Wilt u een klacht indienen tegen een instelling of orgaan van de EU?
- NL Nederlands
Machinevertalingen kunnen fouten bevatten die de duidelijkheid en nauwkeurigheid van de informatie kunnen schaden; de Ombudsman kan niet aansprakelijk worden gehouden voor eventuele afwijkingen. Voor de grootste mate van betrouwbaarheid en rechtszekerheid wordt verwezen naar de bronversie in het Engels (klik op de link hierboven).
Meer informatie vindt u in ons taal- en vertaalbeleid.
Besluit van de Europese Ombudsman over klacht 221/2002/ME tegen de Europese Commissie
Besluiten
Zaak 221/2002/ME - Geopend op Maandag | 18 februari 2002 - Besluit over Donderdag | 16 januari 2003
Geachte heer R.,
Op 5 februari 2002 heeft u namens MRA Consultants Limited een klacht ingediend bij de Europese Ombudsman over de werking van het IST-programma in het kader van het vijfde kaderprogramma.
Op 18 februari 2002 heb ik de klacht doorgestuurd naar de voorzitter van de Europese Commissie. De Commissie heeft op 23 april 2002 advies uitgebracht. Ik heb het u toegezonden met een uitnodiging om opmerkingen te maken, die u op 12 juni 2002 hebt toegezonden. Op 19 september 2002 heb ik de Commissie om nadere informatie verzocht. De Commissie heeft op 8 november 2002 een nieuw advies uitgebracht. Ik heb het u toegezonden met een uitnodiging om opmerkingen te maken, die u op 12 december 2002 hebt toegezonden. Op 26 februari, 27 juni, 16 september, 15 en 27 november 2002 heeft u mij nadere informatie gestuurd.
Ik schrijf u nu om u de resultaten te laten weten van de onderzoeken die zijn gedaan.
Het KLACHT
In februari 2002 werd namens MRA Consultants Limited bij de Ombudsman een klacht ingediend tegen de Europese Commissie. De klacht had betrekking op de werking van het programma Technologieën van de informatiemaatschappij (IST) in het kader van het vijfde kaderprogramma.
Begin 2000 was klager lid van het "BEST"-consortium, dat een voorstel indiende in het kader van de afdeling beste praktijken van de tweede oproep van het IST-programma. Het voorstel is opgesteld overeenkomstig de door de Commissie verstrekte informatie, namelijk de IST-gids voor indieners van voorstellen. Volgens de gids was de maximale financiering vastgesteld op maximaal 100 000 per gebruiker, berekend op basis van 100 % extra kosten. Toen klager de evaluatiebrief van de Commissie ontving, achtte hij de technische opmerkingen zeer ongepast. In de brief stond dat "de totale aangevraagde financiering het toegestane maximum per partner overschrijdt." Volgens de klager is het verschil tussen gebruiker en partner duidelijk aanzienlijk, aangezien meerdere gebruikers in één partner of bedrijf te vinden zijn. Klager was van mening dat er tijdens het evaluatieproces iets mis was gegaan, aangezien zijn voorstel was bestraft voor het gebruik van de juiste criteria. Aangezien het gebruik van het maximum per partner niet in overeenstemming was met het in de evaluatiebrief van de Commissie genoemde evaluatiehandboek, was de evaluatie van het BEST-voorstel duidelijk onjuist.
De klager heeft de kwestie aan de orde gesteld bij MANIST, een contactpunt van het Britse IST-programma, en het Britse DTI (Department of Trade & Industry). In antwoord daarop werd klager uitgenodigd om deel te nemen aan een vergadering. Tijdens de vergadering deelde een deelnemer MANIST en DTI mee dat hij een beoordelaar was geweest van voorstellen voor beste praktijken die in het kader van de tweede oproep waren ingediend, en voegde eraan toe dat de beoordelaars de criteria voor proeven hadden gebruikt bij de beoordeling van voorstellen voor beste praktijken. Volgens de klager leidde deze informatie tot verschillende alarmerende factoren. Het was duidelijk dat het voorstel van BEST niet het enige voorstel was waarvoor onjuiste beoordelingscriteria golden. Het gebruik van onjuiste criteria werkt tegen correcte voorstellen in en is voorstander van onjuiste voorstellen. De algemene doeltreffendheid van het IST-programma en het vijfde kaderprogramma zou worden verminderd. Bovendien waren er al klachten van de sector tegen het vorige deel over beste praktijken. MANIST en DTI hebben dit tijdens hun volgende vergadering in mei 2000 bij de Commissie aan de orde gesteld. In september 2000 stelde klager de kwestie aan de orde in een e-mail aan de IST-diensten. De Commissie verklaarde dat de zaak was doorgestuurd naar een ander deel van de IST-diensten en klager hoorde niets.
