Wilt u een klacht indienen tegen een instelling of orgaan van de EU?
- NL Nederlands
Machinevertalingen kunnen fouten bevatten die de duidelijkheid en nauwkeurigheid van de informatie kunnen schaden; de Ombudsman kan niet aansprakelijk worden gehouden voor eventuele afwijkingen. Voor de grootste mate van betrouwbaarheid en rechtszekerheid wordt verwezen naar de bronversie in het Engels (klik op de link hierboven).
Meer informatie vindt u in ons taal- en vertaalbeleid.
Besluit in zaak 709/2015/MDC over de weigering van de Commissie om het publiek toegang te verlenen tot ontwerpen van het definitieve effectbeoordelingsverslag bij haar voorstel voor een richtlijn tot wijziging van de richtlijnen brandstofkwaliteit en hernieuwbare energie
Besluiten
Zaak 709/2015/MDC - Geopend op Maandag | 15 juni 2015 - Besluit over Woensdag | 04 oktober 2017 - Betrokken instelling Europese Commissie ( Geen verder onderzoek gerechtvaardigd ) - Land België
De zaak betrof de weigering van de Commissie om het publiek toegang te verlenen tot ontwerpversies van een effectbeoordelingsverslag over indirecte veranderingen in landgebruik in verband met biobrandstoffen (ILUC). De openbaarmaking van de documenten werd geweigerd op grond dat dit het besluitvormingsproces van de Commissie zou ondermijnen. Klager, een groep organisaties, was van mening dat hem toegang moest worden verleend tot de door hem gevraagde documenten.
De Ombudsman onderzocht de kwestie. Zij merkte op dat het Parlement en de Raad in september 2015 Richtlijn 2015/1513 hebben vastgesteld. Deze richtlijn was gebaseerd op het wetgevingsvoorstel van de Commissie, waaraan het effectbeoordelingsverslag was gehecht, waarvan de ontwerpversies in casu aan de orde waren. De Ombudsman stelde daarom voor dat de Commissie, in het licht van deze nieuwe omstandigheden, het publiek toegang zou verlenen tot de gevraagde documenten. De Commissie was het daar niet mee eens en voerde aan dat er geen sprake was van wanbeheer van haar kant. In het licht van de nieuwe omstandigheden heeft zij klager echter verzocht een nieuw verzoek om toegang tot documenten in te dienen. Klager deelde de Ombudsman later mee dat de Commissie naar aanleiding van een nieuw verzoek om toegang tot documenten toegang had verleend tot de door haar gevraagde documenten. De Ombudsman sloot de zaak dus af met de bevinding dat verder onderzoek naar de klacht niet gerechtvaardigd was. Zij wees er ook op dat de Ombudsman het recht heeft een instelling te verzoeken om bij het beantwoorden van een voorstel voor een oplossing van de Ombudsman in een zaak inzake toegang tot documenten rekening te houden met nieuwe argumenten waarom een document moet worden vrijgegeven.
De achtergrond
1. Deze zaak betreft een verzoek om toegang van het publiek tot documenten dat klager, een groep organisaties, bij de Europese Commissie heeft ingediend. De klager verzocht om toegang tot onder meer de ontwerpen van het definitieve effectbeoordelingsverslag over indirecte veranderingen in landgebruik in verband met biobrandstoffen (ILUC)[1], de bijlagen daarbij en de bijbehorende correspondentie en samenvattingen. Deze documenten zijn opgesteld in het kader van het voorstel van de Commissie tot wijziging van de bestaande richtlijn brandstofkwaliteit [2] en de richtlijn hernieuwbare energie [3].
2. De Commissie heeft toegang verleend tot een aantal van de gevraagde documenten en heeft de toegang tot een aantal andere documenten geweigerd op grond van artikel 4, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1049/2001 [4] (op grond waarvan een instelling de toegang tot een document kan weigeren indien de openbaarmaking ervan het besluitvormingsproces van de instelling ernstig zou ondermijnen).
3. Klager diende later nog twee verzoeken om toegang tot dezelfde documenten in, die beide door de Commissie werden afgewezen.
