It-tliet każijiet kienu jikkonċernaw kif il-Kummissjoni Ewropea applikat ir-regoli tagħha għal Regolamentazzjoni Aħjar u rekwiżiti proċedurali oħra meta ħejjiet proposti leġiżlattivi dwar id-diliġenza dovuta tas-sostenibbiltà korporattiva (983/2025/MIK), il-ġlieda kontra l-faċilitazzjoni ta’ dħul klandestin ta’ migranti (2031/2024/VB) u l-Politika Agrikola Komuni (1379/2024/MIK). Il-Kummissjoni qieset dawn il-proposti bħala urġenti u, għalhekk, ħalliet barra l-passi previsti fir-regoli tagħha, bħall-valutazzjonijiet tal-impatt u l-konsultazzjonijiet pubbliċi. L-ilmentaturi, li huma organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, qiesu li dawn l-ommissjonijiet jiksru r-regoli tal-Kummissjoni għal Regolamentazzjoni Aħjar. F’żewġ każijiet, l-ilmentaturi argumentaw ukoll li l-Kummissjoni naqset milli tivvaluta l-konsistenza tal-proposti leġiżlattivi mal-għanijiet klimatiċi tal-UE, kif meħtieġ mil-Liġi Ewropea dwar il-Klima. F’każ wieħed, l-ilmentatur kien imħasseb ukoll li l-Kummissjoni kisret ir-Regoli ta’ Proċedura tagħha dwar il-konsultazzjonijiet bejn is-servizzi.

Abbażi tal-inkjesti tagħha, l-Ombudsman sabet nuqqasijiet proċedurali fil-mod kif il-Kummissjoni ħejjiet il-proposti leġiżlattivi inkwistjoni, li, meħuda flimkien, kienu jammontaw għal amministrazzjoni ħażina. Biex tindirizza dawn in-nuqqasijiet, l-Ombudsman irrakkomandat li l-Kummissjoni tiżgura applikazzjoni prevedibbli, konsistenti u mhux arbitrarja tar-regoli tagħha għal Regolamentazzjoni Aħjar, billi tiddefinixxi sitwazzjonijiet “urġenti” li jiġġustifikaw deroga mir-rekwiżiti tagħhom, kif ukoll billi tirreġistra u tispjega r-raġunijiet għal kwalunkwe deroga mogħtija. Barra minn hekk, fejn jingħataw derogi, jenħtieġ li l-Kummissjoni tistabbilixxi proċedura biex tiżgura li t-tħejjija urġenti ta’ proposti leġiżlattivi xorta tikkonforma mal-prinċipji ta’ proċess ta’ tfassil tal-liġijiet trasparenti, ibbażat fuq l-evidenza u inklużiv. Biex jassisti lill-Kummissjoni f'dan il-kompitu, l-Ombudsman għamel ukoll erba' suġġerimenti għal titjib, li kienu jinkludu: tiċċara r-regoli tagħha dwar il-konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati għal proposti urġenti; tiżgura li d-dokumenti analitiċi li jissostitwixxu l-valutazzjonijiet tal-impatt u li jiddeskrivu l-evidenza li tappoġġa l-proposti tagħha jiġu ppubblikati fil-ħin biex ikun jista’ jsir dibattitu pubbliku qabel ma tiġi adottata l-leġiżlazzjoni; il-ħruġ ta’ gwida dwar l-implimentazzjoni ta’ valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika; l-għoti u r-reġistrazzjoni ta’ ġustifikazzjonijiet meta jitqassru l-perjodi ta’ konsultazzjoni bejn is-servizzi taħt il-limiti stabbiliti.

Fit-tweġiba tagħha lill-Ombudsman, il-Kummissjoni qablet li tirrifletti fuq id-definizzjoni ta’ sitwazzjonijiet “urġenti” matul ir-reviżjoni li jmiss tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar, kif ukoll li tirreġistra u tippubblika r-raġunijiet għall-applikazzjoni ta’ kwalunkwe deroga mir-rekwiżiti tagħhom. Il-Kummissjoni impenjat ruħha wkoll li tiżgura konsultazzjonijiet immirati dwar il-proposti “urġenti” tagħha, li tippubblika d-dokumenti analitiċi b’evidenza li tappoġġa l-proposti tagħha fi żmien tliet xhur mill-adozzjoni, li tinkludi valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika kemm fid-dokumenti analitiċi kif ukoll fil-memoranda ta’ spjegazzjoni għal proposti futuri u li tipprovdi ġustifikazzjonijiet għal konsultazzjonijiet bejn is-servizzi mqassra.

