In-nisa u l-irġiel, il-ħbieb u l-kollegi!

Nixtieq nirringrazzja lill-Ombudsman Parlamentari tad-Danimarka, Hans Gammeltoft-Hansen, u lill-Kummissarju għad-Drittijiet tal-Bniedem tal-Kunsill tal-Ewropa, Alvaro Gil-Robles, talli tawni l-opportunità li nippreżentalek il-ħsibijiet tiegħi dwar ir-rwol tal-Ombudsman fl-Ewropa futura u l-mandati tal-Ombudsmen fl-Ewropa futura.

Il-kuntest Nordiku għal dan, id-9 laqgħa tar-Round Table tal-Ombudspersons Ewropej u l-Kummissarju għad-Drittijiet tal-Bniedem tal-Kunsill tal-Ewropa, huwa wieħed partikolarment xieraq għal tali preżentazzjoni. Kif taf, l-Iżvezja ħolqot l-ewwel ombudsman parlamentari fid-dinja fl-1809 u l-Finlandja segwiet l-istess fl-1919. Fl-1955, bl-għajnuna tal-mument storiku definit mit-tħassib dejjem jikber ta' wara t-Tieni Gwerra Dinjija dwar id-demokrazija, id-drittijiet tal-bniedem u r-rwol soċjali tal-istat, id-Danimarka ħolqot dak li eventwalment sar il-mudell emulat internazzjonalment tal-ombudsman parlamentari. F'dak is-sens, il-50 anniversarju tal-Ombudsman Daniż mhuwiex biss anniversarju importanti għad-Danimarka, iżda wkoll għall-ombudsmen madwar id-dinja li għalihom il-mudell Daniż tal-istituzzjoni moderna tal-ombudsman kien ta' ispirazzjoni.

Is-suċċess tal-mudell Daniż spiss ġie attribwit għall-kombinazzjoni attraenti tiegħu ta’ karatteristiċi bażiċi faċilment identifikabbli u flessibbiltà konsiderevoli ħafna li tippermettilu jadatta għall-kuntest legali, politiku u istituzzjonali li fih jiddaħħal. Dan is-suċċess huwa marbut mal-fatt li l-kundizzjonijiet li inizjalment kienu jiffavorixxu l-emerġenza tiegħu nfirxu għal firxa wiesgħa ta' pajjiżi fl-Ewropa. Illum, aktar minn 100 pajjiż, inklużi l-Istati Membri kollha tal-UE ħlief wieħed, għandhom ombudsman parlamentari jew istituzzjoni simili, u jeżistu ombudsmen reġjonali f’ħafna pajjiżi, inklużi sitta mill-Istati Membri tal-UE.

It-tranżizzjonijiet reċenti lejn id-demokrazija fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant wasslu għal żieda qawwija fl-għadd ta' istituzzjonijiet tal-ombudsman parlamentari. L-Istati Membri l-ġodda kollha tal-UE minn dan ir-reġjun għandhom istituzzjoni bħal din, u l-pajjiżi kandidati għas-sħubija fl-UE, inkluża t-Turkija, jew beħsiebhom jistabbilixxu ombudsman jew diġà għamlu dan.

Biex isiru projezzjonijiet kwalifikati dwar il-futur tal-ombudsman fl-Ewropa hemm bżonn ta' eżami qasir ta' x'inhi l-"ombudsman Ewropew" - jekk tabilħaqq jagħmel sens li jintuża dan it-terminu li bħalissa jimplika -, u kif żviluppa f'dawn l-aħħar snin.

Huwa ċar li analiżi dettaljata ta’ dan mhijiex possibbli hawnhekk. Il-metodu sempliċi li nipproponi li nadotta, sabiex, tal-inqas, nikseb ħarsa ġenerali indikattiva, huwa li nistaqsi sa liema punt il-karatteristiċi bażiċi tal-mudell ta’ prototip ta’ ombudsman huma ġeneralment rikonoxxibbli fl-istituzzjonijiet tal-ombudsman fl-Ewropa llum.

