FOR PREVIEWING & TESTING PURPOSES ONLY.
This notification will disappear once the page will be published.
This link is available for less than 30 minutes.
  • Makkelijk te lezen
  • Tekstgrootte

Wilt u een klacht indienen tegen een instelling of orgaan van de EU?

Huidige taal: 
  • Nederlands
Brontaal: 
beschikbare talen: 
De vertaling van deze pagina is automatisch geproduceerd met behulp van machinevertaling.
Machinevertalingen kunnen fouten bevatten die de duidelijkheid en nauwkeurigheid van de informatie kunnen schaden; de Ombudsman kan niet aansprakelijk worden gehouden voor eventuele afwijkingen. Voor de grootste mate van betrouwbaarheid en rechtszekerheid wordt verwezen naar de bronversie in het Engels (klik op de link hierboven).
Meer informatie vindt u in ons taal- en vertaalbeleid.

Besluit van de Europese Ombudsman tot afsluiting van haar initiatiefonderzoek OI/11/2015/EIS betreffende de tijdige betaling door de Europese Commissie

Het grootste deel van de EU-begroting wordt jaarlijks toegewezen aan fondsen en programma’s die door de Europese Commissie op gedeelde basis met de lidstaten worden beheerd. In juni 2015 opende de Ombudsman een onderzoek op eigen initiatief naar de tijdige betaling door de Commissie, met bijzondere aandacht voor betalingen aan particuliere contractanten en begunstigden, die waarschijnlijk het meest te lijden zullen hebben onder te late betaling. Dit onderzoek volgde op vier eerdere onderzoeken over hetzelfde onderwerp.

Bij de uitvoering van haar onderzoek heeft de Ombudsman zowel rekening gehouden met de plicht van de Commissie om een goed financieel beheer te waarborgen, met name door onregelmatige of onjuiste betalingen te voorkomen, als met het grondrecht van contractanten en begunstigden op behoorlijk bestuur, met name door hun betalingsaanvragen binnen een redelijke termijn te laten behandelen.

De Ombudsman verzocht om informatie over het aantal en het percentage gevallen waarin zich vertragingen bij de betaling voordeden, de omvang van de vertragingen die zich voordeden, de betrokken bedragen en de gevallen waarin rente werd betaald wegens te late betaling. De Ombudsman heeft ook een inspectie ter plaatse uitgevoerd om een beter inzicht te krijgen in hoe het betalingsproces in de praktijk werkt.

De Ombudsman merkt op dat het totale aandeel van betalingsachterstanden sinds 2013 is toegenomen als gevolg van twee belangrijke factoren. Ten eerste zijn in het huidige Financieel Reglement, dat op 1 januari 2013 in werking is getreden, striktere betalingstermijnen vastgesteld. Ten tweede heeft de begrotingsautoriteit van de EU (dat wil zeggen het Parlement en de Raad) het bedrag aan “betalingskredieten” in 2014 beperkt, d.w.z. het bedrag dat aan de instellingen is toegewezen om in de loop van het jaar rekeningen te betalen.

De Ombudsman is ingenomen met de vooruitgang die de Commissie heeft geboekt bij het verminderen van het aantal en de waarde van betalingsachterstanden in 2015, nadat deze in 2014 een hoogtepunt hadden bereikt. Zij erkent dat het tekort aan betalingskredieten een uitzonderlijke factor was waarop de Commissie geen invloed had. De Ombudsman merkt voorts op dat de hogere gemiddelden voor betalingsachterstanden vanaf 2013 niet betekenden dat de prestaties van de Commissie in absolute cijfers waren verslechterd. Tegelijkertijd benadrukt de Ombudsman dat de Commissie aanzienlijke inspanningen moet leveren om te voldoen aan de strakkere wettelijke termijnen die in het kader van het huidige Financieel Reglement zijn ingevoerd.

Uit de inspectie van de Ombudsman is gebleken dat de Commissie haar prestaties op dit gebied nauwlettend volgt en veel goede praktijken heeft ontwikkeld. De Ombudsman maakt zich echter zorgen over het feit dat sommige van de door de Commissie aangekondigde recente maatregelen al in 2010 aan de orde zijn gesteld na een raadpleging die de Ombudsman in het kader van een eerder onderzoek heeft gestart.

De Ombudsman moedigt de Commissie derhalve aan haar inspanningen op het gebied van de coördinatie tussen financiële en operationele controles op te voeren, online-instrumenten te ontwikkelen, het personeelsverloop zoveel mogelijk te beheren, schorsingen te beheren en facturen tijdig te registreren. Ze doet een aantal suggesties met dit in het achterhoofd.

De achtergrond

1. Vertragingen en betalingsachterstanden bij handelstransacties hebben negatieve gevolgen voor contractanten, met name voor kleine ondernemingen met een beperkte kasstroom [1]. Op 16 februari 2011 hebben het Europees Parlement en de Raad Richtlijn 2011/7/EU betreffende bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties vastgesteld om ondernemingen, en met name kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's), te beschermen tegen betalingsachterstanden door particuliere ondernemingen en overheidsinstanties [2].

2. De Europese Commissie heeft de algemene verantwoordelijkheid voor het beheer van de EU-begroting. Elk jaar wordt bijna 94 % van de EU-begroting toegewezen aan fondsen en programma's onder direct, indirect of gedeeld beheer [3]. Om haar taken uit te voeren, moet de Commissie ook goederen en diensten aankopen via aanbestedingen. Te late betalingen kunnen de reputatie van de Commissie schaden en kmo’s en kleine organisaties ervan weerhouden te reageren op aanbestedingen of deel te nemen aan EU-financieringsprogramma’s.