L-ilmentaturi, fil-kummenti tagħhom dwar it-tweġiba tal-Kummissjoni, qiesu li l-impenji tal-Kummissjoni la huma ċari u lanqas konkreti biżżejjed biex jiggarantixxu proċess ta’ tfassil tal-liġijiet trasparenti, inklużiv u bbażat fuq l-evidenza.

L-Ombudsman laqgħet it-tweġiba kostruttiva ġenerali tal-Kummissjoni għar-rakkomandazzjonijiet u s-suġġerimenti tagħha għal titjib. Minkejja dan, ir-rispons tal-Kummissjoni għadu ma jipprovdix biżżejjed ċarezza dwar il-passi konkreti li biħsiebha tieħu biex timplimenta r-rakkomandazzjonijiet u s-suġġerimenti tal-Ombudsman għal titjib.

Għalhekk, l-Ombudsman se timmonitorja din il-kwistjoni abbażi ta’ lmenti futuri u ladarba l-Kummissjoni tkun iffinalizzat ir-reviżjoni tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar. F'dan l-istadju, l-ebda inkjesta ulterjuri ma hija ġġustifikata, u l-Ombudsman għalaq it-tliet każijiet.

Il-każ kien jikkonċerna talba għal aċċess pubbliku għal dokumenti relatati ma’ programmi ta’ żvilupp tal-kafè fl-Etjopja. L-ilmentatur issottometta t-talba tiegħu lill-Kummissjoni f’Awwissu 2024.

Il-Kummissjoni wieġbet għall-ewwel darba f’Diċembru 2024. Hija tat aċċess sħiħ għal żewġ dokumenti, irrifjutat l-aċċess għal tliet dokumenti fl-intier tagħhom u tat aċċess parzjali għall-31 dokument li kien fadal. B’dan il-mod, il-Kummissjoni argumentat li l-iżvelar (sħiħ) jista’ jimmina l-protezzjoni tal-iskop tal-ispezzjonijiet, l-investigazzjonijiet u l-awditi, il-protezzjoni tad-data personali u l-interessi kummerċjali, kif ukoll il-protezzjoni tal-interess pubbliku fir-rigward tar-relazzjonijiet internazzjonali.

L-ilmentatur ikkontesta d-deċiżjoni tal-Kummissjoni billi għamel “applikazzjoni konfermatorja” f’Jannar 2025. Fin-nuqqas ta’ tweġiba, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman f’Mejju 2025.

F’Ġunju 2025, l-Ombudsman fetħet inkjesta u talbet lill-Kummissjoni twieġeb lill-ilmentatur malajr kemm jista’ jkun.

Wara diversi skambji mal-Kummissjoni dwar il-kwistjoni, fl-20 ta’ April 2026, l-Ombudsman bagħtet tfakkira finali lill-Kummissjoni, fejn ħeġġitha tadotta deċiżjoni konfermatorja sa mhux aktar tard mit-12 ta’ Mejju 2026. Il-Kummissjoni naqset milli tagħmel dan.

Peress li l-Kummissjoni kienet għadha ma weġbitx għall-applikazzjoni konfermatorja tal-ilmentatur aktar minn 15-il xahar wara li skadiet l-iskeda ta’ żmien statutorja stabbilita mir-Regolament 1049/2001, l-Ombudsman għalqet l-inkjesta b’sejba ta’ amministrazzjoni ħażina.

It-tliet każijiet jikkonċernaw kif il-Kummissjoni Ewropea applikat ir-regoli tagħha ta’ “Regolamentazzjoni Aħjar” u rekwiżiti proċedurali oħra meta ħejjiet proposti leġiżlattivi dwar id-diliġenza dovuta tas-sostenibbiltà korporattiva (983/2025/MAS), il-ġlieda kontra l-faċilitazzjoni ta’ dħul klandestin ta’ migranti (2031/2024/VB) u l-Politika Agrikola Komuni (1379/2024/MIK). Il-Kummissjoni qieset dawn il-proposti bħala urġenti u, għalhekk, ħalliet barra l-passi previsti fir-regoli tagħha, bħall-valutazzjonijiet tal-impatt u l-konsultazzjonijiet pubbliċi. L-ilmentaturi, li huma organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, qiesu dawn l-ommissjonijiet bħala li jiksru r-regoli ta’ “Regolamentazzjoni Aħjar” tal-Kummissjoni. F’żewġ każijiet, l-ilmentaturi argumentaw ukoll li l-Kummissjoni naqset milli tivverifika l-konsistenza tal-proposti leġiżlattivi mal-għanijiet klimatiċi tal-UE, kif meħtieġ mil-Liġi Ewropea dwar il-Klima. F’każ wieħed, l-ilmentatur kien imħasseb ukoll li l-Kummissjoni kisret ir-Regoli ta’ Proċedura tagħha dwar il-konsultazzjonijiet bejn is-servizzi.   

