Introduzzjoni

Ċermen ta' filgħodu tajjeb, Membri onorabbli, u l-ewwel nett nista' nawguralek sena ġdida kuntenta.

Nirringrazzjakom talli stedintuni nindirizzakom dwar dik li jien inqis bħala kwistjoni serja ħafna, u li qamet waqt inkjesta dwar l-Europol, l-aġenzija tal-infurzar tal-liġi tal-Unjoni Ewropea.

Għall-ewwel darba fl-istorja tiegħu ta' għoxrin sena, l-Ombudsman Ewropew ġie mċaħħad mid-dritt tiegħu skont l-Istatut li jispezzjona dokument ta' istituzzjoni tal-UE, anke taħt il-garanzija ta' kunfidenzjalità sħiħa, bħala parti minn inkjesta.

Din is-setgħa li jiġu spezzjonati d-dokumenti hija fundamentali għar-rwol ta’ skrutinju demokratiku tal-Ombudsman u taġixxi bħala garanti ta’ ċerti drittijiet fundamentali għaċ-ċittadin tal-UE.

Sfond

Din l-inkjesta kienet tikkonċerna l-aċċess pubbliku għal dokument miżmum mill-Europol dwar l-attivitajiet tiegħu skont il-Ftehim bejn l-UE u l-Istati Uniti dwar il-Programm dwar ir-Rintraċċar tal-Finanzjament tat-Terroriżmu (TFTP).

Il-Ftehim TFTP, konkluż mal-Istati Uniti fl-2010, jipprevedi li l-UE tista' tittrażmetti data ta' messaġġi finanzjarji ta' ċittadini tal-UE lid-Dipartiment tat-Teżor tal-Istati Uniti sabiex tiġi traċċata attività terroristika potenzjali. Id-data tinżamm u tiġi ttrasferita mis-Soċjetà bbażata fil-Belġju għat-Telekomunikazzjoni Finanzjarja Interbankarja Dinjija, magħrufa bħala SWIFT.  It-trasferiment iseħħ biss meta l-Europol tkun ivvalidat it-talba tal-Istati Uniti.

Ir-rwol tal-Europol huwa li tiżgura li t-talbiet għal trasferiment mill-Istati Uniti jikkonformaw mal-ftehim f’termini ta’ kamp ta’ applikazzjoni, proporzjonalità u neċessità għalkemm ma għandha l-ebda aċċess għad-data li fil-fatt tiġi ttrasferita.

F'Ġunju 2013, aħna rċevejna lment minn ċittadin tal-UE, li jaġixxi f'isem Membru tal-PE, dwar it-trattament mill-Europol tat-talba tagħha għal aċċess pubbliku għar-rapport mill-Korp Konġunt ta' Sorveljanza (JSB) tal-Europol dwar l-implimentazzjoni tal-Ftehim bejn l-UE u l-Istati Uniti.

Id-dokument li għalih intalab l-aċċess pubbliku huwa t-tieni rapport ta’ spezzjoni tal-JSB ta’ Marzu 2012.

Il-JSB huwa magħmul minn rappreżentanti tal-awtoritajiet tal-protezzjoni tad-data tal-Istati Membri. Ir-rwol tiegħu huwa li jiżgura li l-ħżin, l-ipproċessar u l-użu tad-data miżmuma mill-Europol ma jiksrux id-drittijiet fundamentali tal-UE. L-Europol irrifjuta l-aċċess pubbliku għar-rapport tal-JSB, l-applikant ilmenta mal-Uffiċċju tiegħi u sussegwentement ftaħna inkjesta.

Bħala parti mill-inkjesta tiegħi, tajt struzzjonijiet lill-uffiċjali tiegħi biex jispezzjonaw id-dokument mitlub sabiex jivverifikaw li l-Europol applikat b’mod korrett ir-regoli tagħha stess dwar l-aċċess għad-dokumenti. Din hija proċedura normali, li ilha topera mingħajr diffikultà għal għoxrin sena.

Huwa importanti ħafna li jiġi enfasizzat hawnhekk li l-Europol ma kkontestax il-ħtieġa li l-Ombudsman jispezzjona d-dokument. Għall-kuntrarju, l-Europol ikkoopera bis-sħiħ mas-servizzi tal-Ombudsman billi qabel minn qabel dwar l-arranġamenti stretti ta' sigurtà meħtieġa għal spezzjoni kunfidenzjali. Is-servizzi tiegħi u dawk tal-Europol kellhom relazzjoni kostruttiva ħafna dwar din l-inkjesta.