In de zomer van 2000 hebben MRA Consultants Limited en Loughborough University een verslag opgesteld over de wijze waarop drie onafhankelijke beoordelaars en een ambtenaar van de Commissie de verkeerde criteria voor het IST-programma hebben gebruikt. In het verslag werden tekortkomingen in de structuur en beschrijving van het IST-programma vastgesteld en werden voorstellen gedaan om de situatie recht te zetten. De reactie van de IST-diensten op het verslag had niet geleid tot significante verbeteringen van het programma. Dit was te wijten aan het feit dat de IST-diensten van de Commissie het conflict ten onrechte beschreven als een meningsverschil tussen MRA en de beoordelaars, terwijl het in werkelijkheid een meningsverschil was tussen de IST-gids voor indieners van voorstellen en de beoordelaars. Klager beschreef voorts tekortkomingen die waren vastgesteld in het antwoord van de IST-diensten.
De klager voegde eraan toe dat de problemen schade zullen toebrengen aan de toekomstige programma's van de Commissie ter ondersteuning van onderzoek, tenzij corrigerende maatregelen worden uitgevoerd.
Klager diende de correspondentie in die hij met de Commissie had over de besprekingen over het MRA-verslag. Uit de documentatie bleek dat de correspondentie in de loop van 2001 tot begin 2002 was voortgezet.
Samenvattend stelde klager dat het IST-programma in 2000 niet goed functioneerde en dat er onjuiste evaluatiecriteria werden gehanteerd. De klager wees er met name op dat de evaluatie in 2000 gebaseerd was op financiering per partner in plaats van financiering per gebruiker, zoals vermeld in de IST-gids voor indieners van voorstellen.
De klager beweerde dat het beheer en de doeltreffendheid van het IST-programma waren verbeterd en dat correcte evaluatiecriteria waren gebruikt.
Het onderzoek
Advies van de CommissieDe klacht werd doorgestuurd naar de Commissie, die de volgende opmerkingen maakte.
Het BEST-voorstel "Best practice for implementation electronic commerce in the textile industry" is drie keer ingediend in het kader van het IST-programma. MRA Consultants Limited was bij alle inzendingen betrokken en de coördinerende rol werd overgenomen door Centro Tecnológico das Industrias Têxtil e do Vestuário de Portugal.
BEST werd voor het eerst ingediend in het kader van de tweede oproep van het IST-programma. De uitnodiging werd gepubliceerd op 1 oktober 1999 en de uiterste datum voor het indienen van voorstellen was 17 januari 2000. Het voorstel is ingediend in het kader van IST-actiepunt 2.1 als actie voor beste praktijken. Dit actiepunt valt onder kernactie II: Nieuwe werkmethoden en elektronische handel. De Commissie verwees naar de tekst van de uitnodiging (1), de tekst van het werkprogramma (2) en het evaluatiehandboek, waarin de doelstellingen van het programma worden beschreven. De Commissie verklaarde dat het evaluatiehandboek (3) ook de aanvullende en/of specifieke elementen bevat die moeten worden toegepast in het kader van de standaardevaluatiecriteria voor acties op het gebied van beste praktijken. Deze informatie wordt ook verstrekt voor Trials-acties, waarnaar de klager verwijst. De gewichten en drempels voor beide soorten acties zijn ook vastgelegd in het handboek.
Volgens de Commissie zijn acties op het gebied van beste praktijken gericht op gebruikers. In die zin zijn de definities van "gebruiker" en "gebruik" in het besluit van de Raad (4) betreffende de regels voor de deelname aan acties en de verspreiding van resultaten relevant. De termen juridische entiteit, gebruikers en partner zijn onderling uitwisselbaar wanneer wordt verwezen naar voorstellen voor acties op het gebied van beste praktijken. Voorts is de evaluatie van een voorstel gebaseerd op de tekst van de uitnodiging, het werkprogramma en het evaluatiehandboek, die alle formeel door de Commissie zijn goedgekeurd. De verschillende gidsen voor indieners en beoordelaars dienen alleen als achtergrondinformatie en bevatten geen algemene of specifieke evaluatie- of selectiecriteria en kunnen deze ook niet invoeren. De verwijzing van de Gids voor indieners van voorstellen naar "per gebruiker" is derhalve slechts een leidraad en introduceert geen uitsluitingsfactoren in het beoordelingsproces.
De Commissie verklaarde dat de beoordelaars volledig waren ingelicht en dat de presentatie duidelijk het onderscheid maakte tussen acties op het gebied van beste praktijken en proeven. Wat het voorstel van BEST betreft, bleek uit het samenvattend evaluatieverslag dat het niet voldeed aan de drempel voor de criteria 1, 4 en 5 en werd het voorstel derhalve afgewezen (5). De scores en opmerkingen worden volledig verstrekt door de onafhankelijke beoordelaars.