L-Ombudsman fetħet inkjesti dwar it-tliet każijiet. Hija rċeviet it-tweġiba bil-miktub tal-Kummissjoni fit-tliet każijiet kollha, spezzjonat il-fajls rilevanti tal-Kummissjoni u t-timijiet ta’ inkjesta tagħha ltaqgħu ma’ rappreżentanti tal-Kummissjoni fil-kuntest ta’ żewġ inkjesti.

Il-Kummissjoni wieġbet li r-regoli ta’ “Regolamentazzjoni Aħjar” mhumiex liġi vinkolanti iżda sett ta’ għodod għat-tfassil tal-politika għall-ġbir ta’ informazzjoni rilevanti li jenħtieġ li tiġi applikata b’mod proporzjonat. Hija argumentat ukoll li kienet ġabret l-evidenza rilevanti kollha qabel ma adottat il-proposti leġiżlattivi inkwistjoni, ikkonsultat lill-partijiet ikkonċernati u wettqet il-valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika u l-konsultazzjoni bejn is-servizzi f’konformità mar-regoli applikabbli.

Abbażi tal-inkjesti tagħha, l-Ombudsman sabet għadd ta' nuqqasijiet proċedurali fil-mod kif il-Kummissjoni ħejjiet il-proposti leġiżlattivi li, meħuda flimkien, jammontaw għal amministrazzjoni ħażina.

B’mod partikolari, l-Ombudsman sabet li l-Kummissjoni adottat interpretazzjoni wiesgħa ta’ “urġenza” u naqset milli tiġġustifika b’mod suffiċjenti l-“urġenza” tal-proposti leġiżlattivi lejn il-pubbliku u milli tiddokumenta d-derogi tagħha mir-regoli applikabbli għal Regolamentazzjoni Aħjar. L-Ombudsman sabet ukoll li l-Kummissjoni ma stabbilietx proċedura li tiżgura, kif meħtieġ mit-Trattati u mill-ġurisprudenza, tħejjija trasparenti, ibbażata fuq l-evidenza u inklużiva ta’ proposti leġiżlattivi “urġenti”. L-Ombudsman sabet ukoll li, billi ma żammitx rekords xierqa ta’ kontrolli obbligatorji tal-konsistenza tal-proposti tagħha mal-għanijiet klimatiċi tal-UE, il-Kummissjoni naqset milli taġixxi b’mod responsabbli.

Biex tindirizza dawn in-nuqqasijiet, l-Ombudsman għamlet żewġ rakkomandazzjonijiet. L-Ombudsman irrakkomandat li l-Kummissjoni għandha tiżgura applikazzjoni prevedibbli, konsistenti u mhux arbitrarja tar-regoli tagħha għal Regolamentazzjoni Aħjar, billi tiddefinixxi sitwazzjonijiet “urġenti” li jiġġustifikaw deroga mir-rekwiżiti stabbiliti fir-regoli. Barra minn hekk, fejn jingħataw derogi, jenħtieġ li l-Kummissjoni tistabbilixxi proċedura biex tiżgura li t-tħejjija urġenti ta’ proposti leġiżlattivi xorta tikkonforma mal-prinċipji ta’ proċess ta’ tfassil tal-liġijiet trasparenti, ibbażat fuq l-evidenza u inklużiv. Biex tassisti lill-Kummissjoni f’dan il-kompitu, l-Ombudsman għamlet erba’ suġġerimenti, li jinkludu l-kjarifika tar-regoli tagħha dwar il-konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati għal proposti urġenti u l-iżgurar li l-evidenza li tappoġġa l-proposti tagħha tiġi ppubblikata fi żmien xieraq biex ikun jista’ jsir dibattitu pubbliku qabel ma tiġi adottata l-leġiżlazzjoni.

