Il-każ kien jikkonċerna kif l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Ażil (EUAA) indirizzat allegazzjonijiet ta’ ksur tad-drittijiet fundamentali fl-attivitajiet tagħha fil-gżira Griega ta’ Samos. L-ilmentaturi kienu mħassba li l-mod kif il-ħaddiema tal-każijiet skjerati fit-timijiet ta’ appoġġ għall-ażil tal-EUAA wettqu intervisti ma’ persuni vulnerabbli li jfittxu l-ażil kien kontra d-dritt tal-UE, u li l-EUAA kienet naqset milli tindirizza dan. Barra minn hekk, l-ilmentaturi kienu mħassba dwar kif l-EUAA ttrattat ir-rapporti ta’ pushbacks tal-applikanti għall-ażil.

L-Ombudsman sabet li, fiż-żmien tal-ilment, l-EUAA kienet naqset milli tiżgura li l-ħaddiema tal-każijiet skjerati fit-timijiet ta’ appoġġ għall-ażil tagħha kienu lesti jwettqu intervisti kif xieraq ma’ persuni vulnerabbli li jfittxu l-ażil, inkluż fir-rigward ta’ kif għandhom jitqiesu l-indikaturi tal-vulnerabbiltajiet meta dawn jitfaċċaw għall-ewwel darba matul l-intervista dwar l-ażil. L-Ombudsman sabet ukoll li l-EUAA naqset milli tipprovdi lill-persuni vulnerabbli li jfittxu l-ażil bi proċedura xierqa biex jirrapportaw l-iżbalji li saru matul l-intervisti u biex tali rapporti jiġu rieżaminati mill-EUAA. L-Ombudsman sabet li dan kien jikkostitwixxi amministrazzjoni ħażina u għamlet erba’ rakkomandazzjonijiet lill-EUAA biex tindirizza n-nuqqasijiet.

L-Ombudsman bagħtet ukoll dawn ir-rakkomandazzjonijiet lill-kontropartijiet tagħha min-Network Ewropew tal-Ombudsmen (ENO), fejn fittxet il-fehmiet tagħhom dwar kif tiġi żgurata l-konformità mad-drittijiet fundamentali fil-kooperazzjoni bejn il-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA u l-uffiċjali nazzjonali tal-ażil.

Barra minn hekk, l-Ombudsman identifikat nuqqasijiet importanti fir-rigward ta’ kif l-EUAA ttrattat id-divulgazzjoni mill-applikanti għall-ażil tal-esperjenzi ta’ pushbacks matul l-intervisti. Peress li l-EUAA bdiet timplimenta miżuri biex tirrimedja dawn in-nuqqasijiet matul l-inkjesta tal-Ombudsman, hija ma sabitx amministrazzjoni ħażina iżda minflok għamlet żewġ suġġerimenti għal titjib.

L-ilment kien jikkonċerna r-rifjut tal-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) li jagħti leave tal-ġenituri lil membru tal-persunal impjegat taħt kuntratt ta’ sekondar temporanju (SEBĊ/IO) użat għal skambji ma’ banek ċentrali nazzjonali u b’tul massimu ta’ tliet snin. L-ilmentatur argumenta li l-esklużjoni tal-persunal b’kuntratti bħal dawn mil-liv tal-ġenituri kisret il-prinċipju ta’ trattament ugwali u d-dritt għal-liv tal-ġenituri skont l-Artikolu 33(2) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.

Il-BĊE sostna li r-regoli tiegħu kienu ġġustifikati min-natura speċifika u temporanja tal-kuntratti tas-SEBĊ/IO, il-ħtieġa li tiġi żgurata l-kontinwità operazzjonali, u l-fatt li l-persunal żamm l-aċċess għal-liv tal-ġenituri skont is-sistemi nazzjonali tal-impjiegi tiegħu. Hija sostniet li l-Artikolu 33(2) tal-Karta ma jagħtix dritt inkundizzjonat għal-leave parentali u li hija żammet marġni ta’ diskrezzjoni sabiex tiddetermina l-kundizzjonijiet applikabbli.

L-Ombudsman sabet li l-BĊE kien naqas milli juri li r-rifjut tad-dritt fundamentali għal-liv tal-ġenituri għall-persunal tas-SEBĊ/IO kien iġġustifikat u proporzjonat, jew li ma setgħux jiġu adottati miżuri inqas restrittivi. L-Ombudsman qieset ukoll li l-possibbiltà li jittieħed liv tal-ġenituri aktar tard skont il-liġi nazzjonali ma kinitx sostitut adegwat għall-eżerċitar ta’ dak id-dritt meta jkun l-aktar rilevanti għall-kura ta’ wild żgħir.

