „wniosek potwierdzający”).

4. Stwierdził on, że dokumenty dotyczące przyjęcia kodeksu postępowania z 2016 r. (wniosek I. 1) nie dotyczyły jego „zadań administracyjnych” (o których mowa w art. 15 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE)^[53], a zatem nie wchodziły w zakres przepisów TSUE dotyczących publicznego dostępu do dokumentów ^[54]. TSUE stwierdził, że obowiązki nałożone kodeksem postępowania na obecnych i byłych członków Trybunału są nierozerwalnie związane z wykonywaniem ich funkcji sądowniczych, a zatem nie mają charakteru „administracyjnego”. Ponadto ujawnienie dokumentów wyrażających opinie na użytek wewnętrzny w ramach obrad i wstępnych konsultacji poważnie naruszyłoby proces decyzyjny TSUE ^[55]. Gdyby takie dokumenty zostały ujawnione, członkowie TSUE nie byliby w stanie wyrażać swoich opinii w sposób niezależny, ze szkodą dla procesu decyzyjnego TSUE.

5. TSUE ujawnił w całości pismo (wniosek I.2), w którym przedstawił powody powołania X na stanowisko wyższego rangą członka swojego personelu. Stwierdził, że TSUE uzyskał zgodę X na to ujawnienie.

6. TSUE udzielił również częściowego dostępu do dwóch zezwoleń na podróże służbowe (wniosek I. 3). Stwierdził on, że utajnienia dokonano w celu ochrony danych osobowych. Zauważył, że skarżący nie wykazał konieczności przekazania mu tych danych osobowych.

Wniosek o dostęp do dokumentów II

7. W dniu 27 stycznia 2017 r. skarżący zwrócił się o publiczny dostęp do dokumentów wymienianych między byłym prezesem TSUE a władzami niemieckimi w latach 2011–2015 (wniosek II. 1) oraz wykaz wszystkich dokumentów skierowanych przez byłego prezesa Trybunału do państw członkowskich podczas jego prezydencji (wniosek II. 2).

8. W dniu 18 maja 2017 r., w następstwie wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie jego pierwotnej odpowiedzi, TSUE potwierdził, że nie znalazł żadnych dokumentów wymienianych między byłym prezesem TSUE a władzami niemieckimi oraz że wnioskowany wykaz nie istnieje.

9. W dniu 12 lipca 2017 r. skarżący zakwestionował przed Sądem zgodność z prawem decyzji TSUE w sprawie kontroli jego wniosków o udzielenie dostępu do dokumentów I i II ^[56]. Podniósł on między innymi, że dokumenty dotyczące przyjęcia kodeksu postępowania z 2016 r. odnoszą się do zadań administracyjnych TSUE, a nie do jego zadań sądowych.

Wniosek o dostęp do dokumentów III

10.  W dniu 22 marca 2017 r. skarżący zwrócił się o dostęp do trzynastu zestawów dokumentów („wniosek III”). Należą do nich:^[57]

•  wszystkie dokumenty, które doprowadziły do sporządzenia niepodpisanego i nieopatrzonego datą memorandum z maja 2015 r., przedstawione przez TSUE instytucjom UE, dotyczące podwojenia liczby sędziów Sądu (wniosek III.5);
•  instrukcje wydane przez byłego prezesa TSUE i jego gabinet dotyczące opracowania aplikacji informatycznej („strona przewodniczących”), wszelkie zastrzeżenia zgłoszone przez dyrekcję IT (wniosek III.6) oraz dokumenty dotyczące całkowitych kosztów strony przewodniczących (wniosek III.9);
•  dokumenty wymieniane między prezesem, wiceprezesem i sekretarzem TSUE oraz pracownikami Dyrekcji Generalnej ds. Personelu, dotyczące rekrutacji dyrektora (wniosek III.7);
•  wszystkie dokumenty dotyczące przekazania sprawy do „Komisji ds. Kodeksu Postępowania” (wniosek III.8);
•  dokumenty dotyczące korzystania z oficjalnych kierowców w TSUE (wniosek III.10); oraz
•  dokumenty dotyczące reformy Sądu oraz zatwierdzonych podróży służbowych i działań zewnętrznych członków (wniosek III.12).

