FOR PREVIEWING & TESTING PURPOSES ONLY.
This notification will disappear once the page will be published.
This link is available for less than 30 minutes.
  • Makkelijk te lezen
  • Tekstgrootte

Wilt u een klacht indienen tegen een instelling of orgaan van de EU?

Huidige taal: 
  • Nederlands
Brontaal: 
beschikbare talen: 
De vertaling van deze pagina is automatisch geproduceerd met behulp van machinevertaling.
Machinevertalingen kunnen fouten bevatten die de duidelijkheid en nauwkeurigheid van de informatie kunnen schaden; de Ombudsman kan niet aansprakelijk worden gehouden voor eventuele afwijkingen. Voor de grootste mate van betrouwbaarheid en rechtszekerheid wordt verwezen naar de bronversie in het Engels (klik op de link hierboven).
Meer informatie vindt u in ons taal- en vertaalbeleid.

Besluit van de Europese Ombudsman inzake klacht 3269/2005/TN tegen de Europese Commissie

De klacht, die namens een ngo werd ingediend, had betrekking op het weglaten door de Commissie van de namen van lobbyisten uit de industrie in documenten waartoe toegang was verleend op grond van Verordening (EG) nr. 1049/2001 [1]. Klager beweerde dat de Commissie haar verplichting om behoorlijke toegang tot documenten te verlenen, niet was nagekomen. Klager voerde aan dat de Commissie niet had uitgelegd hoe openbaarmaking van de namen in kwestie "de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de integriteit van het individu zou ondermijnen", zoals bepaald in artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 1049/2001, en dat zij zich ten onrechte had gebaseerd op artikel 8, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001 [2] bij het weglaten van de namen.

De Commissie voerde aan dat openbaarmaking van de namen van de betrokken personen inbreuk zou kunnen maken op hun recht op privacy, dat wordt beschermd door de communautaire wetgeving inzake de bescherming van persoonsgegevens. De Commissie achtte haar besluit om de namen leeg te maken in overeenstemming met de opvatting van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS), zoals uiteengezet in zijn achtergrondnota over de toegang van het publiek tot documenten en gegevensbescherming.

De Ombudsman heeft de EDPS schriftelijk verzocht opmerkingen te maken over het standpunt van de Commissie, met name over de toepasselijkheid van Verordening (EG) nr. 45/2001 op de onderhavige zaak. In antwoord op het verzoek van de Ombudsman verklaarde de EDPS dat hij het arrest van het Gerecht van eerste aanleg in zaak T-194/04, Bavarian Lager/Commissie, wilde afwachten alvorens de onderhavige zaak te onderzoeken. De EDPS heeft uitgelegd dat hij in de onderhavige zaak heeft geïntervenieerd aan de zijde van verzoeker, omdat het standpunt van de Commissie volgens hem niet tot een bevredigend resultaat heeft geleid.

Aangezien niet duidelijk was wanneer het arrest in zaak T-194/04 zou worden gewezen, besloot de Ombudsman de onderhavige zaak te onderzoeken zonder het arrest van het Hof en het advies van de EDPS af te wachten.

De Ombudsman heeft de zaak vervolgens geanalyseerd in het licht van de richtsnoeren van de EDPS, volgens welke aan drie voorwaarden moet zijn voldaan om toegang te kunnen weigeren op grond van artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 1049/2001. De Ombudsman was van mening dat de Commissie niet had vastgesteld dat aan een van de drie voorwaarden was voldaan. De Ombudsman was derhalve van oordeel dat de bewering van klager gegrond leek.

In een dergelijke situatie zou de Ombudsman normaal gesproken proberen een minnelijke schikking te vinden, overeenkomstig artikel 3, lid 5, van het Statuut van de Ombudsman. De Ombudsman merkte echter op dat de kwestie van het weglaten van namen van personen in documenten waartoe krachtens Verordening 1049/2001 toegang was verleend, door het Gerecht van eerste aanleg werd onderzocht in zaak T-194/04, en was van mening dat het niet nuttig zou zijn een minnelijke schikking voor te stellen, aangezien de Commissie waarschijnlijk geen actie zou ondernemen voordat het Hof zijn arrest zou wijzen. De Ombudsman was derhalve van mening dat er geen redenen waren om zijn onderzoek voort te zetten en sloot de zaak. Hij wees erop dat klager zou kunnen overwegen een nieuwe klacht in te dienen bij de Ombudsman zodra het Hof arrest heeft gewezen in zaak T-194/04 en de Commissie daarop heeft gereageerd.

Opmerking: Het Gerecht van eerste aanleg heeft op 8 november 2007 arrest gewezen in zaak T-194/04. Het Gerecht heeft het besluit van de Commissie houdende weigering om de namen van alle deelnemers aan een vergadering in het kader van een niet-nakomingsprocedure openbaar te maken, nietig verklaard. 


[1] Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (PB L 145, blz. 43).

[2] Verordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2000 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (PB 2001, L 8, blz. 1).


Straatsburg, 16 juli 2007

Geachte heer H.,

Op 11 oktober 2005 heeft u, samen met de op 11 november 2005 ingediende bewijsstukken, namens Corporate Europe Observatory een klacht ingediend bij de Europese Ombudsman. Uw klacht had betrekking op het weglaten door de Europese Commissie van de namen van lobbyisten uit de industrie in documenten waartoe toegang was verleend op grond van Verordening (EG) nr. 1049/2001.

Op 16 november 2005 heb ik de klacht doorgestuurd naar de voorzitter van de Commissie. Bij brief van dezelfde datum heb ik ook een kopie van uw klacht ter informatie doorgestuurd naar de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming ("EDPS"). De Commissie heeft haar advies op 4 april 2006 toegezonden. Ik heb het u toegezonden met een uitnodiging om opmerkingen te maken, die u op 30 mei 2006 hebt toegezonden.

Op 10 oktober 2006 heb ik de EDPS schriftelijk om zijn opmerkingen over de zaak verzocht. Bij brief van 6 november 2006 heeft de EDPS mij meegedeeld dat hij het arrest van het Gerecht van eerste aanleg in zaak T-194/04, Bavarian Lager/Commissie, wilde afwachten alvorens de details van uw zaak te onderzoeken. De EDPS legde uit dat binnenkort een arrest kan worden verwacht. Bij brief van 15 december 2006 werd u hiervan in kennis gesteld.

In mei 2007 heeft u contact opgenomen met mijn diensten om te vragen naar de voortgang van uw zaak. Rekening houdend met het feit dat het Gerecht van eerste aanleg nog geen uitspraak had gedaan in zaak T-194/04, Bavarian Lager/Commissie, en met de duur van mijn onderzoek naar uw klacht, hebben mijn diensten u op 21 juni 2007 een e-mail gestuurd met de mededeling dat ik had besloten uw zaak te onderzoeken zonder het arrest van het Hof en de opmerkingen van de EDPS af te wachten.

Ik schrijf nu om u de resultaten te laten weten van de vragen die zijn gesteld.


