FOR PREVIEWING & TESTING PURPOSES ONLY.
This notification will disappear once the page will be published.
This link is available for less than 30 minutes.
  • Makkelijk te lezen
  • Tekstgrootte

Wilt u een klacht indienen tegen een instelling of orgaan van de EU?

Huidige taal: 
  • Nederlands
Brontaal: 
beschikbare talen: 
De vertaling van deze pagina is automatisch geproduceerd met behulp van machinevertaling.
Machinevertalingen kunnen fouten bevatten die de duidelijkheid en nauwkeurigheid van de informatie kunnen schaden; de Ombudsman kan niet aansprakelijk worden gehouden voor eventuele afwijkingen. Voor de grootste mate van betrouwbaarheid en rechtszekerheid wordt verwezen naar de bronversie in het Engels (klik op de link hierboven).
Meer informatie vindt u in ons taal- en vertaalbeleid.

Besluit in zaak 1438/2008/DK - Vertragingen bij de behandeling van een verzoek om toegang tot documenten

In december 2007 vroeg klager, een staatsburger van het Verenigd Koninkrijk, in overeenstemming met Verordening 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten, inzage in documenten die in het bezit zijn van de Commissie. De Commissie behandelde dit verzoek echter niet vóór half mei 2008.

Klager richtte zich daarom tot de Ombudsman met een klacht over vermeend verzuim van de Commissie, ten eerste in verband met de naleving van de bepalingen van de Verordening met betrekking tot de termijn voor behandeling van verzoeken om toegang tot documenten, en ten tweede in verband met de mededeling van valide en gepaste redenen voor de weigering van volledige inzage in de gevraagde documenten. De Commissie heeft op 27 mei 2008 gedeeltelijke toegang tot de documenten verleend.

In zijn besluit stelde de Ombudsman verschillende tekortkomingen vast bij de behandeling door de Commissie van het verzoek van klager om de documenten te mogen inzien. De Ombudsman concludeerde meer bepaald dat de Commissie de al verlengde uiterste termijn voor behandeling van het verzoek van klager ten onrechte verder verlengde en dat de Commissie dit deed zonder een valide of gepaste verklaring te geven. Klager kreeg met grote vertraging antwoord: de Commissie had vijf maanden nodig om een beslissing over het verzoek te nemen. Op grond daarvan maakte de Ombudsman een kritische opmerking.

Wat betreft het vermeende verzuim valide en gepaste redenen voor de weigering van volledige toegang tot de gevraagde documenten mee te delen, concludeerde de Ombudsman dat de redenen van de Commissie voor gedeeltelijke weigering wel degelijk valide en gepast waren. Hij merkte daarnaast op dat de Commissie tijdens het onderzoek van de Ombudsman volledige inzage in de gevraagde documenten had verleend.

DE TERUGGROND NAAR HET KLACHT

1. Op 14 december 2007 heeft klager, een Brits staatsburger, de Europese Commissie verzocht om toegang van het publiek tot documenten overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1049/2001 [1] ("de verordening"). Klager verzocht om toegang tot bepaalde verslagen over de hervorming van de gemeenschappelijke regels op de interne energiemarkt, die door een adviesbureau voor de Commissie waren opgesteld.

2. Op 5 februari 2008 heeft de Commissie de toegang geweigerd op grond van artikel 4, lid 3, van de verordening, dat betrekking heeft op de bescherming van het besluitvormingsproces van de instelling.

3. Op 12 februari 2008 diende klager een confirmatief verzoek in.

4. Op 5 maart 2008 deelde de Commissie klager per brief mee dat zij de antwoordtermijn met nog eens 15 werkdagen moest verlengen. Op 31 maart 2008 heeft de Commissie in een nieuwe brief de termijn voor de behandeling van de aanvraag met nog eens 15 werkdagen verlengd.

5. Op 17 mei 2008 wendde klager zich tot de Ombudsman om een klacht in te dienen over het feit dat de Commissie zijn verzoek om toegang tot documenten niet tijdig had behandeld.

