Għeżież kollegi u ħbieb,

L-ewwel nett, tislima mill-qalb lill-ħbieb antiki kollha li magħhom kelli l-pjaċir naħdem fl-ENO matul iż-żmien tiegħi bħala Viċi Ombudsman tal-Portugall, kif ukoll lill-ħafna wċuħ ġodda li ngħaqdu magħna llum.

Ninsab partikolarment kuntent li qed nintroduċu l-membri l-ġodda li ngħaqdu mal-ENO din is-sena, li kull wieħed minnhom iġib profondità u wisa’ eċċezzjonali ta’ esperjenza ta’ tmexxija. Dawn huma, f’ordni alfabetika: Christian mid-Danimarka, Claudine mil-Lussemburgu, Karina mil-Latvja, Mehmet mit-Turkija, Nicolas mill-Wallonia, u Venceslava mill-Bulgarija.

Nixtieq ukoll insellem mill-qalb lill-kollegi tagħna mill-Kummissjoni Ewropea u mill-FRA, kif ukoll lill-Uffiċjali tad-Drittijiet Fundamentali mill-Frontex u mill-EUAA, li se jaqsmu l-għarfien espert tagħhom matul il-workshops tagħna. Nirringrazzja wkoll lis-Sinjura Matheson Mestad, ir-rappreżentanta tal-Kummissjoni ta’ Venezja, li se tingħaqad magħna online.

Mill-ewwel jiem tiegħu lura fl-1996, l-attività ċentrali tal-ENO kienet il-konferenza annwali tagħna. Nista' ngħid li l-konferenza ta' din is-sena hija speċjali għal ħafna raġunijiet.

L-ewwel nett, fl-istorja ta’ kważi 30 sena tal-ENO, qatt ma kien importanti daqs illum li lkoll ningħaqdu flimkien — kull wieħed u waħda minna — biex naħsbu dwar il-futur tal-ENO u, f’dak il-kuntest, il-futur professjonali tagħna stess, hekk kif qed niffaċċjaw l-inċertezzi ta’ żmienna.

Ninsabu f'mument kruċjali. Aħna niffaċċjaw sfidi interkonnessi madwar id-dinja: il-kunflitt, l-inugwaljanza, it-tfixkil fil-klima, il-migrazzjoni, iż-żieda fl-awtoritarjaniżmu, il-polarizzazzjoni, u d-disparitajiet fis-saħħa. L-Ewropa, b’mod partikolari, qed tiffaċċja diffikultajiet serji—gwerra fil-fruntieri tagħna, ambjent internazzjonali ostili, u avvenimenti estremi aktar frekwenti relatati mal-klima, biex insemmu biss ftit.

Aħna niffaċċjaw ukoll sfidi soċjali kbar, kif muri b’mod ċar fit-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali. Minkejja t-titjib f’xi oqsma, jista’ jsir aktar b’rabta mal-inugwaljanza u l-faqar, iż-żieda fil-problema ta’ persuni mingħajr dar, ir-riżultati edukattivi dgħajfa, u d-diskriminazzjoni persistenti.

Iċ-ċittadini tal-UE huma, b’mod ċar, l-aktar imħassba dwar il-kwistjonijiet li jiltaqgħu magħhom kuljum: akkomodazzjoni affordabbli, paga ġusta, nuqqas ta’ progress fit-tnaqqis tal-faqar fil-komunitajiet tagħhom, u l-kwalità tas-servizzi u l-edukazzjoni. L-Ewrobarometru jikkonferma dan it-tħassib b’mod ċar ħafna.

L-Ombudsmen jittrattaw l-ilmenti dwar dawn il-kwistjonijiet kollha. Aħna niftħu wkoll l-inkjesti fuq inizjattiva proprja tagħna u nintervjenu b’ħafna modi differenti, kif jippermettu l-mandati tagħna. Ninsabu fiċ-ċentru ta’ dawn l-isfidi, u naqsmu l-esperjenzi u l-prattiki tajbin tagħna f’ħafna fora. Naturalment, ENO huwa wieħed minn dawn.

Iżda hija wkoll xi ħaġa differenti — u dik id-differenza jistħoqqilha li tiġi enfasizzata.

Hemm diversità konsiderevoli fi ħdan il-familja tal-ombudsmen tal-UE: f’termini ta’ funzjonijiet, setgħat, u orjentazzjonijiet fost l-ombudsmen tas-settur pubbliku, kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll f’dak reġjonali. Naturalment, fi ħdan l-ENO, jistgħu jiżviluppaw relazzjonijiet aktar b’saħħithom bejn l-ombudsmen li għandhom funzjonijiet simili u joperaw f’sistemi legali simili.