3. De Ombudsman heeft sinds 1999 vier onderzoeken op eigen initiatief naar deze kwestie verricht [4]. In haar besluit tot afsluiting van onderzoek OI/2/2013/EIS merkte de Ombudsman op dat de gemiddelde betalingstermijn van de Commissie in 2011 en 2012 was afgenomen, evenals het aantal en de waarde van betalingsachterstanden. Aangezien de prestaties van de Commissie zich positief hadden ontwikkeld, waren er op dat moment geen redenen voor verder onderzoek. De Ombudsman achtte het niettemin noodzakelijk deze kwestie onder de loep te nemen en verzocht de Commissie haar statistische gegevens over betalingsachterstanden voor 2013 te verstrekken zodra deze beschikbaar waren.

4. In mei 2014 heeft de Commissie de gevraagde cijfers ingediend, waaruit bleek dat het aantal en de waarde van betalingsachterstanden in 2013 waren gestegen ten opzichte van 2012. De Ombudsman besloot derhalve een nieuw onderzoek in te stellen om de redenen voor deze verhogingen te begrijpen en de door de Commissie genomen corrigerende maatregelen te evalueren.

Het onderzoek

5. Dit onderzoek heeft betrekking op betalingen door de Commissie in direct en indirect beheer, met bijzondere nadruk op particuliere contractanten en begunstigden van subsidies en subsidies, die eerder dan overheidsinstanties moeilijkheden ondervinden als gevolg van betalingsachterstanden.

6. De Ombudsman verzocht om informatie over het aantal en het percentage gevallen waarin zich vertragingen bij de betaling hadden voorgedaan, de omvang van de vertragingen, de betrokken bedragen en de gevallen waarin rente was betaald wegens te late betaling. De Ombudsman vroeg de Commissie ook waarom de vertragingen zich hadden voorgedaan en welke corrigerende maatregelen zij nam.

7. Het personeel van de Ombudsman heeft ook een inspectie ter plaatse uitgevoerd van 16 dossiers betreffende betalingen door zeven directoraten-generaal (DG’s) en één uitvoerend agentschap [5]. Hoewel deze inspecties beperkt waren wat betreft het aantal betrokken DG’s en onderzochte dossiers, verschaften zij een nuttig inzicht in de problemen die zich voordeden, waarbij een aantal nuttige praktijken op bepaalde gebieden en een aantal problematische praktijken werden vastgesteld. Om over zo volledig mogelijke informatie te beschikken, besloot de Ombudsman de voltooiing van dit onderzoek uit te stellen totdat de jaarlijkse activiteitenverslagen van de Commissie voor 2015 beschikbaar waren.

8. Bij de uitvoering van haar onderzoek heeft de Ombudsman zowel rekening gehouden met de plicht van de Commissie om een goed financieel beheer te waarborgen, met name door onregelmatige of onjuiste betalingen te voorkomen, als met het grondrecht van contractanten en begunstigden op behoorlijk bestuur, met name door hun betalingsaanvragen binnen een redelijke termijn te laten behandelen. Voorts achtte de Ombudsman het van belang dat onevenredige administratieve lasten voor contractanten en begunstigden worden vermeden.

Tijdens het onderzoek verkregen informatie

A. De naleving door de Commissie van de betalingstermijnen

9. De Ombudsman heeft statistische gegevens voor 2013, 2014 en 2015 gevraagd en verkregen [6].

10. In 2015 heeft de Commissie 379 220 betalingen verricht voor een totale waarde van 26,67 miljard EUR. De Commissie heeft vastgesteld dat 67 805 betalingen, voor een bedrag van 2,47 miljard EUR, buiten de wettelijke termijnen zijn verricht. De betalingsachterstanden in 2015 vertegenwoordigden dus 17,9 % van alle betalingen van de Commissie in aantal en 9,3 % in waarde.

a. Nettobetalingstermijn van de Commissie [7] (in dagen)

 

2011 2012 2013 2014 2015
26 25 24 28 24

b. Aantal en waarde van te late betalingen

  2011 2012 2013* 2014* 2015*
Nummer 50.481 46.815 64.647 74.439 67.805
Waarde (in miljoen EUR) 1.516 1.377 1.857 2.904 2.472

c. Percentage te late betalingen

Percentage te late betalingen

* Betalingsachterstanden worden berekend op basis van het huidige Financieel Reglement voor contracten en subsidieovereenkomsten die vanaf 2013 zijn ondertekend en op basis van het Financieel Reglement van 2007 voor contracten en subsidieovereenkomsten die vóór 2013 zijn ondertekend.

d. Gemiddelde vertraging voor betalingen buiten de wettelijke termijnen (in dagen)

Gemiddelde vertraging voor betalingen buiten de wettelijke termijnen (in dagen)

11. De nettobetalingstermijn van de Commissie is sinds 2011 afgenomen (met uitzondering van 2014, zoals hieronder zal worden toegelicht). Sinds 2011 is ook het gemiddelde aantal dagen dat betalingsachterstanden opliepen afgenomen (met uitzondering van 2015). Daar staat tegenover dat het percentage betalingsachterstanden tussen 2009 en 2012 weliswaar is gedaald, maar vervolgens aanzienlijk is gestegen, met een piek in 2014. In 2015 was er een verbetering, maar het percentage ligt nog steeds hoger dan in 2013.