6. Op 27 mei 2008 heeft de Commissie klager gedeeltelijke toegang tot de gevraagde documenten verleend.

Het onderwerp van het onderzoek

7. Op 17 juli 2008 opende de Ombudsman een onderzoek naar de volgende beschuldigingen en beweringen:

  1. De Commissie heeft de relevante bepalingen van de verordening met betrekking tot de tijdige behandeling van verzoeken om toegang tot documenten niet nageleefd.
  2. De Commissie heeft geen geldige en toereikende gronden aangevoerd om geen volledige toegang tot de gevraagde documenten te verlenen.

Klager voerde aan dat de Commissie hem volledige toegang tot de gevraagde documenten moest verlenen.

Het onderzoek

8. Op 17 juli 2008 heeft de Ombudsman de Commissie verzocht uiterlijk op 31 oktober 2008 een advies uit te brengen over bovengenoemde beweringen en beweringen.

9. Bij brieven van 29 oktober 2008 en 30 januari 2009 heeft de Commissie verzocht om verlenging van de termijn voor het uitbrengen van haar advies. Uiteindelijk heeft de Commissie op 25 februari 2009 advies uitgebracht. Het standpunt van de Commissie werd aan klager toegezonden met een uitnodiging om opmerkingen in te dienen. Klager heeft geen opmerkingen ingediend.

De analyse en conclusies van de OMBUDSMAN

A. Bewering dat de Commissie de relevante bepalingen van de verordening met betrekking tot de tijdigheid van de behandeling van verzoeken om toegang tot documenten niet heeft nageleefd

Aan de Ombudsman voorgelegde argumenten

10. De klager voerde aan dat de Commissie de relevante bepalingen van Verordening (EG) nr. 1049/2001 [2] ("de verordening") met betrekking tot de tijdige behandeling van verzoeken om toegang tot documenten niet in acht heeft genomen. Hij voerde aan dat de Commissie bijna vijf maanden nodig had om zijn aanvraag te behandelen, terwijl de verordening voorziet in maximaal vier keer 15 werkdagen [3], met inbegrip van verlengingen die naar behoren moeten worden toegelicht.

11. In haar advies heeft de Commissie eerst de achtergrond van de zaak toegelicht. Zij herinnerde eraan dat klager in een brief van 14 december 2007 verzocht om toegang tot een studie van ECORTS en Moffatt Associates over de hervorming van de gemeenschappelijke regels op de interne energiemarkt, zoals bedoeld in de effectbeoordeling van het voorstel voor het derde pakket interne markt. Bij brief van 5 februari 2008 heeft het directoraat-generaal Energie en vervoer van de Commissie de toegang tot de gevraagde documenten geweigerd. Op 12 februari 2008 diende klager een confirmatief verzoek in. Bij brief van 5 maart 2008 heeft de Commissie de termijn voor de behandeling van het verzoek op grond van artikel 8, lid 2,[4] van de verordening met 15 werkdagen verlengd. Bij brief van 31 maart 2008 verwees de Commissie naar artikel 6, lid 3,[5] van de verordening en stelde zij, onder verwijzing naar de omvang van het gevraagde document, als billijke oplossing een verdere verlenging van de termijn met 15 werkdagen voor, tot 21 april 2008. Op 27 mei 2008 heeft de Commissie klager meegedeeld dat de gevraagde documenten onder de uitzondering van artikel 4, lid 3, eerste alinea, [6] vielen en dat derhalve slechts gedeeltelijke toegang kon worden verleend.

12. Wat betreft de bewering van klager in de onderhavige zaak over de tijdigheid van de Commissie bij de behandeling van zijn verzoek, heeft de instelling verklaard dat zij klager bij brief van 31 maart 2008 heeft meegedeeld dat zij helaas niet in staat was het definitieve antwoord binnen de in artikel 8, lid 2, van de verordening gestelde termijn te geven. De Commissie voerde aan dat dit te wijten was aan het feit dat het verzoek van klager betrekking had op zeer omvangrijke documenten die zorgvuldig moesten worden beoordeeld om vast te stellen of een van de uitzonderingen van artikel 4 van de verordening van toepassing was. Daarom stelde zij, in overeenstemming met artikel 6, lid 3, als billijke oplossing voor om de termijn voor de behandeling van het verzoek met nog eens 15 werkdagen te verlengen. Op 27 mei 2008 heeft de Commissie het confirmatief verzoek van klager definitief beantwoord. Zij erkende dat zij, als gevolg van uitgebreide interne besprekingen, de termijn niet kon halen en bood klager haar excuses aan.

