• Złożyć skargę
  • Szukam informacji
60th Rome Treaty anniversaryTwoja Europa - Portal internetowy europejskich i krajowych służb publicznych

Reformowanie Europejskiej sieci rzeczników praw obywatelskich

Dostępne języki :  bg.es.cs.da.de.et.el.en.fr.ga.hr.it.lv.lt.hu.mt.nl.pl.pt.ro.sk.sl.fi.sv

Wprowadzenie

Europejska sieć rzeczników praw obywatelskich została utworzona w 1996 r. w celu propagowania wymiany informacji na temat prawa i polityki UE oraz w celu wymiany najlepszych praktyk między krajowymi i regionalnymi rzecznikami praw obywatelskich i podobnymi organami państw członkowskich Unii Europejskiej, krajów kandydujących do członkostwa w UE i innych państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a także Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich i Komisją Petycji Parlamentu Europejskiego.

Wspólnym celem wszystkich członków sieci jest ochrona praw obywateli oraz zagwarantowanie, aby społeczeństwo korzystało z usług przyjaznej dla obywateli, przejrzystej, etycznej i odpowiedzialnej administracji publicznej w całej Europie.

Począwszy od objęcia urzędu w październiku 2013 r. obecna Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich Emily O'Reilly rozpoczęła opracowywanie i wdrażanie ambitnego programu reform skoncentrowanego na trzech wzajemnie powiązanych celach:

· Skutki

· Istotność

· Eksponowanie

Jednym z jej głównych priorytetów na najbliższe lata jest reforma sieci zgodnie z tymi trzema celami w celu zagwarantowania, aby mogła osiągnąć swój pełny potencjał w służbie europejskiego interesu publicznego. Po odbyciu konsultacji z członkami sieci za pomocą ankiety przeprowadzonej w 2014 r., dyskusji prowadzonych na ostatnich seminariach sieci, informacji uzyskanych od pracowników Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich oraz w następstwie własnego przeglądu działalności sieci dokonanego przez Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich sporządzono zbiór propozycji dotyczących reformy sieci.

Do najważniejszych celów sieci należy umożliwienie członkom sieci uzyskania pełnych informacji o zmianach w prawie i polityce UE, zwłaszcza w przypadku gdy zjawiska te mają największe znaczenie dla ich pracy na poziomie krajowym i regionalnym; ułatwienie dostępu do wiedzy eksperckiej w instytucjach UE dla członków sieci; oraz zachęcanie do współpracy i dialogu między Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich a innymi członkami sieci w ramach równoległych postępowań sprawdzających, wymiany najlepszych praktyk i innych inicjatyw dotyczących zagadnień będących przedmiotem wspólnego zainteresowania.

Sieć ma doskonały potencjał do tego, aby stać się bardziej intensywnym i dynamicznym forum wymiany i współpracy poprzez lepsze wykorzystanie istniejących kanałów komunikacji oraz poprzez skoncentrowanie się na wybranych obszarach polityki leżących w interesie publicznym.

Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich pragnie wzmocnić swoją rolę koordynacyjną w sieci poprzez bycie innowacyjnym i strategicznym inspiratorem działań sieci w obszarach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania. Planuje znaczniejsze eksponowanie sieci i przekazywanie najlepszych praktyk z organów administracji krajowej i regionalnej na poziom UE i na odwrót. Dzięki jej regularnemu współdziałaniu z unijnymi decydentami i innymi zainteresowanymi stronami w UE możliwe będzie w jeszcze większym niż dotychczas stopniu nadanie wymiaru europejskiego debatom w ramach sieci.

W biurze Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich Kierownik Działu Komunikacji nadal będzie odpowiedzialny za ogólną koordynację działań sieci. Ponadto kierownik Działu 1 ds. Skarg i Postępowań Sprawdzających będzie koordynować prowadzenie równoległych postępowań sprawdzających i współpracę z siecią w sprawach prawnych.