e. Typologie van te late betalingen

Typologie van te late betalingen

*Betalingen tussen diensten en aan andere EU-instellingen en -organen

12. Vergoedingen en vergoedingen aan deskundigen - meestal betalingen van geringe waarde - vormen qua aantal veruit de grootste categorie betalingsachterstanden (53 608 in 2015, d.w.z. 79,2 % van alle betalingsachterstanden). Zij vertegenwoordigen echter slechts 33 miljoen EUR, d.w.z. 1,3 % van de waarde van de achterstallige betalingen. Subsidies en aanbestedingen daarentegen - die grotere geldbedragen omvatten - vertegenwoordigen een relatief klein aantal betalingen (10 061 of 14,8 procent van alle betalingsachterstanden), maar vertegenwoordigen 91,9 procent van de betalingsachterstanden in termen van waarde (2,27 miljard EUR).

13. Sinds 1 januari 2008 [8] hebben schuldeisers automatisch recht op vertragingsrente in geval van laattijdige betaling, mits de opgelopen rente meer dan 200 EUR bedraagt. Als de rente gelijk is aan of lager is dan 200 EUR, wordt deze alleen op verzoek betaald. Het aantal verzoeken om vertragingsrente en het totale bedrag aan rente dat de Commissie heeft betaald, zijn in 2014 en 2015 aanzienlijk gestegen als gevolg van het toegenomen aantal betalingen buiten de wettelijke termijnen.

f. Aantal verzoeken om vertragingsrente

Aantal verzoeken om vertragingsrente

g. Door de Commissie betaalde vertragingsrente (in miljoen EUR)

Door de Commissie betaalde vertragingsrente (in miljoen EUR) Besluit OI/11/2015/EIS - Door de Commissie betaalde vertragingsrente (in miljoen EUR)

B. De belangrijkste redenen voor de hogere gemiddelde betalingsachterstanden

14. In haar eerste antwoord aan de Ombudsman stelde de Commissie twee belangrijke redenen vast voor de gestegen gemiddelden voor betalingsachterstanden in 2013 en 2014: de kortere betalingstermijnen die zijn ingevoerd vanaf begin 2013 met de inwerkingtreding van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 [9] (hierna "het huidige Financieel Reglement" genoemd) en het tekort aan betalingskredieten [10] waarmee de Commissie in 2014 werd geconfronteerd.

Eerste hoofdreden: strakkere betalingstermijnen

15. Tot en met 31 december 2012 bedroegen de wettelijke betalingstermijnen van de Commissie 30 kalenderdagen voor diensten of leveringen en 45 kalenderdagen voor contracten, subsidies en besluiten die niet afhankelijk waren van de goedkeuring van een verslag of een certificaat. Voor betalingen waarvoor een verslag of een certificaat vereist was, begon de termijn van 45 dagen pas te lopen nadat het verslag was goedgekeurd. De goedkeuringstermijn mag niet langer zijn dan 20 dagen voor eenvoudige contracten voor de levering van goederen en diensten, 45 dagen voor andere contracten, subsidies en besluiten, en 60 dagen voor gevallen waarbij het gaat om technische diensten of acties die bijzonder moeilijk te evalueren waren [11]. De betaling zou dus tot 105 kalenderdagen kunnen duren in een complex geval waarin 60 dagen nodig waren voor de goedkeuring van een verslag en nog eens 45 dagen voor het verrichten van de betaling.

16. De termijnen en de berekening ervan zijn gewijzigd en als gevolg daarvan verkort door het huidige Financieel Reglement. Artikel 92, lid 1, van het huidige Financieel Reglement luidt als volgt:

a) 90 kalenderdagen voor delegatieovereenkomsten, contracten, subsidieovereenkomsten en besluiten waarbij technische diensten of acties betrokken zijn die bijzonder moeilijk te evalueren zijn en waarvoor de betaling afhankelijk is van de goedkeuring van een verslag of een certificaat;

b) 60 kalenderdagen voor alle andere delegatieovereenkomsten, contracten, subsidieovereenkomsten en besluiten waarvoor de betaling afhankelijk is van de goedkeuring van een verslag of een certificaat;

c) 30 kalenderdagen voor alle andere delegatieovereenkomsten, contracten, subsidieovereenkomsten en besluiten."

17. Deze termijnen omvatten de tijd die de Commissie nodig heeft om alle bewijsstukken te beoordelen en goed te keuren. Dit betekent dat de betalingstermijn volgens het huidige Financieel Reglement zelfs in de meest complexe gevallen niet meer dan 90 dagen mag bedragen [12].

Tweede hoofdreden: tekort aan betalingskredieten in 2014

18. De tweede belangrijkste reden voor de aanzienlijke toename van betalingsachterstanden tussen 2013 en 2014 was een tekort aan betalingskredieten dat door de begrotingsautoriteit (Parlement en Raad) was overeengekomen. Dit probleem, dat in 2014 aan het licht kwam [13], leidde tot betalingsachterstanden.