Beoordeling door de Ombudsman

13. De klager voerde aan dat de Commissie de relevante bepalingen van de verordening met betrekking tot de tijdige behandeling van verzoeken om toegang tot documenten niet in acht heeft genomen. Op 14 december 2007 heeft hij zijn aanvraag ingediend, die de Commissie op 17 december 2007 heeft ontvangen. Het eerste antwoord van de Commissie op het verzoek was dat zij klager op 5 februari 2008 een brief stuurde waarin zij het verzoek afwees op grond van artikel 4, lid 3, van de verordening.

14. Wat de behandeling van initiële aanvragen betreft, bepaalt artikel 7 van de verordening:

"…Binnen 15 werkdagen na de registratie van het verzoek verleent de instelling ofwel toegang tot het gevraagde document en verleent zij binnen die termijn toegang overeenkomstig artikel 10, ofwel geeft zij in een schriftelijk antwoord de redenen voor de gehele of gedeeltelijke weigering … Indien de instelling niet binnen de gestelde termijn antwoordt, geeft zij de aanvrager het recht een confirmatief verzoek in te dienen."

15. De Ombudsman merkt op dat er geen bewijs is van het feit dat de Commissie de ontvangst van het oorspronkelijke verzoek van klager heeft bevestigd. Het eerste antwoord van de Commissie aan klager dateert van 5 februari 2008. Niettemin moet worden opgemerkt dat artikel 7 van de verordening duidelijk bepaalt dat indien de instelling niet binnen de gestelde termijn antwoordt, de verzoeker het recht heeft een confirmatief verzoek in te dienen.

16. Op 12 februari 2008 diende klager een confirmatief verzoek in.

17. Op 5 maart 2008 schreef de Commissie klager:

"Ik verwijs naar uw verzoek van 12 februari 2008, geregistreerd op 13 februari 2008, waarin u overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie een confirmatief verzoek indient om toegang tot een studie van ECORTS en Moffatt Associates over de hervorming van de gemeenschappelijke regels voor de interne energiemarkt, zoals bedoeld in de effectbeoordeling van het voorstel voor het derde pakket interne markt. Uw aanvraag wordt momenteel behandeld. Aangezien we echter nog steeds niet alle elementen hebben verzameld die we nodig hebben om uw verzoek naar behoren te analyseren om een definitief besluit te nemen, zullen we niet in staat zijn om binnen de voorgeschreven termijn op uw confirmatief verzoek te antwoorden. Daarom moeten we deze termijn overeenkomstig artikel 8, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1049/2001 met nog eens 15 werkdagen verlengen. De nieuwe termijn verstrijkt op 31 maart 2008. Mijn excuses voor het ongemak dat deze vertraging kan veroorzaken.

18. Wat confirmatieve verzoeken betreft, bepaalt artikel 8 van de verordening:

"1. Een confirmatief verzoek wordt onverwijld behandeld. Binnen 15 werkdagen na de registratie van een dergelijk verzoek verleent de instelling toegang tot het gevraagde document en verleent zij toegang …

2. In uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld in het geval van een verzoek betreffende een zeer lang document of een zeer groot aantal documenten, kan de in lid 1 bedoelde termijn met 15 werkdagen worden verlengd, mits de aanvrager van tevoren in kennis wordt gesteld en de redenen daarvoor uitvoerig worden vermeld."

19. Het doel van de strakke termijnen waarin de verordening voorziet, is ervoor te zorgen dat het recht op toegang volledig wordt geëerbiedigd. Elke niet-inachtneming van de termijnen vormt dus een inbreuk op de regels. Aangezien klager het confirmatief verzoek op 12 februari 2008 heeft ingediend, had de Commissie uiterlijk op 5 maart 2008 toegang tot het gevraagde document moeten verlenen of schriftelijk de redenen voor de gehele of gedeeltelijke weigering ervan moeten vermelden.