Jiena ċert li intom ilkoll tafu l-karatteristiċi essenzjali tal-ombudsman, iżda madankollu ser nipprova niġborhom fil-qosor għall-finijiet ta’ din il-preżentazzjoni. Fil-fehma tiegħi, il-karatteristiċi ewlenin huma:

• id-dimensjoni personali tal-uffiċċju, mibnija madwar detentur ta’ kariga rikonoxxut pubblikament;
• l-indipendenza tal-ħidma tiegħu;
• aċċess liberu u faċli għaċ-ċittadin;
• enfasi primarja fuq it-trattament tal-ilmenti (jiġifieri, il-modalità reattiva tagħha);
• l-użu ta’ mezzi proattivi biex jintlaħqu l-għanijiet;
• funzjoni ta’ rieżami li tinkludi regoli u prinċipji legali; il-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba; u d-drittijiet fundamentali u tal-bniedem;
• mandat ġenerali għas-superviżjoni tal-firxa sħiħa tal-amministrazzjoni pubblika (iżda rarament jestendi biex jinkludi l-qrati); u
• nuqqas ta’ setgħa li jinħarġu deċiżjonijiet vinkolanti; u preferenza distinta, minflok, għall-ħidma permezz tal-użu ta’ persważjoni, awtorità morali u, f’xi każijiet, l-awtorità tal-gvern jew tal-assemblea li permezz tagħha jinħatar l-ombudsman.

Iż-żjarat tiegħi fl-Istati Membri kollha tal-UE, kif ukoll fil-pajjiżi kandidati għas-sħubija fl-UE, ħallewni bl-impressjoni qawwija li l-ombudsmen fl-Ewropa għandhom, sa ċertu punt konsiderevoli, dawn il-karatteristiċi bażiċi komuni. Jeżistu varjazzjonijiet importanti, iżda fil-biċċa l-kbira tal-każijiet dawn jistgħu jiġu attribwiti għall-kuntest partikolari li fih jopera l-ombudsman, jew għal tentattivi biex jissaħħaħ il-mudell tal-prototip.

Intlaqat ukoll mil-livell għoli ta’ importanza mogħti lill-istituzzjoni f’ħafna pajjiżi. Fid-dawl tal-istituzzjonijiet il-ġodda tal-ombudsman li twaqqfu fl-Ewropa matul dawn l-aħħar 10-15-il sena, naħseb li huwa sikur li jingħad li l-uffiċċju tal-ombudsman parlamentari għadu rikonoxxut bħala sors ċentrali u effettiv ta' protezzjoni għall-individwi fir-relazzjonijiet tagħhom mal-amministrazzjoni.

Dan jidher ċar mill-fatt li l-ombudsmen fid-demokraziji l-ġodda tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant kważi kollha ġew fdati b'mandat biex jippromwovu d-drittijiet tal-bniedem. Is-sensittività ta' kwistjonijiet relatati mad-drittijiet tal-bniedem f'dawn il-pajjiżi ma tistax tiġi stmata żżejjed. L-ombudsmen tagħhom għalhekk mhux biss għandhom il-kompitu speċifiku importanti li jiżguraw ir-rispett għad-drittijiet tal-bniedem f'każijiet individwali, iżda għandhom ukoll responsabbiltà ġenerali li jikkontribwixxu għall-bini mill-ġdid tal-fiduċja u l-kunfidenza fil-gvern u t-trawwim u l-għoti tas-setgħa lis-soċjetà ċivili.

