Wilt u een klacht indienen tegen een instelling of orgaan van de EU?
- NL Nederlands
Machinevertalingen kunnen fouten bevatten die de duidelijkheid en nauwkeurigheid van de informatie kunnen schaden; de Ombudsman kan niet aansprakelijk worden gehouden voor eventuele afwijkingen. Voor de grootste mate van betrouwbaarheid en rechtszekerheid wordt verwezen naar de bronversie in het Engels (klik op de link hierboven).
Meer informatie vindt u in ons taal- en vertaalbeleid.
Besluit over de weigering van het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken (Eurojust) om het publiek toegang te verlenen tot documenten betreffende de extractie van informatie uit communicatieapparatuur van migranten (zaak 842/2025/AML)
Besluiten
Zaak 842/2025/AML - Geopend op Maandag | 14 april 2025 - Besluit over Dinsdag | 06 oktober 2026 - Betrokken instelling Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken ( Oplossing bereikt ) - Land Tsjechië
Klacht ingediend
04/04/2025Onderzoek van de klacht
07/04/2025Onderzoek gaande
14/04/2025Voorlopige uitkomst
23/04/2026Uitkomst van het onderzoek
06/10/2026
De zaak betrof de weigering van het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken (Eurojust) om het publiek toegang te verlenen tot zeven documenten betreffende de extractie van informatie uit communicatieapparatuur van migranten. Eurojust heeft de toegang van het publiek tot delen van de documenten geweigerd op basis van twee uitzonderingen in de Uniewetgeving inzake de toegang van het publiek tot documenten, namelijk de noodzaak om het openbaar belang op het gebied van de openbare veiligheid te beschermen en de noodzaak om persoonsgegevens te beschermen.
Op basis van de inspectie van de litigieuze documenten was de Ombudsman niet overtuigd door de argumenten van Eurojust dat een ruimere openbaarmaking van de documenten de bescherming van het openbaar belang op het gebied van de openbare veiligheid zou ondermijnen. De Ombudsman deed een voorstel voor een oplossing, waarin zij Eurojust verzocht zijn standpunt over het verzoek te heroverwegen, teneinde het publiek ruimere toegang tot de betrokken documenten te verlenen. Zij verzoekt Eurojust zich daarbij te concentreren op drie van de betrokken documenten, met follow-upaanpassingen van twee aanvullende documenten.
Eurojust aanvaardde het voorstel van de Ombudsman voor een oplossing en gaf klager ruimere toegang tot bijna alle documenten. De Ombudsman was ingenomen met de positieve reactie van Eurojust op haar voorstel voor een oplossing en sloot het onderzoek af.
Achtergrond van de klacht
1. Het verzamelen van informatie van individuele communicatieapparatuur van migranten is een steeds frequentere praktijk geworden in de EU-lidstaten.[1] Deze gegevens kunnen vervolgens worden gebruikt voor veiligheids- of asieldoeleinden. De afgelopen jaren heeft een dergelijke extractiepraktijk echter geleid tot een openbaar debat over de gevolgen ervan voor het recht op privéleven, familie- en gezinsleven en voor de bescherming van persoonsgegevens [2].
2. In november 2024 verzocht klager, een onderzoeker, om toegang van het publiek tot documenten in het bezit van het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken (Eurojust) over gegevensextractie uit de communicatieapparatuur van migranten in Griekenland. De klager verzocht met name om toegang tot een document dat wordt genoemd in de notulen van een interinstitutionele vergadering waaraan Eurojust in 2016 heeft deelgenomen, alsook tot “andere interne documenten” met betrekking tot het onderwerp en “die in de periode van 1 juni 2016 tot en met 1 juni 2017 en van 1 januari 2024 tot en met 1 november 2024 binnen Eurojust en/of met andere EU-agentschappen, -organen, -instellingen en/of Griekse autoriteiten zijn verspreid”.
3. Eurojust heeft aanvankelijk geen documenten aangetroffen. Nadat klager het Agentschap had verzocht zijn besluit te herzien (door een “bevestigend verzoek” in te dienen), heeft Eurojust zeven documenten geïdentificeerd, waarvan er één reeds openbaar was. Eurojust heeft gedeeltelijke toegang verleend tot de zes resterende documenten, waarbij delen ter bescherming van het openbaar belang met betrekking tot de openbare veiligheid en persoonsgegevens zijn achtergehouden.
4. De klager was ontevreden over de manier waarop Eurojust zijn verzoek om toegang heeft behandeld, en met name over de verleende gedeeltelijke toegang, en wendde zich in april 2025 tot de Ombudsman.