4. Aangezien klager niet tevreden was met het antwoord van de Commissie, diende hij in april 2015 een klacht in bij de Europese Ombudsman. Klager voerde aan dat de Commissie ten onrechte de toegang tot acht van de gevraagde documenten had geweigerd. De Ombudsman heeft een onderzoek ingesteld naar de klacht [5].
Ontzegging van toegang tot acht van de gevraagde documenten
Voorstel van de Ombudsman voor een oplossing
5. In december 2016 heeft de Ombudsman, rekening houdend met de argumenten en standpunten van de partijen, een voorstel voor een oplossing bij de Commissie ingediend. De Ombudsman merkte op dat het Parlement en de Raad in september 2015 de ILUC-richtlijn (Richtlijn (EU) 2015/1513 [6]) hebben aangenomen. Deze richtlijn was gebaseerd op het wetgevingsvoorstel van de Commissie, waaraan het effectbeoordelingsverslag, waarvan de ontwerpversies in casu aan de orde zijn, was gehecht.
6. De Ombudsman wees erop dat de Commissie in een soortgelijke zaak die bij het Gerecht was aanhangig gemaakt [7], nadat de herziene richtlijn was vastgesteld (en voordat het Hof uitspraak deed), besloot toegang te verlenen tot de ontwerpversies van het effectbeoordelingsverslag dat was opgesteld in het kader van het voorstel van de Commissie voor een herziening van die richtlijn. De Ombudsman was van mening dat de Commissie in dit geval dezelfde aanpak kon volgen. Zij stelde daarom voor dat “in het licht van het feit dat Richtlijn 2015/1513 nu is vastgesteld, de Commissie het publiek toegang verleent tot de zeven [[8]] resterende gevraagde documenten”.
7. De Commissie was het niet eens met de voorgestelde oplossing. Zij voerde aan dat de Ombudsman niet had betwist dat zijn besluit tot weigering van toegang tot de gevraagde documenten juridisch en feitelijk correct was op het tijdstip waarop het werd genomen. Er was dus geen sprake van wanbeheer in het gedrag van de Commissie. De Commissie was het er niet mee eens dat zij in dat stadium rekening moest houden met de nieuwe omstandigheden. Vervolgens verklaarde zij echter dat het aan klager was om desgewenst een nieuw verzoek om toegang tot documenten in te dienen in het licht van de nieuwe omstandigheden [9]. Zij heeft klager daarom verzocht dit te doen.
8. In juli 2017 deelde klager de Ombudsman mee dat de Commissie haar na een nieuw verzoek om toegang tot documenten de zeven resterende gevraagde documenten had verstrekt. Klager sprak zijn dank uit aan de Ombudsman, maar verklaarde dat de zaak nu kon worden afgesloten.
Beoordeling van de Ombudsman na het voorstel voor een oplossing
9. De Ombudsman maakt van deze gelegenheid gebruik om nogmaals te benadrukken dat haar procedures niet vergelijkbaar zijn met gerechtelijke procedures, waarbij de enige kwestie (in een zaak betreffende toegang tot documenten) zou zijn of het oorspronkelijke besluit van de instelling tot weigering van toegang geldig was. De Ombudsman heeft daarentegen het volste recht om een instelling te vragen om bij het beantwoorden van een voorstel voor een oplossing van de Ombudsman ook rekening te houden met nieuwe argumenten waarom een document moet worden vrijgegeven. Het kan daarbij gaan om argumenten met betrekking tot nieuwe omstandigheden die ertoe leiden dat een eerder toepasselijke uitzondering op de openbaarmaking niet van toepassing is [10]. Dit mag niet worden opgevat als een vorm van kritiek op het oorspronkelijke besluit.
10. Een constructievere aanpak, waarbij rekening wordt gehouden met het verstrijken van de tijd en gewijzigde omstandigheden, in plaats van een bureaucratische en legalistische aanpak, waarvoor een nieuw verzoek in identieke bewoordingen als een reeds ingediend verzoek nodig is, zou de burgers beter van dienst zijn. De Commissie zou daarmee blijk geven van een hoger niveau van burgerbewustzijn en burgervriendelijkheid, in overeenstemming met de beginselen van goed bestuur.
