De Ombudsman heeft een onderzoek geopend naar de mate waarin het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie het EU-recht en rechterlijke beslissingen van de EU toepassen als het gaat om verzoeken om toegang van het publiek tot wetgevingsdocumenten.

Zij merkte op dat eerdere onderzoeken in verband met ontoereikende en vertraagde toegang van het publiek erop wezen dat deze instellingen momenteel geen volledige uitvoering geven aan het EU-recht en de daarmee verband houdende jurisprudentie.

Zo weigerde de Raad het publiek volledige toegang te verlenen tot een juridisch advies in verband met een handelsovereenkomst van de EU met het Verenigd Koninkrijk door een uitzondering op de toegang voor juridisch advies in te roepen. Het deed dit hoewel in een recent arrest van het Hof van Justitie van de EU was vastgesteld dat de vraag of een juridisch advies bijzonder gevoelig is, afhangt van de inhoud van het advies zelf en niet van de status ervan als juridisch advies. De Ombudsman heeft het advies geïnspecteerd en vond niet dat de daarin vervatte informatie als gevoelig moest worden beschouwd.

In een andere zaak weigerde de Commissie documenten met betrekking tot voorgenomen herzieningen van de EU-regels inzake chemische stoffen volledig openbaar te maken, met het argument dat openbaarmaking commerciële belangen en een lopend besluitvormingsproces zou kunnen ondermijnen. De Commissie heeft echter algemene argumenten aangevoerd, die dit risico niet met de door recente uitspraken van het Hof van Justitie van de EU vereiste mate van zekerheid hebben aangetoond.  Het heeft ook argumenten gebruikt die eerder door de rechterlijke instanties van de EU in soortgelijke zaken zijn afgewezen, waaronder het feit dat EU-burgers “verward” kunnen zijn als voorlopige documenten openbaar worden gemaakt.  

Om een overzicht te krijgen van de aanpak van de instellingen ten aanzien van verzoeken om wetgevingsdocumenten, vroeg de Ombudsman om statistieken over initiële verzoeken om toegang en om een lijst van follow-upverzoeken (bevestigende verzoeken) voor drie onlangs aangenomen wetgevingshandelingen. 

Tijdige toegang van het publiek tot wetgevingsdocumenten is van essentieel belang voor EU-burgers om deel te nemen aan het opstellen van EU-wetgeving. Transparantie van de wetgeving is verankerd in de EU-Verdragen en dit komt tot uiting in de EU-verordening inzake de toegang van het publiek tot documenten.

Volgens de EU-jurisprudentie kunnen EU-instellingen alleen in uitzonderlijke omstandigheden weigeren wetgevingsdocumenten openbaar te maken en moet hun motivering op specifieke en tastbare feiten zijn gebaseerd.