11. W dniu 24 maja 2017 r. TSUE udzielił skarżącemu dostępu do 189 dokumentów. W odniesieniu do wniosku III.5 Komisja stwierdziła, że nie jest w stanie zidentyfikować żadnego dokumentu. W odniesieniu do wniosku III.8 Komisja odmówiła dostępu, ponieważ ujawnienie dokumentu naruszyłoby ochronę danych osobowych. W odniesieniu do wniosku III.10 TSUE ujawnił skarżącemu obowiązujące przepisy dotyczące korzystania z kierowców.

12. W dniu 23 czerwca 2017 r. skarżący złożył wniosek o dokonanie przeglądu. W odniesieniu do wniosku III.5 wyjaśnił, że dokumentem, do którego odniósł się we wniosku, było niepodpisane memorandum z maja 2015 r., które jego zdaniem odegrało decydującą rolę w podjęciu przez prawodawcę Unii decyzji o podwojeniu liczby sędziów Sądu. W odniesieniu do wniosku III.6 zakwestionował on fakt, że ujawnione dokumenty nie zawierały instrukcji wydanych przez byłego przewodniczącego ani zastrzeżeń podniesionych przez dyrekcję IT w odniesieniu do „terenu przewodniczących”. W odniesieniu do wniosku III.7 zauważył, że wśród ujawnionych dokumentów nie było memorandum byłego prezydenta z marca 2015 r., chociaż prasa wspomniała o tym. W odniesieniu do wniosku III.8 stwierdził, że stosowanie kodeksu postępowania nie ma charakteru sądowego. W przypadku zastosowania wyjątku dotyczącego ochrony danych osobowych TSUE powinien zwrócić się do osoby, której dane osobowe dotyczyły, o zgodę na ujawnienie jej danych osobowych. W odniesieniu do wniosku III.9 stwierdził, że ujawnione dokumenty nie zawierają żadnej oceny całkowitych kosztów „obiektu przewodniczącego”. W odniesieniu do wniosku III.10 stwierdził, że ujawnienie dokumentów dotyczących korzystania z oficjalnych kierowców leży w interesie publicznym w celu monitorowania wpływu na budżet i warunków pracy kierowców. W odniesieniu do wniosku III.12 stwierdził, że nie otrzymał wszystkich wymaganych dokumentów.

13. W dniu 25 sierpnia 2017 r. TSUE odpowiedział, potwierdzając, że nie był w stanie zidentyfikować żadnego dokumentu odpowiadającego wnioskowi III.5 ani żadnych dokumentów, oprócz już ujawnionych, odpowiadających wnioskowi III.6. W odniesieniu do wniosku III.7 Komisja ujawniła memorandum byłego prezesa TSUE z dnia 10 marca 2015 r. W odniesieniu do wniosku III.8 stwierdzono, że stosowanie kodeksu postępowania do posła jest nierozerwalnie związane z wykonywaniem przez posłów ich zadań sądowych, w związku z czym wszelkie powiązane dokumenty nie wchodzą w zakres przepisów TSUE dotyczących dostępu ^[58]. Ponadto, biorąc pod uwagę, że wniosek dotyczył zidentyfikowanej osoby, TSUE odrzucił go ze względów ochrony danych, zauważając, że skarżący nie wykazał potrzeby przekazania mu tych danych. Ponadto TSUE stwierdził, że ujawnił już dokumenty odpowiadające wnioskowi III.9 oraz że wnioski o udzielenie informacji dotyczące całkowitego kosztu strony „Prezesów” nie wchodzą w zakres przepisów TSUE dotyczących dostępu. W odniesieniu do wniosku III.10 TSUE stwierdził, że nie posiada żadnego dokumentu zawierającego analizę kosztów korzystania z oficjalnych kierowców. TSUE przekazał również skarżącemu informacje na temat tego, gdzie w ramach partii dokumentów już mu ujawnionych mógł on znaleźć dokumenty dotyczące wniosku III.12.^[59]