HET KLACHT

De klacht betrof het weglaten door de Commissie van de namen van lobbyisten uit de sector in documenten waartoe toegang was verleend op grond van Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (1) ("Verordening 1049/2001"). Op basis van de brief van de Commissie waarin het confirmatieve verzoek van klager werd afgewezen, kon het volgende worden afgeleid:

Klager heeft op grond van Verordening (EG) nr. 1049/2001 verzocht om toegang tot documenten van de Commissie. De documenten waartoe toegang werd gevraagd, waren samenvattend verslagen (met inbegrip van notulen en nota's) en correspondentie (met inbegrip van e-mails) tussen het directoraat-generaal Handel van de Commissie ("DG Handel") en bepaalde bedrijfsverenigingen. Het verzoek werd gedeeltelijk afgewezen en klager diende een confirmatief verzoek in, waarin hij zich onder meer verzette tegen de praktijk van de Commissie om de namen van lobbyisten uit de industrie waarmee DG Handel had gecorrespondeerd, weg te halen. In haar antwoord van 29 juni 2006 verwees de Commissie naar de communautaire wetgeving inzake de bescherming van persoonsgegevens, namelijk artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 1049/2001 en Verordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2000 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (2) ("Verordening 45/2001"). De Commissie voerde aan dat zij op grond van deze wetgeving verplicht is de privacy en integriteit van het individu te beschermen bij de verwerking van persoonsgegevens. Volgens de Commissie geldt dit ongeacht of de betrokkene als particulier dan wel als lobbyist in loondienst voor een ondernemersvereniging heeft gehandeld. Bijgevolg konden de namen van de personen die namens de Transatlantic Business Dialogue ("TABD") en het European Services Forum ("ESF") optreden, niet openbaar worden gemaakt. De Commissie voerde verder aan dat persoonsgegevens overeenkomstig artikel 8, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001 alleen mogen worden doorgegeven als de ontvanger aantoont dat doorgifte van gegevens noodzakelijk is en als de Commissie ervan uit kan gaan dat de legitieme belangen van de betrokkene niet worden geschaad. In haar antwoord op het confirmatieve verzoek van klager stelde de Commissie zich op het standpunt dat klager niet had aangetoond dat de betrokken gegevens aan hem moesten worden doorgegeven.

In zijn klacht bij de Ombudsman verzette klager zich opnieuw tegen de weigering van de Commissie om de namen van de lobbyisten uit de sector bekend te maken in de documenten waartoe toegang werd verleend, en voerde hij het volgende aan:

De vertegenwoordigers van het ESF en de TABD communiceerden met de Commissie als lobbyisten in loondienst voor bedrijven en lobbygroepen uit de industrie en niet in particuliere hoedanigheid. Deze contacten zijn officieel en moeten aan publiek toezicht worden onderworpen. De verwijzing van de Commissie naar de noodzaak om de "integriteit van het individu" te beschermen, is daarom onhandig.

De Ombudsman moet verduidelijken dat de praktijk om namen van lobbyisten systematisch uit te wissen onjuist is. Deze praktijk is duidelijk een stap in de richting van een restrictievere interpretatie van Verordening (EG) nr. 1049/2001, aangezien in soortgelijke gevallen een paar jaar geleden geen namen werden weggelaten.

Openbaarmaking van de namen in kwestie zou op geen enkele wijze "de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de integriteit van het individu ondermijnen " zoals bepaald in artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening 1049/2001. De Commissie heeft zich niet eens ingespannen om uit te leggen op welke wijze zij dit als het geval beschouwt. Wat de verwijzing van de Commissie naar artikel 8, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001 betreft, is het argument om de namen van lobbyisten niet te schrappen, gebaseerd op het publieke belang van zichtbaarheid ten opzichte van de besluitvorming van de Commissie. Dit openbaar belang moet elke mogelijke wens tot geheimhouding van de lobbygroepen en hun vertegenwoordigers terzijde schuiven. Geheimhouding is duidelijk geen legitiem belang voor degenen die invloed uitoefenen op de besluitvorming van de EU.

Klager beweerde dat de Commissie haar verplichting uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1049/2001 om behoorlijke toegang tot documenten te verlenen, niet was nagekomen.

Ter ondersteuning van de bovenstaande bewering voerde klager aan dat de Commissie i) ten onrechte de namen van lobbyisten uit de industrie heeft weggelaten in documenten waartoe toegang was verleend op grond van Verordening (EG) nr. 1049/2001; ii) niet heeft uitgelegd hoe de openbaarmaking van de namen in kwestie "de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de integriteit van het individu" zou ondermijnen, zoals bepaald in artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 1049/2001; en iii) ten onrechte een beroep heeft gedaan op artikel 8, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001 bij het weglaten van de namen, ondanks het feit dat klager had aangetoond dat de betrokken gegevens aan hem moesten worden doorgegeven.

Klager voerde aan dat de Commissie een einde moest maken aan haar praktijk om in documenten waartoe het publiek toegang heeft, de namen van lobbyisten met wie zij informatie uitwisselt en samenwerkt door middel van correspondentie of vergaderingen, weg te geven.

DE INQUIRY

Advies van de Commissie

In haar advies formuleerde de Commissie, samengevat, de volgende opmerkingen:

Achtergrond

Op 22 februari 2005 verzocht klager om toegang tot de volgende documenten:

  1. alle verslagen van de Commissie, met inbegrip van notulen en nota's, over ontmoetingen tussen commissaris Mandelson, leden van zijn kabinet en andere personeelsleden van DG Handel en vertegenwoordigers van bedrijfsverenigingen, waaronder UNICE, het European Service Forum, de European Roundtable of the Industrialists en de Transatlantic Business Dialogue;
  2. alle verslagen, met inbegrip van notulen en nota's, van conferenties en andere bijeenkomsten georganiseerd door bedrijfsverenigingen, waaronder de UNICE, het European Service Forum, de European Roundtable of the Industrialists en de Transatlantic Business Dialogue, die werden bijgewoond door commissaris Mandelson en/of andere ambtenaren van DG Handel; en
  3. alle correspondentie, met inbegrip van e-mail, tussen commissaris Mandelson, leden van zijn kabinet en andere personeelsleden van DG Handel en vertegenwoordigers van bedrijfsverenigingen, waaronder de UNICE, het European Service Forum, de European Roundtable of the Industrialists en de Transatlantic Business Dialogue.

Op 12 april 2005 heeft DG Handel gedeeltelijke toegang verleend tot 30 documenten waarvan was vastgesteld dat zij met het verzoek overeenstemden. Sommige paragrafen van de openbaar gemaakte documenten, evenals de namen van de personen die voor de particuliere entiteiten werken, waren echter weggelaten. De grondgedachte achter de blancobepaling was gebaseerd op de volgende overwegingen:

  1. Het openbaar belang op het gebied van internationale betrekkingen, dat valt onder de uitzondering van artikel 4, lid 1, onder a), derde streepje, van Verordening (EG) nr. 1049/2001.
  2. De bescherming van het besluitvormingsproces van de Commissie, die onder de uitzondering van artikel 4, lid 3, van Verordening 1049/2001 valt.
  3. Wat met name de namen van personen betreft, de bescherming van hun privacy en integriteit overeenkomstig de wetgeving inzake gegevensbescherming, die onder de uitzondering van artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 1049/2001 valt.

Op 13 mei 2005 diende klager een confirmatief verzoek in met het argument dat de Commissie zijn verzoek te eng had geïnterpreteerd en dat het te restrictief was geweest om slechts gedeeltelijke toegang te verlenen. Na de antwoordtermijn te hebben verlengd, heeft de secretaris-generaal van de Commissie op 29 juni 2005 besloten ruimere toegang tot de gevraagde documenten te verlenen. De identificatie van de gevraagde documenten werd toegelicht en de weigering werd voor elk betrokken document nader gemotiveerd.

De weigering om de namen bekend te maken van personen die namens particuliere entiteiten handelen, werd bevestigd. In dit verband heeft de Commissie uitgelegd dat zij op grond van de communautaire wetgeving inzake de bescherming van persoonsgegevens, namelijk Verordening (EG) nr. 45/2001, verplicht was de privacy van natuurlijke personen bij de verwerking van persoonsgegevens te beschermen. Dit geldt ongeacht of de persoon handelt in particuliere hoedanigheid of als lobbyist in dienst van een ondernemersvereniging. Bijgevolg konden de namen van de personen die namens TABD en ESF handelden, niet openbaar worden gemaakt. Bovendien mogen persoonsgegevens overeenkomstig artikel 8, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001 alleen worden doorgegeven als de ontvanger aantoont dat de gegevens moeten worden doorgegeven en als de Commissie ervan uit kan gaan dat de legitieme belangen van de betrokkene niet worden geschaad. Er werd geoordeeld dat een dergelijke noodzaak in de betrokken zaak niet was aangetoond.

