Okoliczności powstania skargi do Komisji

1. Skarżący jest obywatelem francuskim. Po śmierci matki w 1992 r. we francuskim szpitalu w 2014 r. zwróciła się o dostęp do dokumentacji medycznej zmarłej matki, aby poznać przyczyny jej śmierci. Ponieważ szpital odmówił dostępu, o który wnioskowano, uzasadniając to tym, że akta zostały zniszczone 10 lat po śmierci, skarżąca zwróciła się do organów krajowych i sądowych w celu uzyskania dostępu do dokumentacji medycznej zmarłej matki.

2. Po oddaleniu jej skarg do sądu administracyjnego i Conseil d’État ze względu na to, że nie przedstawiła dowodów na to, że jej matka została poddana transfuzji i że jej dokumentacja medyczna została zniszczona, skarżąca wniosła do Komisji skargę dotyczącą odmowy przez państwo francuskie udzielenia jej dostępu do dokumentacji medycznej jej zmarłej matki (CHAP(2016)02329 z dnia 11 lipca 2016 r.).

Odpowiedź Komisji dla skarżącego

3. W dniu 13 listopada 2017 r. Komisja odpowiedziała skarżącemu i potwierdziła, że europejskie przepisy o ochronie danych [1] gwarantują prawa osobie, której dane są przetwarzane ("osobie, której dane dotyczą"). Komisja wyjaśniła również, że „europejskie prawo o ochronie danych nie reguluje bezpośrednio kwestii wykonywania tych praw przez osoby trzecie w przypadku następców prawnych działających w imieniu osób zmarłych”. Komisja wyjaśniła zatem, że „do państw członkowskich Unii należy określenie, jeśli sobie tego życzą, szczegółowych warunków wykonywania tych praw przez podmioty praw autorskich”. 

4. Komisja poinformowała również skarżącego, że okres przechowywania dokumentacji medycznej przez szpitale reguluje prawo krajowe [2]. Komisja wyjaśniła również, że „bez uszczerbku dla uprawnień Komisji Europejskiej jako strażniczki Traktatów monitorowanie i wdrażanie prawa do ochrony danych wchodzi w zakres kompetencji organów krajowych, w szczególności organów ochrony danych, i sądów”. W związku z tym Komisja wezwała skarżącą do skontaktowania się z Commission Nationale de l’Informatique et des Libertés (CNIL), jeżeli uzna, że zatrzymywanie i odmowa dostępu do dokumentacji medycznej jej matki stanowi naruszenie prawa europejskiego i francuskiego dotyczącego ochrony danych osobowych. 

5. W dniach 14–27 listopada 2017 r. skarżąca poinformowała Komisję, że skontaktowała się już z CNIL, Commission d’accès aux documents administratif (CADA) i francuskimi organami sądowymi, ale nie była w stanie dochodzić swoich praw.

6. W dniu 22 grudnia 2017 r. Komisja poinformowała skarżącego, że we francuskim kodeksie zdrowia publicznego wprowadzono rozróżnienie między przechowywaniem dokumentacji medycznej osób nadal żyjących (dwadzieścia lat od daty ostatniego pobytu posiadacza w zakładzie lub ostatniej konsultacji zewnętrznej w zakładzie) a przechowywaniem dokumentacji medycznej osób zmarłych (dziesięć lat od daty śmierci). W związku z tym Komisja wezwała skarżącego do skontaktowania się z CNIL „nie w celu uzyskania dostępu do odnośnych akt [..], lecz w celu zweryfikowania prawidłowego stosowania przez szpital prawa do ochrony danych, w szczególności w odniesieniu do przechowywania dokumentacji medycznej”.  Komisja poinformowała wreszcie skarżącego, że w przypadku braku nowych faktów i kwestii prawnych, które umożliwiłyby jej ponowne rozważenie swojego stanowiska, zamknie skargę.

7. Skarżący nie był usatysfakcjonowany odpowiedzią Komisji i argumentował, że dokumentacja medyczna dotycząca dializy powinna być traktowana jako dokumentacja transfuzji, a zatem przechowywana przez okres co najmniej 30 lat.  W związku z tym zwróciła się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, twierdząc, że jej skarga była wynikiem niewłaściwego dochodzenia Komisji.