Równoległe postępowania sprawdzające

Doskonała współpraca pomiędzy członkami sieci i Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich znacznie usprawniła postepowania sprawdzające z własnej inicjatywy prowadzone przez Rzecznik w sprawie wspólnych operacji powrotnych Frontex. Równoległe postepowania sprawdzające w tej sprawie prowadzone przez kilka krajowych biur rzeczników praw obywatelskich oraz Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich pokazały, że istnieje ogromny potencjał w zakresie ściślejszej współpracy między członkami sieci w kwestiach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania. Po raz pierwszy prowadzono taką współpracę w ramach sieci; na jej podstawie widoczne są istniejące możliwości prowadzenia takich postępowań sprawdzających.

W związku z tym Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich proponuje zacieśnienie współpracy w sieci poprzez prowadzenie równoległych postępowań sprawdzających w sprawach dotyczących organów administracji unijnej i krajowej. Takie postepowania sprawdzające mogą znacznie zwiększyć istotność i widzialność działań sieci w interesie publicznym. Aby odnieść sukces, zagadnienia stanowiące przedmiot postępowań sprawdzających będą musiały być starannie dobrane. O ile to możliwe, można koordynować wszczynanie i zamykanie postepowań sprawdzających oraz informowanie o ich wynikach.

Seminaria

Seminaria sieci odgrywają istotną rolę, umożliwiając jej członkom omówienie zagadnień i wydarzeń będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, wymianę doświadczeń, rozwijanie współpracy z instytucjami UE i między sobą, a także pokazanie społeczeństwu europejskiemu dodatkowej wartości, jaką wnosi sieć.

Aby ogół społeczeństwa, decydenci UE i inne zainteresowane podmioty w większym stopniu dostrzegały sieć oraz aby zwiększyć możliwości współdziałania pomiędzy członkami sieci i instytucjami UE, Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich proponuje reformę i modernizację seminariów sieci.

W miejsce krajowych, regionalnych i informacyjnych seminariów organizowanych co dwa lata Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich będzie od 2016 r. organizować jedno seminarium rocznie w Brukseli. Będzie ono otwarte dla wszystkich zainteresowanych członków sieci. Seminaria te będą koncentrować się na zagadnieniach istotnych dla interesu publicznego na poziomie UE i krajowym, na przykład w kontekście równoległych postępowań sprawdzających. Instytucje UE i inne zainteresowane strony z siedzibą w Brukseli, na przykład organizacje patronackie UE, zostaną wezwane do odgrywania bardziej aktywnej roli w seminariach w celu łatwiejszej wymiany najlepszych praktyk w całej Europie.

Seminaria będą transmitowane na żywo w internecie i ich przebieg będą mogli obserwować ogół społeczeństwa i pracownicy sieci w całej Europie. Zagadnienia będą dobierane w taki sposób, aby również przyciągnąć uwagę dziennikarzy i innych środowisk rozpowszechniających informacje, a także w celu zwiększenia widzialności sieci.

Zamiast publikowania papierowych wersji relacji z przebiegu seminarium po każdym wydarzeniu, bezpośrednio po wydarzeniu zostaną udostępnione w internecie filmy, przemówienia i prezentacje. Sekcja „Wydarzenia” w Extranecie zostanie udostępniona do publicznej wiadomości i zawierać będzie publicznie dostępny kalendarz wszystkich wydarzeń organizowanych nie tylko przez Europejską sieć rzeczników praw obywatelskich, ale także przez inne sieci i stowarzyszenia rzeczników praw obywatelskich.

Reorganizacja seminariów znacznie zwiększy ich oddziaływanie na ogół społeczeństwa, członków sieci oraz wyspecjalizowanych odbiorców dzięki bardziej strategicznemu doborowi zagadnień, jak również większym możliwościom współdziałania i dyskusji.

Spotkania celowe

Poza corocznymi wydarzeniami sieci w Brukseli korzystne mogą być dalsze wzajemne relacje między mniejszymi grupami biur rzeczników praw obywatelskich lub komisji petycji w celu wymiany informacji o równoległych postępowaniach sprawdzających lub innych zagadnieniach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania.