Standpunt van de Commissie over de klacht

De Commissie is van mening dat de openbaarmaking van de namen van de betrokken personen afbreuk zou kunnen doen aan hun recht op privacy. Het recht op privacy wordt beschermd door de communautaire wetgeving inzake de bescherming van persoonsgegevens. Het feit dat de betrokken personen in hun beroepsbekwaamheid handelden, staat niet in de weg aan de toepassing van de wetgeving inzake gegevensbescherming, die ook van toepassing moet zijn op personen op het werk (3).

De Commissie is van mening dat het standpunt dat zij heeft ingenomen in het door klager betwiste besluit in overeenstemming is met de interpretatie die de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) heeft voorgesteld in zijn achtergrondnota over de toegang van het publiek tot documenten en gegevensbescherming. De door de EDPS voorgestelde interpretatie van de wisselwerking tussen Verordening (EG) nr. 1049/2001 en Verordening (EG) nr. 45/2001 is voor de Commissie het meest bevredigend. Aangezien de Commissie echter niet betrokken is geweest bij de voorbereiding van de achtergrondnota, voert zij momenteel een open discussie met het bureau van de EDPS om tot een gemeenschappelijke interpretatie van bepaalde specifieke juridische kwesties te komen. Bovendien wordt het verband tussen Verordening (EG) nr. 1049/2001 en Verordening (EG) nr. 45/2001 onderzocht voor het Gerecht van eerste aanleg (4). De Commissie wacht derhalve op de interpretatie van het Hof alvorens haar huidige praktijken met betrekking tot de openbaarmaking van persoonsgegevens in het kader van Verordening (EG) nr. 1049/2001 te heroverwegen.

De klager voerde aan dat de privacy en integriteit van vertegenwoordigers van het ESF en de TABD niet konden worden ondermijnd door hun namen bekend te maken omdat zij handelden in de professionele sfeer, als lobbyisten in loondienst, en niet in een particuliere hoedanigheid. De Commissie is echter van mening dat, hoewel de gevraagde persoonsgegevens in de professionele context verschijnen, de openbaarmaking ervan nog steeds de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de betrokken personen kan ondermijnen. Deze interpretatie van de regels inzake gegevensbescherming is gebaseerd op de wetgeving zelf (5) en wordt ondersteund door een arrest waarin het Hof van Justitie de ruime interpretatie van het begrip "privéleven" door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft erkend. In dit arrest heeft het Hof van Justitie geoordeeld dat "er geen principiële reden is om activiteiten van professionele aard uit te sluiten van het begrip "privéleven""(6). De Commissie heeft dus terecht geoordeeld dat de persoonlijke levenssfeer en de integriteit van de betrokken personen in het geding waren, ook al handelden zij in een professionele sfeer. Gezien de context van het verzoek is de Commissie van mening dat openbaarmaking van de namen van de betrokken personen hun privéleven zou kunnen verstoren, hun privacy en integriteit zou kunnen ondermijnen en hen zou kunnen blootstellen aan ongepaste druk van buitenaf.

Nadat de Commissie had vastgesteld dat openbaarmaking afbreuk zou kunnen doen aan de persoonlijke levenssfeer en de integriteit van de betrokken personen in de zin van artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 1049/2001, heeft zij haar analyse voortgezet op basis van Verordening (EG) nr. 45/2001 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer van die gegevens. Overeenkomstig artikel 2, onder a), van Verordening (EG) nr. 45/2001 zijn namen van personen persoonsgegevens. Overeenkomstig artikel 2, onder b), komt de openbaarmaking van dergelijke gegevens op dezelfde wijze in aanmerking voor de toepassing van Verordening (EG) nr. 45/2001 als de verwerking van persoonsgegevens. In de onderhavige zaak is om openbaarmaking verzocht op grond van verordening nr. 1049/2001. In het kader van deze procedure worden de documenten die openbaar worden gemaakt, met inbegrip van de documenten die persoonsgegevens bevatten, openbaar gemaakt en vervolgens op verzoek toegankelijk voor andere personen. Dit omvat de mogelijkheid van openbaarmaking aan ontvangers in derde landen. Een dergelijke situatie kan op grond van Verordening (EG) nr. 45/2001 worden aangemerkt als i) een doorgifte van persoonsgegevens aan "andere entiteiten dan communautaire instellingen en organen, die onder Richtlijn 95/46/EG vallen", zoals bepaald in artikel 8, of ii) een "doorgifte aan andere ontvangers dan communautaire instellingen en organen, die niet onder Richtlijn 95/46/EG vallen", zoals bepaald in artikel 9. In beide gevallen vereist een dergelijke doorgifte van persoonsgegevens volgens artikel 8, lid 2, onder b), punt 7, en artikel 9, lid 6, onder d), dat de noodzaak van de verrichting door de aanvrager wordt aangetoond.

Klager voerde aan dat het recht van publiek toezicht op officiële contacten tussen de Commissie en professionele lobbyisten een dergelijke noodzaak vormt. De Commissie zet zich ten volle in voor de ontwikkeling en toepassing van passende transparantienormen met betrekking tot lobbyactiviteiten. De kwestie van transparantie en ethiek bij lobbyactiviteiten is een van de vragen die in het kader van het Europees transparantie-initiatief moeten worden onderzocht. De Commissie is van mening dat transparantie met name betrekking moet hebben op twee aspecten van de lobbyactiviteit, namelijk: i) wie lobbyt en welke belangen door de lobbyactiviteit worden behartigd; en ii) hoe zij handelt en in hoeverre met haar standpunt rekening wordt gehouden door de besluiten van de Europese instellingen.

Wat de onderhavige zaak betreft, zijn de namen van de lobbyorganisaties bekendgemaakt, evenals een aanzienlijk deel van de met deze entiteiten uitgewisselde documenten. De klager gebruikte echter het argument van transparantie met betrekking tot de openbaarmaking van de namen van personen en niet met betrekking tot de namen van de lobbyentiteiten. De Commissie is van mening dat de openbaarmaking van de namen van deze personen vanuit het oogpunt van transparantie geen toegevoegde waarde heeft. Derhalve is niet aangetoond dat de namen van de personen openbaar moeten worden gemaakt in de zin van artikel 8, lid 2, onder b), punt 8, van Verordening (EG) nr. 45/2001.

Opmerkingen van klager

In zijn opmerkingen maakte klager, samengevat, de volgende opmerkingen:

De argumenten van de Commissie zijn in tegenspraak met de geest en de letter van het Groenboek over het Europees Transparantie-initiatief, waarin op bladzijde 5 wordt gesteld dat personen die " activiteiten uitvoeren die tot doel hebben invloed uit te oefenen op de beleidsformulering en het besluitvormingsproces van de Europese instellingen" open moeten staan voor publieke toetsing. Het zou zeer problematisch zijn als de wetgeving inzake gegevensbescherming zodanig wordt geïnterpreteerd dat een dergelijke democratische controle wordt voorkomen.