Wat betreft de verwijzing in het samenvattend evaluatieverslag naar "maximum per partner" en het feit dat klager beweerde dat een beoordelaar had verklaard dat de criteria van de proeven in het evaluatieproces werden gebruikt, voerde de Commissie aan dat de verklaring van de beoordelaar in geen van de mededelingen was onderbouwd. Geen van de beoordelaars had een dergelijke opmerking bij de Commissie ingediend. In het samenvattend evaluatieverslag dat de Commissie heeft verstrekt, zijn de gehanteerde drempels aangegeven, namelijk die welke betrekking hebben op acties op het gebied van beste praktijken.
De Commissie had klager meermaals duidelijk gemaakt dat het BEST-voorstel eerlijk en naar behoren werd behandeld en dat de toepasselijke evaluatieprocedures correct werden gevolgd. De Commissie heeft relevante correspondentie bij haar advies gevoegd.
Het BEST-voorstel werd opnieuw ingediend in het kader van de derde oproep van het IST-programma, die op 10 februari 2000 werd gepubliceerd (6), maar werd geacht buiten het toepassingsgebied van de oproep te vallen. In het kader van de vierde oproep tot het indienen van voorstellen in het kader van het IST-programma (7) werd nog een indiening ingediend, maar dit voorstel werd na de uiterste datum door de Commissie ontvangen en dus niet-subsidiabel bevonden.
Opmerkingen van klagerIn zijn uitgebreide opmerkingen handhaafde klager de klacht. Daarnaast werden de volgende opmerkingen gemaakt.
Wat betreft het voorstel dat werd ingediend in het kader van de derde uitnodiging tot het indienen van voorstellen voor het IST-programma, had de Commissie klager geadviseerd dit te doen. Wederom werd het voorstel wegens een fout van de beoordelaars niet-subsidiabel geacht. Het voorstel was ingediend zonder dat het was gekoppeld aan een afzonderlijk actiepunt, maar aan een groep actiepunten, wat specifiek is toegestaan in het kader van het IST-programma. In dit geval heeft de Commissie echter actiepunt II.1.6 in het proces opgenomen, dit actiepunt als niet-subsidiabel beschouwd en het voorstel niet geëvalueerd. Wat het in het kader van de vierde oproep tot het indienen van voorstellen voor het IST-programma ingediende voorstel betreft, klaagde klager niet over de afwijzing ervan.
Wat betreft de verklaring van de Commissie dat de gids voor indieners van voorstellen alleen als achtergrondinformatie dient, merkte klager op dat de Commissie aanvaardde dat de evaluatie gebaseerd is op de tekst van de oproep, het werkprogramma en de evaluatiehandleiding. De voorwaarden van het evaluatiehandboek moeten dus van toepassing zijn. In bijlage E van het evaluatiehandboek staat dat "het personeel van de Commissie een vertrouwelijke, eerlijke en billijke evaluatie van elk voorstel zal organiseren volgens de criteria die zijn beschreven in de programmaspecifieke evaluatiebijlage en gids voor indieners, met volledige inachtneming van de relevante procedures, regels en voorschriften die voor deze taak zijn vastgesteld." De Commissie gaf daarbij toe dat er sprake was van wanbeheer omdat zij bijlage E van het evaluatiehandboek niet in acht had genomen en bovendien het evaluatieproces niet had begrepen. Aangezien deze verklaringen aan of rond het einde van het IST-programma zijn afgelegd, doet dit ernstige twijfel rijzen over de correcte evaluatie van het gehele programma.
Klager reageerde krachtig op het feit dat de Commissie de informatie in het evaluatiehandboek had verspreid, waarin naar de gids voor indieners van voorstellen als evaluatiedocument wordt verwezen, toen de Commissie in haar advies aan de Ombudsman verklaarde dat de gids geen algemene of specifieke evaluatie- of selectiecriteria invoert en dat ook niet kan doen. Door de Gids voor indieners van voorstellen niet als evaluatiedocument te gebruiken, heeft de Commissie geen duidelijk kader geboden voor onderzoekers die financieringsvoorstellen voorbereiden. De verstrekking van onjuiste of tegenstrijdige informatie is des te verbazingwekkender omdat de Commissie de gids voor indieners van voorstellen voor elke oproep regelmatig bijwerkt. Uit de verklaring van een beoordelaar bleek dat de evaluatie was gebaseerd op onjuiste criteria, omdat noch de Commissie noch de beoordelaars wisten waarnaar zij op zoek waren. Aangezien de Commissie nu toegeeft dat de gids voor indieners van voorstellen niet is gebruikt, is het duidelijk dat de beoordelaars essentiële informatie is ontnomen die nodig is om een nauwkeurige evaluatie van het voorstel uit te voeren.