20. Op 5 maart 2008 heeft de Commissie klager enkel meegedeeld dat zij had besloten de termijn voor het beantwoorden van het confirmatief verzoek overeenkomstig artikel 8, lid 2, van de verordening te verlengen. De nieuwe termijn voor het verlenen of weigeren van toegang tot het gevraagde document had derhalve 27 maart 2008 moeten zijn. In haar besluit van 5 maart 2008 heeft de Commissie echter ten onrechte aangegeven dat de nieuwe termijn 31 maart 2008 was.

21. Voorts heeft de Commissie klager op 31 maart 2008 het volgende geschreven:

"Ik verwijs naar uw brief van 12 februari 2008, geregistreerd op 13 februari 2008, waarin u overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie een confirmatief verzoek heeft ingediend om toegang tot een studie van ECORTS en Moffatt Associates over de hervorming van de gemeenschappelijke regels voor de interne energiemarkt, als bedoeld in de effectbeoordeling van het voorstel voor het derde pakket interne markt. Voorts verwijs ik naar mijn brief van 5 maart 2008, waarin ik aankondigde dat wij overeenkomstig artikel 8, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1049/2001 de termijn voor de behandeling van uw verzoek moesten verlengen, aangezien wij nog steeds niet alle elementen hadden verzameld die nodig waren om uw verzoek naar behoren te analyseren. Helaas zijn wij op dit moment niet in de positie om u binnen de verlengde termijn, die vandaag verstrijkt, een definitief antwoord te geven. Dit is te wijten aan het feit dat uw verzoek betrekking heeft op een zeer omvangrijk document, dat wij zorgvuldig moeten beoordelen om vast te stellen of een uitzondering op artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1049/2001 van toepassing is en daarom slechts gedeeltelijke toegang kan worden verleend. Overeenkomstig artikel 6, lid 3, van deze verordening, waarin is bepaald dat "[w]anneer een verzoek betrekking heeft op een zeer lang document of op een zeer groot aantal documenten, [...] de betrokken instelling informeel met de verzoeker [kan] overleggen om een billijke oplossing te vinden", stel ik derhalve als billijke oplossing voor om de termijn voor de behandeling van uw verzoek met nog eens 15 werkdagen te verlengen tot 21 april 2008. Ik hoop dat u dit voorstel aanvaardt en ik verzoek u vriendelijk dit per e-mail te bevestigen aan: sg-acc-doc@cec.eu.int. Ik dank u voor uw begrip."

22. Evenals de artikelen 7 en 8 van de verordening bepaalt artikel 2 van Besluit C(2001) 3714 van de Commissie [7]: "De Commissie beantwoordt initiële en confirmatieve verzoeken om toegang binnen vijftien werkdagen na de datum van registratie van het verzoek. In het geval van complexe of omvangrijke aanvragen kan de termijn met vijftien werkdagen worden verlengd."

23. De Ombudsman wijst erop dat noch de verordening noch Besluit C(2001) 3714 van de Commissie voorziet in een verdere verlenging van een reeds verlengde termijn voor een besluit over een (initieel of confirmatief) verzoek om toegang tot documenten. Aangezien de Commissie de termijn voor het beantwoorden van het confirmatief verzoek van klager tweemaal heeft verlengd, is de Ombudsman van mening dat de Commissie zowel de verordening als het bovengenoemde besluit van de Commissie niet in acht heeft genomen.

24. De Ombudsman merkt voorts op dat de Commissie in haar brief van 31 maart 2008 betoogde dat zij de termijn voor de behandeling van het confirmatief verzoek van klager verder moest verlengen "overeenkomstig artikel 6, lid 3, van deze verordening".

25. Volgens vaste rechtspraak van de rechterlijke instanties van de Unie [8] weerspiegelt het in artikel 6, lid 3, van de verordening neergelegde recht van de instelling om samen met de verzoeker een billijke oplossing te zoeken, de mogelijkheid om, zij het in bijzonder beperkte mate, rekening te houden met de noodzaak om de belangen van de verzoeker te verzoenen met die van behoorlijk bestuur.