W związku z tym Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich proponuje przeanalizowanie możliwości organizowania regularnych konferencji wideo, webinariów lub innych tego typu rozwiązań, aby w sposób bardziej regularny gromadzić członków sieci. W takich spotkaniach celowych mogłyby na przykład uczestniczyć osoby biorące udział w równoległych postępowaniach sprawdzających w celu wymiany raportów z postępów i koordynacji działań komunikacyjnych. Aby w ramach utworzonych już spotkań celowych prowadzić wymianę informacji, można poprawić zastosowanie Extranetu.

Rozwój spotkań celowych może prowadzić do zwiększenia istotności sieci dla pracowników we wszystkich instytucjach członkowskich oraz do ułatwienia współpracy. Możliwe jest również dostosowywanie i zmienianie spotkań w reakcji na zmieniające się potrzeby, w tym poprzez tworzenie, rozwijanie, ograniczanie lub rozwiązywanie grup w miarę zmieniających się priorytetów.

Wymiana informacji w ramach sieci

Wymiana informacji o sieci za pośrednictwem Extranetu, Dziennika Rzecznika Praw Obywatelskich, biuletynu sieci, a także publikacji z seminariów stanowi podstawę całej komunikacji w ramach sieci. Jednak postęp techniczny postępuje, zasoby są ograniczone i coraz większego znaczenia nabiera elektroniczna wymiana informacji.

Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich proponuje zatem zreformowanie i unowocześnienie sposobu współpracy i wymiany informacji między członkami sieci oraz, w stosownych przypadkach, upublicznianie informacji. Chciałaby również usprawnić narzędzia komunikacji sieci w celu umożliwienia bardziej dynamicznego dialogu między jej członkami.

Extranet jest kluczowym narzędziem wymiany informacji w ramach sieci i zostanie zmodernizowany w celu lepszego wykorzystania „forum”, na przykład w kontekście równoległych postepowań sprawdzających lub przygotowywania seminariów. Ponadto Extranet powinien w dłuższej perspektywie stać się bardziej istotnym źródłem informacji o odpowiednich przepisach prawa UE, najlepszych praktykach w biurach rzeczników praw obywatelskich i informacji na temat zagadnień będących przedmiotem wspólnego zainteresowania.

W perspektywie średnioterminowej Extranet zamieni się w prawdziwą stronę internetową sieci z sekcjami ogólnodostępnymi oraz sekcjami, które nadal będą zastrzeżone dla członków sieci.

Najczęściej czytaną częścią Extranetu jest sekcja „Wiadomości”. Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich usprawnia system Dziennika poprzez jego pełną automatyzację. Oznacza to, że wszystkie wiadomości otrzymywane za pośrednictwem kanałów RSS z biur sieci, we wszystkich dostępnych językach, będą automatycznie wyświetlane w Dzienniku. Z kolei subskrybenci Dziennika będą mogli wybrać, w których językach chcieliby otrzymywać wiadomości oraz z których państw i regionów.

Planowane jest także otwarcie sekcji „Wiadomości” Extranetu oraz umożliwienie ogółowi społeczeństwa subskrypcji Wiadomości. Dzięki temu działania sieci będą również bardziej widzialne.

Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich proponuje również pewne reformy w odniesieniu do biuletynu sieci. Jako że zmodernizowany Dziennik zagwarantuje, że jej członkowie będą regularnie otrzymywali bieżące wiadomości z sieci, Rzecznik proponuje zastąpienie, począwszy od 2016 r., kwartalnego biuletynu biuletynem rocznym. Biuletyn ten będzie zawierał raporty dotyczące najważniejszych wydarzeń w sieci, w tym wyniki równoległych postępowań sprawdzających, najważniejsze wydarzenia z seminariów sieci i inne istotne wiadomości. Będą one rozpowszechniane w formie elektronicznej i upubliczniane.