Il-konklużjoni wiesgħa ta' dawn il-kummenti introduttorji qosra hija, għalhekk, li jagħmel sens perfett li wieħed jitkellem dwar "Ombudsman Ewropew". Għalhekk kont kuntenta bid-deċiżjoni li tiġi inkluża referenza għall-ombudsman fl-abbozz tat-trattat kostituzzjonali għall-Unjoni Ewropea. L-ewwel parti tal-Kostituzzjoni ssemmi lill-Ombudsman Ewropew kemm fl-Artikolu I-10 tat-titolu dwar iċ-ċittadinanza u d-drittijiet fundamentali kif ukoll fl-Artikolu I-49 tat-titolu dwar il-ħajja demokratika ta' l-Unjoni. L-Ombudsman huwa għalhekk rikonoxxut bħala rabta essenzjali bejn l-impenji tal-Unjoni għad-drittijiet tal-bniedem u d-drittijiet fundamentali u l-impenji u l-aspirazzjonijiet demokratiċi tagħha.

Biex nindirizza l-kwistjoni ta’ kif l-ombudsman Ewropew jista’ jiżviluppa fil-futur, għażilt li niffoka fuq żewġ suġġetti fid-diskors tiegħi llum: in-natura proattiva tal-ombudsman u kif l-ombudsmen jistgħu jiksbu riżultati permezz ta’ sħubijiet ma’ istituzzjonijiet u korpi oħra.

Il-ħidma proattiva tal-ombudsmen timmanifesta ruħha kemm fil-funzjoni ta' rieżami tal-istituzzjonijiet tal-ombudsman, kif ukoll fil-mod kif joperaw l-ombudsmen.

F'termini tas-sustanza tar-reviżjoni tal-ombudsmen, nixtieq nenfasizza b'mod partikolari l-applikazzjoni frekwenti ta' prinċipji miftuħa ta' amministrazzjoni tajba. Dawn il-prinċipji ġeneralment jippermettu lill-ombudsman jivvaluta l-kwistjonijiet b’mod aktar flessibbli u b’mod li jħares ’il quddiem milli jistgħu jagħmlu l-qrati tal-liġi, pereżempju. Bħala l-predeċessur tiegħi, l-ewwel Ombudsman Ewropew Jacob Söderman iddikjara fir-Rapport Annwali tiegħu tal-1997, "...in-natura miftuħa tat-terminu [amministrazzjoni ħażina] hija waħda mill-affarijiet li tiddistingwi r-rwol tal-Ombudsman minn dak ta' mħallef." Fil-fatt, l-applikazzjoni ta' tali prinċipji miftuħa ta' amministrazzjoni tajba tista' saħansitra tinfluwenza l-iżvilupp u l-applikazzjoni ta' regoli u prinċipji legali rikonoxxibbli.

Jiena konxju li l-esperjenza Daniża hija eżempju ewlieni ta’ kif ombudsman jista’ jikkontribwixxi b’mod proattiv għall-iżvilupp ta’ regoli legali. Saħansitra ġejt infurmat li bosta mir-regoli legali li jinsabu fl-Att Daniż dwar l-Amministrazzjoni Pubblika tal-1985 huma essenzjalment regoli kodifikati li kienu ġew ifformulati f’deċiżjonijiet u rakkomandazzjonijiet maħruġa mill-Ombudsman Daniż.

F'dan ir-rigward, nixtieq infakkar mistoqsija magħmula mill-ex Ombudsman Daniż, il-Professur Lars Nordskov Nielsen, fl-okkażjoni tal-40 anniversarju tal-Ombudsman Daniż, li jibqa' daqstant topiku għaxar snin wara. Il-Professur Nielsen staqsa "...jekk l-Att dwar l-Amministrazzjoni Pubblika għandux... jifforma l-unika bażi għall-valutazzjoni tal-Ombudsman dwar jekk kwistjoni ġietx ittrattata b'mod korrett".

L-istess mistoqsija tista' ssir illum għall-Ewropa b'mod aktar ġenerali, fejn f'dawn l-aħħar snin rajna tendenza notevoli ħafna li noħolqu strumenti bil-miktub - kemm jekk vinkolanti kif ukoll jekk le - li fihom regoli dwar amministrazzjoni tajba. Wieħed jista’ jargumenta li l-qofol ta’ dan kien l-introduzzjoni ta’ dritt għal amministrazzjoni tajba fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (l-Artikolu 41).