19. De Ombudsman verzocht de Commissie haar het aantal en de waarde van de betalingsachterstanden te verstrekken die het gevolg waren van het tekort aan betalingskredieten in 2014 en 2015. De Commissie heeft cijfers verstrekt waaruit blijkt dat het gebrek aan betalingskredieten goed was voor 2,5 % van alle betalingsachterstanden in 2014 (d.w.z. 1.851 op een totaal van 74.439) en 26 % in waarde (d.w.z. 755 miljoen EUR op een totaal van 2,90 miljard EUR). Dit probleem had vooral betrekking op subsidies en aanbestedingsfacturen.

h. Analyse van het aantal en de waarde van betalingsachterstanden

Analyse van het aantal en de waarde van betalingsachterstanden

20. De Commissie deelde de Ombudsman mee dat de begrotingsautoriteit, ondanks haar inspanningen in mei 2014 om de noodzakelijke verhoging van de betalingskredieten te verkrijgen, er pas medio december 2014 mee heeft ingestemd de betalingskredieten goed te keuren. Daarbij heeft zij 1,1 miljard EUR minder verstrekt dan het door de Commissie gevraagde bedrag. Als gevolg daarvan was de Commissie in 2014 niet in staat al haar juridische verbintenissen na te komen. Het tekort aan betalingskredieten had ook gevolgen voor de cijfers van 2015; de betalingsachterstand van 2014 heeft begin 2015 tot enige vertragingen geleid.

21. In haar verzoek om aanvullende informatie vroeg de Ombudsman de Commissie naar de maatregelen die zij had genomen om de gevolgen van dit tekort aan betalingskredieten te verzachten. De Ombudsman was met name geïnteresseerd in de vraag of de Commissie prioriteit had gegeven aan financieel kwetsbare begunstigden. Naar aanleiding van deze bezwaren heeft de Commissie de volgende maatregelen opgesomd:

i) De Commissie gaf voorrang aan betalingsaanvragen van kwetsbare entiteiten die een insolventierisico liepen in geval van betalingsachterstanden (ngo’s, kleine particuliere ondernemingen en particulieren) boven betalingsaanvragen van grote particuliere ondernemingen, internationale organisaties en agentschappen van de lidstaten.

ii) De Commissie gaf voorrang aan betalingsaanvragen aan consortia waaronder kmo’s.

iii) De Commissie heeft betalingen aan begunstigden met een lagere prioriteit uitgesteld om over een reserve voor betalingen aan kwetsbare begunstigden te beschikken.

iv) De Commissie gaf voorrang aan een groter aantal kleinere betalingsaanvragen – voornamelijk afkomstig van kmo’s en andere kwetsbare begunstigden – boven grote betalingen aan begunstigden met een lage prioriteit.

v) De Commissie heeft betalingsaanvragen geprioriteerd op politiek gevoeligere projecten of begunstigden.

22. Om de betalingen aan kwetsbare begunstigden verder te prioriteren, heeft de Commissie andere risicobeperkende maatregelen genomen, zoals: uitstel van oproepen tot het indienen van voorstellen, startdata van projecten en ondertekening van juridische verbintenissen; uitstel of verlaging van voorfinancieringen of voorschotten; het uitstellen van betalingen met een lagere prioriteit of het verrichten van gedeeltelijke betalingen; uitstel van saldobetalingen om tegemoet te komen aan dringende nieuwe behoeften; en zorgen voor een actief beheer van betalingskredieten door middel van voortdurende overschrijvingen tussen begrotingsonderdelen [14].

Andere redenen

23. De Commissie heeft de volgende redenen - afgezien van het tekort aan betalingskredieten en de nieuwe wettelijke termijnen - vastgesteld waaraan betalingsachterstanden kunnen worden toegeschreven:

  • de toename van het aantal betalingen en de ongelijke verdeling ervan in de loop van het jaar, in combinatie met een inkrimping van het personeelsbestand;
  • lange procedures voor het afhandelen van betalingen aan deskundigen; en
  • vertraagde indiening van bewijsstukken door de begunstigden.

24. De Commissie heeft ook de aandacht gevestigd op de volgende corrigerende maatregelen die zij heeft genomen:

  • zij heeft de registratie van facturen binnen DG’s gecentraliseerd;
  • zij is overgegaan van een sequentiële analyse van eindverslagen door operationele en financiële agenten naar een parallelle analyse met dezelfde termijn en met slechts één (indien nodig) verzoek om aanvullende informatie;
  • zij heeft online-instrumenten voor begunstigden ontwikkeld om betalingsaanvragen en ondersteunende documentatie in te dienen;
  • zij heeft monitoringmechanismen ingesteld, zoals verslagen en kernprestatie-indicatoren (KPI’s);
  • het heeft operationele en financiële actoren bewuster gemaakt;
  • zij heeft actie ondernomen met het oog op een efficiënte toepassing van schorsingen; en
  • voor een groot aantal betalingen van geringe waarde heeft zij de financiële processen gestroomlijnd, de financiële circuits gecentraliseerd en in sommige gevallen een aanzienlijk deel van deze betalingen overgedragen aan diensten die gespecialiseerd en efficiënter zijn in het omgaan met grote aantallen betalingen.

25. Tot slot heeft de Commissie de volgende stappen uiteengezet die zij heeft ondernomen om ervoor te zorgen dat betalingen alleen worden opgeschort wanneer dit correct is:

  • het heeft de richtsnoeren voor aanvragers verbeterd door middel van handboeken, informatiedagen en startvergaderingen, duidelijkere instructies over de wijze waarop de vereiste informatie moet worden gepresenteerd, interne workshops en richtsnoeren voor operationele en financiële agenten;
  • het heeft gestandaardiseerde verzoeken om aanvullende informatie, specifiek voor elk type kosten; en
  • zij heeft forfaitaire betalingen en eenheidskosten ingevoerd of uitgebreider gebruikt [15] om het betalingsproces te vereenvoudigen en te versnellen.