Met betrekking tot de verklaring van de Commissie dat de termen juridische entiteit, gebruikers en partner uitwisselbaar zijn, verklaarde klager dat dit fundamenteel onjuist was. De klager voerde aan dat er binnen een rechtspersoon of partner veel individuen kunnen bestaan, die elk gebruikers zijn. De term "gebruiker" is veel geschikter voor Best Practice-acties als financieringsmaatregel dan voor juridische entiteiten of partners, aangezien Best Practice-acties betrekking hebben op de praktijken of procedures die binnen een bedrijf worden gebruikt bij de implementatie van computersystemen. Als zodanig is het passend de complexiteit hiervan te meten aan de hand van het aantal betrokken gebruikers. Een bedrijf met 100 gebruikers heeft veel vaker een complexe procedure nodig dan een bedrijf met 10 gebruikers. Voor andere acties van de Commissie, zoals proeven, wordt daarentegen een financieringsmaximum per partner gebruikt. Hoewel de Commissie de term "gebruiker" per ongeluk heeft gebruikt, zonder zich bewust te zijn van het aanzienlijke verschil, is zij nog steeds verplicht om te handelen op basis van wat zij daadwerkelijk heeft gepubliceerd. Voor een buitenstaander die de documentatie van de Commissie leest, suggereert het duidelijke gebruik van de term dat de Commissie zich volledig bewust was van het verschil in betekenis tussen gebruiker en partner en dat zij de term "gebruiker" gebruikte voor beste praktijken in plaats van het meer gebruikelijke financieringsmaximum per partner.
Wat de werking van het programma betreft, drong klager aan op de correcte handhaving van de voorschriften en procedures en verwees hij naar bijlage E bij het evaluatiehandboek, waarin staat dat "het personeel van de Commissie waar nodig actie zal ondernemen om de correcte uitvoering van het proces te waarborgen". De Commissie moet aldus vastgestelde problemen corrigeren. De Commissie was op de hoogte gebracht van problemen die tijdens de vergadering van mei 2000 met MANIST en DTI en later door de indiener moesten worden verholpen. De Commissie bleef echter van mening dat de evaluatie van het BEST-voorstel correct was, ondanks de verklaring van de beoordelaar. Het verzuim van de Commissie heeft geleid tot de klacht bij de Ombudsman.
In het licht van het bovenstaande heeft de klager een aanvullend verzoek ingediend tot onmiddellijke schorsing van degenen die verantwoordelijk zijn voor het beheer van het IST-programma in afwachting van een volledig onderzoek door het Europees Parlement om te voorkomen dat de fouten in het vijfde kaderprogramma worden herhaald in het zesde kaderprogramma. Indien uit het onderzoek blijkt dat onjuiste informatie is gepubliceerd, moeten aan de betrokkenen correcte informatie worden verstrekt. Het onderzoeksorgaan moet de bevoegdheid hebben om wijzigingen in het zesde kaderprogramma op te nemen.
Tot slot stelde klager de mogelijkheid voor dat de Commissie het BEST-consortium compensatie betaalt voor de tijd die zij aan het voorstel en aan het corresponderen met de Commissie heeft besteed.
In twee andere mededelingen heeft de klager aanvullende documentatie ingediend. Zij heeft met name de lijst toegezonden van de personen die de bijeenkomst van april 2000 hebben bijgewoond, waarbij een beoordelaar heeft verklaard dat de verkeerde criteria waren gebruikt, en heeft voorts verwezen naar bladzijde drie van de Gids voor indieners van voorstellen, waarin wordt verklaard dat de Gids een evaluatiedocument was.
Nadere inlichtingenNa zorgvuldige bestudering van het standpunt van de Commissie en de opmerkingen van klager bleek dat nader onderzoek noodzakelijk was.
De Ombudsman heeft de Commissie derhalve verzocht hem de volgende informatie te verstrekken:
i) In bijlage E van het evaluatiehandboek staat dat "het personeel van de Commissie een vertrouwelijke, eerlijke en billijke evaluatie van elk voorstel zal organiseren volgens de criteria die zijn beschreven in de programmaspecifieke evaluatiebijlage en gids voor indieners, met volledige inachtneming van de relevante procedures, regels en voorschriften die voor deze taak zijn vastgesteld." Aangezien het evaluatiehandboek verwijst naar de gids voor indieners van voorstellen zoals vermeld in dit citaat, en aangezien het evaluatiehandboek een van de grondslagen voor de evaluatie is, is de klager van mening dat de gids voor indieners van voorstellen als evaluatiedocument moet worden gebruikt. De Ombudsman verzocht de Commissie hierover en over de tekst van de derde bladzijde van de Gids voor indieners van voorstellen opmerkingen te maken, zoals klager in een brief van 27 juni 2002 heeft vermeld.