Ocena Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich

8. Zadaniem Komisji, jako strażniczki Traktatów, jest zapewnienie przestrzegania przez państwa członkowskie prawa Unii [3]. Oznacza to, że Komisja może wszcząć postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko państwu członkowskiemu, które nie wypełnia obowiązku wynikającego z Traktatów. Z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej [4] wynika jednak, że praktyka administracyjna sprzeczna z prawem Unii musi być w pewnym stopniu spójna i ogólna, aby umożliwić Komisji podjęcie działań. Celem postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego nie jest rozstrzyganie konkretnych przypadków naruszenia prawa Unii w odniesieniu do jednej lub niewielkiej liczby obywateli. Niemniej jednak, o ile prawdą jest, że Komisja dysponuje szerokim zakresem uznania w celu ustalenia, czy praktyki te są wystarczająco spójne i ogólne, aby uzasadnić wszczęcie postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, o tyle musi ona wyjaśnić, dlaczego skorzystała ze swojego zakresu uznania w szczególny sposób.

9. Skarga CHAP(2016)02329 dotyczy rzekomego nieprzestrzegania przez Francję prawa Unii w odniesieniu do odmowy udzielenia przez szpital, a następnie przez inne organy francuskie (w tym organy sądowe) dostępu skarżącej do dokumentacji medycznej jej zmarłej matki.

10. W niniejszej sprawie Rzecznik Praw Obywatelskich uważa, że Komisja słusznie wyjaśniła skarżącej, że do władz francuskich należy przestrzeganie prawa Unii w zakresie ochrony danych osobowych i zapewnienie przestrzegania tego prawa przez Francję, podobnie jak słusznie doradziła skarżącej, gdy postanowiła zamknąć sprawę dotyczącą jej skargi, kontynuowanie jej sprawy na szczeblu krajowym, w szczególności poprzez skontaktowanie się z CNIL. Organy krajowe odpowiedzialne za ochronę danych osobowych są przede wszystkim odpowiedzialne za zapewnienie zgodności z odpowiednim prawem UE.

11. Jeśli chodzi o decyzje sądów francuskich o oddaleniu skargi wniesionej przez skarżącego, należy zauważyć, że Komisja jest zobowiązana do wszczęcia postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego tylko wtedy, gdy jest to ogólna i spójna praktyka krajowa. Tymczasem w niniejszej sprawie nic nie wskazuje na to, by taka sytuacja miała miejsce we Francji w wyniku odpowiednich orzeczeń wydanych przez właściwe sądy. W tym względzie należy zauważyć, że skarżąca złożyła już skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przeciwko Francji w celu dochodzenia swoich praw.

12. Chociaż Komisja była w stanie wyraźniej wyjaśnić skarżącemu, że nie ma dowodów na konsekwentne lub systemowe nadużycia ze strony władz francuskich, nie zmienia to faktu, że jej decyzja o niewszczynaniu postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Francji nie stanowi błędnego zastosowania jej szerokiego zakresu uznania w tym względzie.

Wnioski Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich

13. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka niniejszą sprawę następującymi wnioskami:

Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania, podejmując decyzję o niewszczynaniu postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Francji.

14. Skarżący i Komisja zostaną poinformowani o niniejszej decyzji ^[6].

Lambros Papadias

Kierownik Działu 3 - Dochodzenia

Sporządzono w Strasburgu dnia 26 września 2018 r.

[1] Art. 8 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i rozporządzenie nr 679/2016 uchylające dyrektywę 95/46/WE, które weszły w życie w dniu 25 maja 2018 r.

[2] Ustawa 2002-303 z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie praw pacjentów i jakości systemu opieki zdrowotnej, dekret 2002-637 z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie dostępu do informacji będących w posiadaniu pracowników i instytucji służby zdrowia oraz kodeks zdrowia publicznego; 

[3] Art. 17 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej i art. 258 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.  

[4] 12Zob. na przykład wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-287/03, Komisja/Belgia, ECLI:EU:C:2005:282, pkt 29.

[5] W każdym razie, nawet jeśli Komisja skieruje sprawę do Trybunału Sprawiedliwości, Trybunał orzeka w przedmiocie tego, czy doszło do naruszenia prawa Unii, ale nie może stwierdzić nieważności przepisu krajowego niezgodnego z prawem Unii ani zmusić administracji krajowej do udzielenia odpowiedzi na wniosek jednostki. W tym celu skarżący muszą wnieść sprawę do sądu krajowego w terminie określonym w prawie krajowym.  

[6] Skarga ta została rozpatrzona w kontekście przekazania zadań związanych z rozpatrywaniem skarg, zgodnie z art. 11 decyzji Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie przyjęcia przepisów wykonawczych do ..