Beoordeling door de Ombudsman

A. Tekort aan betalingskredieten in 2014

26. De Ombudsman merkt op dat het tekort aan betalingskredieten buiten de controle van de Commissie viel en is ingenomen met de maatregelen die zijn genomen om ervoor te zorgen dat betalingen aan kmo’s en andere financieel kwetsbare ontvangers prioriteit kregen. Zij merkt voorts op dat, naast de negatieve gevolgen voor contractanten en begunstigden, het aanpakken van dit tekort aan betalingskredieten heeft geleid tot extra administratieve werkzaamheden voor de Commissie.

B. Ontwikkeling van de prestaties van de Commissie

27. De aandacht van de Ombudsman is gericht op betalingsachterstanden die het gevolg zijn van andere factoren dan het gebrek aan betalingskredieten en is te zien in afbeelding (i) hieronder.

i. - Percentage te late betalingen van alle door de Commissie verrichte betalingen

Percentage te late betalingen van alle door de Commissie verrichte betalingen

* Exclusief laattijdige betalingen wegens gebrek aan betalingskredieten

28. De Ombudsman begrijpt dat het toegenomen percentage (zowel in totale aantallen als in waarde) van betalingsachterstanden vanaf 2013 voornamelijk te wijten is aan de kortere termijnen die door het huidige Financieel Reglement zijn ingevoerd. De prestaties van de Commissie hebben zich in absolute termen niet negatief ontwikkeld; integendeel, de nettobetalingstermijn van de Commissie is in de loop der jaren afgenomen. Tegelijkertijd wijst de Ombudsman erop dat de Commissie aanzienlijke inspanningen zal moeten leveren om de huidige wettelijke termijnen te halen. Hoewel de huidige, kortere termijnen het toegenomen aandeel van betalingsachterstanden helpen verklaren, kunnen zij niet dienen als rechtvaardiging daarvoor.

C. Door de Commissie genomen maatregelen om haar betalingsproces in het algemeen te verbeteren

29. Alvorens suggesties voor verbetering te doen, is het van belang om dieper in te gaan op het feit dat de situatie binnen de Commissie sterk uiteenloopt, zoals blijkt uit de jaarlijkse activiteitenverslagen van de Commissie [16]. Het percentage te late betalingen (per aantal) varieerde van minder dan drie procent in 2015 voor verschillende directoraten-generaal en uitvoerende agentschappen tot 24 procent voor DG Internationale Samenwerking en Ontwikkeling (DEVCO). Hoewel de Commissie opmerkt dat relatieve prestaties door de rekenplichtige worden gemonitord en dat follow-upmaatregelen worden genomen wanneer problemen met bepaalde DG's worden vastgesteld, merkt de Ombudsman op dat sommige DG's sinds 2013 een hoog percentage te late betalingen hebben gehad. Dit betekent niet automatisch dat DG’s met de hoogste gemiddelden het meest problematisch zijn, aangezien sommige DG’s zeer complexe financieringsprogramma’s beheren, terwijl andere DG’s eenvoudigere contracten beheren. De Commissie moet echter bijzondere aandacht besteden aan directoraten die zich bezighouden met derde landen (zoals DG DEVCO, DG Humanitaire Hulp en Civiele Bescherming (DG ECHO)) of de Dienst Instrumenten voor het buitenlands beleid (FPI) met betalingsachterstanden van 15 tot 25 % van alle betalingen over meerdere jaren. Tegelijkertijd erkent de Ombudsman dat deze directoraten specifieke problemen kunnen ondervinden als gevolg van het feit dat zoveel van hun uitgaven in derde landen plaatsvinden.  

30. De Ombudsman merkt ook op dat sommige van de door de Commissie genoemde maatregelen - met name een betere coördinatie tussen financiële en operationele controles en versnelde betalingen aan deskundigen - terugkerende kwesties zijn die reeds aan de orde kwamen in de antwoorden op de raadpleging die de Ombudsman in 2010 in het kader van onderzoek op eigen initiatief OI/1/2009/GG [17] heeft gestart.

31. Uit de inspectie van de Ombudsman is gebleken dat betalingsachterstanden het gevolg kunnen zijn van verschillende oorzaken, zowel op financieel als op operationeel niveau: onbegrip van een werkprocedure, gebrek aan personeel bij een financiële dienst, te late indiening van een technische evaluatie door een externe deskundige of vertraagde goedkeuring van het betalingsdossier op operationeel niveau.

32. Tijdens de inspectie constateerde de Ombudsman ook dat de Commissie haar kernprestatie-indicatoren (KPI’s) inzake betalingstermijnen nauwlettend volgt en dat er veel goede praktijken zijn ingevoerd, zoals het systematische gebruik van checklists voor operationele en financiële verificatie, de oprichting van een gemeenschappelijk ondersteuningscentrum voor onderzoeksprogramma’s en een striktere toepassing van termijnen wanneer een beroep wordt gedaan op externe technische verificatie. Voor betalingen aan deskundigen, die qua aantallen het overgrote deel van de betalingsachterstanden vertegenwoordigen, heeft de Commissie verschillende online-instrumenten voor deskundigen ontwikkeld om betalingsaanvragen in te dienen, waarvan de Ombudsman van mening is dat deze het proces zullen versnellen.