11. Aangezien de Commissie de gevraagde documenten nu openbaar heeft gemaakt en klager de Ombudsman heeft verzocht de zaak te sluiten, is verder onderzoek naar de klacht niet gerechtvaardigd.
Conclusie
Op basis van het onderzoek naar deze klacht sluit de Ombudsman de klacht af met de volgende conclusie:
Verder onderzoek naar de klacht is niet gerechtvaardigd.
Klager en de Commissie zullen van dit besluit in kennis worden gesteld.
Emily O'Reilly
Europese Ombudsman
Straatsburg, 4 oktober 2017
[1] De productie van biobrandstoffen vindt meestal plaats op bouwland dat eerder werd gebruikt voor andere landbouwdoeleinden, zoals het verbouwen van voedsel of diervoeder. Aangezien deze landbouwproductie nog steeds noodzakelijk is, kan deze gedeeltelijk worden verplaatst naar voorheen niet-geplante gebieden zoals graslanden en bossen. Dit proces staat bekend als indirecte verandering in landgebruik (ILUC). Indirecte veranderingen in landgebruik dreigen de broeikasgasreducties als gevolg van toegenomen biobrandstoffen teniet te doen, omdat graslanden en bossen doorgaans hoge niveaus van CO2 absorberen. Door deze landtypen om te zetten in bouwland, kunnen de atmosferische CO2-niveaus toenemen.
[2] Richtlijn 98/70/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 oktober 1998 betreffende de kwaliteit van benzine en van dieselbrandstof en tot wijziging van richtlijn 93/12/EEG van de Raad (PB L 350, blz. 58).
[3] Richtlijn 2009/28/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 betreffende de bevordering van
van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen en tot wijziging en vervolgens intrekking van richtlijnen
2001/77/EG en 2003/30/EG, PB 2009, L 140, blz. 16.
[4] Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (PB 2001, L 145, blz. 43).
[5] Voor meer informatie over de achtergrond van de klacht, de argumenten van de partijen en het onderzoek van de Ombudsman wordt verwezen naar de volledige tekst van het voorstel van de Ombudsman voor een oplossing,
beschikbaar op: https://www.ombudsman.europa.eu/cases/solution.faces/en/84306/html.bookmark
[6] Richtlijn (EU) 2015/1513 van het Europees Parlement en de Raad van 9 september 2015 tot wijziging van richtlijn 98/70/EG betreffende de kwaliteit van benzine en van dieselbrandstof en tot wijziging van richtlijn 2009/28/EG ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen (PB 2015, L 239, blz. 1).
[7] Zie beschikking van het Gerecht van 3 september 2015, Philip Morris Benelux/Commissie, T-520/13, ECLI:EU:T:2015:702.
[8] De Commissie deelde klager mee dat een van de gevraagde documenten (een e-mailuitwisseling) niet langer bestond omdat deze niet was gearchiveerd. Hij verontschuldigde zich voor zijn fout.
[9] De Commissie verwees naar het arrest van het Hof van Justitie van 26 januari 2010 in zaak C-362/08 P, Internationaler Hilfsfonds/Commissie, ECLI:EU:C:2010:40. Het Hof heeft in punt 57 het volgende geoordeeld: “een persoon kan een nieuw verzoek om toegang indienen met betrekking tot documenten waartoe hem eerder de toegang is ontzegd. Een dergelijk verzoek vereist dat de betrokken instelling onderzoekt of de eerdere weigering van toegang nog steeds gerechtvaardigd is in het licht van een wijziging van de juridische of feitelijke situatie die zich in de tussentijd heeft voorgedaan. [...]”
[10] Er zij aan herinnerd dat wanneer de Ombudsman een voorstel voor een oplossing doet, dit niet noodzakelijkerwijs betekent dat zij het voorlopige standpunt heeft ingenomen dat het gedrag van de betrokken instelling neerkomt op wanbeheer. Een voorstel voor een oplossing moet worden gezien als een kans voor de betrokken instelling om een einde te maken aan de omstreden kwestie zonder dat de Ombudsman een standpunt heeft ingenomen over de vraag of er sprake is van wanbeheer.