De Commissie was voorts van mening dat de openbaarmaking van de namen van deze personen vanuit het oogpunt van transparantie geen toegevoegde waarde heeft. De realiteit is echter dat de openbaarmaking van de namen van individuele lobbyisten een zeer belangrijke toegevoegde waarde heeft, zowel in het algemeen als in dit specifieke geval. Het weglaten van de namen van de lobbyisten uit de sector uit de documenten waartoe op 22 februari 2005 toegang werd gevraagd, sluit in feite de controle uit van de rol van de vertegenwoordigers van individuele bedrijven die lobbyen bij de EU-instellingen. Zowel ESF als TABD zijn grote coalities van bedrijven, met een klein aantal secretariaatsmedewerkers en het grootste deel van hun lobbywerk wordt uitgevoerd door personeel in dienst van individuele aangesloten bedrijven. Het is zeer relevant om te weten welke individuele lobbyist van welke van deze bedrijven lobbyt namens deze industriële coalities. Bedrijven zouden zich anders achter gezichtsloze brancheorganisaties kunnen verschuilen en bijvoorbeeld de vraag of hun lobbyactiviteiten in overeenstemming zijn met de door de bedrijven geuite verbintenis tot maatschappelijk verantwoord ondernemen, effectief van publieke controle kunnen uitsluiten. Openbaarmaking van de namen van individuele lobbyisten is van essentieel belang om een serieuze beoordeling van lobbyactiviteiten met betrekking tot bepaalde kwesties mogelijk te maken.

Bovendien is openbaarmaking van de namen van individuele lobbyisten gebruikelijk in het onlineregister van geaccrediteerde lobbyisten van het Europees Parlement. Alle lobbyisten met een permanente toegangspas moeten de naam van de houder van de pas, de naam van het bedrijf waarvoor de houder werkt en de organisatie die de houder vertegenwoordigt, vermelden. Het register van geaccrediteerde lobbyisten wordt gepubliceerd op de website van het Parlement en vergemakkelijkt de toegang van de leden van het Europees Parlement tot ten minste enige informatie over wie het Parlement lobbyt en namens wie. Volgens de logica van de Commissie zou de verplichting om iemands naam in het register van het Parlement op te nemen, kunnen worden beschouwd als een inbreuk op de wetgeving inzake gegevensbescherming. Bovendien is de praktijk van het onleesbaar maken van namen een vrij nieuwe en zelfs gevaarlijke trend die, indien goedgekeurd, een serieuze stap achteruit zou betekenen op het gebied van transparantie met betrekking tot de rol van lobbyisten in de besluitvorming van de EU.

Het weglaten van namen is ook in tegenspraak met het voorstel van de Commissie in het Groenboek over het Europees transparantie-initiatief voor een op internet gebaseerd registratiesysteem "voor alle belangengroepen en lobbyisten die over EU-initiatieven willen worden geraadpleegd". Er vindt momenteel een raadplegingsperiode plaats om te bepalen hoe een dergelijk systeem het best kan worden vormgegeven. Het argument van de Commissie dat openbaarmaking van namen van lobbyisten inbreuk zou maken op het recht op privacy ondermijnt ernstig de doelstelling van het Groenboek om een registratiesysteem op te zetten dat "het externe toezicht op lobbyactiviteiten"mogelijk zou maken.

Verder onderzoek

Na zorgvuldige bestudering van het standpunt van de Commissie en de opmerkingen van klager bleek dat nader onderzoek noodzakelijk was.

Daarom heeft de Ombudsman de EDPS schriftelijk verzocht opmerkingen te maken over het standpunt dat de Commissie heeft ingenomen in haar antwoord op het confirmatief verzoek van klager, alsook in haar advies, met name over de toepasselijkheid van Verordening (EG) nr. 45/2001 op de onderhavige zaak.

Antwoord van de EDPS

In antwoord op het verzoek van de Ombudsman legde de EDPS uit dat hij het arrest van het Gerecht van eerste aanleg in zaak T-194/04, Bavarian Lager/Commissie, wilde afwachten alvorens de onderhavige zaak te onderzoeken. De EDPS heeft verklaard dat het Hof op 13 september 2006 een terechtzitting heeft gehouden en dat binnenkort een arrest kan worden verwacht. De EDPS heeft in zijn brief ook aangegeven dat hij in drie zaken voor het Gerecht had geïntervenieerd ter ondersteuning van verzoekers, omdat het standpunt van de Commissie volgens hem niet tot een bevredigend resultaat leidde (9).

De klager werd hiervan in kennis gesteld.

In mei 2007 nam klager contact op met de diensten van de Ombudsman om te vragen naar de voortgang van zijn zaak. Bij e-mail van 21 juni 2007 werd klager meegedeeld dat de Ombudsman had besloten de zaak te onderzoeken zonder het arrest van het Hof en de opmerkingen van de EDPS af te wachten.

BESLUIT

1 Vermeende niet-nakoming door de Commissie van haar verplichting tot het verlenen van behoorlijke toegang tot documenten op grond van verordening nr. 1049/2001 en de daarmee verband houdende vordering

1.1 De klacht betrof het weglaten door de Commissie van de namen van lobbyisten uit de sector in documenten waartoe toegang was verleend op grond van Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (10) ("Verordening 1049/2001"). Klager heeft op grond van Verordening (EG) nr. 1049/2001 verzocht om toegang tot verslagen, met inbegrip van notulen en nota's, en correspondentie, met inbegrip van e-mails, tussen het directoraat-generaal Handel van de Commissie ("DG Handel") en bepaalde bedrijfsverenigingen. Het verzoek werd gedeeltelijk afgewezen en klager diende een confirmatief verzoek in, waarin hij zich onder meer verzette tegen de praktijk van de Commissie om de namen van lobbyisten uit de industrie waarmee DG Handel had gecorrespondeerd, weg te halen. In haar antwoord van 29 juni 2006 verwees de Commissie naar de communautaire wetgeving inzake de bescherming van persoonsgegevens, namelijk artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 1049/2001 en Verordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2000 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (11) ("Verordening 45/2001"). De Commissie voerde aan dat zij op grond van deze communautaire wetgeving verplicht is de persoonlijke levenssfeer en de integriteit van het individu te beschermen bij de verwerking van persoonsgegevens. Volgens de Commissie geldt dit ongeacht of de betrokkene als particulier dan wel als lobbyist in dienst van een ondernemersvereniging heeft gehandeld. Bijgevolg konden de namen van de personen die namens de Transatlantic Business Dialogue ("TABD") en het European Services Forum ("ESF") optreden, niet openbaar worden gemaakt. De Commissie voerde verder aan dat persoonsgegevens overeenkomstig artikel 8, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001 alleen mogen worden doorgegeven als de ontvanger aantoont dat doorgifte van gegevens noodzakelijk is en als de Commissie ervan uit kan gaan dat de legitieme belangen van de betrokkene niet worden geschaad. In haar antwoord op het confirmatieve verzoek van klager stelde de Commissie zich op het standpunt dat klager niet had aangetoond dat de betrokken gegevens aan hem moesten worden doorgegeven.

1.2 In zijn klacht bij de Ombudsman verzette klager zich opnieuw tegen de weigering van de Commissie om de namen van de lobbyisten uit de industrie openbaar te maken in de documenten waartoe toegang werd verleend, met het argument dat de vertegenwoordigers van het ESF en TABD met de Commissie hebben gecommuniceerd als lobbyisten in loondienst voor bedrijven en lobbygroepen uit de industrie en niet in particuliere hoedanigheid. Volgens de klager zijn deze contacten officieel en moeten zij aan publiek toezicht worden onderworpen. Volgens hem is de verwijzing van de Commissie naar de noodzaak om de "integriteit van het individu" te beschermen dan ook onhandig.