33. De Ombudsman erkent dat haar inspectie betrekking had op een beperkt aantal dossiers en niet bedoeld was om uitputtend te zijn. Bovendien kan de diversiteit van de situaties tussen de diensten van de Commissie verschillende oplossingen vergen. Bij het vergelijken van de praktijken in de Commissie heeft de Ombudsman echter ruimte voor verbetering vastgesteld op drie specifieke gebieden:

i) Verdere versterking van de samenwerking tussen de diensten van de Commissie die zich bezighouden met het operationele deel van de projecten en diensten die zich bezighouden met financiële aspecten. Deze kwestie, die al werd genoemd in de raadpleging die de Ombudsman in 2010 heeft gestart, werd aan de orde gesteld tijdens de inspectie bij DG ECHO, dat stappen heeft ondernomen om de situatie te verbeteren.

ii) Invoering van papierloze circuits voor de verwerking van facturen (sommige van de DG's die door het personeel van de Ombudsman worden bezocht, zijn nog steeds afhankelijk van papieren dossiers). De Ombudsman begrijpt dat er op dit gebied vooruitgang wordt geboekt, aangezien het hele proces voor het indienen van kostendeclaraties en ondersteunende documenten in andere DG's elektronisch verloopt.

iii) Ervoor zorgen dat de interne termijn van de Commissie van zeven kalenderdagen voor de registratie van facturen, de eerste stap van het betalingsproces, altijd in acht wordt genomen. Deze kwestie is met name relevant voor DG DEVCO en is vastgesteld in de interne verslagen waarin de kernprestatie-indicatoren (KPI’s) van DG DEVCO worden geanalyseerd.

34. Ten slotte bleek uit de inspectie dat personeelsverloop binnen de financiële en operationele eenheden vertragingen kan veroorzaken bij complexe projecten die meerdere jaren moeten duren. De Ombudsman erkent dat er geen eenvoudige of kortetermijnoplossing voor dit probleem bestaat. Dit werd echter tijdens de inspectie van de Ombudsman genoemd als een belangrijke kwestie in de algemene context, met name op het gebied van onderzoek [18].

D. Beheer van schorsingen

35. De Commissie heeft in 2015 26.511 schorsingen [19] van betalingsaanvragen vastgesteld, waarvan 91 % het gevolg was van ontbrekende documenten, correcties, verzoeken om aanvullende informatie of de noodzaak om het contract te wijzigen. Volgens de jaarlijkse activiteitenverslagen van de Commissie varieerde het percentage geschorste betalingen (per aantal) in 2015 tussen de DG’s van minder dan 5 % in 2015 tot 35 % in het geval van DG Onderzoek en Innovatie (OTO).

36. De Ombudsman is zich ervan bewust dat schorsingen bedoeld zijn om onregelmatige of onjuiste betalingen te voorkomen en een fundamenteel instrument zijn om een goed financieel beheer te waarborgen. Opschortingen kunnen het personeel van de Commissie ook de gelegenheid bieden om de begunstigden van advies te voorzien. Opschortingen moeten echter beperkt blijven tot wat strikt noodzakelijk is, aangezien lange opschortingen, net als betalingsachterstanden, schadelijke gevolgen kunnen hebben voor kleine organisaties met een beperkte kasstroom. Het hoge percentage opgeschorte betalingen in sommige DG’s wijst erop dat de begunstigden, ondanks de inspanningen van de Commissie om haar richtsnoeren te verbeteren en haar contracten te vereenvoudigen, nog steeds moeilijkheden ondervinden om hun kostendeclaraties te rechtvaardigen.

37. De Ombudsman merkt op dat de jaarlijkse activiteitenverslagen van de Commissie weliswaar vaak de “nettotijd tot betaling” analyseren, maar niet altijd informatie verschaffen over de “brutotijd tot betaling”, waaronder de perioden waarin betalingen worden opgeschort [20]. Terwijl de “nettotijd tot betaling” meet hoe de Commissie de wettelijke termijnen naleeft, meet de “brutotijd tot betaling” de werkelijke tijd die begunstigden moeten wachten voordat zij de betaling ontvangen. Het publiceren van meer informatie over de “brutobetalingstermijn” zou een nuttige indicator zijn voor het meten van de inspanningen van de Commissie om de toewijzing van EU-middelen verder te vereenvoudigen. Het zou ook de transparantie vergroten over het effect van de mechanismen die de Commissie heeft ingevoerd om betalingsaanvragen te controleren [21]. De Ombudsman doet derhalve een overeenkomstig voorstel aan de Commissie.

38. Tot slot zei de Commissie dat onder de maatregelen die werden uitgevoerd om het betalingsproces te verbeteren, “slechts één (indien nodig) verzoek om aanvullende informatie” werd gedaan bij de analyse van de eindverslagen. In één geval dat door de diensten van de Ombudsman werd geïnspecteerd, werd een tussentijdse betaling echter voorafgegaan door 13 opeenvolgende verzoeken om informatie aan de begunstigde in het kader van een administratieve controle, gespreid over meer dan een jaar met lange perioden van administratieve inactiviteit. De Ombudsman steunt het tijdige gebruik van schorsingen als fundamenteel instrument om een goed financieel beheer te waarborgen en betalingstermijnen na te leven, maar is van mening dat de Commissie, op basis van de beginselen van behoorlijk bestuur, haar inspanningen moet opvoeren om het aantal opeenvolgende verzoeken aan begunstigden te beperken.

