(Greetings)

Iċ-ċittadinanza tal-Unjoni ġiet stabbilita bit-Trattat ta' Maastricht. Iċ-ċittadinanza tal-Unjoni ma tissostitwixxix, iżda tikkomplementa, iċ-ċittadinanza nazzjonali.

It-Trattat ta' Amsterdam jikkontribwixxi għal aktar żvilupp taċ-ċittadinanza tal-Unjoni b'dikjarazzjoni mill-ġdid tal-prinċipji kostituzzjonali li fuqhom hija msejsa l-Unjoni. L-Artikolu A tat-Trattat tal-Unjoni, kif emendat, jirreferi għal:

unjoni dejjem eqreb fost il-popli tal-Ewropa fejn id-deċiżjonijiet jittieħdu b'mod kemm jista' jkun miftuħ u kemm jista' jkun qrib iċ-ċittadin.

U kif fakkarna l-Ministru tal-Ġustizzja tal-Iżvezja Laila FREIVALDS fis-sessjoni tal-ftuħ ta’ dan il-Kungress, l-Artikolu F jiddikjara li:

l-Unjoni hija bbażata fuq il-prinċipji tal-libertà, id-demokrazija, ir-rispett għad-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali u l-istat tad-dritt.

Is-sessjonijiet ta' ħidma dwar it-tema taċ-"Ċittadin, l-Amministrazzjoni u l-liġi Komunitarja" kienu ppreseduti b'mod espert mis-Sinjura Elizabeth PALM, President tal-Qorti Amministrattiva tal-Appell ta' Gothenburg u Dr Hans RAGNEMALM, imħallef fil-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej. Nixtieq nirringrazzja wkoll lir-relaturi nazzjonali kollha u lir-relatur Komunitarju s-Sur GARZÓN CLARIANA għar-rapporti eċċellenti tagħhom.

Is-sessjonijiet ta' ħidma eżaminaw kif tista' tinġieb ħajja l-idea taċ-ċittadinanza permezz ta' amministrazzjoni aktar responsabbli, aktar miftuħa, aktar umana u aktar orjentata lejn is-servizzi tal-liġi Komunitarja fil-livelli kollha fl-Unjoni.

Naturalment aħna ħadna kont sħiħ tal-fatt li l-amministrazzjoni tad-dritt Komunitarju hija parzjalment diretta - imwettqa minn istituzzjonijiet u korpi Komunitarji - u parzjalment indiretta mwettqa mill-awtoritajiet amministrattivi fl-Istati Membri.

Kull waħda mill-erba’ sessjonijiet ta’ ħidma kienet iddedikata għal suġġett speċifiku.

L-ewwel suġġett kien l-istandards ta’ amministrazzjoni tajba fil-livell Komunitarju.

It-tieni suġġett kien ir-rwol tal-Kummissjoni bħala l-"gwardjan tat-Trattat". B’mod partikolari, aħna eżaminajna l-proċeduri amministrattivi li l-Kummissjoni tuża biex tittratta l-ilmenti miċ-ċittadini dwar ksur tal-liġi Komunitarja mill-Istati Membri.

Fit-tielet sessjoni ta' ħidma, aħna qisna l-aċċess taċ-ċittadini għad-dokumenti miżmuma mill-istituzzjonijiet u l-korpi Komunitarji.

Fis-sessjoni ta’ ħidma finali, aħna eżaminajna r-rimedji ġudizzjarji u mhux ġudizzjarji li ċ-ċittadini jistgħu jużaw biex jipproteġu d-drittijiet tagħhom.

Se nirrapporta separatament dwar id-dibattiti f’kull waħda mill-erba’ sessjonijiet ta’ ħidma.

1 Standards ta' amministrazzjoni tajba fil-livell Komunitarju.

Fl-ewwel sessjoni ta’ ħidma, kien hemm qbil ġenerali dwar żewġ prinċipji li jikkonċernaw l-istandards ta’ amministrazzjoni. L-ewwel waħda hija li l-awtoritajiet pubbliċi kollha jridu jkunu soġġetti għall-istat tad-dritt: qatt ma tista’ tkun amministrazzjoni tajba li tonqos milli taġixxi f’konformità mal-liġi. It-tieni waħda hija li l-amministrazzjoni teżisti biex taqdi liċ-ċittadini u mhux viċi versa: Għalhekk, l-amministrazzjoni għandha tkun orjentata lejn is-servizz.