ii) In het licht van de opmerkingen van klager over het verschil tussen de term "gebruiker" en "partner" (of juridische entiteit) heeft de Ombudsman de Commissie verzocht haar standpunten met betrekking tot het uitwisselbare karakter van deze termen te onderbouwen. In dit verband merkte de Ombudsman op dat de Commissie verwees naar de termen "gebruikers" (meervoud) en "juridische entiteit" of "partner" (enkelvoud) en vroeg zich af of de Commissie opzettelijk het meervoudsformulier heeft gebruikt om aan te geven dat meerdere gebruikers gelijk kunnen zijn aan één partner? De Ombudsman vroeg ook naar het standpunt van de Commissie over de implicaties bij de verwijzing naar "maximaal per gebruiker" en "maximaal per partner" (beide enkelvoud)?
iii) Klager beweerde dat de Commissie niet had gereageerd toen zij op de hoogte werd gesteld van problemen bij de beoordeling van de voorstellen in het kader van de tweede uitnodiging, eerst tijdens de bijeenkomst in mei 2000 en later door klager. Volgens klager had de Commissie de verantwoordelijkheid om op te treden (zie bijlage E bij het evaluatiehandboek). De Ombudsman is zich ervan bewust dat de Commissie haar standpunt in verschillende mededelingen heeft toegelicht. De Ombudsman heeft de Commissie echter verzocht verdere opmerkingen te maken over de bewering van klager dat een beoordelaar tijdens een vergadering van 4 april 2000 naar voren had gebracht dat de criteria voor proeven waren gebruikt in plaats van de criteria voor beste praktijken. Heeft de Commissie gevolg gegeven aan deze bewering?
iv) De Ombudsman verzocht de Commissie voorts de teksten van het werkprogramma en van het evaluatiehandboek te verstrekken.
Een kopie van de opmerkingen van klager en een aanvullende brief werden ook naar de Commissie gestuurd.
Aanvullend advies van de CommissieIn haar vervolgadvies heeft de Commissie de teksten van de werkprogramma's 1999 (van toepassing op de eerste indiening van het BEST-voorstel) en 2000 (van toepassing op de tweede en derde indiening van het BEST-voorstel) en van het evaluatiehandboek ingediend. Met betrekking tot de verzoeken om nadere informatie van de Ombudsman heeft zij het volgende naar voren gebracht:
i) De Commissie wees erop dat voor de tweede IST-oproep, om onnodige herhaling te voorkomen, de vijf evaluatiecriteria niet werden herhaald in de Gids voor indieners van voorstellen, aangezien zij reeds waren beschreven in de programmaspecifieke evaluatiebijlage. Daarom komen de woorden evaluatiecriterium/evaluatiecriteria nergens voor in de Gids voor indieners van voorstellen voor de tweede IST-oproep. De vijf evaluatiecriteria zijn echter opgenomen in de programmaspecifieke evaluatiebijlage, namelijk: Wetenschappelijke/technologische kwaliteit en innovatie; de toegevoegde waarde van de Gemeenschap en haar bijdrage aan het EG-beleid; bijdrage aan de sociale doelstellingen van de Gemeenschap; Economische ontwikkeling en S& T vooruitzichten; en Middelen, partnerschap en beheer. Wat betreft de suggestie van de klager dat de gids voor indieners van voorstellen op zich een evaluatiedocument is, verklaarde de Commissie dat de tekst van de zevende alinea van de derde bladzijde van de gids voor indieners van voorstellen verwijst naar de "richtsnoeren voor beoordelaars...", een ander document dan de gids voor indieners van voorstellen.
ii) De Commissie verwees naar de tekst in de Gids voor indieners van voorstellen waarin wordt verwezen naar de term "gebruiker", die luidt: "Voor acties op het gebied van beste praktijken worden doorgaans 5 tot 10 deelnemers uit meer dan één EU-lidstaat of geassocieerde staat verwacht, met een maximale kostprijs van 100 000 per gebruiker, berekend op basis van 100 % extra kosten". De Commissie was echter niet van mening dat één partner of deelnemer, aangezien de twee termen synoniem zijn, uit meerdere gebruikers kan bestaan. Zij wees erop dat de beoordelaars van mening waren dat één partner gelijk is aan één gebruiker, zoals blijkt uit hun opmerking over het samenvattend evaluatieverslag, waarin staat dat "de totale gevraagde financiering het toegestane maximum per partner overschrijdt". De Commissie benadrukte dat als men, zoals klager, van mening is dat een individuele partner zoveel van zijn werknemers als hij wil als gebruiker kan identificeren, elk op 100 000, het concept van een maximum zoals uitgedrukt in de gids geen werkelijke betekenis meer heeft.