E. Betaling van vertragingsrente

39. Na het verstrijken van de in het Financieel Reglement vastgestelde termijnen hebben schuldeisers, met uitzondering van de lidstaten, automatisch recht op vertragingsrente [22]. In artikel 111, lid 4, van de uitvoeringsvoorschriften van het Financieel Reglement [23] is het volgende bepaald: “Wanneer de overeenkomstig de eerste alinea berekende rente lager is dan of gelijk is aan 200 EUR, wordt deze alleen aan de schuldeiser betaald op een verzoek dat binnen twee maanden na ontvangst van de te late betaling wordt ingediend”.

40. De Ombudsman heeft de dossiers geïnspecteerd in de drie zaken met de hoogste in 2014 betaalde vertragingsrente. Haar conclusie is dat geen van de zaken te wijten was aan wanbeheer, aangezien de ene zaak werd ingeleid door een rechterlijke beslissing en de twee andere door het tekort aan betalingskredieten.

Conclusies

41. De Ombudsman is ingenomen met de vooruitgang die is geboekt bij het verminderen van het aantal en de waarde van betalingsachterstanden in 2015, na de piek die in 2014 werd bereikt. Zij erkent dat het tekort aan betalingskredieten in 2014 buiten de controle van de Commissie viel. Zij is met name ingenomen met de maatregelen die de Commissie in dit verband heeft genomen om prioriteit te geven aan financieel kwetsbare begunstigden. Zij erkent voorts dat het aanpakken van dit tekort aan betalingskredieten heeft geleid tot extra administratieve werkzaamheden voor de Commissie. Afgezien van deze uitzonderlijke factor is de Ombudsman van mening dat de gestegen gemiddelden voor betalingsachterstanden vanaf 2013, zowel in aantal als in waarde, niet betekenen dat de prestaties van de Commissie in absolute termen zijn verslechterd. Zij tonen echter wel aan dat de Commissie haar inspanningen zal moeten opvoeren om te voldoen aan de strengere wettelijke termijnen die sinds januari 2013 van kracht zijn.

42. De Ombudsman is zich er door de behandeling van klachten van individuele begunstigden of contractanten van bewust dat sommige kmo’s en kleinere ngo’s moeite hebben om te voldoen aan de hoge eisen van de Commissie op het gebied van financiële verslaglegging. Het risico bestaat dat kleinere marktdeelnemers worden ontmoedigd om deel te nemen aan door de EU gefinancierde projecten, louter omdat het risico bestaat dat de Commissie de gemaakte kosten niet toestaat. Hoewel de Ombudsman waardeert dat de Commissie zich moet beschermen tegen elk misbruik van EU-middelen, is hij van mening dat er enige ruimte kan zijn voor de Commissie om haar vereisten verder aan te passen in het geval van kleinere marktdeelnemers. Het zou zelfs nuttig kunnen zijn voor de Commissie om extern advies in te winnen over de wijze waarop zij haar vereisten kan aanpassen om de behoeften van kleinere marktdeelnemers beter te vergemakkelijken.

43. De Ombudsman sluit daarom dit onderzoek af en doet de Commissie de volgende suggesties [24]:

1. De Commissie moet haar inspanningen voortzetten om:

  • het versnellen van de registratie van facturen, wat de eerste stap van het betalingsproces is;
  • de financiële en operationele controles beter te coördineren;
  • papierloze inzendingen en papierloze circuits verder te ontwikkelen;
  • te onderzoeken welke verdere aanpassingen mogelijk zijn om tegemoet te komen aan de behoeften van kleinere marktdeelnemers;
  • ervoor zorgen dat het aantal opeenvolgende verzoeken om verduidelijking aan begunstigden beperkt blijft tot wat strikt noodzakelijk is; en
  • de mobiliteit van het personeel beheren om de negatieve gevolgen van een buitensporig personeelsverloop tot een minimum te beperken.

2. De Commissie moet meer informatie over haar brutobetalingstermijn publiceren in haar jaarlijkse activiteitenverslagen.

 

Emily O'Reilly

Europese Ombudsman

Straatsburg, 19/12/2016

 

 

[1] Zie bijvoorbeeld Economisch document 531 van de Commissie over de economische gevolgen van betalingsachterstanden, september 2014.

[2] Richtlijn 2011/7/EU van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 betreffende bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties (PB 2011, L 48, blz. 1). Deze richtlijn is gericht tot de EU-lidstaten, maar de Ombudsman is van mening dat de Commissie, die het voorstel heeft opgesteld, het goede voorbeeld moet geven.

[3] In het geval van programma's onder direct beheer is de Commissie verantwoordelijk voor alle taken tot uitvoering van de begroting. In het geval van programma's onder indirect beheer vertrouwt de Commissie de uitvoering van de begroting toe aan partnerlanden, openbare ontwikkelingsagentschappen of internationale organisaties. In het geval van programma’s onder gedeeld beheer delegeert de Commissie uitvoeringstaken aan de EU-lidstaten.

[4] Zie onderzoek OI/5/99/(IJH)GG, afgesloten op 16 februari 2001; OI/5/2007/GG, gesloten op 20 juni 2008; OI/1/2009/GG, gesloten op 8 februari 2001; en OI/2/2013/EIS, gesloten op 17 december 2013.