Kien hemm ukoll qbil ġenerali li Kodiċi ta’ Prattika Amministrattiva Tajba jista’ jkollu rwol siewi fit-titjib tal-kwalità tal-amministrazzjoni, billi kemm iċ-ċittadini kif ukoll l-uffiċjali jsiru konxji tal-livell ta’ servizz li għandu jiġi pprovdut.

Ir-rapport ġenerali ġibed l-attenzjoni għall-intenzjoni tal-Kummissjoni li tadotta Kodiċi ta' mġiba amministrattiva tajba, biex tirregola l-imġiba tal-uffiċjali tagħha. Xi parteċipanti fis-sessjoni ta’ ħidma ħassew li ma kienx mixtieq li istituzzjoni tadotta tali regoli hija stess. Huma kkunsidraw li l-Ombudsman Ewropew għandu jkun responsabbli għall-iżvilupp ta' Kodiċi. Madankollu, il-fatt li l-Kummissjoni stess tadotta Kodiċi, aktar milli timponih minn barra, jenfasizza l-impenn tagħha għal amministrazzjoni orjentata lejn is-servizzi.

Intlaħaq qbil ġenerali li d-dispożizzjonijiet ta' Kodiċi jsiru legalment vinkolanti, kemm jekk ġew adottati bħala liġi "diffiċli" kif ukoll jekk le. Xi nies beżgħu li liġi "diffiċli" tkun inqas miftuħa għall-iżvilupp progressiv ta' standards ġodda u mtejba. Madankollu, ix-xewqat taċ-ċittadini għal drittijiet ċari u infurzabbli jintlaħqu l-aħjar jekk il-Kummissjoni tadotta l-Kodiċi tagħha fil-forma ta’ deċiżjoni.

2 Il-Kummissjoni bħala l-"gwardjan tat-Trattat".

It-tieni sessjoni kkunsidrat ir-rwol tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 155 bħala "gwardjan tat-Trattat" u l-proċedura tal-Artikolu 169 biex tittratta l-ksur tal-liġi Komunitarja mill-Istati Membri.

Ġie enfasizzat li s-sistema ta’ rimedji fl-Unjoni, bħas-sistema ta’ amministrazzjoni, hija bbażata fuq il-prinċipju ta’ prossimità maċ-ċittadin. Madankollu, bħala parti mill-iżvilupp tal-Unjoni, hemm tendenza lejn użu akbar tal-proċedura tal-Artikolu 169.

Barra minn hekk, il-Kummissjoni rrikonoxxiet li ċ-ċittadini li jilmentaw magħha dwar ksur tal-liġi Komunitarja mill-Istati Membri mhumiex biss sors siewi ta’ informazzjoni, iżda huma intitolati wkoll għal salvagwardji proċedurali, li se tkompli tiżviluppa u ttejjeb.

Saret distinzjoni ċara fid-diskussjoni bejn, minn naħa, il-proċeduri amministrattivi tal-Kummissjoni fit-trattament ta' lment u, min-naħa l-oħra, id-deċiżjoni diskrezzjonali tagħha dwar jekk għandhiex tressaq ksur quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jew le.

Diversi rapporteurs nazzjonali kkritikaw il-proċeduri amministrattivi attwali tal-Kummissjoni. Ġie argumentat li kienet meħtieġa aktar trasparenza u li għandhom jittieħdu aktar passi lejn it-trattament tal-ilmentaturi daqslikieku kienu partijiet fil-proċedura. Ġie ssuġġerit li l-punt tat-tluq għandu jkun tqabbil mad-drittijiet proċedurali tal-ilmentaturi, pereżempju, f’każijiet ta’ kompetizzjoni u li drittijiet aktar baxxi għall-ilmentaturi tal-Artikolu 169 għandhom jiġu ġġustifikati b’mod espliċitu. Ma għandux jiġi eskluż li d-drittijiet proċedurali tal-ilmentaturi jistgħu jirċievu protezzjoni ġudizzjarja.