iii) De Commissie benadrukte dat een beoordelingsfoutrapport door de Commissie zeer serieus wordt genomen en onderzocht in antwoord op de mededelingen van klager alle verslagen van de evaluatie van de tweede oproep tot het indienen van voorstellen voor het IST-programma. Daartoe heeft de Commissie het volgende voorgesteld:
De evaluatie van de tweede oproep tot het indienen van voorstellen voor het IST-programma stond onder toezicht van drie onafhankelijke waarnemers, die een uitgebreid verslag van de evaluatie hebben ingediend met verschillende aanbevelingen voor verbeteringen in de gebruikte procedures. Maar op geen enkel moment rapporteerden ze dat de verkeerde criteria werden toegepast. De Commissie heeft het aan de beoordelaars verstrekte informatiemateriaal onderzocht. Alleen de vijf criteria uit het evaluatiehandboek worden daarin beschreven. Geen enkele beoordelaar heeft op enig moment aan de Commissie gemeld dat hij werd misleid over de toe te passen criteria of dat hij andere dan de officiële criteria toepaste. Elk beoordelend panel schreef een panelrapport, waarin rekening wordt gehouden met de werkmethoden, conclusies en aanbevelingen. Het panelverslag waarin het voorstel van klager werd onderzocht, panelgebied 3 van kernactie II, werd geëvalueerd en er werd vastgesteld dat er geen andere evaluatiecriteria worden genoemd dan de vijf officiële. De Commissie bevestigde ook dat, door het evaluatieformulier (E4) en het samenvattend evaluatieverslag voor het BEST-voorstel te onderzoeken, de vijf criteria inderdaad werden toegepast op het voorstel van de klager. De Commissie citeerde daarbij de opmerkingen en de scores van de beoordelaars met betrekking tot elk van de vijf criteria voor het BEST-voorstel.
De Commissie verklaarde dat uit het samenvattend evaluatieverslag blijkt dat de juiste drempels voor een actie op het gebied van beste praktijken, zoals beschreven in de IST-specifieke bijlage bij het evaluatiehandboek, inderdaad zijn toegepast op de scores die aan het BEST-voorstel zijn toegekend. Het voorstel haalde echter niet de vereiste drempelscores voor drie van de vijf criteria. De Commissie benadrukte dat zij deze zaken meermaals aan klager had uitgelegd, zowel in brieven als tijdens vergaderingen.
Verdere opmerkingen van klagerKlager heeft uitvoerige opmerkingen gemaakt met betrekking tot het verdere advies van de Commissie, dat als volgt kan worden samengevat.
i) Klager verklaarde dat, ongeacht of de vijf criteria al dan niet in de gids voor indieners van voorstellen waren opgenomen, hij de verantwoordelijkheid van de Commissie om de gids als evaluatiedocument te gebruiken, niet teniet deed. De Commissie heeft geen antwoord gegeven op de belangrijke vraag of het evaluatiehandboek, waarin in bijlage E staat dat de gids voor indieners van voorstellen bij de evaluatie moet worden gebruikt, moet worden genegeerd. Hoe dan ook heeft de Commissie in haar eerste advies al toegegeven dat de Gids voor indieners van voorstellen niet als evaluatiedocument werd gebruikt.
Klager heeft vervolgens een reeks opmerkingen ingediend waaruit blijkt dat de verschillende documenten die relevant zijn voor het IST-programma naar elkaar verwijzen op een manier waarop bepaalde documenten als evaluatiedocumenten worden genoemd, terwijl andere dat niet zijn. In haar eerste advies verklaarde de Commissie dat "de evaluatie van een voorstel is gebaseerd op de tekst van de oproep, het werkprogramma en het evaluatiehandboek, die alle formeel door de Commissie zijn goedgekeurd. De informatie in de verschillende gidsen voor indieners en beoordelaars heeft slechts een achtergrond en bevat geen algemene of specifieke beoordelings- of selectiecriteria en kan deze ook niet invoeren. Volgens klager heeft de Commissie daarbij ten onrechte gebruikgemaakt van de verschillende documenten die relevant zijn voor het IST-programma, omdat het bij het lezen van de documentatie duidelijk is dat het werkprogramma en de oproep tot het indienen van voorstellen of de tekst van de oproep niet als evaluatiedocumenten zijn gespecificeerd, maar wel de evaluatiehandleiding en de richtsnoeren voor beoordelaars. Klager verklaarde ook dat het weinig verwonderlijk was dat beoordelaars in de war waren toen zij probeerden de tekst van de oproep en het werkprogramma als evaluatiedocumenten te gebruiken vanwege het onduidelijke karakter ervan. Klager verwees daarbij naar de teksten en de daarin opgenomen verwijzingen om aan te tonen hoe moeilijk het was om de documentatie te begrijpen. De klager concludeerde dat de "regels voor deelname" alleen in de gids voor indieners van voorstellen zijn gedefinieerd en dat het niet gebruiken van deze gids bij de evaluatie derhalve in strijd was met het evaluatieproces.