Sforzi bħal dawn biex jiġu ċċarati u msaħħa l-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba fi strumenti bil-miktub jistgħu jkunu tajbin biss għaċ-ċittadini. Madankollu, għall-ombudsmen, huma jqajmu l-kwistjoni dwar jekk hux se nimxu f’fażi fejn se nikkuntentaw ruħna bis-sempliċi superviżjoni tal-implimentazzjoni korretta ta’ regoli legali diġà fformulati ta’ amministrazzjoni tajba, jew jekk hux se nkomplu napplikaw kunċett wiesa’ u flessibbli ta’ amministrazzjoni tajba li kapaċi jikkontribwixxi għat-titjib kontinwu tal-imġiba amministrattiva.

Il-mibki Professur Nielsen irrakkomanda bil-qawwa l-importanza li l-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba jiġi protett bħala bażi flessibbli għar-rieżami, u min-naħa tiegħi ċertament insegwi dak il-parir fil-prattika tiegħi ta’ kuljum bħala Ombudsman Ewropew. Hija l-impressjoni tiegħi li dan l-approċċ huwa applikat ukoll mill-ombudsmen nazzjonali madwar l-Ewropa, li fil-biċċa l-kbira jidhru li huma ħielsa minn mudell legalistiku ta’ rieżami. Barra minn hekk, ġejt imħeġġeġ minn deċiżjonijiet reċenti tal-Qorti tal-Prim'Istanza tal-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja fil-Lussemburgu, li fihom il-Qorti - li hija stess tapplika kunċett ta' amministrazzjoni "tajba" jew "tajba" - dehret li tirrikonoxxi l-importanza li jinżamm prinċipju flessibbli ta' "amministrazzjoni tajba" kif applikat mill-ombudsmen.

Jiena personalment nilqa' dan, b'mod partikolari minħabba li l-ombudsmen jiffunzjonaw bħala r-rabta bejn l-ogħla prinċipji u dawk l-aktar fundamentali - bħad-dinjità tal-bniedem u l-ugwaljanza quddiem il-liġi - u n-normi forsi prosajċi iżda madankollu ta' importanza kruċjali ta' mġiba amministrattiva ta' kuljum lejn iċ-ċittadini (tweġiba għall-ittri, il-pulitezza, l-orjentament lejn is-servizz u l-bqija). Tabilħaqq, din il-kombinazzjoni tiddistingwi l-ombudsman mill-ħafna korpi speċjalizzati li rajna stabbiliti matul dawn l-aħħar snin (superviżuri tal-protezzjoni tad-data u uffiċċji kontra l-frodi, biex nagħtu biss żewġ eżempji).

Għalhekk, mhux biss l-aspettattiva tiegħi iżda wkoll it-tama tiegħi li rwol importanti għall-ombudsman fl-Ewropa futura jkun li nikkontribwixxi għall-iżvilupp ta’ kulturi amministrattivi bbażati fuq prinċipji flessibbli ta’ amministrazzjoni tajba u kapaċi jtejbu l-kapaċità tal-amministrazzjoni pubblika li taderixxi mal-aħjar prattika u li tagħti servizzi ta’ kwalità għolja lill-utent.

Fir-rigward tal-metodi ta’ ħidma tal-ombudsmen, huwa magħruf sew li l-biċċa l-kbira tal-ombudsmen għandhom setgħat proattivi formali ta’ inkjesta minbarra r-responsabbiltà ewlenija tagħhom għat-trattament tal-ilmenti. Dawn jinkludu s-setgħa li jitwettqu spezzjonijiet u s-setgħa li jinbdew l-hekk imsejħa inkjesti fuq inizjattiva proprja. Barra minn hekk, il-biċċa l-kbira tal-ombudsmen għandhom is-setgħa li jirrakkomandaw bidliet fil-liġijiet u fil-prattiki amministrattivi. Minbarra s-setgħat proattivi formali, l-ombudsmen naturalment għandhom ukoll ir-rwol importanti li jipprovdu lill-uffiċjali pubbliċi bi gwida dwar kif huma stess u l-amministrazzjonijiet pubbliċi li jservu fihom jistgħu jtejbu kontinwament ir-relazzjonijiet tagħhom mal-individwi. Dan huwa dak li xi drabi jissejjaħ ir-rwol "edukattiv" tal-ombudsman.