Ġie ġeneralment rikonoxxut li l-Kummissjoni tgawdi minn setgħa diskrezzjonali wiesgħa dwar jekk tressaqx ksur jew le quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Madankollu, ġie ssuġġerit li l-Kummissjoni għandha timmotiva deċiżjoni li ma jinbdewx proċeduri. Aspett ieħor kien li jista’ jkun hemm raġunijiet politiċi validi għan-nuqqas ta’ preżentata ta’ rikors, iżda li xi drabi jista’ jkun wisq imbarazzanti li dawn ir-raġunijiet jiġu żvelati pubblikament. Ma ġiex iċċarat kif dan jista’ jiġi rrikonċiljat mal-idea ta’ ċittadinanza ta’ Unjoni li hija bbażata fuq il-prinċipju tal-istat tad-dritt.

3 L-aċċess taċ-ċittadini għad-dokumenti

Ir-rapport ġenerali għandu taqsima dwar it-trasparenza, iżda fih diskussjoni dettaljata dwar aspett wieħed biss tas-suġġett: aċċess pubbliku għad-dokumenti. Fis-sessjonijiet ta’ ħidma, id-diskussjoni varjat b’mod aktar wiesa’. Ħafna parteċipanti enfasizzaw il-ħtieġa li l-proċeduri leġiżlattivi jkunu aktar trasparenti. B'mod partikolari, kien hemm diskussjoni konsiderevoli dwar il-komitoloġija. Ġew espressi fehmiet differenti dwar ir-relazzjoni bejn il-komitoloġija u r-rwol imsaħħaħ tal-Parlament Ewropew fil-proċedura leġiżlattiva wara t-trattati ta' Maastricht u Amsterdam.

Il-kwistjoni tal-aċċess għad-dokumenti tal-komitoloġija reġgħet lura għad-diskussjoni dwar it-tema ewlenija tas-sessjoni. Id-dibattitu ffoka fuq ir-regoli Komunitarji attwali. Dawn jikkonsistu fid-Deċiżjonijiet adottati mill-Kummissjoni u mill-Kunsill, li jagħtu effett lill-kodiċi ta’ kondotta konġunt tagħhom dwar l-aċċess għad-dokumenti. Istituzzjonijiet u korpi oħra tal-Komunità adottaw ukoll regoli bbażati fuq dawk tal-Kummissjoni u tal-Kunsill.

Ġew espressi għadd ta' kritiki dwar ir-regoli attwali dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti. B'mod partikolari: ma japplikawx għad-dokumenti li jidħlu; ma jeħtiġux li jiġu stabbiliti reġistri ta' dokumenti; il-limiti ta’ żmien biex tingħata deċiżjoni dwar l-aċċess huma twal wisq; u l-eċċezzjonijiet huma restrittivi wisq.

Fir-rigward tar-reġistri, ġie spjegat li l-Kunsill għandu reġistru ta' dokumenti u li se jippubblika r-reġistru matul l-1998: wieħed jittama li l-istituzzjonijiet u l-korpi l-oħra tal-Komunità jsegwu dan l-eżempju tajjeb.

Ġew espressi fehmiet differenti dwar il-limiti ta' żmien. Xi nies appoġġjaw l-idea li l-aċċess għandu, fil-prinċipju, ikun immedjat - speċjalment sabiex tiġi ffaċilitata l-ħidma tal-ġurnalisti biex jinfurmaw lill-pubbliku.

Oħrajn enfasizzaw li l-proċeduri ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet, b’mod partikolari, tal-Kunsill għamluha diffiċli li jingħata aċċess fil-pront. Ġie argumentat ukoll li l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tirrikjedi bbilanċjar tal-interessi fl-applikazzjoni ta' wħud mill-eċċezzjonijiet għandha timplika żmien għal riflessjoni adegwata.

Saru numru kbir ta 'punti interessanti oħra, li minnhom għandi l-ħin li nsemmi tlieta biss.

L-ewwel nett, ġie enfasizzat li istituzzjoni għandha dejjem tikkunsidra jekk tistax tagħti aċċess għal dokument anki jekk ma tkunx obbligata tagħmel dan mir-regoli tagħha. Naturalment, madankollu, il-prinċipju tal-ugwaljanza jirrikjedi li jekk jingħata aċċess lil ċittadin wieħed, dan ma għandux jiġi miċħud lil ħaddieħor.