Wat de vijf evaluatiecriteria betreft, verklaarde de klager dat het BEST-voorstel correct elementen bevatte die niet geschikt waren voor proeven. Ondanks de verklaring van de Commissie blijkt uit de feitelijke inhoud van de evaluatiedocumenten voor beste praktijken en het onafhankelijke bewijsmateriaal van een van de beoordelaars dat de Commissie de criteria van de proeven heeft gebruikt. Het was dan ook normaal dat het BEST-voorstel een lage score kreeg.
ii) Uit het standpunt van de Commissie blijkt dat zij de criteria voor beste praktijken heeft opgesteld in volledige onwetendheid over de betekenis van de term "gebruiker" in de sector en dat het slechts toeval was dat zij de juiste term "gebruiker" gebruikte in plaats van de meer gebruikelijke term "partner". Klager was het niet eens met de Commissie dat dit slechts toeval of een ongeval was en verklaarde dat er aanwijzingen waren dat de Commissie weet dat de term "gebruiker" fundamenteel verschilt van de term "partner".
iii) De door de Commissie ondernomen acties zijn beperkt tot interne controle wat de follow-up betreft. Er wordt niet vermeld dat de Commissie heeft geprobeerd de naam van de beoordelaar te achterhalen. Het is tegenstrijdig dat de Commissie beweert de meldingen van fouten serieus te nemen, maar geen externe controles uitvoert. Klager noemde de ambtenaren van de Commissie die op de vergadering aanwezig waren toen de beoordelaar de verklaring aflegde dat de criteria van de proeven werden gebruikt en benadrukte dat het de moeite waard zou kunnen zijn hen te vragen opmerkingen te maken.
Klager maakte ook enkele algemene opmerkingen en verwees naar de relevante documenten, de aard ervan en de daarin vervatte instructies. De klager herhaalde daarbij dat "regels voor deelname", waarop de evaluatie moet worden gebaseerd, alleen in de Gids voor indieners van voorstellen zijn opgenomen.
Klager verzocht voorts om inzage in het door de Commissie genoemde uitgebreide verslag, dat door drie waarnemers was opgesteld over de evaluatie van de tweede oproep tot het indienen van voorstellen voor het IST-programma.
BESLUIT
1 De werking van het IST-programma1.1 Klager was lid van het "BEST"-consortium, dat een voorstel indiende in het kader van het onderdeel "beste praktijken" van de tweede uitnodiging tot het indienen van voorstellen voor het IST-programma in het kader van het vijfde kaderprogramma, dat door de Europese Commissie wordt beheerd. De klager beweerde dat het IST-programma niet goed functioneerde en dat in 2000 onjuiste evaluatiecriteria werden gehanteerd. De klager wees er met name op dat de evaluatie in 2000 gebaseerd was op financiering per partner in plaats van financiering per gebruiker, zoals vermeld in de IST-gids voor indieners van voorstellen. De klager beweerde dat het beheer en de doeltreffendheid van het IST-programma waren verbeterd en dat correcte evaluatiecriteria waren gebruikt.
1.2 De Commissie voerde aan dat zij de beweringen van klager zeer serieus had genomen, de evaluatie had gecontroleerd en haar standpunt herhaaldelijk aan klager had uitgelegd. De evaluatie was gebaseerd op de tekst van de uitnodiging, het werkprogramma en het evaluatiehandboek en daarom waren de juiste evaluatiecriteria gebruikt. Volgens de Commissie zijn de termen "partner" en "gebruiker" onderling uitwisselbaar.
1.3 De Ombudsman merkt op dat het BEST-voorstel volgens het samenvattend evaluatieverslag niet voldeed aan de drempel voor drie van de vijf toepasselijke criteria. De vijf genoemde criteria zijn dezelfde als die in het evaluatiehandboek dat van toepassing is op de oproep. Voorts merkt de Ombudsman op dat in de oproep tot het indienen van voorstellen niet wordt verwezen naar de Gids voor indieners van voorstellen als bindend document en dat in de Gids voor indieners van voorstellen zelf wordt gesteld dat deze niet in de plaats komt van de relevante regels en voorwaarden. In deze omstandigheden is de Ombudsman van mening dat niet is aangetoond dat de Commissie onjuiste evaluatiecriteria heeft toegepast.
1.4 Wat het gebruik van de termen "gebruiker" en "partner" betreft, herinnert de Ombudsman eraan dat de beginselen van behoorlijk bestuur vereisen dat de Commissie de burgers nauwkeurige informatie verstrekt. De Commissie moet daarom voorkomen dat informatie wordt gepresenteerd in een vorm die misleidend of onnodig complex is. De Ombudsman merkt op dat de termen "gebruiker" en "partner" in de gewone taal niet synoniem zijn. De Ombudsman merkt ook op dat het programma in kwestie wordt beheerst door een groot aantal documenten, van verschillende juridische status en met meerdere kruisverwijzingen (8). In deze omstandigheden is de Ombudsman van mening dat het gebruik door de Commissie van de termen "gebruiker" en "partner" door elkaar een extra en onnodige belemmering vormde voor een duidelijke communicatie met de burgers. De Ombudsman zal daarom op dit punt een kritische opmerking maken.