26. Wat betreft de mogelijkheid voor een instelling om een beroep te doen op artikel 6, lid 3, van de verordening om haar antwoord verder uit te stellen door een aanvrager een "billijke oplossing" voor te stellen, zij eraan herinnerd dat de verordening uitdrukkelijk bepaalt dat de termijn van 15 werkdagen voor de behandeling van initiële en confirmatieve verzoeken in uitzonderlijke omstandigheden kan worden verlengd. Hieruit volgt, dat de omstandigheden bijzonder uitzonderlijk hadden moeten zijn, wil de Commissie zich op artikel 6, lid 3, kunnen beroepen om de verdere vertraging te rechtvaardigen.

27. Bovendien bepaalt artikel 6, lid 3, dat "de betrokken instelling informeel met de aanvrager [kan] overleggen om tot een billijke oplossing te komen". Artikel 6, lid 3, kan derhalve niet aldus worden uitgelegd dat het de instelling de mogelijkheid biedt om eenzijdig op te leggen wat zij als een "billijke oplossing" beschouwt.

28. Ten slotte is artikel 6, lid 3, van toepassing op initiële verzoeken en niet op confirmatieve verzoeken. De mogelijkheid om een billijke oplossing te zoeken wordt geboden in geval van een "zeer lang document" of "een zeer groot aantal documenten". Wanneer een instelling een verzoek om documenten aanvaardt als een formeel verzoek om documenten op grond van de verordening, moet zij normaal gesproken weten, zoals zij in het onderhavige geval heeft gedaan, of het verzoek betrekking heeft op een "lang" document of een "groot aantal" documenten. Dit is het moment waarop het, indien nodig, gebruik moet maken van de mogelijkheid om een eerlijke oplossing te vinden. De bovenstaande logica sluit volgens de Ombudsman niet uit dat "eerlijke oplossingen" kunnen worden gezocht indien de instelling zich vervolgens geconfronteerd ziet met nieuwe en onvoorzienbare omstandigheden met betrekking tot de lengte of het aantal gevraagde documenten of, bijvoorbeeld, de onherstelbaarheid van een groot aantal oude documenten.

29. In het onderhavige geval moet het beroep van de Commissie op artikel 6, lid 3, echter in alle bovengenoemde opzichten als onrechtmatig worden beschouwd. Zij heeft ter rechtvaardiging van de extra vertraging niet verwezen naar bijzonder uitzonderlijke omstandigheden en heeft de extra vertraging in wezen eenzijdig opgelegd, omdat het volkomen duidelijk was dat zelfs indien de klager weigerde in te stemmen met de voorgestelde billijke oplossing, er toch sprake zou zijn van een vertraging.

30. De Ombudsman stelt tot zijn spijt vast dat zich soortgelijke fouten hebben voorgedaan met betrekking tot het beroep van de Commissie op artikel 8, lid 2, van de verordening. Krachtens artikel 8, lid 2, van de verordening moet de Commissie de aanvrager "gedetailleerde redenen" voor de verlenging van de termijn meedelen. Wat een voldoende "gedetailleerde" redenering in de zin van de bovenstaande bepaling is, kan van geval tot geval verschillen, afhankelijk van de relevante omstandigheden. Niettemin kan een eenvoudige, in algemene bewoordingen geformuleerde verwijzing naar het feit dat de Commissie niet "alle elementen heeft verzameld die nodig zijn voor een behoorlijke analyse van het verzoek van [klager]" niet aan het voorgaande vereiste voldoen. Een dergelijke verklaring bevat onvoldoende informatie om te kunnen beoordelen of een verlenging in het specifieke geval gerechtvaardigd is. Toelichtingen waarom de Commissie niet de informatie kon verkrijgen die nodig is om de aanvraag te analyseren, zouden passend zijn. In het onderhavige geval bevat de verklaring van de Commissie derhalve geen "gedetailleerde motivering" in de zin van artikel 8, lid 2, van de verordening.

31. Tot slot merkt de Ombudsman op dat de Commissie pas op 27 mei 2008 gedeeltelijke toegang tot de gevraagde documenten heeft verleend. Dit was meer dan vijf maanden na 14 december 2007, de datum van de eerste aanvraag.