Het onderzoek
5. De Ombudsman opende een onderzoek naar de weigering van Eurojust om (bredere) toegang van het publiek te verlenen tot documenten betreffende de extractie van informatie uit communicatieapparatuur van migranten op basis van de noodzaak om het openbaar belang te beschermen met betrekking tot de openbare veiligheid.
6. Klager betwistte de redactie van persoonsgegevens niet, maar merkte op dat in één document redacties te uitgebreid leken om alleen onder die uitzondering te vallen. Tijdens het onderzoek erkende Eurojust dat er een administratieve fout was gemaakt en maakte het het juiste document bekend aan klager. Het onderzoek van de Ombudsman had derhalve geen betrekking op het onleesbaar maken van persoonsgegevens.
7. Tijdens het onderzoek heeft het onderzoeksteam van de Ombudsman de betrokken documenten geïnspecteerd, evenals de documentatie over de raadpleging van derden door Eurojust in verband met het verzoek. De Ombudsman ontving ook een aanvullend schriftelijk antwoord van Eurojust op de klacht.
8. Het onderzoeksteam van de Ombudsman had een ontmoeting met vertegenwoordigers van Eurojust om een aantal vragen na de inspectie van documenten op te helderen en ontving ten slotte de opmerkingen van klager over het verslag van de vergadering.
Aan de Ombudsman voorgelegde argumenten
9. Eurojust heeft in zijn bevestigend besluit gewezen op de ruime beoordelingsbevoegdheid waarover de instellingen van de Unie beschikken om te bepalen of de openbaarmaking van een document het openbaar belang op het gebied van de openbare veiligheid zou ondermijnen. Het Agentschap legde uit dat openbaarmaking van de onleesbaar gemaakte delen van het document de openbare veiligheid zou ondermijnen, omdat toegang de pogingen van autoriteiten om criminele activiteiten te voorkomen zou kunnen belemmeren en mogelijk de samenwerking tussen nationale autoriteiten zou kunnen belemmeren met betrekking tot aangelegenheden die verband houden met toekomstige terroristische zaken en de toelaatbaarheid van bewijsmateriaal.
10. Klager voerde in zijn klacht bij de Ombudsman aan dat Eurojust buitensporig en ongerechtvaardigd gebruik heeft gemaakt van de uitzondering met betrekking tot de bescherming van het openbaar belang wat betreft de openbare veiligheid. Hij was met name van mening dat Eurojust niet had aangetoond dat er sprake was van een reëel en ernstig risico voor de openbare veiligheid als gevolg van openbaarmaking, met name gelet op het tijdsverloop. Hij benadrukte dat de betrokken documenten dateren van 2016 en 2017 en dat volgens verordening nr. 1049/2001 uitzonderingen alleen van toepassing mogen zijn voor de periode waarin bescherming gerechtvaardigd is, op basis van de inhoud van het document.
11. Tijdens de vergadering met het onderzoeksteam van de Ombudsman legden de vertegenwoordigers van Eurojust verder uit dat de documenten een ondeelbaar geheel vormen, waarin feitelijke details, juridische redeneringen en operationele beoordelingen nauw met elkaar verweven zijn. Het vrijgeven van fragmenten die verder gaan dan wat al is bekendgemaakt, zou een “mozaïekeffect” creëren en slechtbedoelde personen in staat stellen gevoelige operationele kwetsbaarheden te reconstrueren. De vertegenwoordigers van Eurojust legden verder uit dat het loutere verstrijken van de tijd niet volstaat om informatie niet-gevoelig te maken. Dit is met name het geval gezien het soort werk waarbij Eurojust betrokken is, dat zeer lang kan duren. Informatie met betrekking tot gegevensextractie is nog steeds zeer relevant voor de huidige context.
12. De vertegenwoordigers van Eurojust erkenden niettemin dat meer toegang tot sommige delen van de documenten kon worden verleend, hoewel dit mogelijk niet zou leiden tot de openbaarmaking van zinvolle of relevante informatie aan de klager.
13. In zijn opmerkingen over het verslag van de vergadering toonde klager zich ingenomen met wat hij beschouwde als de kennelijke bereidheid van Eurojust om zijn standpunt over het verzoek om toegang te heroverwegen.
Het voorstel van de Ombudsman voor een oplossing
14. Op basis van de controle van de documenten was de Ombudsman er niet van overtuigd dat de ingeroepen uitzondering betrekking had op de onleesbaar gemaakte delen in hun geheel.
15. In het bijzonder, en hoewel de Ombudsman het belang erkende van gegevensextractie als onderzoekstechniek in strafrechtelijke onderzoeken (en dus dat sommige elementen moeten worden achtergehouden om het openbaar belang te beschermen met betrekking tot de openbare veiligheid), herinnerde hij eraan dat het loutere feit dat een document betrekking heeft op een belang dat door een uitzondering wordt beschermd, niet volstaat om de toepassing van die uitzondering te rechtvaardigen [3].