L-impressjoni tiegħi mill-kollegi viżitaturi fil-livell nazzjonali madwar l-Ewropa hija li dawn is-setgħat proattivi jintużaw b’mod wiesa’ ħafna fl-istituzzjonijiet l-aktar ġodda tal-ombudsman u qed jintużaw dejjem aktar mill-istituzzjonijiet l-antiki wkoll. Fil-fatt, jiena konxju li emenda tal-1996 għal-liġijiet ta' implimentazzjoni għall-uffiċċju tal-Ombudsman Daniż introduċiet kompetenza espliċita biex jitwettqu inkjesti fuq inizjattiva proprja, prattika li kienet diġà bdiet fl-1988.

F’dan ir-rigward huma partikolarment importanti kwistjonijiet ta’ leġittimità, imqajma, xi ftit inevitabbilment, bl-użu ta’ metodi ta’ ħidma proattivi li qed jintużaw dejjem aktar mill-ombudsmen. L-ewwel aspett jikkonċerna l-perċezzjonijiet tal-uffiċjali pubbliċi dwar l-użu mill-ombudsman tas-setgħat proattivi tiegħu jew tagħha. B'differenza mill-- li jittratta l-ilmenti fejn l-ombudsman ikun sempliċement qed iwieġeb għall-użu ta' individwu tad-drittijiet tiegħu jew tagħha - l-impjieg ta' metodi ta' ħidma proattivi inevitabbilment jinvolvi r-riskju li l-uffiċjali jistgħu jistaqsu jekk l-azzjonijiet tal-ombudsman humiex verament meħtieġa u ġustifikati. Fil-fehma tiegħi, ir-rispons dejjem aktar pożittiv tal-amministrazzjonijiet pubbliċi għal tali attivitajiet proattivi mill-ombudsmen jissuġġerixxi mhux biss li l-inizjattivi attwali huma perċepiti sew, iżda wkoll li rwol proattiv wiesa’ tal-ombudsmen ġeneralment jitqies bħala naturali u leġittimu.

It-tieni aspett jikkonċerna rakkomandazzjonijiet ġenerali, jiġifieri rakkomandazzjonijiet li jindirizzaw kwistjonijiet sistemiċi aktar milli deċiżjonijiet amministrattivi speċifiċi rigward individwi. Fl-approċċ klassiku, il-konformità mar-rakkomandazzjonijiet ġenerali tal-Ombudsman li joqorbu l-100% hija meqjusa bħala essenzjali. It-tħassib sottostanti għal tali fehma huwa li jekk l-amministrazzjoni tibda tirrifjuta r-rakkomandazzjonijiet tal-ombudsman, l-awtorità tal-istituzzjoni tista' ssofri dannu irreparabbli.

L-iżviluppi attwali jissuġġerixxu li jidher li qed jitfaċċa approċċ ta' riforma aktar orjentat lejn ir-riskju fir-rigward tar-rakkomandazzjonijiet ġenerali. Hawnhekk ir-raġunament huwa li r-rwol tal-ombudsman bħala katalist ta' riforma kontinwa jnaqqas ir-rilevanza ta' rata ta' konformità ta' kważi 100 %. Fil-fatt, hemm dawk li jsostnu li ombudsman li r-rakkomandazzjonijiet tiegħu huma dejjem aċċettati x’aktarx li jiġi pperċepit bħala ombudsman li huwa kkonċernat iżżejjed biex jiżgura li r-rakkomandazzjonijiet tiegħu jew tagħha jkunu fil-limiti ta’ dak li l-amministrazzjoni taċċetta.