32. In het licht van bovenstaande overwegingen is de Ombudsman van oordeel dat de Commissie de bepalingen van de verordening met betrekking tot de tijdige behandeling van verzoeken om toegang tot documenten in de volgende drie opzichten niet heeft nageleefd: (i) Zij heeft de reeds verlengde termijn voor de behandeling van het confirmatief verzoek van de klager verder verlengd met een beroep op artikel 6, lid 3, van de verordening, maar zonder geldige of adequate toelichtingen te verstrekken; ii) zij beweerde de mogelijkheid toe te passen om de termijn overeenkomstig artikel 8, lid 2, van de verordening te verlengen, maar deed dit zonder geldige en adequate toelichtingen te verstrekken; en iii) zij heeft haar antwoord aan de klager ernstig vertraagd door vijf maanden de tijd te nemen om een besluit te nemen over het verzoek van de klager. De acties van de Commissie vormden gevallen van wanbeheer en de Ombudsman zal hieronder een relevante kritische opmerking maken.

B. Bewering dat de Commissie geen geldige en toereikende gronden heeft aangevoerd om geen volledige toegang tot de gevraagde documenten te verlenen, en daarmee verband houdende vordering

Aan de Ombudsman voorgelegde argumenten

33. De klager voerde aan dat de Commissie geen geldige en toereikende redenen heeft aangevoerd om geen volledige toegang tot de gevraagde documenten te verlenen. Hij voerde aan dat bijna alle burgers van de Unie energiekopers of -gebruikers zijn en daarom worden getroffen door de hervorming van de energiemarkt. Er was dus een hoger openbaar belang bij de toegang van het publiek tot de analyse die aan de voorstellen van de Commissie ten grondslag lag. Hij verzocht de Commissie hem volledige toegang tot de gevraagde documenten te verlenen.

34. In haar advies legde de Commissie uit dat zij vreesde dat openbaarmaking van de gevraagde documenten haar besluitvormingsproces met betrekking tot de standpunten die zij in de loop van deze onderhandelingen had ingenomen, ernstig zou ondermijnen, aangezien de onderhandelingen ten tijde van het verzoek nog gaande waren. Het derde energiepakket was het onderwerp van levendige debatten en moeilijke onderhandelingen tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie. Daarom zou openbaarmaking de manoeuvreerruimte van de Commissie hebben beperkt, haar flexibiliteit en haar vermogen om effectief bij te dragen aan de laatste fasen van de onderhandelingen in gevaar hebben gebracht. Het feit dat bijna alle burgers van de Unie, als afnemers of gebruikers van energie, door de hervorming van de energiemarkt worden getroffen, kan niet worden uitgelegd als een hoger openbaar belang dat openbaarmaking van de gevraagde documenten rechtvaardigt. Aangezien al het EU-beleid van invloed is op het leven van de burgers, volstaat een loutere koppeling met een beleid niet om openbaarmaking te rechtvaardigen. Gezien de tegenstrijdige belangen in deze zaak was de Commissie van mening dat het algemeen belang het best gediend zou zijn met succesvolle interinstitutionele onderhandelingen en een snelle goedkeuring van het derde energiepakket. Openbaarmaking van de gevraagde documenten zou deze doelstelling in gevaar hebben gebracht. Gezien de vorderingen in de interinstitutionele onderhandelingen, de besprekingen in het Europees Parlement in juni en juli 2008 en de politieke akkoorden die de Raad op 10 oktober 2008 heeft bereikt, is de Commissie nu echter van mening dat de gevraagde documenten niet langer onder de uitzondering vallen waarop zij zich eerder heeft gebaseerd. Zij heeft derhalve besloten volledige toegang te verlenen tot de gevraagde documenten en heeft daarvan afschriften bij haar advies gevoegd.