L-Ombudsman ikkonkludiet li dan kien jikkostitwixxi amministrazzjoni ħażina u rrakkomandat li l-BĊE jirrieżamina r-regoli tiegħu dwar l-impjieg għal żmien qasir biex jiżgura aċċess proporzjonat għal-liv tal-ġenituri, b’mod partikolari għall-kuntratti tas-SEBĊ/IO mġedda lil hinn minn perjodu inizjali.

Il-każ kien jikkonċerna n-nuqqas tal-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta (Frontex) li tipprovdi rispons sostantiv għal ilment amministrattiv relatat ma’ allegazzjonijiet ta’ fastidju u irregolaritajiet magħmula minn uffiċjal tal-Korp Permanenti tal-Kategorija 2.

L-ilmentatur ressaq l-ilment amministrattiv mal-Frontex f’Marzu 2023. Il-Frontex wieġbet li, għall-kuntrarju tal-informazzjoni preċedenti li kienet ipprovdiet lill-ilmentatur, dan tal-aħħar ma kellux id-dritt li jagħmel tali lment. Konsegwentement, huwa ma kienx ser jirċievi risposta sostantiva. Madankollu, matul l-inkjesta tal-Ombudsman, il-Frontex qalet li se tipprovdi rispons sostantiv ġenerali lill-ilmentatur sa Novembru 2024. Il-Frontex ipprovdiet din ir-reazzjoni lill-ilmentatur f’Diċembru 2025 biss. L-Ombudsman sabet li l-informazzjoni inkonsistenti pprovduta lill-ilmentatur u d-dewmien kbir fit-tweġiba għall-ilment jikkostitwixxu amministrazzjoni ħażina. Madankollu, l-Ombudsman ma sabitx il-ħtieġa li jagħmel rakkomandazzjoni, peress li l-Frontex issa pprovdiet rispons sostantiv lill-ilmentatur.

Barra minn hekk, l-inkjesta tal-Ombudsman żvelat in-nuqqas ta’ mekkaniżmu effettiv ta’ lment u rimedju għall-uffiċjali tal-Kategorija 2, bħal f’sitwazzjonijiet ta’ fastidju fil-Frontex. L-Ombudsman ikkonkluda li din hija kwistjoni sistemika li tikkostitwixxi wkoll amministrazzjoni ħażina.

L-Ombudsman irrakkomandat li l-Bord tat-Tmexxija tal-Frontex jintroduċi mekkaniżmu effettiv ta’ lment u rimedju fir-reviżjoni li jmiss tal-qafas legali għall-uffiċjali tal-Kategorija 2.

Il-każ kien jikkonċerna kif il-Kummissjoni Ewropea tiżgura l-konformità mad-drittijiet fundamentali fil-kuntest tal-fondi tal-UE mogħtija lill-Greċja għall-ġestjoni tal-fruntieri. L-ilmentaturi, diversi organizzazzjonijiet mhux governattivi, qajmu tħassib li l-Kummissjoni naqset milli timmonitorja u tevalwa b’mod effettiv l-attivitajiet ta’ ġestjoni tal-fruntieri ffinanzjati mill-UE, fi sfond ta’ allegazzjonijiet persistenti ta’ ksur serju tad-drittijiet tal-bniedem mill-awtoritajiet Griegi.

L-inkjesta identifikat oqsma li l-Kummissjoni għandha tindirizza biex ittejjeb kif timmonitorja u tiżgura l-konformità mad-drittijiet fundamentali f’dan il-qasam. Madankollu, peress li l-Kummissjoni bħalissa qed tistenna rapport finali mill-awtoritajiet Griegi f’wieħed mill-każijiet individwali ta’ allegat ksur tad-drittijiet fundamentali mqajma f’din l-inkjesta, u issa se tivvaluta wkoll l-infiq tal-Greċja taħt il-programm rilevanti, l-Ombudsman għalqet il-każ, u sabet li l-ebda inkjesta ulterjuri ma kienet ġustifikata. Madankollu, hija ppreżentat xi suġġerimenti lill-Kummissjoni biex tindirizza l-kwistjonijiet identifikati matul l-inkjesta.

