Europese ombudsman Teresa Anjinho heeft verschillende gevallen van wanbeheer vastgesteld in de manier waarop het Asielagentschap van de EU (EUAA) de Griekse autoriteiten ondersteunt bij de behandeling van asielaanvragen. 

Daarbij ging het onder meer om het verzuim om ervoor te zorgen dat zijn caseworkers voldoende waren opgeleid om gesprekken met kwetsbare asielzoekers te voeren en om asielzoekers geen procedure te bieden om mogelijk daaruit voortvloeiende fouten te melden die caseworkers tijdens interviews hebben gemaakt.

Het onderzoek volgde op een klacht van twee ngo's die rechtsbijstand verlenen aan asielzoekers op het eiland Samos.

De ombudsvrouw merkte op dat het EUAA bij zijn activiteiten de bescherming van de grondrechten moet waarborgen, ook wanneer het alleen een ondersteunende rol vervult. Daarom moeten asielondersteuningsteams van het EUAA gesprekken voeren op een manier die getraumatiseerde asielzoekers in staat stelt getuigenis af te leggen ter ondersteuning van hun asielaanvragen.

Om de samenwerking met de lidstaten op het gebied van migratiebeheer aan de buitengrenzen van de EU te verbeteren, zei de Ombudsman dat het EUAA ervoor moet zorgen dat:

- caseworkers die deelnemen aan asielondersteuningsteams krijgen regelmatig een opleiding over kwetsbaarheid en slachtoffers van mensenhandel;

er zijn procedures om slachtoffers van mensenhandel door te verwijzen naar de bevoegde nationale autoriteiten;

er is follow-up door de nationale autoriteiten wanneer kwetsbaarheden – met name medische kwetsbaarheden – zijn vastgesteld;

er is een bestaand systeem dat mensen die asiel aanvragen in staat stelt fouten in een asielgesprek te melden en dat wordt gevolgd door een tijdige beoordeling door het EUAA.

Melding van schendingen van de grondrechten van de lidstaten

De ombudsvrouw heeft het EUAA ook verzocht zijn interne meldingssysteem voor vermeende schendingen van de grondrechten van asielzoekers door een lidstaat te herzien. Daarnaast moet het ervoor zorgen dat alle klaarblijkelijke inbreuken aan de Europese Commissie worden gemeld, met inbegrip van meldingen van pushbacks.

De ombudsvrouw zei dat de evaluatie moet worden meegenomen in de lopende ontwikkeling van het “escalatiemechanisme” van het EUAA en dat het personeel, zodra dit is opgezet, op de hoogte moet worden gesteld van hun rapportageverplichtingen.

Om een overzicht te krijgen van de situatie in andere lidstaten, heeft de ombudsman haar tegenhangers in het Europees netwerk van ombudsmannen gevraagd naar hun standpunten over de eerbiediging van de grondrechten tijdens de samenwerking tussen het EUAA en nationale asielambtenaren.

Achtergrond

Met de in 2015 gepresenteerde “Europese migratieagenda” werd de “hotspotbenadering” ingevoerd, waarbij de EU-agentschappen en de lidstaten samenwerken om migratie aan de buitengrenzen van de EU te beheren.

In Griekenland heeft dit geresulteerd in de oprichting van verschillende faciliteiten op de oostelijke Egeïsche eilanden om mensen te ontvangen die over zee aankomen terwijl hun aanvragen worden verwerkt.

In het kader van operationele plannen die met Griekenland zijn gesloten, zijn EUAA-medewerkers aanwezig in deze faciliteiten en voeren zij gesprekken met asielzoekers. Zij kunnen ook adviezen over asielaanvragen opstellen. De transcripties en meningen van het interview worden door de Griekse autoriteiten gebruikt om individuele beslissingen over asielaanvragen te nemen.