It-tieni nett, tqajmet il-kwistjoni dwar kif għandu jiġi kkontestat rifjut ta’ aċċess għal dokumenti minn aġenzija jew korp Komunitarju ieħor mhux imsemmi bħala konvenut potenzjali fl-Artikolu 173 KE. Deher li, permezz ta' proċedura jew oħra, ikun disponibbli rimedju ġudizzjarju, minbarra l-possibbiltà ta' lment lill-Ombudsman.

It-tielet, sar punt importanti dwar il-futur: għalkemm l-Artikolu 191a KE l-ġdid dwar id-dritt ta’ aċċess għad-dokumenti jirreferi biss għall-Parlament Ewropew, il-Kummissjoni u l-Kunsill, il-prinċipju ta’ trasparenza li huwa jinkorpora għandu japplika fl-amministrazzjoni Komunitarja kollha.

4 Aċċess taċ-ċittadini għal rimedji ġudizzjarji u mhux ġudizzjarji

Is-sessjoni finali eżaminat ir-rimedji ġudizzjarji u mhux ġudizzjarji li ċ-ċittadini jistgħu jużaw biex jipproteġu d-drittijiet tagħhom. Il-punt tat-tluq għad-diskussjoni kien ftehim ġenerali li ċ-ċittadini għandu jkollhom mekkaniżmi effettivi għal rimedju jekk id-drittijiet tagħhom taħt il-liġi Komunitarja ma jiġux rispettati u li dawk il-mekkaniżmi għandhom ikunu kemm jista' jkun qrib iċ-ċittadin.

Issemma x-xogħol siewi li sar mis-sistema Euro-Jus ta’ avukati part-time li jagħtu pariri liċ-ċittadini fl-uffiċċji tal-Kummissjoni fl-Istati Membri.

Kien hemm qbil ġenerali li l-ombudsmen nazzjonali setgħu jittrattaw ilmenti li jikkonċernaw il-liġi Komunitarja u li għandhom jinfurmaw liċ-ċittadini dwar dan id-dritt. Huma għandhom jirċievu wkoll il-parir meħtieġ dwar il-liġi Komunitarja biex ikunu jistgħu jgħinu liċ-ċittadini, b'mod partikolari dwar il-libertà tal-moviment u l-- meta t-Trattat ta' Amsterdam jidħol fis-seħħ, kwistjonijiet ta' - dwar l-asil, l-immigrazzjoni u l-viżi.

Ġie enfasizzat madankollu, li l-Ombudsmen huma komplement, mhux alternattiva, għall-protezzjoni ġudizzjarja tad-drittijiet tal-liġi Komunitarja li, skont ġurisprudenza kostanti tal-Qorti tal-Ġustizzja għandha dejjem tkun disponibbli. Madankollu, il-kooperazzjoni bejn l-Ombudsman Ewropew u l-Ombudsmen nazzjonali biex tinħoloq sistema effettiva ta’ protezzjoni mhux ġudizzjarja tista’ tgħin biex ittaffi l-piż kemm fuq il-Qrati kif ukoll fuq il-Kummissjoni fir-rwol tagħha bħala gwardjan tat-Trattat.

Bħala konklużjoni, nixtieq nirringrazzja lill-President tal-FIDE, il-Professur Dr Ulf BERNITZ u l-kollaboraturi kollha tiegħu fl-organizzazzjoni tal-Kungress għax-xogħol iebes tagħhom biex l-okkażjoni tkun suċċess u għall-ospitalità ġentili tagħhom.

Grazzi tal-attenzjoni tiegħek.

L-Ombudsman Ewropew, Jacob Söderman, kien ir-rapporteur ġenerali għat-tema "Iċ-Ċittadin, l-Amministrazzjoni u l-Liġi Komunitarja" fis-XVII-il Kungress tal-FIDE (Fédération internationale de droit européen) li sar fi Stokkolma bejn it-3 u s-6 ta' Ġunju 1998. Ir-rapport ġenerali tiegħu huwa disponibbli bl-Ingliż u bil-Franċiż.