Madankollu, skont l-Europol, il-"modalitajiet tekniċi" miftiehma bejn il-Kummissjoni u l-Istati Uniti skont l-Artikolu 4(9) tal-Ftehim TFTP kienu jirrikjedu li l-Europol jikseb il-permess tal-awtoritajiet tal-Istati Uniti qabel ma jippermetti lill-Ombudsman, jew lil kwalunkwe entità oħra, kwalunkwe aċċess, inkluża spezzjoni kunfidenzjali tal-Ombudsman, għar-rekord. L-awtoritajiet tal-Istati Uniti rrifjutaw tali permess lill-Europol.

Il-“modalitajiet tekniċi” huma f’sens wieħed, ftehim sekondarju bejn il-Kummissjoni tal-UE u l-Istati Uniti dwar kif jiġi implimentat il-ftehim TFTP. L-Artikolu 4(9) tal-Ftehim ewlieni sempliċiment jiddikjara li l-“modalitajiet tekniċi meħtieġa biex jappoġġaw is-setgħat ta’ verifika tal-Europol” ikunu kkoordinati b’mod konġunt bejn l-UE u l-Istati Uniti.

Fil-prattika dawn eventwalment ġew iffirmati fi tlett ijiem biss qabel ma ġie implimentat il-ftehim u ma dehrux mill-Parlament.

Il-parti rilevanti ta’ dan il-ftehim sekondarju tiddikjara, “L-ebda informazzjoni trażmessa mid-dipartiment tat-Teżor tal-Istati Uniti, inkluża informazzjoni dwar tipi jew kategoriji ta’ messaġġi, ma tista’ tiġi kondiviża jew mal-Istati Membri tal-UE jew ma’ partijiet oħra, mingħajr l-awtorizzazzjoni espressa bil-miktub tad-Dipartiment tat-Teżor tal-Istati Uniti.”

Id-Direttur tal-Europol kiteb lid-Dipartiment tat-Teżor tal-Istati Uniti fejn spjega r-rwol tal-Ombudsman skont l-Artikolu 228 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, fejn spjega fid-dettall l-arranġamenti ta' sigurtà li l-Europol ippropona li jistabbilixxi għall-ispezzjoni, u talab permess biex juri d-dokument lill-Ombudsman. L-awtoritajiet tal-Istati Uniti rrifjutaw dan il-permess billi qalu li r-rekwiżit tal-"ħtieġa ta' tagħrif" ma ġiex issodisfat.

Kif forsi taf, il-Parlament Ewropew fl-2008, bil-kunsens tal-Kunsill, emenda l-istatut tal-Ombudsman biex jagħti setgħat speċifiċi ta' spezzjoni ta' dokumenti klassifikati, soġġett għal qbil minn qabel mal-istituzzjoni kkonċernata dwar il-kundizzjonijiet għat-trattament kunfidenzjali tad-dokumenti. Kif diġà ssemma, f’dan il-każ l-Europol u l-Ombudsman kienu qablu dwar l-arranġamenti ta’ sigurtà li japplikaw għal spezzjoni.

Fil-fatt, tali arranġamenti ta’ sigurtà għall-ispezzjoni ta’ dokumenti kunfidenzjali ġew miftiehma wkoll bejn l-Uffiċċju tiegħi u l-Kunsill f’diversi okkażjonijiet.

Konklużjoni

X'inhi s-sitwazzjoni attwali?

Il-"modalitajiet tekniċi", innegozjati mill-Kummissjoni mal-Istati Uniti wara li l-Parlament kien approva l-Ftehim TFTP, jippermettu lill-awtoritajiet tal-Istati Uniti jkunu l-arbitri ta' jekk l-Ombudsman jistax jeżerċita jew le s-setgħa statutorja u demokratika tiegħu li jispezzjona d-dokument inkwistjoni. L-awtoritajiet tal-Istati Uniti ddeċidew b'mod effettiv li l-Ombudsman m'għandux ikun jista' jeżerċita dik is-setgħa f'dan il-każ.