Hija l-impressjoni tiegħi li ħafna ombudsmen nazzjonali, speċjalment dawk stabbiliti aktar reċentement, qed jimxu fid-direzzjoni tal-approċċ orjentat lejn ir-riskju. Jista’ jkun, għalhekk, li żvilupp interessanti fl-ombudsman Ewropew huwa l-ħolqien ta’ mudelli ta’ ombudsman ikkaratterizzati mir-rieda akbar li jinbena aktar riskju fil-kalkulu ta’ deċiżjonijiet relatati ma’ rakkomandazzjonijiet ġenerali mfassla biex jindirizzaw kwistjonijiet dwar amministrazzjoni ħażina sistemika.

Dawn l-osservazzjonijiet, għandi nenfasizza, jirrigwardaw biss ir-rakkomandazzjonijiet ġenerali - fir-rigward ta' rakkomandazzjonijiet f'każijiet li jikkonċernaw ilmenti u talbiet individwali, tibqa' l-fehma li tali rakkomandazzjonijiet għandhom normalment dejjem jiġu segwiti.

Li jiġi ddikjarat li l-ombudsmen ma jaħdmux waħedhom, li jiddependu fuq l-interlokuturi istituzzjonali tagħhom, u li relazzjonijiet tajbin u kostruttivi ma’ dawn l-interlokuturi għandhom jinżammu u jiġu żviluppati, forsi huwa li jiġi ddikjarat l-ovvju.

Minkejja dan, il-firxa u n-natura ta' sħubijiet bħal dawn huma wieħed mill-oqsma li fihom jeżistu varjazzjonijiet partikolarment sinifikanti fost l-istituzzjonijiet tal-ombudsman fl-Ewropa. Għalhekk nixtieq nipprova nidentifika fil-qosor il-kwistjonijiet ewlenin u noffri għan modest wieħed jew tnejn għall-futur.

Il-qrati naturalment jikkostitwixxu l-mekkaniżmu ta’ rimedju fundamentali biex jiġi żgurat ir-rispett għall-istat tad-dritt. Fejn jeżistu ombudsmen, iċ-ċittadini jistgħu jagħżlu r-rimedju tal-ombudsman mhux ġudizzjarju bħala alternattiva biex imorru l-qorti. Madankollu, il-qrati u l-ombudsmen huma, jew jistgħu jkunu, marbuta b’diversi modi diretti u indiretti.

Rabta indiretta importanti bejn il-qrati u l-ombudsmen hija l-użu reċiproku tad-deċiżjonijiet. Jiġifieri, l-ombudsmen japplikaw il-ġurisprudenza tal-qrati u l-qrati jistgħu jirrikorru għar-rapporti tal-ombudsman biex jiksbu ispirazzjoni għall-interpretazzjoni tagħhom tal-liġi. Huwa estremament diffiċli li jsiru previżjonijiet dwar jekk dan l-iskambju indirett hux se jiżviluppa fl-Ewropa futura. L-aktar li nistgħu ngħidu huwa li żvilupp f’dik id-direzzjoni jidher li huwa eventwalità plawżibbli, minħabba li l-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba ġew formalizzati dejjem aktar fi strumenti bil-miktub.

Żvilupp bħal dan jista’, fil-fatt, jiġi appoġġjat ukoll mill-esperjenzi pożittivi bir-rabta diretta li tista’ tinstab f’xi pajjiżi Ewropej, għalkemm ftit minnhom biss. Fi Spanja, fil-Portugall u fil-Polonja, pereżempju, l-ombudsman għandu s-setgħa li jirreferi mistoqsijiet dwar il-validità tal-leġiżlazzjoni lil qorti kostituzzjonali. Nifhem mill-kollegi tiegħi f’dawk il-pajjiżi li din is-setgħa hija estremament utli u li żżid mal-effettività tal-ħidma ġenerali tagħhom. Din is-setgħa naturalment teħtieġ l-eżerċizzju ta 'attenzjoni kbira u ħila biex tevita l-apparenza li tieħu naħat f'kontroversji politiċi.