Klager was van mening dat de Ombudsman moest verduidelijken dat de praktijk om namen van lobbyisten systematisch uit te wissen onjuist is. Deze praktijk is duidelijk een stap in de richting van een restrictievere interpretatie van Verordening (EG) nr. 1049/2001, aangezien in soortgelijke gevallen een paar jaar geleden geen namen werden weggelaten. Openbaarmaking van de namen in kwestie zou op geen enkele wijze "de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de integriteit van het individu ondermijnen " zoals bepaald in artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening 1049/2001. De Commissie heeft zich niet eens ingespannen om uit te leggen op welke wijze zij dit als het geval beschouwt. Wat de verwijzing van de Commissie naar artikel 8, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001 betreft, is het argument om de namen van lobbyisten niet te schrappen, gebaseerd op het publieke belang van zichtbaarheid ten opzichte van de besluitvorming van de Commissie. Dit openbaar belang moet elke mogelijke wens tot geheimhouding van de lobbygroepen en hun vertegenwoordigers terzijde schuiven. Geheimhouding is duidelijk geen legitiem belang voor degenen die invloed uitoefenen op de besluitvorming van de EU.

1.3 Klager beweerde dat de Commissie niet had voldaan aan haar verplichting om op grond van Verordening (EG) nr. 1049/2001 behoorlijke toegang tot documenten te verlenen.

Ter ondersteuning van de bovenstaande bewering voerde klager aan dat de Commissie i) ten onrechte de namen van lobbyisten uit de industrie heeft weggelaten in documenten waartoe toegang was verleend op grond van Verordening (EG) nr. 1049/2001; ii) niet heeft uitgelegd hoe de openbaarmaking van de namen in kwestie "de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de integriteit van het individu" zou ondermijnen, zoals bepaald in artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 1049/2001; en iii) ten onrechte een beroep heeft gedaan op artikel 8, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001 bij het weglaten van de namen, ondanks het feit dat klager had aangetoond dat de betrokken gegevens aan hem moesten worden doorgegeven.

Klager voerde aan dat de Commissie een einde moest maken aan haar praktijk om in documenten waartoe het publiek toegang heeft, de namen van lobbyisten met wie zij informatie uitwisselt en samenwerkt door middel van correspondentie of vergaderingen, weg te geven.

1.4 In haar advies erkende de Commissie dat, naar aanleiding van het confirmatieve verzoek van klager, de weigering om de namen bekend te maken van personen die namens particuliere entiteiten handelen, werd bevestigd. In dit verband legde de Commissie uit dat zij op grond van de communautaire wetgeving inzake de bescherming van persoonsgegevens, namelijk Verordening (EG) nr. 45/2001, verplicht was de privacy van natuurlijke personen bij de verwerking van persoonsgegevens te beschermen. Dit geldt ongeacht of de persoon handelt in particuliere hoedanigheid of als lobbyist in dienst van een ondernemersvereniging. Bijgevolg konden de namen van de personen die namens TABD en ESF handelden, niet openbaar worden gemaakt. Bovendien mogen persoonsgegevens overeenkomstig artikel 8, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001 alleen worden doorgegeven als de ontvanger aantoont dat de gegevens moeten worden doorgegeven en als de Commissie ervan uit kan gaan dat de legitieme belangen van de betrokkene niet worden geschaad. Er werd geoordeeld dat een dergelijke noodzaak in de betrokken zaak niet was aangetoond.

1.5 In antwoord op de klacht bij de Ombudsman heeft de Commissie verder verduidelijkt dat zij van mening is dat de openbaarmaking van de namen van de betrokken personen afbreuk zou kunnen doen aan hun recht op privacy. Het recht op privacy wordt beschermd door de communautaire wetgeving inzake de bescherming van persoonsgegevens. Het feit dat de betrokken personen in hun beroepsbekwaamheid handelden, staat niet in de weg aan de toepassing van de wetgeving inzake gegevensbescherming, die ook van toepassing is op personen op het werk (12). De Commissie is van mening dat het standpunt dat zij heeft ingenomen in het door klager betwiste besluit in overeenstemming is met de interpretatie die de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) heeft voorgesteld in zijn achtergrondnota over de toegang van het publiek tot documenten en gegevensbescherming. De door de EDPS voorgestelde interpretatie van de wisselwerking tussen Verordening (EG) nr. 1049/2001 en Verordening (EG) nr. 45/2001 is voor de Commissie het meest bevredigend. Voorts wordt de wisselwerking tussen Verordening (EG) nr. 1049/2001 en Verordening (EG) nr. 45/2001 onderzocht in bepaalde zaken die bij het Gerecht van eerste aanleg aanhangig zijn (13). De Commissie wacht derhalve op de interpretatie van het Hof alvorens haar huidige praktijken met betrekking tot de openbaarmaking van persoonsgegevens in het kader van Verordening (EG) nr. 1049/2001 te heroverwegen.

1.6 In haar standpunt wees de Commissie ook op het argument van klager dat de privacy en integriteit van ESF- en TABD-vertegenwoordigers niet konden worden ondermijnd door hun namen bekend te maken omdat zij handelden in een professionele hoedanigheid, als lobbyisten in loondienst, en niet in een particuliere hoedanigheid. De Commissie is echter van mening dat, hoewel de gevraagde persoonsgegevens in de professionele context verschijnen, de openbaarmaking ervan nog steeds de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de betrokken personen zou kunnen ondermijnen. Deze interpretatie van de regels inzake gegevensbescherming is gebaseerd op de wetgeving zelf (14) en wordt ondersteund door een arrest waarin het Hof van Justitie de ruime interpretatie van het begrip "privéleven" door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft erkend. In dit arrest oordeelde het Hof van Justitie dat "er geen principiële reden is om activiteiten van professionele (...) aard uit te sluiten van het begrip "privéleven""(15). De Commissie heeft dus terecht geoordeeld dat de persoonlijke levenssfeer en de integriteit van de betrokken personen in het geding waren, ook al handelden zij in een professionele sfeer. Gezien de context van het verzoek is de Commissie van mening dat openbaarmaking van de namen van de betrokken personen hun privéleven zou kunnen verstoren, hun privacy en integriteit zou kunnen ondermijnen en hen zou kunnen blootstellen aan ongepaste druk van buitenaf.

1.7 Nadat de Commissie had vastgesteld dat openbaarmaking afbreuk zou kunnen doen aan de persoonlijke levenssfeer en de integriteit van de betrokken personen in de zin van artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 1049/2001, heeft zij haar analyse voortgezet op basis van Verordening (EG) nr. 45/2001 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer van die gegevens. Overeenkomstig artikel 2, onder a), van Verordening (EG) nr. 45/2001 zijn namen van personen persoonsgegevens. Overeenkomstig artikel 2, onder b), komt de openbaarmaking van dergelijke gegevens op dezelfde wijze in aanmerking voor de toepassing van Verordening (EG) nr. 45/2001 als de verwerking van persoonsgegevens. In de onderhavige zaak is om openbaarmaking verzocht op grond van verordening nr. 1049/2001. In het kader van deze procedure worden de documenten die openbaar worden gemaakt, met inbegrip van de documenten die persoonsgegevens bevatten, openbaar gemaakt en vervolgens op verzoek toegankelijk voor andere personen. Dit omvat de mogelijkheid van openbaarmaking aan ontvangers in derde landen. Een dergelijke situatie kan op grond van Verordening (EG) nr. 45/2001 worden aangemerkt als i) een doorgifte van persoonsgegevens aan "andere entiteiten dan communautaire instellingen en organen, die onder Richtlijn 95/46/EG vallen", zoals bepaald in artikel 8, of ii) een "doorgifte aan andere ontvangers dan communautaire instellingen en organen, die niet onder Richtlijn 95/46/EG vallen", zoals bepaald in artikel 9. In beide gevallen vereist een dergelijke doorgifte van persoonsgegevens overeenkomstig artikel 8, lid 2, onder b), punt 16, en artikel 9, lid 6, onder d), dat de noodzaak van de verrichting door de aanvrager wordt aangetoond.

