Chers collègues, chers amis, chers invités d'honneur. J'ai le plaisir de vous accueillir à Strasbourg pour la conférence du Réseau européen des médiateurs. Cette année, nous l'accueillons en collaboration avec la Mediatrice de la République Mme Hédon et aussi avec le grand soutien du Maire de Strasbourg Mme Barseghian et je les remercie toutes les deux ainsi que leurs équipes pour ce soutien.

Maar voordat we onze formele procedure beginnen, wil ik hulde brengen aan een van onze voormalige collega's, Alex Brenninkmeijer, die eerder deze maand helaas is overleden. Alex was werkzaam geweest als Nederlands lid van de Europese Rekenkamer en daarvoor had hij met onderscheiding gediend als ombudsman van Nederland.

Alex en ik dienden tegelijkertijd als nationale ombudsmannen en ik was altijd onder de indruk van zijn scherpzinnigheid, zijn menselijkheid en inderdaad van zijn gevoel voor humor. Namens ons netwerk betuig ik mijn diepste medeleven aan de familie en vrienden van Alex en aan zijn collega’s.

Toen we deze conferentie begonnen te plannen, hadden we ons de verschrikkelijke omstandigheden waarin deze zou plaatsvinden niet voorgesteld. De Russische invasie van Oekraïne heeft een schrikbewind en een doodsbewind ontketend voor de bevolking van dat land, en Europa en zijn bondgenoten worstelen om zo snel mogelijk een einde te maken aan deze barbarij. De politiek is ingewikkeld, de economische eigenbelangen veroorzaken morele verwarring, maar het is onwaarschijnlijk dat de geschiedenis, zoals altijd, de nuances van vandaag ten volle zal waarderen.

Dit is een oorlog die we van dichtbij kunnen zien, in real time, waarin we de getuigenis kunnen horen van degenen die blijven en degenen die zijn gevlucht voor hun leven.

Ik zal niet doen alsof ik me kan voorstellen hoe het is om daar te zijn, maar we zijn vandaag vereerd om de Oekraïense ombudsvrouw, mevrouw Denisova, bij ons te hebben en ze zal spreken over het voortdurende moedige werk van haar kantoor in een tijd van immens persoonlijk gevaar voor elk van hen.

Op dit soort momenten kunnen we ons afvragen hoe we onze dagelijkse werkzaamheden als ombudsman relevant en nuttig kunnen maken in deze crisis. We zullen van veel ombudsmannen horen over het grote werk dat zij verrichten om Oekraïense vluchtelingen bij te staan en we zullen ook horen van ombudsmannen die hebben geprobeerd vluchtelingen bij te staan voor wie de opvang in Europa een grotere uitdaging was.

Maar hoewel ons onmiddellijke doel duidelijk en tastbaar is, mogen we niet vergeten dat we überhaupt bestaan om onze rol te spelen bij het handhaven van de rechtsstaat, bij het ter verantwoording roepen van overheden, bij het geven van het echte leven aan democratische waarden, en, zoals ik het soms zeg, om ervoor te zorgen dat de good guys goed blijven en de bad guys worden opgeroepen.

In een tijd van onophoudelijk commentaar op de breuk van de democratie mogen we nooit vergeten dat we deel uitmaken van het cement dat de democratie bijeenhoudt en bereid zijn om de erosie ervan bij elke bocht aan te vechten.

Onze latere sessie over de digitalisering van overheidsdiensten lijkt misschien nogal prozaïsch in vergelijking met de zojuist genoemde uitdagingen, maar het belang ervan ligt precies in verband met die vitale band tussen degenen die regeren en degenen die worden bestuurd. Een overheidsdienst die het risico loopt van zijn burgers te worden gescheiden door een slecht doordachte benadering van de technologieën die moeten worden verbonden, is een overheidsdienst die fout is gegaan en die onvermijdelijk het vertrouwen zal verminderen – een essentieel element van een functionerende democratie. Technologische vooruitgang kan natuurlijk enorme voordelen opleveren voor het beheer van openbare diensten, maar zoals sommige collega's u in die latere sessie zullen vertellen, moeten we alert zijn op mogelijke schade.

Het is mij nu een genoegen om via videoverbinding de EU-commissaris voor Binnenlandse Zaken te introduceren die rechtstreeks betrokken is bij het beheer van de vluchtelingencrisis door de EU, grotendeels door de uitvoering van de richtlijn tijdelijke bescherming.  Deze richtlijn dateert eigenlijk van 2001, maar dit is de eerste vluchtelingencrisis waarvoor zij in werking is getreden, na unanieme steun van de lidstaten.

De commissaris blijft de aandacht vestigen op elk element van de gevolgen van de oorlog, van de systematische verkrachting van vrouwen tot mensenhandel, de scheiding van kinderen van hun families en alle talloze verschrikkingen die deze oorlog heeft losgemaakt op de bevolking van Oekraïne.

Mevrouw Johansson verklaarde onlangs dat “we moeten worden gecoördineerd, horizontaal tussen de lidstaten en verticaal, zodat nationale, regionale en lokale niveaus doeltreffend samenwerken”.

Zij heeft ook gezegd wat bescherming betekent voor vluchtelingen zodra zij in een lidstaat zijn aangekomen:

“Dat betekent geld voor voedsel, een dak boven hun hoofd, medische bezoeken, onderwijs voor hun kinderen en een baan die hen in staat stelt om opnieuw op te bouwen. Het betekent ook dat ze veilig zijn voor uitbuiting of zelfs lichamelijk letsel, terwijl ze op hun kwetsbaarst zijn. Dit alles vereist systemen die onder druk werken, die op elk administratief niveau worden samengevoegd en die transparant zijn – voor de gebruiker en de beheerder.”

Ze is daarom perfect geplaatst om dit netwerk van ombudsmannen te laten weten hoe we de inspanningen van de EU om onderdak en bescherming te bieden aan al degenen die gedwongen zijn hun huizen en hun families in Oekraïne te verlaten, het best kunnen ondersteunen en monitoren.

Hartelijk dank, commissaris Johannsson, voor het openen van onze conferentie vandaag en het woord is aan u.