Beoordeling door de Ombudsman

35. Artikel 4, lid 3, van de verordening bepaalt:

"De toegang tot een document dat door een instelling voor intern gebruik is opgesteld of door een instelling is ontvangen en dat betrekking heeft op een aangelegenheid waarover de instelling geen besluit heeft genomen, wordt geweigerd indien de openbaarmaking van het document het besluitvormingsproces van de instelling ernstig zou ondermijnen, tenzij een hoger openbaar belang openbaarmaking gebiedt."

36. Volgens vaste rechtspraak van de rechterlijke instanties van de Unie moeten de in de verordening neergelegde uitzonderingen restrictief worden geconstrueerd en toegepast, teneinde het in de verordening verankerde algemene beginsel van een zo ruim mogelijke toegang van het publiek tot documenten niet te schenden [9].

37. Bovendien voorziet bovengenoemd artikel ondubbelzinnig in de verplichting, en niet alleen in de mogelijkheid, om de gevraagde documenten openbaar te maken, tenzij de Commissie bewijst dat dit haar besluitvormingsproces "ernstig zou ondermijnen".

38. In casu gaat het dus in de eerste plaats om de vraag of de Commissie daadwerkelijk betrokken was bij een besluitvormingsproces waarin zij een reële en reële mogelijkheid had om tot een concreet besluit te komen. In dit verband neemt de Ombudsman nota van de verklaring van de Commissie in haar antwoord van 27 mei 2008 dat zij, ook al had zij haar voorstellen al "goedgekeurd, toch actief [d ] deelneemt aan de interinstitutionele onderhandelingen" en dat zij "haar voorstellen tot het einde van deze onderhandelingen zou kunnen wijzigen".

39. De Ombudsman aanvaardt het standpunt van de Commissie dat, wanneer zij aan dergelijke interinstitutionele onderhandelingen deelneemt, haar interne procedures erbij betrokken zijn. Dit houdt in dat de Commissie een reële en reële mogelijkheid heeft om tot een concreet besluit te komen. Artikel 4, lid 3, kan derhalve in beginsel van toepassing zijn op de onderhavige situatie.

40. Wat betreft de toereikendheid van het argument van de Commissie dat openbaarmaking het besluitvormingsproces "ernstig zou ondermijnen", neemt de Ombudsman nota van de uitleg van de Commissie dat zij nog steeds actief deelnam aan de interinstitutionele onderhandelingen op het moment dat klager zijn confirmatief verzoek indiende, en dat er derhalve een mogelijkheid bestond dat zij zou besluiten haar voorstel te wijzigen tot de afsluiting van deze onderhandelingen. Bovendien "was het derde energiepakket in tweede lezing van de wetgevingsprocedure het onderwerp van levendige debatten en moeilijke onderhandelingen tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie".

41. In het licht van deze toelichtingen is de Ombudsman van oordeel dat de redenen van de Commissie voor het niet openbaar maken van de documenten redelijk zijn en dat zij voldoen aan de minimumvereisten voor het verstrekken van adequate toelichtingen voor het niet openbaar maken van de documenten. De Ombudsman is van mening dat dit in het onderhavige geval bijzonder relevant is, aangezien de gevraagde documenten werden gebruikt in lopende onderhandelingen tussen de Commissie en externe actoren.

42. Wat betreft het vereiste dat deze uitzondering alleen kan worden toegepast wanneer er geen hoger openbaar belang is dat openbaarmaking van het betrokken document gebiedt, heeft de Ombudsman in eerdere besluiten [10] geoordeeld dat uit de structuur en de bewoordingen van de betrokken bepaling volgt dat normaliter degene die om toegang verzoekt, moet aantonen dat er sprake is van een hoger openbaar belang dat openbaarmaking gebiedt. In het onderhavige geval voerde de klager aan dat bijna alle burgers van de Unie energieafnemers of -gebruikers zijn en derhalve worden getroffen door de hervorming van de energiemarkt. De Ombudsman is het eens met de opmerking van de Commissie dat deze verklaring niet kan worden uitgelegd als een hoger openbaar belang dat openbaarmaking zou rechtvaardigen. Bij gebrek aan verdere specifieke argumenten van klager is de Ombudsman van mening dat klager niet heeft aangetoond dat er een hoger openbaar belang was bij de openbaarmaking van de documenten.