De Commissie merkte op dat klager aanvoerde dat het recht op openbaar toezicht op officiële contacten tussen de Commissie en professionele lobbyisten een dergelijke noodzaak vormt. De Commissie voerde aan dat zij zich ten volle inzet voor de ontwikkeling en uitvoering van passende transparantienormen met betrekking tot lobbyactiviteiten. De kwestie van transparantie en ethiek bij lobbyactiviteiten is een van de vragen die in het kader van het Europees transparantie-initiatief moeten worden onderzocht. De Commissie is van mening dat transparantie met name betrekking moet hebben op twee aspecten van de lobbyactiviteit, namelijk: i) wie lobbyt en welke belangen door de lobbyactiviteit worden behartigd; en ii) hoe zij handelt en in hoeverre met haar standpunt rekening wordt gehouden door de besluiten van de Europese instellingen.

Wat de onderhavige zaak betreft, merkte de Commissie op dat de namen van de lobbyorganisaties openbaar zijn gemaakt, en dat ook een aanzienlijk deel van de met deze entiteiten uitgewisselde documenten openbaar is gemaakt. De klager gebruikte echter het argument van transparantie met betrekking tot de openbaarmaking van de namen van personen en niet met betrekking tot de namen van de lobbyentiteiten. De Commissie is van mening dat de openbaarmaking van de namen van deze personen vanuit het oogpunt van transparantie geen toegevoegde waarde heeft. Derhalve is niet aangetoond dat de namen van de personen openbaar moeten worden gemaakt in de zin van artikel 8, lid 2, onder b), punt 17, van Verordening (EG) nr. 45/2001.

1.8 Klager betoogde in zijn opmerkingen dat de argumenten van de Commissie in tegenspraak zijn met de geest en de letter van het Groenboek over het Europees Transparantie-initiatief, waarin op bladzijde 5 staat dat personen die " activiteiten uitvoeren met als doel invloed uit te oefenen op de beleidsformulering en het besluitvormingsproces van de Europese instellingen" openbaar toezicht moeten kunnen uitoefenen. Het zou zeer problematisch zijn als de wetgeving inzake gegevensbescherming zodanig wordt geïnterpreteerd dat een dergelijke democratische controle wordt voorkomen. Het weglaten van namen is ook in tegenspraak met het voorstel van de Commissie in het Groenboek over het Europees transparantie-initiatief voor een op internet gebaseerd registratiesysteem "voor alle belangengroepen en lobbyisten die over EU-initiatieven willen worden geraadpleegd".

1.9 Klager merkte verder op dat de Commissie ook van mening was dat de openbaarmaking van de namen van deze personen vanuit het oogpunt van transparantie geen toegevoegde waarde heeft. De klager voerde echter aan dat de openbaarmaking van de namen van individuele lobbyisten in werkelijkheid een zeer aanzienlijke toegevoegde waarde heeft, zowel in het algemeen als in dit specifieke geval. Het weglaten van de namen van de lobbyisten uit de sector uit de documenten waartoe op 22 februari 2005 toegang werd gevraagd, sluit in feite toezicht uit op de rol van de vertegenwoordigers van individuele bedrijven die lobbyen bij de EU-instellingen. Zowel ESF als TABD zijn grote coalities van bedrijven, met een klein aantal secretariaatsmedewerkers en het grootste deel van hun lobbywerk wordt uitgevoerd door personeel in dienst van individuele aangesloten bedrijven. Het is zeer relevant om te weten welke individuele lobbyist van welke van deze bedrijven lobbyt namens deze industriële coalities. Bedrijven zouden zich anders achter gezichtsloze brancheorganisaties kunnen verschuilen en bijvoorbeeld de vraag of hun lobbyactiviteiten in overeenstemming zijn met de door de bedrijven geuite verbintenis tot maatschappelijk verantwoord ondernemen, effectief van publieke controle kunnen uitsluiten. Openbaarmaking van de namen van individuele lobbyisten is van essentieel belang om een serieuze beoordeling van lobbyactiviteiten met betrekking tot bepaalde kwesties mogelijk te maken.

1.10 Klager wees er ook op dat openbaarmaking van de namen van individuele lobbyisten gebruikelijk is in het onlineregister van geaccrediteerde lobbyisten van het Europees Parlement. Alle lobbyisten met een permanente toegangspas moeten de naam van de houder van de pas, de naam van het bedrijf waarvoor de houder werkt en de organisatie die de houder vertegenwoordigt, vermelden. Het register van geaccrediteerde lobbyisten wordt gepubliceerd op de website van het Parlement en vergemakkelijkt de toegang van de leden van het Europees Parlement tot ten minste enige informatie over wie het Parlement lobbyt en namens wie. Volgens de logica van de Commissie zou de verplichting om iemands naam in het register van het Parlement op te nemen, kunnen worden beschouwd als een inbreuk op de wetgeving inzake gegevensbescherming. Bovendien is de praktijk van het onleesbaar maken van namen een vrij nieuwe en zelfs gevaarlijke trend die, indien goedgekeurd, een serieuze stap achteruit zou betekenen op het gebied van transparantie met betrekking tot de rol van lobbyisten in de besluitvorming van de EU.

1.11 Na zorgvuldige bestudering van het standpunt van de Commissie en de opmerkingen van klager heeft de Ombudsman de EDPS schriftelijk verzocht opmerkingen te maken over het standpunt dat de Commissie heeft ingenomen in haar antwoord op het confirmatief verzoek van klager en in haar advies, met name over de toepasselijkheid van Verordening (EG) nr. 45/2001 op de onderhavige zaak.

In antwoord op het verzoek van de Ombudsman legde de EDPS uit dat hij het arrest van het Gerecht van eerste aanleg in zaak T-194/04, Bavarian Lager/Commissie, wilde afwachten alvorens de onderhavige zaak te onderzoeken. De EDPS heeft verklaard dat het Hof op 13 september 2006 een terechtzitting heeft gehouden en dat binnenkort een arrest kan worden verwacht. De klager werd hiervan in kennis gesteld.

1.12 In mei 2007 nam klager contact op met de diensten van de Ombudsman om te vragen naar de voortgang van zijn zaak. Bij e-mail van 21 juni 2007 werd klager meegedeeld dat de Ombudsman had besloten de zaak te onderzoeken zonder het arrest van het Hof en de opmerkingen van de EDPS af te wachten.

1.13 De Ombudsman merkt op dat de Commissie zich heeft gebaseerd op artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 1049/2001 en op Verordening (EG) nr. 45/2001 bij haar besluit om de namen van lobbyisten uit de sector vrij te geven in de documenten waartoe toegang was verleend op grond van Verordening (EG) nr. 1049/2001. De Ombudsman herinnert eraan dat de Commissie in haar advies heeft verklaard dat het besluit dat zij in deze zaak had genomen, in overeenstemming was met de door de EDPS in zijn achtergrondnota voorgestelde interpretatie en dat zij de door de EDPS voorgestelde interpretatie met betrekking tot de verhouding tussen Verordening (EG) nr. 1049/2001 en Verordening (EG) nr. 45/2001 als zeer bevredigend beschouwt. Aangezien artikel 1, lid 2, van Verordening (EG) nr. 45/2001 bepaalt dat de EDPS toeziet op de toepassing van de bepalingen van die verordening op alle verwerkingen door een communautaire instelling of een communautair orgaan, acht de Ombudsman het wenselijk dat de EDPS zijn opmerkingen over de onderhavige zaak kenbaar heeft gemaakt alvorens een besluit over de klacht te nemen. Bij gebrek aan dergelijke opmerkingen en rekening houdend met de bovenstaande verklaring van de Commissie in haar advies acht de Ombudsman het echter passend de onderhavige zaak te analyseren in het licht van de richtsnoeren en conclusies van de EDPS in zijn achtergrondnota nr. 1 juli 2005 over de toegang van het publiek tot documenten en gegevensbescherming (hierna "de achtergrondnota" genoemd)(18). Deze benadering van de analyse van de onderhavige zaak is in overeenstemming met het memorandum van overeenstemming tussen de Ombudsman en de EDPS, waarin de twee instellingen zich ertoe verbinden een consistente benadering van de juridische en administratieve aspecten van gegevensbescherming te volgen (19).