Wniosek o dostęp do dokumentów IV

14. W dniu 17 sierpnia 2017 r. skarżący złożył czwarty wniosek o publiczny dostęp do dokumentów („wniosek IV”). Wniosek ten składał się z 12 zestawów dokumentów, w tym: wykaz pism między byłym prezesem TSUE a instytucjami UE w trakcie jego kadencji (wniosek IV.4)^[60]; „dodatek za wyjście” pracownika wyższego szczebla i jego wynagrodzenie od TSUE (wniosek IV.5); pracę wykonaną przez tego wyższego rangą pracownika TSUE (wniosek IV.6); powody powołania dyrektora (wniosek IV.7); specjalne zezwolenia na podróż dla kierowców urzędowych (wniosek IV.8); otrzymanych przez TSUE wniosków o publiczny dostęp do dokumentów niezwiązanych z procedurami ustawodawczymi, w tym wniosków Z o dostęp do protokołów sporządzonych przez skarżącego, który był sędzią Sądu, wraz z odpowiedziami TSUE na nie (wniosek IV.10); oraz 75 własnych memorandów i 25 bezpośrednio powiązanych dokumentów (wniosek IV.12).

15. W swoich wstępnych odpowiedziach z dnia 17 i 18 października 2017 r. TSUE odmówił dostępu do wszystkich wyżej wymienionych dokumentów. W odniesieniu do wniosku IV.12 Komisja stwierdziła, że protokoły skarżącego i bezpośrednio powiązane dokumenty nie wchodzą w zakres przepisów TSUE dotyczących dostępu, ponieważ nie są związane z „zadaniami administracyjnymi”, lecz zawierają opinie członków Trybunału wydane w ramach wykonywania ich funkcji sądowniczych ^[61].

16. W dniu 16 listopada 2017 r. skarżący złożył do TSUE wniosek o dokonanie przeglądu, kwestionując jego odpowiedzi dotyczące wniosków IV.4, IV.5, IV.6, IV.7, IV.8, IV.10 i IV.12.

17. W dniu 17 stycznia 2018 r. TSUE udzielił skarżącemu odpowiedzi. W odniesieniu do wniosku IV.4 TSUE stwierdził, że wcześniej poinformował skarżącego, że nie istnieje „wykaz” pism od byłego przewodniczącego i do niego. Uznała również, że wnioski IV.5, IV.6 i IV.7 były wnioskami o udzielenie informacji, a zatem nie wchodziły w zakres przepisów TSUE dotyczących dostępu ^[62]. Gdyby były one traktowane jako wniosek o dostęp do dokumentów, skarżący musiałby złożyć nowy wniosek o publiczny dostęp. W każdym razie odpowiednie dokumenty objęte wnioskiem IV.5 były już publicznie dostępne. Dodała ona, że dokumenty, których dotyczyły wnioski IV.5, IV.6 i IV.7, zawierały dane osobowe ^[63] i że skarżący nie wykazał konieczności ich przekazania.

18. W odniesieniu do wniosku IV.8 TSUE ujawnił, że zezwolenia na podróż, o które wnioskowano, utajniły wszystkie dane osobowe.

19. W odniesieniu do wniosku IV.10 TSUE ujawnił wnioski o dostęp do dokumentów, na które uzyskał zgodę wnioskodawcy, przy jednoczesnym utajnieniu wszystkich danych osobowych, a odpowiedzi TSUE . Odmówiła jednak ujawnienia wniosków złożonych przez Z i odpowiedzi TSUE na nie ze względów ochrony danych. Zdaniem TSUE zgoda Z nie wystarczyłaby do naruszenia przepisów o ochronie danych ^[64].

20. W odniesieniu do wniosku IV.12 TSUE stwierdził, że ponieważ skarżący posiadał już kopie własnych protokołów, jego wniosek był w rzeczywistości wnioskiem do TSUE o zezwolenie mu na opublikowanie tych protokołów. Taki wniosek wchodził w zakres statutu TSUE ^[65], który wymaga, aby posłowie w trakcie kadencji i po jej zakończeniu postępowali uczciwie i dyskretnie ^[66]. Odniosła się również do faktu, że zgodnie z kodeksem postępowania z 2016 r. byli posłowie są nadal związani obowiązkiem uczciwości, godności, lojalności i dyskrecji oraz powinni powstrzymać się od wszelkich oświadczeń, które mogą zaszkodzić reputacji Trybunału ^[67]. Zauważyła, że statut zawiera szczegółowe przepisy dotyczące postępowania członków TSUE, a zatem ma pierwszeństwo przed przepisami TSUE dotyczącymi dostępu. Ponadto przedmiotowe protokoły i powiązane dokumenty dotyczyły działalności sądowniczej Trybunału, a zatem nie wchodziły w zakres stosowania przepisów TSUE dotyczących dostępu ^[68]. Dla TSUE wyłączenie z zasad przejrzystości dokumentów wyrażających indywidualne opinie posłów w sprawach dotyczących wykonywania ich funkcji lub funkcjonowania Trybunału przyczynia się do ich niezależności, a tym samym do ochrony postępowań sądowych. Ponadto ujawnienie przedmiotowych dokumentów, wykorzystywane w ramach obrad i wstępnych konsultacji w TSUE, naruszyłoby również proces decyzyjny [69] TSUE ^[70].