Aħna ma spezzjonajniex id-dokument, u għalhekk ma nistgħu nagħmlu l-ebda valutazzjoni dwar jekk għandux jiġi rilaxxat jew le, jew tabilħaqq jekk partijiet minnu għandhomx jiġu rilaxxati. Jista 'jkun il-każ li jkun fih dejta sensittiva mill-Istati Uniti u għalhekk m'għandux jiġi rilaxxat - iżda m'għandna l-ebda mod kif inkunu nafu mingħajr vista tar-rapport.

Għandu jiġi enfasizzat li dan huwa dokument ta’ istituzzjoni tal-Unjoni, u mhux wieħed li joriġina minn terz, minkejja li jista’ jkun fih informazzjoni pprovduta minn terz. Għandi nirrimarka wkoll li l-għan tar-rapport, kif nifhimha jien, huwa li jivverifika li l-Ftehim TFTP, sa fejn huwa kkonċernat ir-rwol tal-Europol, jirrispetta bis-sħiħ id-drittijiet taċ-ċittadini tal-UE. L-inkjesta tagħna issa ngħalqet. Ma stajniex neżerċitaw is-setgħat demokratiċi tagħna u naġixxu f’konformità sħiħa mal-obbligi statutorji u tat-Trattat tagħna.

Il-Kummissjoni ktibt lill-Uffiċċju tiegħi x-xahar li għadda dwar din il-kwistjoni, u nirringrazzjahom għal dik il-korrispondenza. Il-Kummissjoni tgħid li l-kisba tal-kunsens tal-oriġinatur tad-data, f'dan il-każ l-Istati Uniti, qabel ma tkompli tixxerred kwalunkwe informazzjoni klassifikata hija waħda mill-aktar prinċipji importanti tal-kondiviżjoni tad-data fl-oqfsa tas-sigurtà tal-UE. Din hija xi ħaġa li nifhem bis-sħiħ. Madankollu, il-kwistjoni hawnhekk mhijiex dwar aktar tixrid jew l-għoti ta' aċċess pubbliku, iżda pjuttost dwar is-setgħa ta' spezzjoni tal-Ombudsman li jiżgura sorveljanza demokratika.

Biex nikkonkludi l-President, nagħmel erba’ punti finali:

• Il-Parlament jista' jikkunsidra jekk huwiex aċċettabbli li jiġu miftiehma arranġamenti ma' gvern ieħor li jkollhom l-effett li jipprevjenu l-operat ta' mekkaniżmu ta' sorveljanza, stabbilit skont it-Trattati tal-UE, għall-kontroll tal-azzjoni eżekuttiva tal-UE.

• Madankollu, il-“modalitajiet tekniċi” jiddikjaraw b’mod ċar li huma “jistgħu jkunu soġġetti għal modifiki, kif meħtieġ”, li jfisser li huwa miftuħ għall-Kummissjoni li tfittex li tinnegozjahom mill-ġdid, mingħajr ma terġa’ tiftaħ il-Ftehim innifsu.

• Il-Parlament jista' wkoll jikkunsidra jekk kwalunkwe negozjati futuri dwar il-Ftehim TFTP, jew kwalunkwe ftehim simili, għandhomx jirriżultaw fl-inklużjoni ta' dispożizzjoni speċifika biex jiġi żgurat skrutinju adegwat mill-Ombudsman. Tista' wkoll teżamina l-"modalitajiet tekniċi" biex tiżgura li, fi kwalunkwe Ftehim futur bħal dan, l-awtorità li taqbel dwar "modalitajiet tekniċi" tkun limitata għal arranġamenti purament tekniċi u amministrattivi, u li kwalunkwe arranġament li jillimita l-eżerċizzju tas-setgħat statutorji eżistenti jrid ikollu qbil espliċitu mil-leġiżlatura.

• Fl-aħħar nett, jidher li ta’ min jinnota li Membru tal-PE kellu jinvoka d-dritt ta’ aċċess pubbliku f’dan il-każ. F’xi Stati Membri tal-UE, kif ukoll fl-Istati Uniti, hemm arranġamenti li jippermettu lil-Leġiżlatura, permezz ta’ Kumitat kostitwit apposta, tikseb aċċess għal informazzjoni kunfidenzjali sabiex tkun tista’ teżerċita skrutinju demokratiku xieraq tal-Eżekuttiv.

Grazzi tal-attenzjoni tiegħek għal din il-kwistjoni.