[5] De onderzochte dossiers hadden betrekking op de drie gevallen met de langste betalingsachterstanden aan niet-publieke ontvangers in 2014, de drie gevallen waarin het hoogste bedrag aan rente werd betaald aan particuliere ontvangers, de drie gevallen met het hoogste aantal opeenvolgende schorsingen, drie gevallen betreffende betalingsachterstanden aan kmo’s en vier gevallen die door de Commissie als voorbeeldig werden beschouwd.

[6] Om deze gegevens in een bredere context te plaatsen, zijn ze waar mogelijk toegevoegd aan de gegevens die tijdens eerdere onderzoeken van de Ombudsman zijn verkregen. De oorspronkelijke tabellen van de Commissie zijn beschikbaar op de website van de Ombudsman op het volgende adres: http://www.ombudsman.europa.eu/nl/cases/correspondence.faces/nl/68950/html.bookmark http://www.ombudsman.europa.eu/nl/cases/correspondence.faces/nl/68951/html.bookmark

[7] Het gemiddelde aantal dagen dat nodig is om een betaling te doen, zonder rekening te houden met eventuele schorsingen.

[8] Artikel 106, lid 5, van verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 van de Commissie van 23 december 2002 tot vaststelling van uitvoeringsvoorschriften van verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen (PB L 357, blz. 1).

[9] Verordening (EU) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1605/2002 van de Raad (PB 2012, L 298, blz. 1).

[10] De EU-begroting bestaat uit “vastleggingskredieten” en “betalingskredieten”. Vastleggingskredieten dekken de totale kosten van wettelijke verplichtingen (contracten, subsidieovereenkomsten enz.) die de Commissie in een begrotingsjaar kan ondertekenen. De betalingskredieten dekken de in het lopende jaar verschuldigde bedragen die voortvloeien uit juridische verbintenissen die in hetzelfde jaar of eerder zijn ondertekend.

[11] Artikel 106 van Verordening (EG) nr. 2342/2002.

[12] Op 14 september 2016 heeft de Commissie een voorstel voor een nieuw Financieel Reglement ingediend. De bepalingen betreffende de termijnen voor betaling en betaling van vertragingsrente blijven echter grotendeels ongewijzigd.

[13] Zie bijvoorbeeld: http://europa.eu/rapid/press-release_MEMO-14-550_en.htm

[14] Voorts hebben het Europees Parlement, de Raad en de Commissie op 19 mei 2015, op voorstel van de Commissie, overeenstemming bereikt over een "gezamenlijke verklaring betreffende een betalingsplan 2015-2016".

[15] Voor eenheidskosten wordt de vergoeding berekend op basis van een geleverde hoeveelheid vermenigvuldigd met een eenheidskosten. Forfaitaire bedragen zijn een vast bedrag dat wordt terugbetaald wanneer de voorwaarden van de overeenkomst over activiteiten of outputs zijn voltooid.

[16] Overeenkomstig artikel 111, lid 5, van de uitvoeringsvoorschriften van het Financieel Reglement publiceren de diensten van de Commissie in hun jaarlijks activiteitenverslag en in de aan het Europees Parlement en de Raad voorgelegde samenvatting informatie over de naleving van de betalingstermijnen. Zie de jaarlijkse activiteitenverslagen voor 2015 (tabel 6 van bijlage 3): http://ec.europa.eu/atwork/synthesis/amp/mplans2015_en.htm

[17] http://www.ombudsman.europa.eu/nl/cases/decision.faces/nl/10076/html.bookmark

[18] In één geïnspecteerde zaak constateerde de Ombudsman dat vier opeenvolgende projectfunctionarissen tussen 1 januari 2011 en 30 juni 2014 verantwoordelijk waren voor het volgen van een project, wat neerkomt op een gemiddelde van minder dan één jaar per functionaris.

[19] Overeenkomstig artikel 92, lid 2, van het Financieel Reglement hebben de diensten van de Commissie het recht de betalingstermijn op te schorten indien het bedrag van het betalingsverzoek niet opeisbaar is of indien de nodige bewijsstukken niet zijn overgelegd.

[20] De “brutobetalingstermijn” komt slechts in enkele van de jaarlijkse activiteitenverslagen van de DG’s en de uitvoerende agentschappen voor, voornamelijk op het gebied van onderzoek.

[21] Uitgebreide voorafgaande controles van betalingsaanvragen kunnen inderdaad het aantal fouten verminderen, maar zullen waarschijnlijk ook de brutobetalingstermijn verlengen. Integendeel, selectieve controles zullen de brutobetalingstermijn waarschijnlijk verkorten, maar kunnen leiden tot een groter aantal onjuiste betalingen.

[22] Het doel van vertragingsrente is tweeledig. Ten eerste is het de bedoeling de contractant/begunstigde te vergoeden voor de kosten als gevolg van de laattijdige betaling (bijvoorbeeld als zij in de tussentijd een verminderde kasstroom hadden of geld moesten lenen). Ten tweede is het een begrotingssanctie die wordt opgelegd aan de instelling die verantwoordelijk is voor de betalingsachterstand, en die dient als stimulans om tijdig te betalen.

[23] Gedelegeerde verordening nr. 1268/2012 van de Commissie van 29 oktober 2012 houdende uitvoeringsvoorschriften voor verordening nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (PB 2012, L 362, blz. 1).

[24] Gezien de verschillen in prestaties tussen de Commissie erkent de Ombudsman dat sommige van deze suggesties mogelijk niet relevant zijn voor sommige DG’s van de Commissie.

Wat vond u van deze automatische vertaling? Deel uw mening!