 

[1] Kodeks postępowania członków i byłych członków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej 2016/C 483/01: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ:C:2016:483:FULL&from=FR.

[2] Bardziej szczegółowe informacje na temat tych wniosków oraz sposobu, w jaki TSUE rozpatrzył te wnioski, można znaleźć w załączniku poniżej.

[3] Decyzja Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 października 2016 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów będących w posiadaniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w ramach wykonywania jego funkcji administracyjnych (2016/C 445/03): http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:32016D1130%2801%29&from=EN.

[4] Sprawa T-433/17, Dehousse przeciwko Trybunałowi Sprawiedliwości UE: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=194304&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=9041309.

[5] Zob. pismo Rzecznika Praw Obywatelskich informujące skarżącą o zakresie jej dochodzenia: https://www.ombudsman.europa.eu/pdf/en/104332.

[6] Zob. sprawozdanie z posiedzenia kontrolnego Rzecznika Praw Obywatelskich: https://www.ombudsman.europa.eu/pdf/en/107584.

[7] Odpowiedź TSUE jest dostępna pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/pdf/en/106452.

[8] Art. 7 ust. 2 obecnego kodeksu postępowania.

[9] Statut Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (statut TSUE): https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2016-08/tra-doc-en-div-c-0000-2016-201606984-05_00.pdf.

[10] Art. 2 statutu TSUE.

[11] Zgodnie z art. 228 ust. 1 TFUE.

[12] Zob. art. 1 ust. 3 dawnego kodeksu postępowania.

[13] Wymóg niezależności sądów odnosi się ponadto do podstawowego prawa do rzetelnego procesu sądowego. Zob. sprawa C-216/18, LM, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=204384&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=2587481.

[14] Zob. pkt VI „Wolność wypowiedzi” rezolucji ETPC w sprawie etyki sądowej: https://www.echr.coe.int/Documents/Resolution_Judicial_Ethics_ENG.pdf.

[15] Odniósł się do wyroków ETPC Guja przeciwko Mołdawii (https://hudoc.echr.coe.int/eng#{"languageisocode":["ENG"],"appno":["14277/04"],"documentcollectionid2":["GRANDCHAMBER"],"itemid":["001-85016"]}), skarga nr 14277/04 oraz Heinisch przeciwko Niemcom, skarga nr 28274/08 (https://hudoc.echr.coe.int/eng#{"fulltext":["heinisch przeciwko Niemcom"],"itemid":["001-105777"]}).

[16] Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), art. 228 ust. 1 akapit pierwszy.

[17] Zgodnie z art. 228 ust. 1 akapit drugi TFUE.

[18] Sprawa T-433/17, Dehousse przeciwko Trybunałowi Sprawiedliwości UE: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=194304&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=9041309. Sprawozdanie z rozprawy w tej sprawie wyraźnie wskazuje, że kwestia ta została podniesiona przed Sądem.

[19] Zgodnie z art. 2 ust. 7 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (https://www.ombudsman.europa.eu/en/legal-basis/statute/en) oraz art. 6 ust. 4 przepisów wykonawczych Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (https://www.ombudsman.europa.eu/en/legal-basis/implementing-provisions/en).

[20] TSUE odniósł się do orzecznictwa dotyczącego statusu prawnego decyzji w sprawie dostępu do dokumentów: C-188/92, TWD Textilwerke Deggendorf, pkt 25 i C-135/16 (http://curia.europa.eu/juris/showPdf.jsf?text=&docid=98496&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=2600219), Georgsmarienhütte i in., pkt 14 i 15 (http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=204381&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=2600273).

[21] Art. 7 ust. 2 zasad dostępu TSUE i art. 8 ust. 1 rozporządzenia 1049/2001.

[22] Artykuł 8 ust. 3 rozporządzenia 1049/2001.