16. In dat verband bleek dat Eurojust informatie had weggelaten die reeds openbaar was en die door Eurojust in feite openbaar was gemaakt in het kader van hetzelfde verzoek om toegang. De Ombudsman herinnerde eraan dat in de rechtspraak wordt erkend dat de instellingen bij de beoordeling van het risico op ondermijning van een openbaar belang rekening moeten houden met de vraag of de essentiële inhoud van de gevraagde informatie reeds openbaar is gemaakt [4] - en zo ja, gedeeltelijke toegang tot de betrokken documenten moeten verlenen. Evenzo merkte de Ombudsman op dat een deel van de onleesbaar gemaakte informatie generiek en/of achterhaald leek. Dit was des te meer het geval gezien de aanzienlijke veranderingen die de afgelopen tien jaar hebben plaatsgevonden op het gebied van gegevensextractie en -bewaring. Volgens de Ombudsman deed dit vragen rijzen over de actualiteit - en dus de gevoeligheid - van de litigieuze documenten, die bijna tien jaar geleden zijn opgesteld.
17. In het licht van het bovenstaande heeft de Ombudsman voorgesteld dat Eurojust de in het verzoek om toegang aan de orde zijnde documenten opnieuw beoordeelt, teneinde ruimere (gedeeltelijke) toegang te verlenen. Zij verzocht Eurojust zich met name te concentreren op drie documenten (3, 5 en 7), met de daaropvolgende noodzakelijke aanpassingen van twee aanvullende documenten (1 en 2).
18. In zijn antwoord stemde Eurojust ermee in klager brede toegang te verlenen tot de documenten waarop het oplossingsvoorstel van de Ombudsman betrekking had. Eurojust legde uit dat slechts één document (document 7) nog moest worden achtergehouden, aangezien openbaarmaking het openbaar belang zou ondermijnen wat betreft de openbare veiligheid en de bescherming van persoonsgegevens. Eurojust onderstreepte dat dit ook het standpunt is van de Commissie, die is geraadpleegd over de openbaarmaking van het document.
19. Klager was over het algemeen tevreden met dit resultaat, hoewel hij zijn standpunt handhaafde dat gedeeltelijke toegang tot document 7 had moeten worden verleend.
Beoordeling door de Ombudsman na het voorstel voor een oplossing
20. De Ombudsman is ingenomen met de positieve reactie van Eurojust op haar voorstel voor een oplossing en de brede toegang die haar is verleend en die volgens haar de klacht heeft opgelost. De Ombudsman waardeert de inzet van Eurojust voor het beginsel dat de toegang van het publiek tot zijn documenten zo ruim mogelijk moet zijn, alsook de constructieve betrokkenheid van het Agentschap bij dit onderzoek.
21. Wat betreft het resterende document dat wordt achtergehouden, neemt de Ombudsman nota van de uitgebreidere redenering van Eurojust waarom dat het geval is, en verzoekt hij het Agentschap om in de toekomst een vergelijkbaar niveau van uitleg te geven.
Conclusie
Op basis van het onderzoek sluit de Ombudsman deze zaak af met de volgende conclusie:
Het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken heeft het voorstel van de Ombudsman voor een oplossing aanvaard door klager ruimere toegang tot de betrokken documenten te verlenen.
De klager en Eurojust zullen van dit besluit in kennis worden gesteld.
Teresa Anjinho
Europese Ombudsman
Straatsburg, 06/10/2026
[1] Europees netwerk van nationale mensenrechteninstellingen (ENNHRI), 2024, “Technologie, migratie en mensenrechten: de rol van het Europese NHRIS", beschikbaar op: https://ennhri.org/wp-content/uploads/2024/09/Technologies-migration-and-human-rights-the-role-of-European-NHRIs-an-ENNHRI-scoping-paper.pdf
[2] Zie bijvoorbeeld het verslag van Amnesty International uit 2024, “Defending the rights of refugees and migrants in the digital age”, beschikbaar op: https://www.amnesty.be/IMG/pdf/rights_refugees_migrants_digital_age_20240205_expose_.pdf
[3] Arrest van 13 april 2005, Verein für Konsumenteninformation/Commissie van de Europese Gemeenschappen, T-2/03, punt 69, beschikbaar op: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:62003TJ0002
[4] Arrest van 13 maart 2019, Espirito Santa Financial Group/ECB, T-730/16, punten 127 en 136, beschikbaar op: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:62016TJ0730; en naar analogie arrest van 3 juli 2014, Raad/in ’t Veld, C‐350/12 P, punt 60, beschikbaar op: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:62012CJ0350