B’mod partikolari, l-Ombudsman ħeġġet lill-Kummissjoni tistabbilixxi linji gwida għall-valutazzjoni tal-konformità mad-drittijiet fundamentali matul l-implimentazzjoni tal-programm, b’mod partikolari fir-rigward tal-“kundizzjoni abilitanti” relatata għall-aċċess għall-fondi. Bħala parti minn dawn il-linji gwida, il-Kummissjoni għandha tistabbilixxi kriterji biex tiddetermina taħt liema ċirkostanzi se żżomm jew tissospendi l-fondi tal-UE għan-nuqqas ta’ konformità mad-drittijiet fundamentali u l-kundizzjoni ta’ finanzjament relatata, u tippubblika dawn il-kriterji. Fil-valutazzjoni tagħha ta’ lmenti kredibbli dwar ksur tad-drittijiet fundamentali u tal-programm ġenerali Grieg, il-Kummissjoni għandha tikkunsidra jekk il-Greċja tkomplix tissodisfa l-kundizzjoni tad-drittijiet fundamentali relatata mal-fondi inkwistjoni. L-Ombudsman għamlet ukoll suġġerimenti dwar it-trasparenza tal-proċess ta' monitoraġġ u miżuri biex jissaħħaħ l-involviment tas-soċjetà ċivili.

 

Din l-inkjesta fuq inizjattiva proprja vvalutat kif il-Kummissjoni Ewropea biħsiebha tiggarantixxi r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem fil-kuntest tal-Memorandum ta’ Qbil (MtQ) bejn l-UE u t-Tuneżija. Tqajjem tħassib dwar in-natura tal-MtQ b'mod ġenerali u dwar l-appoġġ għal inizjattivi ta' kontroll tal-fruntieri b'mod partikolari, speċjalment fid-dawl ta' rapporti inkwetanti ħafna dwar kif l-awtoritajiet Tuneżini jittrattaw il-migranti.

L-Ombudsman kienet partikolarment imħassba dwar in-nuqqas ta' valutazzjoni minn qabel tal-impatt fuq id-drittijiet tal-bniedem (HRIA), b'mod partikolari relatata mal-pilastru "Migrazzjoni u mobbiltà" tal-MtQ u l-proġetti li għandhom jaqgħu taħt dak il-pilastru. Peress li dak il-pilastru tal-MtQ huwa mfassal b’mod ċar biex jirrestrinġi u jiskoraġġixxi l-migrazzjoni irregolari lejn l-UE permezz ta’ kontroll aħjar tal-migrazzjoni mill-awtoritajiet Tuneżini, l-implimentazzjoni ta’ proġetti li jpoġġu dan l-objettiv fil-prattika ovvjament għandha dimensjoni tad-drittijiet tal-bniedem. L-Ombudsman talbet lill-Kummissjoni twieġeb sensiela ta' mistoqsijiet dwar kif biħsiebha timmonitorja l-impatt fuq id-drittijiet tal-bniedem tal-azzjonijiet taħt il-MtQ u liema miżuri antiċipat u ppjanat, inkluż fir-rigward tas-sospensjoni possibbli tal-finanzjament tal-UE, jekk jiġi identifikat ksur tad-drittijiet tal-bniedem.

L-Ombudsman sabet li, minkejja affermazzjonijiet ripetuti mill-Kummissjoni li ma kienx hemm bżonn ta’ HRIA preċedenti, fil-fatt kienet lestiet eżerċizzju ta’ ġestjoni tar-riskju għat-Tuneżija qabel ma ġie ffirmat il-MtQ.

Dan l-eżerċizzju, li l-Kummissjoni qalet li twettaq mal-pajjiżi sħab kollha tal-UE li jistgħu jirċievu appoġġ baġitarju tal-UE, qies kriterji simili għal dawk użati fl-HRIA standard preċedenti. Dawn jivvalutaw - fost kwistjonijiet oħra l-istat tad-drittijiet tal-bniedem, id-demokrazija, l-istat tad-dritt, is-sigurtà u l-kunflitt fil-pajjiż sieħeb rilevanti. Madankollu, il-Kummissjoni ma kinitx ikkondividiet din l-informazzjoni b’mod proattiv, inkluż fit-tweġiba tagħha għall-inizjattiva strateġika tal-Ombudsman dwar din il-kwistjoni.

L-Ombudsman għamlet suġġerimenti dwar kif dan għandu jiġi indirizzat. -, minħabba l-firxa tar-riskji identifikati, issuġġeriet li l-Kummissjoni telabora kriterji konkreti għas-sospensjoni possibbli ta' kuntratti ffinanzjati mill-UE relatati mal-ġestjoni tal-migrazzjoni fejn issib evidenza ta' ksur tad-drittijiet tal-bniedem fl-implimentazzjoni tal-proġetti. F’dan il-kuntest, l-Ombudsman issuġġeriet li l-Kummissjoni tħeġġeġ lis-sħab ta’ implimentazzjoni tagħha jistabbilixxu mekkaniżmi ta’ lmenti għall-individwi biex jirrapportaw allegat ksur tad-drittijiet tal-bniedem tagħhom fl-implimentazzjoni ta’ proġetti/programmi ffinanzjati mill-UE fit-Tuneżija. Minħabba rapporti reċenti ta’ problemi sinifikanti fuq il-post, dan assuma importanza saħansitra akbar.