De Ombudsman heeft de Commissie verzocht te reageren op voorlopige onderzoeksbevindingen over een gebrek aan transparantie in haar interacties met tabakslobbyisten. Haar voorlopige standpunt is dat er sprake is van wanbeheer.

Na een gedetailleerd onderzoek van documenten over vergaderingen van de Commissie met vertegenwoordigers van de tabaksindustrie in 2020 en 2021 heeft de Ombudsman verschillende transparantieproblemen vastgesteld.

Uit het onderzoek blijkt dat tal van diensten van de Commissie in deze periode bijeenkomsten hebben gehad met vertegenwoordigers van tabaksproducenten, maar dat de gezondheidsdienst (DG SANTE) de enige was die proactief verslagen van al deze bijeenkomsten met zijn ambtenaren publiceert, ongeacht de ranganciënniteit.

Andere afdelingen – waaronder Handel, Interne Markt en Klimaatactie – publiceren proactief alleen vergaderingen met hoge ambtenaren of commissarissen. Degenen die op minder hoog niveau plaatsvinden, werden niet proactief openbaar gemaakt.  Hieruit blijkt dat de aanpak van tabakslobby niet is veranderd sinds het laatste onderzoek van de Ombudsman in 2016.

In 2004 heeft de EU het Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging (FCTC) ondertekend. De ondertekenaars zijn verplicht hun interacties met de tabaksindustrie te beperken en transparant te maken.

Uit het onderzoek blijkt ook dat de Commissie geen notulen heeft bijgehouden van alle vergaderingen die in 2020 en 2021 hebben plaatsgevonden. De Ombudsman vraagt zich daarom af hoe de Commissie het publiek kan geruststellen dat haar interacties met tabakslobbyisten het volksgezondheidsbeleid niet ondermijnen - zoals vereist door de FCTC - als er geen notulen bestaan die gedetailleerd beschrijven wat er daadwerkelijk tijdens die vergaderingen heeft plaatsgevonden.

De Ombudsman verzoekt de Commissie uit te leggen hoe zij de noodzaak van bijeenkomsten met tabakslobbyisten beoordeelt, aangezien uit het onderzoek is gebleken dat dergelijke beoordelingen niet systematisch worden uitgevoerd. In de richtsnoeren van de FCTC staat dat interacties met de tabaksindustrie alleen mogen plaatsvinden wanneer dit vanuit regelgevend oogpunt strikt noodzakelijk is.

Het voorlopige standpunt van de Ombudsman is dat het verzuim van de Commissie als geheel om proactief details van haar bijeenkomsten met tabakslobbyisten te publiceren, wanbeheer is, evenals het verzuim van de Commissie om notulen van al die bijeenkomsten bij te houden.

Zij heeft de Commissie verzocht uiterlijk medio juli 2023 op haar voorlopige bevindingen te reageren.

Dit onderzoek is een vervolg op een onderzoek in 2016, waarin wanbeheer werd vastgesteld in het licht van de weigering van de Commissie om het proactieve transparantiebeleid van DG SANTE in al zijn diensten toe te passen.