Geachte voorzitter,

Als partij bij en actieve partner in het Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging (FCTC) van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)^[1] heeft de Europese Commissie zich ertoe verbonden te voorkomen dat de tabaksindustrie negatieve gevolgen heeft voor het volksgezondheidsbeleid. In dit verband heb ik in het verleden benadrukt dat de Commissie volledig en proactief transparant moet zijn over bijeenkomsten met vertegenwoordigers van de tabaksindustrie ^[2].

De Commissie heeft de afgelopen jaren verschillende stappen gezet in de richting van meer lobbytransparantie en haar afdelingen voor gezondheid en voedselveiligheid (DG SANTE) en belastingen en douane (DG TAXUD) zijn proactief transparant over hun interacties met vertegenwoordigers van tabaksbelangen ^[3].

Het Europees kankerbestrijdingsplan 2021 van de Commissie ^[4] laat zien waarom proactieve transparantie belangrijk is. Aangezien tabaksconsumptie de belangrijkste oorzaak van te voorkomen kanker is, wordt met dit plan beoogd een “tabaksvrije generatie” tot stand te brengen door middel van een reeks maatregelen ter bestrijding van tabaksgebruik, onder meer door verdere beperkingen van het vermogen van de tabaksindustrie om reclame en sponsoring te gebruiken, en door verdere belastingheffing op bijvoorbeeld tabaksproducten.

Het is waarschijnlijk dat nieuwe wetgevingsinitiatieven om het tabaksgebruik te beteugelen, zullen worden aangevochten door vertegenwoordigers van tabaksbelangen. In dat licht is het helaas nog steeds zo dat de Commissie niet proactief details openbaar maakt over vergaderingen die plaatsvinden onder het niveau van directeuren-generaal, afgezien van de bovengenoemde DG’s SANTE en TAXUD. Dit ondanks het feit dat andere afdelingen en diensten ook interactie kunnen hebben met vertegenwoordigers van tabaksbelangen, wat van invloed kan zijn op de bestrijding van tabaksgebruik en aanverwant beleid.

Mijns inziens vergemakkelijkt deze praktijk niet het volledige publieke toezicht op de interactie van de Commissie met de tabaksindustrie, wat volgens de WHO-richtsnoeren voor de uitvoering van artikel 5, lid 3, van het protocol ^[5] vereist is voor een doeltreffende uitvoering van de FCTC.

Daarom heb ik besloten een onderzoek in te stellen om te beoordelen hoe de Commissie ervoor zorgt dat haar interacties met vertegenwoordigers van tabaksbelangen transparant zijn.

Als eerste stap zou ik het op prijs stellen als de Commissie een inspectie zou kunnen vergemakkelijken van alle documenten die zij in haar bezit heeft met betrekking tot:

i) interacties, met inbegrip van vergaderingen en (video-)oproepen, tussen commissarissen, hun kabinetten en/of personeelsleden van de Commissie en vertegenwoordigers van tabaksbelangen, die plaatsvonden in 2020 en 2021;

ii) verzoeken om toegang van het publiek tot documenten over de interacties van de Commissie met de tabaksindustrie uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1049/2001 ^[6], ingediend in 2020 of 2021;

iii) Alle richtsnoeren met betrekking tot het onderwerp van dit onderzoek die in 2020 en 2021 binnen de Commissie zijn gedeeld.

Ik zou het op prijs stellen als de Commissie mijn onderzoeksteam binnen twee maanden na ontvangst van deze brief toegang zou kunnen verlenen tot de documenten die volgens de Commissie binnen het toepassingsgebied van mijn inspectieverzoek vallen.

Indien uw personeel vragen heeft, kunnen zij contact opnemen met de verantwoordelijke ambtenaren voor inlichtingen, mevrouw Leticia Díez Sánchez en de heer Koen Roovers.

Met vriendelijke groet,

Emily O'Reilly
Europese Ombudsman

Straatsburg, 26/11/2021

[1] Zie: https://fctc.who.int/publications/i/item/9241591013.

[2] In december 2016 heb ik een aanbeveling gedaan op basis van een op klachten gebaseerd onderzoek naar de verplichtingen van de Europese Commissie uit hoofde van artikel 5, lid 3, van de Kaderovereenkomst van de WHO inzake tabaksontmoediging, waarin wanbeheer werd vastgesteld. https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/73774.
Eerder dit jaar heb ik deze kwestie aan de orde gesteld in een strategisch initiatief met de Europese Commissie. https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/58713.

[3] Zie: https://ec.europa.eu/health/tobacco/events_en#anchor6 (DG SANTE) https://ec.europa.eu/taxation_customs/meetings-tobacco-industry_en (DG TAXUD).

[4] Volgens het Europees kankerbestrijdingsplan kan 27 procent van alle vormen van kanker worden toegeschreven aan tabaksgebruik. Voorts wordt gesteld dat door het gebruik van tabak uit te bannen negen van de tien gevallen van longkanker kunnen worden vermeden. https://ec.europa.eu/health/sites/default/files/non_communicable_diseases/docs/eu_cancer-plan_en.pdf.

[5] https://fctc.who.int/publications/m/item/guidelines-for-implementation-of-article-5.3

[6] Verordening (EG) nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=celex%3A32001R1049