Europese Ombudsman Emily O’Reilly heeft een onderzoek op eigen initiatief geopend om de rol van Frontex bij opsporings- en reddingsoperaties in de Middellandse Zee na de verdrinking van honderden mensen voor de kust van Griekenland op 14 juni te verduidelijken. 

Mevrouw O’Reilly heeft gevraagd om een breed scala aan documenten in te zien over de verantwoordelijkheden van Frontex om mensen in nood op zee te redden, waaronder het formele verslag (Serious Incident Report) over de gebeurtenissen met de Adriana-boot en verslagen over de andere recente incidenten met aanzienlijk verlies aan mensenlevens in de Middellandse Zee.

Zij heeft ook gevraagd hoe informatie over opsporings- en reddingsoperaties wordt gedeeld tussen Frontex en de nationale autoriteiten en of Frontex zeggenschap heeft over de wijze waarop deze operaties worden ontworpen of uitgevoerd.

Andere vragen betreffen de vraag of er specifieke regels zijn voor het gebruik van camera’s die tijdens gezamenlijke operaties op boten zijn gemonteerd en of Frontex verslag uitbrengt over schendingen van de grondrechten met betrekking tot de interacties van de autoriteiten van de lidstaten met ngo-vaartuigen die mensen op zee redden.

De Ombudsman coördineert haar onderzoek met de Griekse Ombudsman Andreas Pottakis, die de bevoegdheid heeft om te onderzoeken hoe de Griekse autoriteiten met de Adriana-boot zijn omgegaan.

“Terwijl de rol van de Griekse autoriteiten op nationaal niveau wordt onderzocht, moet ook de rol van Frontex bij opsporings- en reddingsoperaties worden verduidelijkt. Er is gemeld dat Frontex in dit geval de Griekse autoriteiten heeft gewaarschuwd voor de aanwezigheid van het schip en bijstand heeft aangeboden, maar het is niet duidelijk wat het nog meer had kunnen of moeten doen", aldus mevrouw O’Reilly.

“Een tragedie van deze omvang vereist dat alle betrokkenen nadenken over hun verantwoordelijkheden en duidelijk zijn voor het publiek dat verantwoordelijk is voor deze sterfgevallen. Mijn bureau zal zich richten op de rol van Frontex, terwijl we proberen de gebeurtenissen die hebben geleid tot het kapseizen van de boot en de dood van ten minste 500 mensen bij elkaar te brengen.”

"De migratie naar Europa zal doorgaan en het is aan de EU om ervoor te zorgen dat zij handelt op een manier die de grondrechten handhaaft en het menselijk leed dat mensen dwingt om een beter leven buiten hun eigen land te zoeken, niet uit het oog verliest", aldus de Ombudsman.

Verdere geplande onderzoeken

In het najaar zal de Ombudsman de rol van de EU-instellingen bij de handhaving van de grondrechten bij grensbeheeractiviteiten nader onderzoeken.

Mevrouw O’Reilly plant een onderzoek op eigen initiatief naar de wijze waarop de Commissie toeziet op de eerbiediging van de grondrechten in het kader van met EU-middelen ondersteunde grensbeheeroperaties. Het volgt op een in 2022 afgesloten onderzoek naar EU-middelen voor grensbeheer in Kroatië, waarin mevrouw O’Reilly de Commissie heeft verzocht de nationale autoriteiten te verzoeken informatie te verstrekken over de stappen die zijn ondernomen om meldingen van mishandeling van migranten en asielzoekers te onderzoeken. De Europese Ombudsman zal de Griekse Ombudsman om input vragen voor het nieuwe onderzoek.

De Ombudsman is ook van plan om meer informatie te vragen over de recente EU-overeenkomst met Tunesië over grensbeheer, onder meer over de wijze waarop de gevolgen voor de mensenrechten van bepaalde activiteiten die onder de overeenkomst vallen, zullen worden beoordeeld.