1.14 De Ombudsman merkt op dat volgens punt 4.3.2 van de achtergrondnota aan drie voorwaarden moet zijn voldaan opdat artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 1049/2001 van toepassing is op een document waartoe om toegang is verzocht:

  1. de privacy van de betrokkene moet in het geding zijn;
  2. de toegang van het publiek moet aanzienlijke gevolgen hebben voor de betrokkene; en
  3. Toegang van het publiek is niet toegestaan op grond van de wetgeving inzake gegevensbescherming.

1.15 Met betrekking tot de eerste voorwaarde, namelijk dat de persoonlijke levenssfeer van de betrokkene in het geding moet zijn, merkt de Ombudsman op dat de EDPS op grond van artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (hierna: "EVRM") de volgende richtsnoeren geeft: Er moet sprake zijn van een gekwalificeerd belang van een betrokken persoon, wat betekent dat het document gegevens over een persoon moet bevatten die gewoonlijk als "persoonlijk" of "privé" worden beschouwd. Het feit dat een document persoonsgegevens van algemene aard bevat, zoals de naam van een persoon, mag (in het algemeen) de openbaarmaking niet belemmeren. Het begrip privéleven sluit activiteiten van professionele of zakelijke aard niet uit, maar de betrokken belangen kunnen een ander karakter hebben. Openbaarmaking van gegevens zou normaal gesproken onder het toepassingsgebied van de bescherming vallen als het gaat om gevoelige gegevens, zoals gegevens over gezondheid, of als het gaat om de eer en reputatie van een persoon, een persoon in een vals daglicht zou kunnen worden gesteld, gênante feiten openbaar zouden worden gemaakt of door de persoon vertrouwelijk verstrekte of ontvangen informatie openbaar zou worden gemaakt.

De Ombudsman acht de conclusie van de Commissie dat persoonsgegevens in de professionele context mogelijk de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de betrokken personen ondermijnen, dan ook correct. De Ombudsman wil echter benadrukken dat ook in een professionele context moet worden uitgelegd op welke manier de privacy van de betrokkene in het geding zou zijn als toegang tot een bepaald document werd verleend.

De Ombudsman merkt in dit verband op dat de Commissie van mening is dat zij in dit geval heeft vastgesteld dat openbaarmaking van de namen van de lobbyisten uit de sector de privacy en integriteit van de betrokken personen zou kunnen ondermijnen. De Ombudsman is echter niet van mening dat de Commissie heeft uitgelegd op welke manier openbaarmaking van de namen van de lobbyisten uit de sector de privacy en integriteit van de betrokken personen zou kunnen ondermijnen. Het enige ontwikkelde argument dat de Commissie in dit verband heeft aangevoerd, is dat openbaarmaking van de namen"[de betrokken personen] zou kunnen blootstellen aan ongepaste druk van buitenaf". De Ombudsman is echter van mening dat de mogelijkheid dat de betrokken personen na de openbaarmaking van hun namen aan druk van buitenaf worden blootgesteld, geen bewijs vormt dat de documenten in kwestie details bevatten over de betrokken personen die gewoonlijk als "persoonlijk" of "privé" worden beschouwd. De Ombudsman is derhalve van mening dat de Commissie niet heeft vastgesteld dat aan de eerste voorwaarde voor de toepassing van artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 1049/2001 is voldaan.

1.16 Wat de tweede voorwaarde betreft, namelijk dat de toegang van het publiek de betrokkene wezenlijk moet raken, neemt de Ombudsman nota van de verklaring van de EDPS in punt 4.3.4 van de achtergrondnota dat deze voorwaarde nauw verband houdt met de eerste voorwaarde, maar dat er een wezenlijk verschil is. De EDPS is van mening dat de eerste voorwaarde vereist dat wordt onderzocht of de informatie in een document binnen de werkingssfeer van artikel 8 EVRM valt. Onder de tweede voorwaarde moet echter worden onderzocht of openbaarmaking in het specifieke geval de privacy van de betrokkene zou ondermijnen of, met andere woorden, wezenlijk zou aantasten. Bijgevolg moet worden onderzocht of de gevolgen voor de persoonlijke levenssfeer van de betrokkene niet louter theoretisch zijn.

De Ombudsman is in dit verband van mening dat, aangezien de Commissie niet eens heeft vastgesteld dat openbaarmaking van de namen theoretische gevolgen zou hebben voor de privacy van de lobbyisten uit de sector (zie punt 1.15 hierboven), zij niet heeft vastgesteld dat er in het specifieke geval gevolgen zouden zijn voor de privacy, zoals vereist door de tweede voorwaarde voor de toepassing van artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening 1049/2001.

1.17 De derde voorwaarde voor de toepassing van artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 1049/2001 is dat de wetgeving inzake gegevensbescherming geen toegang van het publiek toestaat. Volgens de EDPS betekent dit dat de uitzondering van artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 1049/2001 alleen mag worden toegepast voor zover Verordening (EG) nr. 45/2001 de openbaarmaking van gegevens uitdrukkelijk verbiedt. De Ombudsman merkt in dit verband op dat de Commissie zich bij haar weigering om de namen van de individuele lobbyisten uit de sector openbaar te maken, heeft gebaseerd op artikel 8, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001, met het argument dat klager niet had aangetoond dat de gegevens aan hem moesten worden doorgegeven.

De toepassing van artikel 8, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001 met betrekking tot Verordening (EG) nr. 1049/2001 wordt behandeld in punt 3.4.3 van de achtergrondnota. De EDPS wijst erop dat artikel 8, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001 een illustratie is van de spanning tussen de verordening gegevensbescherming en de verordening inzake toegang van het publiek, en bovendien tussen de verschillende doelstellingen van de twee verordeningen. Volgens de EDPS zou een letterlijke uitlegging van de tekst van artikel 8, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001 leiden tot een resultaat dat de doeltreffendheid van Verordening (EG) nr. 1049/2001 ernstig zou aantasten. Een dergelijk resultaat had de gemeenschapswetgever niet kunnen voorzien. Artikel 8, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001 veronderstelt dat de ontvanger van een document dat persoonsgegevens bevat, aantoont waarom hij daartoe toegang nodig heeft. Toegang tot documenten wordt echter verleend om burgers in staat te stellen nauwer deel te nemen aan het democratische proces. Volgens de EDPS is het voor deze doelstelling van essentieel belang dat burgers, zoals bevestigd door de rechtspraak van het Gerecht van eerste aanleg, geen specifiek belang hoeven aan te tonen bij de openbaarmaking van een document aan de persoon die daarom verzoekt.

In punt 3.4.3 van de achtergrondnota stelt de EDPS vervolgens dat artikel 8, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001 moet worden uitgelegd in het licht van de doelstellingen van de desbetreffende bepalingen van zowel Verordening (EG) nr. 45/2001 als Verordening (EG) nr. 1049/2001. Enerzijds verleent artikel 2 van Verordening (EG) nr. 1049/2001 de burgers van de EU een in rechte afdwingbaar recht op toegang tot documenten voor de in het vorige punt genoemde doeleinden. Anderzijds voorziet artikel 8, onder b), van verordening nr. 45/2001 enkel in de bescherming van de betrokkene in gevallen waarin openbaarmaking van de gegevens op zich is toegestaan op grond van de bepalingen van het Gemeenschapsrecht inzake gegevensverwerking. De EDPS stelt dat in dergelijke gevallen de doorgifte van de gegevens op zich normaliter geen afbreuk zou doen aan de gerechtvaardigde belangen van de betrokkene. Met andere woorden, indien de doorgifte van persoonsgegevens is toegestaan op grond van de andere bepalingen van Verordening (EG) nr. 45/2001, kan artikel 8, onder b), de openbaarmaking niet beperken.