Iżda kollha kemm huma—ilkoll kemm aħna—jiżguraw li d-drittijiet taċ-ċittadini skont il-liġi tal-UE jiġu rrispettati. Aħna napplikaw il-liġi tal-UE u nissorveljaw l-implimentazzjoni tagħha fl-amministrazzjonijiet tagħna, u dan l-iskop kondiviż huwa dak li jżommna flimkien.

Aħna komunità waħda.

Peress li huwa informali u ftit istituzzjonalizzat, inqis lill-ENO bħala komunità vera ta’ prattika—post fejn l-ombudsmen li japplikaw id-dritt tal-UE jingħaqdu flimkien biex jiskambjaw l-esperjenzi, jitgħallmu minn xulxin, u jikkollaboraw fil-ħidma tagħna.

Bħala l-fundatur tal-ENO u l-ewwel Ombudsman Ewropew, Jacob Söderman, kiteb fir-rapport annwali tiegħu tal-1996 lill-Parlament Ewropew, l-ENO nħoloq biex “jagħmel id-drittijiet taċ-ċittadini skont il-liġi tal-UE realtà ħajja fil-livelli kollha fl-Unjoni u fl-Istati Membri tagħha.”

Fil-fatt, id-dritt tal-Unjoni sar pedament naturali għall-ħidma tal-ombudsmen, flimkien mar-regoli nazzjonali. L-Ombudsmen għandhom id-dmir li jirrieżaminaw l-attività amministrattiva fl-implimentazzjoni tad-dritt tal-UE, filwaqt li jiżguraw li kemm id-drittijiet sostantivi kif ukoll dawk proċedurali jiġu rrispettati bis-sħiħ fis-sistemi legali nazzjonali tagħhom.

Illum, din il-konferenza tal-ENO hija wkoll speċjali għal raġuni oħra. L-ENO ilu jeżisti għal kważi 30 sena—wirt notevoli li fuqu għandna nibnu l-futur tal-komunità tagħna. L-Uffiċċju tiegħi reċentement ikkonsulta l-uffiċċji tal-membri tal-ENO biex jiġbor il-ħsibijiet tagħhom dwar kif nistgħu nerġgħu nimmaġinaw l-ENO, bl-għan ambizzjuż li nagħmlu impatt sinifikanti fuq id-drittijiet taċ-ċittadini tal-UE fis-snin li ġejjin.

Filwaqt li nibnu fuq il-pedamenti stabbiliti matul dawn l-aħħar tliet deċennji, din l-espansjoni strateġika tpoġġina f’pożizzjoni li nirrealizzaw bis-sħiħ il-potenzjal tal-ENO bħala komunità vibranti ta’ ombudsmen li jirrispettaw id-dritt tal-UE, filwaqt li nagħmlu l-aħjar użu mill-għodod uniċi tal-ENO.

Nirreferi għal inkjesti u mistoqsijiet paralleli dwar id-dritt tal-UE bħala għodod uniċi tal-ENO, għalkemm jista’ jkun hemm oħrajn li jagħmlu l-ENO distintiv, kif se niddiskutu matul il-lum u għada. Filwaqt li l-membri tal-ENO jista’ jkollhom approċċi differenti, qed niffaċċjaw ħafna sfidi kondiviżi fejn dawn l-għodod jistgħu jkunu partikolarment ta’ għajnuna.

B’dan il-ħsieb, il-Konferenza tal-ENO ta’ din is-sena tieħu approċċ ġdid kemm fl-organizzazzjoni kif ukoll fil-format. Il-kamp ta’ applikazzjoni tematiku twessa’, u l-programm tfassal biex jiżgura parteċipazzjoni attiva u inklużiva. Ħafna minnu ġie ffurmat mill-uffiċċji nazzjonali u reġjonali tal-ombudsmen, u dan jirrifletti l-prijoritajiet u l-esperjenzi tal-membri kollha.

Se niltaqgħu flimkien għal żewġ plenarji, li jipprovdu mumenti għall-komunità kollha biex tinvolvi ruħha. Lil hinn minn dan, il-konferenza fiha tmien workshops speċjali, b’16-il ombudsmen li jservu bħala relaturi u moderaturi, li jiżguraw parteċipazzjoni u interazzjoni wiesgħa.

Din hija l-konferenza tal-ENO tiegħek — opportunità għalina lkoll biex nitgħallmu, niskambjaw u nikkontribwixxu.

Hija t-tama u l-aspettattiva tiegħi li l-Konferenza tal-ENO tal-2025 tkun agora miftuħa, fejn l-ombudsmen b’mandati differenti jistgħu jinvolvu ruħhom fi djalogu sostnut dwar kwistjonijiet tad-dritt tal-UE u jisimgħu mingħand l-esperti mill-Kummissjoni Ewropea u tliet aġenziji tal-UE li ġentilment qablu li jingħaqdu magħna. Għandu jkun spazju kondiviż fejn ma jeżistu l-ebda konfini ġeografiċi — fit-Tramuntana, fin-Nofsinhar, fil-Lvant jew fil-Punent. Għandu jipprovdi wkoll opportunità biex jinħolqu jew jissaħħu r-relazzjonijiet professjonali.