[23] Decyzja Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 grudnia 2012 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów będących w posiadaniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w ramach wykonywania jego funkcji administracyjnych: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32013D0209(02).

[24] Decyzja Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 grudnia 2012 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów będących w posiadaniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w ramach wykonywania jego funkcji administracyjnych: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32013D0209(02).

[25] W szczególności art. 15 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który stanowi, że decyzje powinny być podejmowane jak najbliżej obywatela i w sposób przejrzysty.

[26] Europejski Trybunał Obrachunkowy, sprawozdanie specjalne nr 14/2017: Przegląd wyników zarządzania sprawami w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej, https://www.eca.europa.eu/en/Pages/DocItem.aspx?did=42128  

[27] Zob. art. 8 obu decyzji.

[28] Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX%3A32001R1049.

[29] Skarżący odniósł się do notatki rzecznika generalnego dotyczącej stanowiska TSUE w sprawie procedury ustawodawczej, której, jak twierdził, TSUE nie ujawni. Zauważył również, że TSUE ujawnił sprawozdanie komisji w sprawie reformy ustawodawczej sądów UE, a następnie odmówił ujawnienia stanowiska Sądu w sprawie tej samej reformy. Nie zgodził się również z odmową ujawnienia przez TSUE sprawozdania na temat zarządzania nim, które zostało przyjęte na posiedzeniu plenarnym Sądu.

[30] Wniosek ten dotyczy wszystkich argumentów podniesionych przez skarżącego w jego skardze, które odnoszą się do sposobu, w jaki TSUE rozpatrywał wnioski o dostęp do dokumentów składane przez inne osoby. Rzecznik nie będzie zatem rozpatrywał każdego z tych argumentów oddzielnie.

[31] Zgodnie z wymogami orzecznictwa UE. Na przykład sprawa T-468/16, Verein Deutsche Sprache przeciwko Komisji, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=C6E583D2629630367B66E55C8342C568?text=&docid=201394&pageIndex=0&doclang=FR&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=3072591.

[32] Zgodnie z art. 4 ust. 3 zasad dostępu TSUE.

[33] T-264/04, WWF European Policy Programme przeciwko Radzie, T-264/04, pkt 76: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=61308&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=3072746.

[34] T-264/04, WWF European Policy Programme przeciwko Radzie, pkt 76: „[...] Prawdą jest, że z ww. w pkt 50 wyroku w sprawie Rada przeciwko Hautala wynika, iż decyzja Rady 93/731/WE z dnia 20 grudnia 1993 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Rady (Dz.U. L 340, s. 43), która poprzedzała rozporządzenie nr 1049/2001, obejmowała nie tylko dokumenty będące w posiadaniu instytucji jako takich, ale również informacje zawarte w tych dokumentach (pkt 23 wyroku). Jednakże dostęp do informacji – w rozumieniu tego wyroku – może zostać przyznany tylko wtedy, gdy informacje te są zawarte w dokumentach, co zakłada istnienie takich dokumentów ”.

[35] W szczególności wspomniał o Komisji, Parlamencie Europejskim i Europejskim Trybunale Obrachunkowym.

[36] http://europa.eu/whoiswho/public/.

[37] Sąd Pierwszej Instancji, sprawy połączone od T-639/15 do T-666/15 i T-94/16, Psara i in. przeciwko Parlamentowi, pkt 45: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=206663&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=3072973.

[38] TSUE argumentował, że Rzecznik Praw Obywatelskich potwierdził to podejście w sprawie 1976/2017/THH: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/90579.

[39] Zobacz ww. wyroki w sprawach połączonych od T-639/15 do T-666/15 i T-94/16 Psara i in. przeciwko Parlamentowi, pkt 70–71 i przytoczone tam orzecznictwo.

[40] Zob. sprawy od T-639/15 do T-666/15 i T-94/16, Psara i in. przeciwko Parlamentowi, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo.

[41] Zgodnie z art. 228 ust. 1 TFUE.

[42] Zgodnie z art. 1 ust. 3 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich: https://www.ombudsman.europa.eu/en/legal-basis/statute/en.

[43] Zgodnie z art. 278 TFUE odwołanie do TSUE nie ma skutku zawieszającego.

[44] Zobacz podobnie C‑28/08 P, Komisja przeciwko Bavarian Lager, pkt 78 i T‑82/09 (http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=84752&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=3028759); Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Dennekamp przeciwko Parlamentowi, pkt 30 i 34: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=115062&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=3028877.