Hija l-impressjoni tiegħi li l-ombudsman Ewropew laħaq stadju ta' maturità, jekk tixtieq, li jagħmilha xierqa li terġa' tiġi eżaminata l-kwistjoni tal-aċċess tal-ombudsmen għall-qrati. Jekk jiġu inkorporati salvagwardji rilevanti fi kwalunkwe sistema bħal din ta' aċċess dirett - pereżempju li tippermetti lill-qrati jirrifjutaw it-talba tal-ombudsman għal aċċess - għall-interpretazzjoni għall-qrati jista' jkun kemm aċċettabbli kif ukoll utli fil-biċċa l-kbira tal-ġurisdizzjonijiet Ewropej.

Fir-rigward tar-relazzjonijiet tal-ombudsmen mal-gvernijiet u l-parlamenti, se nindirizza biss il-kwistjoni tal-leġiżlazzjoni. F'konformità mar-rimarki preċedenti tiegħi dwar it-tendenza lejn enfasi akbar fuq metodi ta' ħidma proattivi, bħal inkjesti fuq inizjattiva proprja, wieħed jista' jipprevedi l-possibbiltà ta' aktar djalogu bejn l-ombudsmen u l-gvernijiet u/jew il-parlamenti rispettivi tagħhom meta tkun qed tiġi abbozzata u diskussa leġiżlazzjoni relatata mat-tħassib wiesa' tal-ombudsman. Jiena konxju li, pereżempju, l-Ombudsman Żvediż jiġi kkonsultat b'mod sistematiku dwar il-leġiżlazzjoni rilevanti, u li l-Ombudsman Estonjan għandu d-dritt li jitkellem fis-sessjonijiet tal-parlament u tal-gvern meta jiddiskuti l-proposti tal-liġi.

Għal darb’oħra, f’xi pajjiżi, prattika bħal din tista’ tiġi perċepita bħala li tikkostitwixxi involviment mill-qrib wisq fil-proċess politiku u l-kontroversji potenzjali spiss assoċjati miegħu. Min-naħa l-oħra, hija l-impressjoni tiegħi li l-ombudsmen huma dejjem aktar perċepiti bħala sorsi ta’ informazzjoni rilevanti ħafna fl-implimentazzjoni tal-liġijiet. Pereżempju, ir-rapporti mill-ombudsmen fil-pajjiżi kandidati għas-sħubija fl-UE ntużaw f’diversi okkażjonijiet mill-Kummissjoni Ewropea biex tinkiseb informazzjoni dwar l-istat ta’ implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni relatata mad-drittijiet.

Għalhekk, jista' jkun li l-għarfien u l-esperjenza kumulattivi tal-ombudsmen fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-liġijiet se jitqiesu dejjem aktar fil-livell tal-abbozzar tal-liġijiet.

L-interlokuturi finali li nixtieq insemmi huma verament magħrufa aħjar bħala kollegi. Huma l-familja tal-ombudsmen, fil-livell Ewropew, nazzjonali, reġjonali u lokali, li l-kooperazzjoni tagħhom hija eżempju tal-avvenimenti ta' din il-ġimgħa f'Kopenħagen. Kif jafu ħafna minnkom, l-ombudsmen fl-Ewropa ltaqgħu regolarment f'seminars organizzati mill-Ombudsman Ewropew u f'diskussjonijiet madwar mejda organizzati mill-Kunsill tal-Ewropa, biex jiddiskutu kwistjonijiet ta' interess komuni.