Zapytania na temat przepisów prawa UE

Od chwili powstania sieci kilkanaście biur rzeczników praw obywatelskich złożyło zapytania do Europejskiej Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczące kwestii związanych z przepisami prawa UE, które pojawiły się w trakcie postępowania sprawdzającego. Za pośrednictwem procedury zapytania, w ramach której Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich pomaga członkom sieci poprzez uzyskanie odpowiedzi eksperckich z instytucji UE, rozwiązano wiele postępowań sprawdzających prowadzonych przez krajowych i regionalnych rzeczników praw obywatelskich w sposób, który nie byłby możliwy inaczej.

Jednak procedura zapytania stała się kłopotliwa i czasochłonna. Dlatego też Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich zreformuje wewnętrznie procedurę poprzez jej przyspieszenie służące uzyskiwaniu szybszych rezultatów. Oznacza to, że biura sieci mogą składać zapytania tak, jak dotychczas i mieć pewność, że otrzymają odpowiedź na czas i będą ją mogły wykorzystać we własnych postepowaniach sprawdzających. Biuro Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich będzie zatem wykorzystać swoje regularne kontakty z instytucjami UE w bardziej efektywny sposób w celu uzyskania zadowalających i aktualnych wyników dla sieci.

Sekcja „Zapytania” w Extranecie pozostanie dostępna jedynie dla członków sieci. Odpowiedzi od instytucji UE na zapytania dotyczące przepisów prawa UE będą dostępne dla wszystkich członków sieci. Przykłady skutecznych zapytań mogą być opisane w nowym biuletynie sieci.

Eksponując tę procedurę w większym stopniu i dostarczając więcej informacji na temat jej pozytywnych skutków dla biur sieci, można znacząco zwiększyć jej znaczenie dla rzeczników praw obywatelskich oraz komisji petycji.

Udział w prowadzonych przez Komisję Europejską konsultacjach społecznych dotyczących wniosków ustawodawczych

Komisja Europejska regularnie rozpoczyna konsultacje społeczne w sprawie wniosków ustawodawczych i propozycji polityki. Gdy przedmiotem konsultacji są prawa obywateli europejskich, wszyscy zainteresowani członkowie sieci mogą wnieść wspólny wkład w oparciu o wiedzę fachową członków w zakresie rozpatrywania skarg i rozwiązywania problemów obywateli. Dzięki temu skutki działań sieci i jej rola w odniesieniu do kształtowania polityki UE mogą być jeszcze większe.

Partnerstwo na rzecz Otwartego Rządu

Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich w coraz większym stopniu angażuje się w Partnerstwo na rzecz Otwartego Rządu (OGP) i jest bardzo zadowolona, że niektórzy członkowie sieci również zaangażowali się w ten ważny projekt. Do inicjatywy tej przystąpiło już dwadzieścia państw członkowskich UE. Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich zachęca rzeczników praw obywatelskich w tych państwach, aby uczestniczyli w procesach Partnerstwa na rzecz Otwartego Rządu jako pośrednicy w dialogu między społeczeństwem obywatelskim a rządem w ramach struktur zarządzających partnerstwa lub wnosząc konkretne „prośby” do planów działania. W ośmiu państwach członkowskich, które nie należą do Partnerstwa na rzecz Otwartego Rządu (Austria, Belgia, Cypr, Luksemburg, Niemcy, Polska, Portugalia i Słowenia) krajowi rzecznicy praw obywatelskich lub komisje petycji mogą mieć istotny wpływ na zapewnienie uczestnictwa. Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich będzie nadal wywierać nacisk na instytucje UE, aby maksymalnie zwiększać otwartość na poziomie UE.

Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich ma nadzieję, że wszyscy członkowie sieci rozważą aktywne zaangażowanie się w Partnerstwo na rzecz Otwartego Rządu. Zagadnienie to wydaje się idealne do dyskusji na jednym ze spotkań sieci w przyszłości.