Bovenstaande overwegingen leiden de EDPS tot de volgende uitlegging: in gevallen waarin gegevens worden doorgegeven ter uitvoering van artikel 2 van Verordening (EG) nr. 1049/2001 en mits de openbaarmaking van de gegevens is toegestaan overeenkomstig de bepalingen van het Gemeenschapsrecht inzake gegevensverwerking, is per definitie de noodzaak van doorgifte van de gegevens vastgesteld.

De Ombudsman merkt in dit verband op dat de Commissie niet heeft aangevoerd dat de doorgifte van de betrokken gegevens verboden zou zijn op grond van enige andere bepaling in Verordening 45/2001 dan artikel 8, onder b). Na de interpretatie door de EDPS van Verordening (EG) nr. 45/2001 en Verordening (EG) nr. 1049/2001 in onderlinge samenhang gelezen, heeft klager per definitie vastgesteld dat de gegevens moeten worden doorgegeven. Bijgevolg is niet voldaan aan de derde voorwaarde voor de toepassing van artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 1049/2001.

1.18 In het licht van de conclusies in de punten 1.15 tot en met 1.17 hierboven is de Ombudsman van mening dat de Commissie haar verplichting om correcte toegang tot documenten te verlenen uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1049/2001 niet is nagekomen door i) ten onrechte de namen van lobbyisten uit de sector te schrappen in documenten waartoe toegang werd verleend uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1049/2001; ii) nalaten uit te leggen hoe de openbaarmaking van de namen in kwestie "de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de integriteit van het individu" zou ondermijnen, zoals bepaald in artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 1049/2001; en iii) ten onrechte een beroep doen op artikel 8, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001 bij het weglaten van de namen. Om deze redenen concludeert de Ombudsman dat de bewering van klager dat de Commissie niet heeft voldaan aan haar verplichting om behoorlijke toegang te verlenen tot documenten uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1049/2001, gegrond lijkt. Dit zou een geval van wanbeheer door de Commissie zijn. In een dergelijke situatie en overeenkomstig artikel 3, lid 5, van het Statuut van de Ombudsman streeft de Ombudsman gewoonlijk naar een minnelijke schikking met betrekking tot de klacht.

1.19 De Ombudsman herinnert er echter aan dat het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen de hoogste autoriteit is op het gebied van de interpretatie van het Gemeenschapsrecht. Wat betreft de wettelijke bepalingen die de Ombudsman in dit specifieke geval heeft uitgelegd, merkt de Ombudsman ook op dat het Gerecht van eerste aanleg in zaak T-194/04 Bavarian Lager/Commissie de kwestie onderzoekt van het inroepen van de noodzaak om persoonsgegevens te beschermen en daardoor in documenten waartoe toegang is verleend op grond van Verordening 1049/2001, de namen weg te geven van personen waarmee de Commissie contact heeft gehad bij de uitvoering van haar taken. De Ombudsman merkt ook op dat de EDPS in deze zaak heeft geïntervenieerd. De Ombudsman concludeert derhalve dat het in dit stadium niet nuttig is om een voorstel voor een minnelijke schikking tot de Commissie te richten op basis van de vaststelling van wanbeheer in punt 1.18 hierboven, aangezien de Commissie waarschijnlijk geen actie zal ondernemen voordat het Gerecht zijn arrest in zaak T-194/04, Bavarian Lager/Commissie, heeft gewezen.

1.20 Gezien het bovenstaande is de Ombudsman van mening dat er geen redenen lijken te zijn om zijn onderzoek naar de bewering van klager voort te zetten. Om dezelfde redenen is de Ombudsman van mening dat het niet nodig is zijn onderzoek voort te zetten naar de bewering van klager dat de Commissie een einde moet maken aan haar praktijk om in documenten waartoe toegang van het publiek wordt verleend, de namen van lobbyisten met wie zij informatie uitwisselt en samenwerkt door middel van correspondentie of vergaderingen, uit te wissen.

1.21 Zodra het Gerecht uitspraak heeft gedaan in zaak T-194/04, Bavarian Lager/Commissie, en de Commissie daarop heeft gereageerd, kan de klager overwegen een nieuwe klacht in te dienen bij de Ombudsman.

2 Conclusie

Op basis van het onderzoek van de Ombudsman naar deze klacht en om de in de punten 1.19 en 1.20 uiteengezette redenen is de Ombudsman van mening dat er geen redenen zijn om de zaak verder te behandelen. De Ombudsman sluit de zaak derhalve af.

De voorzitter van de Commissie zal ook van dit besluit in kennis worden gesteld.

De jouwe oprecht,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS


(1) PB 2001, L 145, blz. 43.

(2) PB 2001, L 8, blz. 1.

(3) Zie overweging 72 van Richtlijn 95/46/EG en overweging 7 van Verordening 45/2001.

(4) Zaak T-170/03, BAT/Commissie, beroep ingesteld op 14 mei 2003; Zaak T-161/04, Valero Jordana/Commissie, beroep ingesteld op 26 april 2004; en zaak T-194/04, Bavarian Lager/Commissie, beroep ingesteld op 27 mei 2004.

(5) Zie overweging 72 van Richtlijn 95/46/EG en overweging 7 van Verordening 45/2001.

(6) Gevoegde zaken C-465/00, C-138/01 en C-139/01, Österreichischer Rundfunk e.a., Jurispr. 2003, blz. I-4989, punt 73.

(7) De Ombudsman begrijpt dat de Commissie verwijst naar artikel 8, onder b), van Verordening 45/2001.

(8) De Ombudsman begrijpt dat de Commissie verwijst naar artikel 8, onder b), van Verordening 45/2001.

(9) In het in punt 3.4, blz. 48, genoemde jaarverslag 2006 van de EDPS wordt het volgende gesteld: "[i]n maart 2006 heeft de EDPS besloten om ter ondersteuning van de conclusies van rekwiranten in drie zaken voor het Gerecht van eerste aanleg tussenbeide te komen over het verband tussen de toegang van het publiek tot documenten en gegevensbescherming". De drie zaken zijn zaak T-170/03, BAT/Commissie, beroep ingesteld op 14 mei 2003; Zaak T-161/04, Valero Jordana/Commissie, beroep ingesteld op 26 april 2004; en zaak T-194/04, Bavarian Lager/Commissie, beroep ingesteld op 27 mei 2004.

(10) PB L 145, blz. 43.

(11) PB 2001, L 8, blz. 1.

(12) Zie overweging 72 van Richtlijn 95/46/EG en overweging 7 van Verordening 45/2001.

(13) Zaak T-170/03, BAT/Commissie, beroep ingesteld op 14 mei 2003; Zaak T-161/04, Valero Jordana/Commissie, beroep ingesteld op 26 april 2004; en zaak T-194/04, Bavarian Lager/Commissie, beroep ingesteld op 27 mei 2004.

(14) Zie overweging 72 van Richtlijn 95/46/EG en overweging 7 van Verordening 45/2001.

(15) Gevoegde zaken C-465/00, C-138/01 en C-139/01, Österreichischer Rundfunk e.a., Jurispr. 2003, blz.

(16) De Ombudsman begrijpt dat de Commissie verwijst naar artikel 8, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001.

(17) De Ombudsman begrijpt dat de Commissie verwijst naar artikel 8, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001.

(18) Achtergrondnota nr. 1 van juli 2005 is beschikbaar op de website van de EDPS (http://www.edps.europa.eu) onder "Publications"/"Papers".

(19) PB 2007, C 27, blz. 21.

Wat vond u van deze automatische vertaling? Deel uw mening!