In-network Ewropew tal-ombudsmen, li nħoloq mill-predeċessur tiegħi, Jacob Söderman, illum jikkonsisti fi kważi 90 uffiċċju f’29 pajjiż, u jikkoopera kuljum fit-trattament tal-każijiet, u fuq bażi kontinwa fil-kondiviżjoni tal-esperjenzi u l-aħjar prattika permezz ta’ seminars u laqgħat, bullettin biannwali, forum ta’ diskussjoni elettronika u servizz elettroniku tal-aħbarijiet ta’ kuljum. L-intensità ta' tali kooperazzjoni ser tkompli tiżdied fil-futur, kemm fil-livell ġeografiku, hekk kif l-UE tikber, iżda wkoll f'livell sostantiv, hekk kif l-implimentazzjoni tal-liġi tal-UE fil-livell nazzjonali ssir qasam ta' tħassib dejjem aktar importanti għall-ombudsmen nazzjonali. Il-kooperazzjoni futura fost l-ombudsmen fil-livelli Ewropej, nazzjonali, reġjonali u lokali tista' tieħu dejjem aktar il-forma ta' inkjesti konġunti, il-ħolqien ta' kanali komuni għall-għoti ta' informazzjoni u pariri, u l-iżvilupp ta' modi ġodda ta' kondiviżjoni ta' informazzjoni u l-aħjar prattika.

Meta nikkonkludu dawn il-ħsibijiet dwar l-ombudsman fl-Ewropa futura, huwa importanti li nerġgħu nfakkru lilna nfusna dwar żewġ kisbiet kbar li jaffettwawna lkoll: l-ewwel nett, ir-rikonoxximent inekwivoku tal-ombudsman fil-Kostituzzjoni għall-Ewropa u t-tieni nett, l-inkorporazzjoni fil-Kostituzzjoni ta’ Karta tad-Drittijiet Fundamentali li fiha dritt għal amministrazzjoni tajba. Nixtieq nagħti ġieħ lill-isforzi bla heda tal-predeċessur tiegħi, Jacob Söderman, biex jgħin biex jinkisbu dawn iż-żewġ suċċessi importanti.

Il-fatt li dawk li jfasslu l-politika Ewropea għażlu li jsaħħu l-ombudsman b'mod daqshekk sinifikanti mhuwiex ibbażat biss fuq viżjoni kondiviża għall-futur. Huwa wkoll rispons għall-kredibbiltà għolja ħafna li l-ombudsmen fl-Ewropa, matul dawn l-aħħar għexieren ta’ snin, taw lill-kunċett ta’ medjazzjoni permezz tal-promozzjoni effettiva tagħhom tal-istat tad-dritt u l-amministrazzjoni tajba.

Fil-fehma tiegħi, il-fatt li issa nistgħu nirreferu għall-ombudsman bħala parti mit-tradizzjoni legali u politika Ewropea jimplika wkoll li għandhom isiru sforzi biex jiġi żgurat li d-drittijiet taċ-ċittadini jkunu protetti tajjeb bl-istess mod irrispettivament minn liema ombudsman jirrikorru. Biex inkunu ċerti, l-ombudsmen se jkomplu japplikaw metodi ta’ ħidma differenti, billi jadattaw b’mod prudenti l-uffiċċji individwali tagħhom għall-ambjenti u l-kulturi politiċi-istituzzjonali rispettivi tagħhom. Madankollu, il-livell ta’ drittijiet li jgawdu ċ-ċittadini għandu jkun l-istess b’mod ġenerali. Biex jiġi żgurat li dan ma jkunx biss il-kompitu tal-ombudsmen infushom, iżda jeħtieġ djalogu kontinwu mal-leġiżlaturi li fl-aħħar mill-aħħar se jintalbu jipprovdu lill-ombudsmen bis-setgħat u r-riżorsi legali meħtieġa biex jintlaħaq dan l-għan.

Min-naħa tiegħi, nistenna bil-ħerqa li nintensifika l-kooperazzjoni tiegħi mal-kollegi tiegħi tal-ombudsman madwar l-Ewropa sabiex flimkien inkunu nistgħu ngħinu biex id-drittijiet isiru realtà ħajja għaċ-ċittadini kollha.

Grazzi tal-attenzjoni tiegħek!