Europese ombudsman Teresa Anjinho heeft een onderzoek geopend naar de wijze waarop de Europese Commissie transparantie, inclusiviteit en verantwoordingsplicht waarborgt bij de vaststelling van geharmoniseerde normen voor artificiële intelligentie (AI).

Het onderzoek volgt op een klacht van een maatschappelijke organisatie die zich bezighoudt met het feit dat de normalisatie-instellingen die verantwoordelijk zijn voor de ontwikkeling van de normen voor de Commissie, niet verplicht zijn informatie over de personen die eraan werken openbaar te maken en de notulen van hun vergaderingen niet publiceren. Klager voert ook aan dat de Commissie er niet in is geslaagd een evenwichtige belangenbehartiging in het normalisatieproces te waarborgen.

Als eerste stap in het onderzoek heeft de ombudsvrouw de Commissie verzocht een aantal vragen te beantwoorden over onder meer de samenstelling van de groep die de normen voorbereidt, de transparantieregels die door normalisatie-instellingen worden toegepast, de wijze waarop de Commissie het normalisatieproces beheert en controleert en de wijze waarop zij de resultaten ervan zal beoordelen.

De ombudsvrouw heeft de Commissie ook verzocht haar onderzoeksteam een aantal documenten over deze kwestie te verstrekken.

Achtergrond

Geharmoniseerde normen zijn Europese normen die op verzoek van de Europese Commissie zijn ontwikkeld door een erkende Europese normalisatieorganisatie. Bedrijven kunnen geharmoniseerde normen gebruiken om aan te tonen dat producten, diensten of processen voldoen aan de relevante EU-wetgeving, waardoor zij toegang hebben tot de EU-markt.

In mei 2023 heeft de Commissie een normalisatieverzoek betreffende de AI-verordening ingediend bij twee particuliere Europese normalisatieorganisaties: het Europees Comité voor normalisatie (CEN) en het Europees Comité voor elektrotechnische normalisatie (CENELEC). De Commissie heeft hen verzocht ervoor te zorgen dat de geharmoniseerde normen zullen bijdragen tot het minimaliseren van de risico’s die AI met zich meebrengt voor de veiligheid en de grondrechten. Dit betekent dat deze organisaties niet alleen technische kwesties moeten aanpakken, maar ook ruimere discretionaire keuzes moeten maken met betrekking tot de wijze waarop AI-systemen met een hoog risico moeten worden ontworpen en gebruikt om de bescherming van de grondrechten in de EU te waarborgen.