1.5 In zijn opmerkingen verzocht klager om onmiddellijke schorsing van degenen die verantwoordelijk zijn voor het beheer van het IST-programma en in verdere opmerkingen om inzage in het uitgebreide verslag waarnaar de Commissie verwijst. In het licht van de bovenstaande bevindingen acht de Ombudsman het niet gerechtvaardigd nader onderzoek te doen naar het verzoek om onmiddellijke opschorting. Wat het gevraagde verslag betreft, informeert de Ombudsman de klager over de mogelijkheid om zich rechtstreeks tot de Commissie te wenden om om toegang tot het verslag te verzoeken.
2 ConclusieOp basis van het onderzoek van de Ombudsman naar deze klacht moet de volgende kritische opmerking worden gemaakt:
Wat het gebruik van de termen "gebruiker" en "partner" betreft, herinnert de Ombudsman eraan dat de beginselen van behoorlijk bestuur vereisen dat de Commissie de burgers nauwkeurige informatie verstrekt. De Commissie moet daarom voorkomen dat informatie wordt gepresenteerd in een vorm die misleidend of onnodig complex is. De Ombudsman merkt op dat de termen "gebruiker" en "partner" in de gewone taal niet synoniem zijn. De Ombudsman merkt ook op dat het programma in kwestie wordt beheerst door een groot aantal documenten, van verschillende juridische status en met meerdere kruisverwijzingen. In deze omstandigheden is de Ombudsman van mening dat het gebruik door de Commissie van de termen "gebruiker" en "partner" door elkaar een extra en onnodige belemmering vormde voor een duidelijke communicatie met de burgers.
Aangezien dit aspect van de zaak betrekking heeft op procedures met betrekking tot specifieke gebeurtenissen in het verleden, is het niet passend om een minnelijke schikking van de zaak na te streven. De Ombudsman sluit daarom de zaak.
De voorzitter van de Commissie zal ook van dit besluit in kennis worden gesteld.
Met vriendelijke groet,
Jacob SÖDERMAN
(1) PB 1999, C 278/7.
(2) C(1999) 586 van 18 maart 1999.
(3) C(1999)710, zoals gewijzigd met betrekking tot bijlage I (IST-programma) bij het evaluatiehandboek bij C(1999)3098 van 30 september 1999.
(4) PB 1999, L 26/46.
(5) C(1999)1049 van 19 april 2000.
(6) PB C 38 van 11.6.2000, blz. 11.
(7) PB C 212 van 24.12.2000, blz. 24.
(8) Bijvoorbeeld: Besluit van de Raad van 22 december 1998 betreffende de regels inzake de deelneming van ondernemingen, onderzoekscentra en universiteiten en inzake de verspreiding van de onderzoeksresultaten ter uitvoering van het vijfde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap (1998-2002), PB 1999, L 26/46; de oproep tot het indienen van voorstellen voor OTO-werkzaamheden onder contract in het kader van het specifiek programma voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie op het gebied van een gebruikersvriendelijke informatiemaatschappij (1998-2002) (het IST-programma), PB 1999, C 278/7; het IST-werkprogramma 1999, C(1999)586 van 18 maart 1999; het evaluatiehandboek, C(1999)710, zoals gewijzigd met betrekking tot bijlage I (IST-programma) bij het evaluatiehandboek bij C(1999)3098 van 30 september 1999; de Gids voor indieners van voorstellen; de IST-specifieke bijlage; de programmaspecifieke evaluatiebijlage en de richtsnoeren voor beoordelaars. In de oproep tot het indienen van voorstellen wordt ook verwezen naar een aantal documenten in deel 3, namelijk:
"De evaluatie- en selectiecriteria en -modaliteiten voor deze oproep zijn opgenomen in het vijfde kaderprogramma, het specifieke programma, het besluit van de Raad van 22 december 1998 betreffende de regels voor de deelname van ondernemingen, onderzoekscentra en universiteiten en voor de verspreiding van de onderzoeksresultaten ter uitvoering van het vijfde kaderprogramma (hierna "de regels voor deelname en verspreiding" genoemd) en het werkprogramma. Het Manual of Proposal Evaluation Procedures van het vijfde kaderprogramma, samen met de bijlage bij dit specifieke programma, en de verordening van de Europese Commissie betreffende de uitvoering van de regels voor deelname en verspreiding, bevatten nadere bijzonderheden. Informatie over het opstellen en indienen van voorstellen is te vinden in de Gids voor indieners van voorstellen, die samen met het werkprogramma en andere informatie met betrekking tot deze oproep bij de Europese Commissie kan worden opgevraagd (...)."
De Ombudsman merkt ook op dat in bijlage E van het evaluatiehandboek wordt verwezen naar de Gids voor indieners van voorstellen waarin criteria zijn opgenomen, hoewel daarin geen criteria lijken te zijn opgenomen.