[45] C-615/13 P, ClientEarth i PAN Europe przeciwko EFSA, pkt 51 i 52: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=0D099A9A96F3286A0D53CBF4CC422586?text=&docid=165906&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=2690540. 

[46] Chociaż sprawa ta dotyczy utajnienia danych osobowych, Rzecznik zauważa, że w swojej decyzji w sprawach 562/2017/THH i 1069/2017/THH w sprawie sposobu, w jaki Komisja rozpatrzyła dużą liczbę wniosków o dostęp do dokumentów dotyczących kosztów podróży komisarzy, z zadowoleniem przyjęła aktywne zobowiązanie Komisji do publikowania co dwa miesiące informacji na temat kosztów podróży każdego komisarza: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/106536.

[47] TSUE odrzucił wniosek, powołując się m.in. na konieczność ochrony danych osobowych. Podczas spotkania kontrolnego TSUE potwierdził również, że skarżący złożył nowy wniosek m.in. o dokumenty przedstawione przez pracownika, nie wymieniając osoby, której dotyczy skarga.

[48] Zob. powyżej pkt 5 niniejszej decyzji.

[49] Zgodnie z art. 2 ust. 7 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i art. 6 ust. 4 przepisów wykonawczych Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.

 

[51] Kodeks postępowania członków i byłych członków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej 2016/C 483/01: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ:C:2016:483:FULL&from=FR.

[52] Instytucje UE i personel UE nazywają je również „nakazami misji”.

[53] Zgodnie z art. 15 ust. 3 akapit czwarty Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) TSUE podlega przepisom dotyczącym prawa dostępu do dokumentów wyłącznie „podczas wykonywania [jego] zadań administracyjnych”. Zob. również art. 1 ust. 1 decyzji z 2016 r. w sprawie dostępu do dokumentów.

[54] Decyzja Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 października 2016 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów będących w posiadaniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w ramach wykonywania jego funkcji administracyjnych (2016/C 445/03): http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:32016D1130%2801%29&from=EN.

[55] Zgodnie z art. 3 ust. 3 akapit drugi decyzji z 2016 r. w sprawie dostępu do dokumentów.

[56] Sprawa T-433/17, Dehousse przeciwko Trybunałowi Sprawiedliwości UE: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=194304&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=9041309.

[57] Zastosowana tu numeracja odpowiada numeracji pierwotnego wniosku skarżącego do TSUE.

[58] Zgodnie z art. 15 ust. 3 akapit czwarty TFUE i art. 1 ust. 1 przepisów dotyczących dostępu do dokumentów.

[59] W sumie, na wniosek III, TSUE przyznał dostęp do 190 dokumentów, liczących 1 686 stron.

[60] Numeracja zastosowana w tym miejscu odpowiada numeracji zastosowanej przez skarżącego w jego pierwotnym wniosku IV.

[61] Artykuł 15 ust. 3 akapit czwarty TFUE.

[62] Sprawa T-264/04, WWF European Policy Programme przeciwko Radzie, pkt 76: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=02E8DE7D9EF33AC957FC048C845B95E8?text=&docid=61308&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=3587075.  

[63] Artykuł 2 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 45/2001 o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32001R0045.

[64] Sprawa T-221/08, Strack przeciwko Komisji, pkt 192 i przytoczone tam orzecznictwo: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=177121&pageIndex=0&doclang=FR&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=2690744.

[65] Zgodnie z art. 4 ust. 3 statutu TSUE.

[66] Sprawa C-432/04, Komisja przeciwko Cresson, pkt 69 i 70.

[67] Art. 6 ust. 4 i art. 9 ust. 1 kodeksu postępowania z 2016 r.: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=3AEA6BE050FC09F02EFDDC9D07CAD5E8?text=&docid=56462&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=2514930.

[68] Zgodnie z art. 15 ust. 3 akapit czwarty TFUE, art. 1 ust. 1 zasad dostępu TSUE oraz wyrokiem w sprawie C-213/15 P Komisja przeciwko Breyer, pkt 48: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=192887&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=2519816.

[69] Art. 3 ust. 3 akapit drugi zasad dostępu TSUE.

[70] W sumie, na wniosek IV, TSUE przyznał dostęp do 557 dokumentów (łącznie 2 960 stron).