Ftakar: ENO twaqqfet fuq il-prinċipju li għandna bżonn lil xulxin biex jibqgħu fil-logħba.

Tabilħaqq, l-ombudsmen huma ħerqana li jiltaqgħu, jinvolvu ruħhom u jiskambjaw l-ideat. Sfidi simili jeżistu kullimkien. Għandna nidentifikawhom u nfittxu soluzzjonijiet. Għaliex xi drabi jkun hemm skonnessjoni bejn il-liġi tal-UE u s-soċjetà? L-UE għandha silos, filwaqt li s-soċjetà hija wiesgħa. X'tip ta' Ewropa għandna nistinkaw għaliha?

Illum u għada, se nibdew ukoll proċess biex nimmaġinaw mill-ġdid il-futur tal-ENO u niżviluppaw pjan direzzjonali fit-tul allinjat mal-missjoni tal-impatt tagħna. Dan se jsir permezz ta’ tmien workshops, li jesploraw dimensjonijiet kritiċi għas-suċċess tagħna.

L-Ombudsmen mhumiex biss dawk li jittrattaw l-ilmenti jew dawk li jsolvu l-problemi. Aħna l-għalliema u l-edukaturi. Aħna nirrakkomandaw mhux biss għall-ġustizzja amministrattiva individwali iżda wkoll għal kultura ta’ ġustizzja u servizz fl-amministrazzjoni pubblika. In-nies huma importanti, il-verità tgħodd, u s-servizz pubbliku għandu jkollu tifsira prattika.

F’dan kollu, irridu nippreservaw l-indipendenza tagħna. Mhix sorpriża li l-workshop dwar l-indipendenza ġibed l-aktar attenzjoni. Nirringrazzja lill-Kummissjoni ta’ Venezja talli ġentilment qasmet l-għarfien espert tagħha, u nirringrazzja lill-kollega tagħna David, l-Ombudsman Federali tal-Belġju, talli mexxiena fir-relazzjoni delikata bejn il-prinċipji ta’ Venezja u l-prinċipji ta’ Pariġi li jirfdu l-uffiċċji tagħna.

Se nindirizzaw ukoll xi wħud mill-isfidi inerenti tal-ħidma tagħna: il-ġestjoni tal-ħafna mandati assenjati skont id-dritt tal-UE, il-monitoraġġ tal-osservaturi, in-navigazzjoni ta’ diversi mekkaniżmi ta’ lmenti koeżistenti, u s-sorveljanza tal-amministrazzjonijiet semipubbliċi u semiprivati. Flimkien mal-esperti mill-Kummissjoni Ewropea, se nesploraw kif il-liġi tal-UE tappoġġa lill-ombudsmen fil-promozzjoni tad-drittijiet taċ-ċittadini.

Int—l-ombudsmen nazzjonali u reġjonali—huma l-qalb u r-ruħ tal-ENO.

L-esperjenzi, l-għarfien u t-tmexxija tiegħek jagħtu lill-ENO s-setgħa u l-iskop tiegħu. Hekk kif infasslu kors ġdid għat-30 sena li ġejjin, l-involviment miegħek u s-smigħ tal-ideat tiegħek se jkunu ċentrali. Matul dawn il-jumejn, nistiednek tirrifletti dwar dak li tapprezza l-aktar dwar l-ENO, it-tamiet tiegħek għall-futur tiegħu, u kif nistgħu nużaw bl-aħjar mod l-għodod uniċi tal-ENO biex naqdu liċ-ċittadini u lir-residenti tal-UE. Ikkunsidra l-kontributi uniċi li tista’ tagħmel għall-impatt kollettiv tagħna bħala komunità li qed tiffaċċja l-isfidi l-aktar urġenti tal-Ewropa u tad-dinja.

Grazzi talli kontu parti minn din il-komunità meraviljuża. Meta nħares lura lejn il-kisbiet tal-ENO permezz ta’ opportunitajiet u sfidi, naqsam, kif għamlu l-predeċessuri distinti tiegħi, gratitudni profonda għar-reżiljenza, id-dedikazzjoni u l-ispirtu ta’ innovazzjoni tiegħek. Nixtieq nirrikonoxxi wkoll l-impenn straordinarju tat-timijiet tagħkom—u tiegħi—għall-iskop u l-missjoni tagħna.

Ix-xogħol li għandna quddiemna huwa tagħna lkoll. B’eċċitament għall-vjaġġ ’il quddiem, ninsab kuntent li niddikjara miftuħ il-Konferenza tal-ENO tal-2025.