43. Tot slot merkt de Ombudsman op en juicht hij het toe dat de Commissie naar haar mening heeft besloten volledige toegang te verlenen tot de gevraagde documenten en dat kopieën zijn verstrekt.

44. Gezien zijn bovenstaande bevindingen stelt de Ombudsman geen geval van wanbeheer vast dat overeenstemt met de bewering van klager.

C. Conclusies

Op basis van zijn onderzoek naar deze klacht sluit de Ombudsman de zaak af met de volgende kritische opmerking:

In het licht van bovenstaande overwegingen is de Ombudsman van oordeel dat de Commissie de bepalingen van de verordening met betrekking tot de tijdige behandeling van verzoeken om toegang tot documenten in de volgende drie opzichten niet heeft nageleefd: (i) Zij heeft de reeds verlengde termijn voor de behandeling van het confirmatief verzoek van de klager verder verlengd met een beroep op artikel 6, lid 3, van de verordening, maar zonder geldige of adequate toelichtingen te verstrekken; ii) zij beweerde de mogelijkheid toe te passen om de termijn overeenkomstig artikel 8, lid 2, van de verordening te verlengen, maar deed dit zonder geldige en adequate toelichtingen te verstrekken; en iii) zij heeft haar antwoord aan de klager ernstig vertraagd door vijf maanden de tijd te nemen om een besluit te nemen over het verzoek van de klager. Deze handelingen van de Commissie vormden gevallen van wanbeheer.

Klager en de Commissie zullen van dit besluit in kennis worden gesteld.

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

Gedaan te Straatsburg, op 28 mei 2010


[1] Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (PB L 145, blz. 43).

[2] Zie ibid.

[3] Bijvoorbeeld 15 + 15 werkdagen voor het initiële verzoek en 15 + 15 werkdagen voor het confirmatieve verzoek.

[4] Artikel 8, lid 2, van de verordening bepaalt: "In uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld in het geval van een verzoek met betrekking tot een zeer lang document of een zeer groot aantal documenten, kan de in lid 1 bedoelde termijn met 15 werkdagen worden verlengd, mits de aanvrager van tevoren in kennis wordt gesteld en een gedetailleerde motivering wordt gegeven."

[5] Artikel 6, lid 3, van de verordening bepaalt: "In geval van een verzoek betreffende een zeer lang document of een zeer groot aantal documenten kan de betrokken instelling informeel met de aanvrager overleggen om een billijke oplossing te vinden."

[6] Artikel 4, lid 3, eerste alinea, van de verordening bepaalt: "De toegang tot een document dat door een instelling voor intern gebruik is opgesteld of door een instelling is ontvangen en dat betrekking heeft op een aangelegenheid waarover de instelling geen besluit heeft genomen, wordt geweigerd indien de openbaarmaking van het document het besluitvormingsproces van de instelling ernstig zou ondermijnen, tenzij een hoger openbaar belang openbaarmaking gebiedt."

[7] 2001/937/EG, EGKS, Euratom: Besluit van de Commissie van 5 december 2001 tot wijziging van haar reglement van orde (Kennisgeving geschied onder nummer C(2001) 3714) (PB L 345, blz. 94) betreffende de toepassing van verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie.

[8] Zaak T-2/03, Verein für Konsumenteninformation/Commissie, Jurispr. 2005, blz. II-01121, punt 101.

[9] Zie zaak C-189/98 P, Nederland en van der Wal/Commissie, Jurispr. 2000, blz. I-1, punt 27, en zaak T-211/00, Kuijer/Raad, Jurispr. 2002, blz. II-485, punt 55, en de aldaar aangehaalde rechtspraak. En zaak T-36/04, API/Commissie, arrest van 12 september 2007 [nog niet gepubliceerd in de Jurisprudentie], punt 54 (aanhalende zaken), waarnaar wordt verwezen in het besluit inzake klacht 3402/2004/PB, punt 1.7.

[10] Zie de besluiten van de Europese Ombudsman 2821/2004/OV en 2403/2003/MF, beschikbaar op de website van de Ombudsman (http://www.ombudsman.europa.eu).

Wat vond u van deze automatische vertaling? Deel uw mening!