Il-każ kien jikkonċerna allegat kunflitt ta’ interess li jinvolvi l-Kummissarju għall-Agrikoltura. L-ilmentatur, organizzazzjoni li tirrappreżenta lill-bdiewa Pollakki, kien ressaq ilment ta’ ksur dwar il-leġiżlazzjoni agrikola Pollakka. L-ilmentatur sussegwentement avża lill-Kummissjoni Ewropea dwar il-fatt li ħu l-Kummissarju għall-Agrikoltura kien fost il-membri tal-Parlament Pollakk li kienu pproponew il-leġiżlazzjoni inkwistjoni.   

L-Ombudsman sabet li l-mod li bih il-Kummissjoni vvalutat il-kunflitt ta' interess kien difettuż. B’mod speċifiku, hija naqset milli tieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li r-relazzjoni tal-Kummissarju ma’ wieħed mill-proponenti tal-leġiżlazzjoni setgħet influwenzat, jew ġiet perċepita li tinfluwenza, b’mod negattiv l-indipendenza tal-Kummissjoni fl-evalwazzjoni tal-ilment ta’ ksur inkwistjoni.  

L-Ombudsman għamlet suġġeriment għal titjib biex dan jiġi indirizzat, u ħeġġet lill-Kummissjoni tirrieżamina t-teħid ta’ deċiżjonijiet tagħha dwar l-ilment ta’ ksur taħt is-superviżjoni ta’ kummissarju ieħor. Peress li l-Ombudsman identifikat ukoll nuqqasijiet proċedurali fil-każ, hija għamlet it-tieni suġġeriment għal titjib biex jiġi evitat li sitwazzjonijiet simili jseħħu fil-futur.

L-Ombudsman għalqet l-inkjesta, u talbet lill-Kummissjoni tirrapporta lura dwar l-azzjonijiet li ħadet biex tindirizza s-suġġerimenti tagħha.

Il-każ kien jikkonċerna kif, fil-valutazzjoni tal-pestiċidi, l-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel (EFSA) tqis ir-riskji għall-bijodiversità u l-ekosistemi maħluqa mill-effetti indiretti tal-pestiċidi. L-ilmentatur argumenta li l-metodoloġiji għall-valutazzjoni tal-effetti indiretti huma diġà disponibbli, u l-fatt li l-EFSA ma tagħmilx dan imur kontra l-qafas legali applikabbli.

Matul l-inkjesta, l-EFSA tat spjegazzjonijiet aktar dettaljati dwar għaliex, fir-rwol tagħha bħala “assessur tar-riskju”, bħalissa ma tistax tivvaluta b’mod sistematiku l-effetti indiretti tal-pestiċidi. B’mod partikolari, l-EFSA spjegat li l-Kummissjoni Ewropea, bħala “maniġer tar-riskju”, bħalissa għadha qed tirrieżamina l-kriterji għall-valutazzjoni tar-riskji ambjentali fil-pestiċidi, l-“għanijiet speċifiċi ta’ protezzjoni”. Sakemm dawn l-għanijiet speċifiċi ta’ protezzjoni jiġu żviluppati u approvati, l-EFSA ma tistax tivvaluta b’mod sistematiku għal kull pestiċida r-riskji ta’ effetti indiretti fuq l-ambjent.

L-Ombudsman sabet li l-EFSA spjegat b’mod ċar għaliex, sakemm jiġu definiti l-għanijiet ta’ protezzjoni speċifiċi rilevanti, hija ma tqisx b’mod sistematiku l-effetti indiretti fil-valutazzjonijiet tagħha tar-riskji tal-pestiċidi għall-ambjent. Hija nnotat, madankollu, id-dewmien fil-finalizzazzjoni tal-għanijiet speċifiċi ta’ protezzjoni, li hija biħsiebha tqajjem mal-Kummissjoni.

Filwaqt li l-Ombudsman laqgħet l-involviment tal-EFSA mat-tħassib tal-ilmentatur, hija fehmet il-frustrazzjoni tal-ilmentatur li l-EFSA daħlet f’tali djalogu biss wara l-intervent tagħha. L-Ombudsman sabet dan id-dispjaċir. Madankollu, peress li l-EFSA issa wieġbet b’mod komprensiv lill-ilmentatur, l-ebda inkjesta ulterjuri dwar il-kwistjoni ma hija ġġustifikata. Madankollu hija għamlet suġġeriment għal titjib dwar kif, fil-futur, l-EFSA għandha tittratta tħassib simili.