De Ombudsman heeft wanbeheer vastgesteld doordat de Europese Commissie er niet in is geslaagd de transparantie van al haar diensten te waarborgen bij bijeenkomsten met tabakslobbyisten. Haar bevinding houdt ook in dat de Commissie er niet voor heeft gezorgd dat alle diensten systematisch beoordelen of specifieke bijeenkomsten met vertegenwoordigers van de tabaksindustrie in de eerste plaats nodig zijn.

Als ondertekenaar van het Kaderverdrag van de Wereldgezondheidsorganisatie inzake tabaksontmoediging (FCTC) is de EU verplicht haar interacties met de tabaksindustrie te beperken en deze interacties transparant te maken.

Uit het onderzoek van de Ombudsman is echter gebleken dat, hoewel tal van diensten van de Commissie vergaderingen hebben gehouden met vertegenwoordigers van tabaksproducenten, alleen de afdeling Gezondheid (DG SANTE) en de afdeling Belastingen en Douane (DG TAXUD) proactief het bestaan en/of de notulen van deze interacties openbaar maken, ongeacht de anciënniteit van het betrokken personeel. Andere afdelingen, zoals handel, interne markt en klimaatactie, publiceren alleen proactief vergaderinformatie waarbij hoge ambtenaren of commissarissen betrokken zijn.

Bovendien bleek uit het onderzoek dat er voor een aantal vergaderingen van de diensten van de Commissie met tabakslobbyisten geen notulen lijken te bestaan en dat sommige bestaande notulen geen zinvolle beschrijving geven van de inhoud van de vergaderingen. Van de elf vergaderingen zonder notulen zijn er vier met leden van de kabinetten van commissarissen.

Uit het onderzoek bleek ook dat de Commissie geen specifieke procedure of regels heeft om te beoordelen of individuele bijeenkomsten met vertegenwoordigers van de tabaksindustrie noodzakelijk zijn, ondanks het feit dat in de FCTC-richtsnoeren staat dat de interactie met de tabaksindustrie moet worden beperkt tot die welke strikt noodzakelijk zijn voor regelgeving. De Ombudsman dringt er bij de Commissie op aan hiervoor regels vast te stellen en deze consistent toe te passen in al haar diensten.

De Ombudsman was ingenomen met de toezegging van de Commissie om de blootstelling van haar diensten aan lobbyactiviteiten door de tabaksindustrie verder te beoordelen. Begin 2024 zal zij de Commissie informatie verstrekken die zij aan hooggeplaatst personeel moet meedelen om de grondigheid van deze beoordeling te waarborgen. Zij heeft de Commissie ook verzocht uiterlijk op 30 juni 2024 verslag uit te brengen over de resultaten van de beoordeling en de vooruitgang die zij heeft geboekt.

Het besluit van de Ombudsman in dit onderzoek volgt op voorlopige bevindingen die eerder dit jaar zijn gepubliceerd en op een analyse van het antwoord van de Commissie. De voorlopige bevindingen waren gebaseerd op een onderzoek van documenten over vergaderingen van de Commissie met vertegenwoordigers van de tabaksindustrie in 2020 en 2021 en daarmee verband houdende besprekingen met de Commissie.